Zwierzę hodowlane, a tak mało znane – owca kameruńska

Jeszcze 60 lat temu, nie mogliśmy wyobrazić sobie polskiej hodowli zwierząt bez udziału owiec. Kierownicy prężnie rozwijających się wówczas Państwowych Gospodarstw Rolnych określili – na tamten czas – wzrost pogłowia owiec „jako dość korzystny”. W 1962 roku procentowy udział owiec w PGR stanowił 88,8% całej hodowli w Polsce. Obecnie zwierzęta te zeszły na dalszy plan, coraz mniej jest gospodarstw zajmujących się hodowlą owiec, a niewielkie stada można spotkać w gospodarstwach agroturystycznych czy ekologicznych. Właściciele tych gospodarstw poszukują nowych, coraz bardziej atrakcyjnych dla oka i coraz mniej pracochłonnych ras.

Ciekawostką dla osób szukających czegoś wyjątkowego dla odświeżenia przydomowego krajobrazu jest wyglądem przypominająca kozę, a wywodząca się z zachodniej Afryki, owca kameruńska. Cechą charakterystyczną tej rasy, są krótkie (1–3 cm) grube włosy. U owcy tej nie tworzy się wełniste runo, co sprawia, iż wełna nie ma właściwości przędnych – okrywę taką określa się mianem szerstnej. Dzięki czemu, owca ta nie wymaga strzyżenia, gdyż włosy sezonowo podlegają procesowi linienia. Jest to zaletą dla gospodarstw, które nie chcą pozyskiwać wełny z powodu pracochłonności, konieczności organizacji strzyży i niskiej ceny za sprzedawaną wełnę. Poza tym owce kameruńskie zajmują niewiele miejsca, matki ważą od 35 do 50 kg przy wzroście w kłębie 58–65 cm, natomiast tryki ważą maksymalnie 50–65 kg, osiągając 60–70 cm wzrostu. I tak, ze względu na niskie przyrosty masy ciała, poleca się je do chowu ekstensywnego, idealne do wypasania na nieużytkach.

Dzięki różnorodności umaszczenia owce kameruńskie, są preferowane w gospodarstwach agroturystycznych, gdzie głównie pełnią rolę zwierząt ozdobnych. Maścią wzorcową dla tej rasy jest brązowa podpalana, ale istnieje jeszcze maść brązowo-biała, czarna podpalana i czarna, a bardzo często zwierzęta w obrębie rasy różnią się między sobą odcieniem okrywy włosowej. Niekiedy występują białe włosy na nogach i podbrzuszu, tworząc nieregularne kształty. Tryki posiadają dodatkowo bujną grzywę na szyi, karku i piersi oraz szeroko rozstawione zakręcone ku tyłowi rogi. Szczątkowe rogi mogą występować u samic – w stadach hodowlanych takie sztuki nie są wprowadzane do rozrodu.

Owca kameruńska z jagnięciem (Zdjęcie wykonano w gospodarstwie współpracującym z KPODR)

Cykl rozrodczy jest niezależny od długości dnia, dlatego przy stałym dostępie do dobrej jakości paszy można uzyskać 3 mioty w ciągu 2 lat przy plenności 110–150% w miocie. Jagnięta rodzą się małe o masie od 1 do 1,5 kilograma. Matki kocą się same i nie wymagają pomocy człowieka. Samice produkują około 1 litra mleka dziennie. W wieku 3 miesięcy jagnięta można odsadzić od matek. Dojrzałość płciową uzyskują bardzo wcześnie, w wieku 7 miesięcy. Tryki wykazują się silnym popędem płciowym, bardzo dobrze sprawdzają się w roli „szukarka”.

Cechy ras pierwotnych u tego gatunku to kolejny atut, dzięki czemu, owce kameruńskie są bardziej odporne na choroby, pasożyty oraz na warunki klimatyczne, a przy tym z łatwością przystosowują się do nowych warunków środowiskowych. Choć jest to rasa mało wymagająca to jednak należy pamiętać o stałej kontroli stanu zdrowia, kondycji oraz o podstawowych zabiegach pielęgnacyjnych, takich jak korekta racic.

Sposób żywienia nie odbiega od standardowych wytycznych, tak jak w przypadku pozostałych przeżuwaczy są to pasze objętościowe: zielonki, kiszonki, sianokiszonki, okopowe i siano. Zwierzęta powinny mieć również stały dostęp do wody i lizawki solnej przeznaczonej dla owiec.

Poza podstawowym żywieniem można wprowadzać niewielkie urozmaicenia w postaci różnorodnych gałązek, ziół. Tylko w okresie rozrodu wymagają lepszych jakościowo pasz, w tym dodatku pasz treściwych.

Owce kameruńskie mogą być utrzymywane przez cały rok – nawet zimą – poza budynkiem, warunkiem jest zapewnienie zadaszenia osłoniętego z trzech stron.

Również wyjątkowe jest mięso tej rasy, cechujące się wyższymi walorami smakowymi niż mięso pozyskiwane od ras wełnistych. Tuszę charakteryzuje ciemny kolor – przypominający dziczyznę – małe otłuszczenie oraz brak zapachu tłuszczopotu. Owce kameruńskie krzyżuje się z rodzimymi rasami właśnie w celu poprawy wartości kulinarnych mięsa, ale również ważne jest przekazanie cennych cech szerstnej okrywy włosowej. Produktem dodatkowym, jaki pozyskuje się jest dobrej jakości skóra.

Jest wiele ras owiec, nad którymi warto się pochylić, natomiast opisywana w tym artykule specyfika owcy kameruńskiej powinna pomóc w weryfikacji pomiędzy tymi najciekawszymi. Pomimo tego, iż hodowla owiec w Polsce nie ma dużego znaczenia  dla gospodarki, może stanowić atrakcję w gospodarstwach agroturystycznych i ekologicznych. Coraz częściej spotykamy się również z poszukiwaniem przez konsumenta produktów o wyjątkowych właściwościach i walorach smakowych – zapotrzebowanie na naturalne produkty w dobie nadwyżki żywności wysoko przetworzonej, zachęca do zakładania małych hodowli. Mając możliwość utrzymania niewymagającego zwierzęcia i skorzystania z pełni jego atutów, warto zastanowić się nad owcą kameruńską, która nie tylko może posłużyć, jako „naturalna kosiarka”, ale przede wszystkim może stanowić wsparcie przydomowego ekosystemu.

Tekst i fot. Krzysztof Biel, KPODR

Opracowano na podstawie:

– https://pl.wikipedia.org/wiki/Owca_kameru%C5%84ska,

– https://www.kalendarzrolnikow.pl/4377/afrykanskie-futrzaki-czyli-owce-kamerunskie,

– https://modr.pl/kozy-i-owce/strona/owca-kamerunska-alternatywa-dla-malych-gospodarstw,

– http://www.zer.waw.pl pdf-86934-20828?filename=ROZDZIAL%20II.%20SYTUACJA.pdf.