Razem możemy więcej

Współczesny rolnik zmaga się z wyzwaniami wynikającymi nie tylko z jego roli jako producenta żywności, ale również jako przedsiębiorcy działającego na wymagającym i konkurencyjnym rynku. Zmienność cen, niestabilność kosztów środków do produkcji, wymagania jakościowe i ilościowe sieci handlowych oraz presja globalnej konkurencji sprawiają, że pojedyncze gospodarstwo często nie jest wystarczająco konkurencyjne na rynku.

Spotkanie założycielskie grupy producentów rolnych w Nowej Wsi Królewskiej, styczeń 2026 r.

Zmiany obserwowane od lat w gospodarce światowej wskazują na potrzebę tworzenia silnych struktur opartych na współdziałaniu oraz ograniczania pośrednictwa w handlu produktami rolnymi. Doskonałą formą umożliwiającą osiągnięcie tego celu jest współpraca w formie grup producentów rolnych lub organizacji producentów. Co zatem może osiągnąć rolnik, przystępując do tego typu form?

Wspólna sprzedaż, wspólne zakupy

Rolnik jako podmiot gospodarczy jest jednostką stosunkowo małą, niezależnie od wielkości gospodarstwa. Rolnicy działający razem mają zdecydowanie większy wpływ na warunki umów (w tym przede wszystkim na cenę) niż pojedynczy producent oferujący niewielką partię towaru. Koncentracja rozdrobnionej podaży oferowanej przez krajowych rolników daje szansę na uzyskanie korzystniejszych cen oraz umożliwia szerszą sprzedaż produktów członków grupy czy organizacji. Zjawisko to określa się mianem „efektu skali”.

Większa skala produkcji gwarantuje nie tylko lepsze ceny, ale również większą stabilność kanałów sprzedaży. Grupa producentów dysponująca dużą, jednolitą jakościowo partią produktów staje się poważnym partnerem handlowym dla przetwórców czy sieci handlowych.

Wspólne działania sprzyjają także redukcji kosztów. Kupując wspólnie środki do produkcji – nawozy, środki ochrony roślin, pasze czy paliwo – grupa lub organizacja posiada znacznie większy potencjał negocjacyjny i może nabywać te środki w cenach hurtowych, optymalizować transport oraz w pełni wykorzystywać (a także rozwijać) możliwości magazynowe. Poprzez eliminację pośredników również ogranicza się koszty. Rezultatem redukcji kosztów i wzrostu dochodów jest poprawa rentowności gospodarstw.

Istotnym elementem prowadzonej działalności mogą być wspólne zakupy specjalistycznych maszyn i urządzeń, które wykorzystywane są w bardzo krótkim okresie produkcji, natomiast ich zakup często stanowi dla pojedynczego gospodarstwa wydatek trudny do poniesienia. Jest to ważny kierunek działań, który może znacząco poprawić jakość i konkurencyjność wytwarzanego produktu lub surowca.

Planowanie produkcji i stabilizacja rynku

Rolnicy działający w grupach lub organizacjach mogą wspólnie planować produkcję i dostosowywać ją do potrzeb rynku. Dysponowanie partiami produktów o odpowiedniej skali   i jakości poprawia pozycję rynkową, a także pozwala ograniczyć nadprodukcję i wahania cen oraz zwiększyć przewidywalność dochodów. Długoterminowe kontrakty zawierane przez grupy lub organizacje sprzyjają również stabilizacji sytuacji ekonomicznej gospodarstw. Wspólne działanie umożliwia skuteczniejsze reagowanie na kryzysy – rynkowe, pogodowe czy regulacyjne.

Budowanie marki i promocja

Dobry marketing jest kluczem do sukcesu w handlu. Konsumenci coraz częściej zwracają uwagę na pochodzenie produktu, jego jakość i skład oraz wykazują chęć wspierania lokalnych produktów. Grupa lub organizacja producentów rolnych może stworzyć wspólną markę, prowadzić kampanie promocyjne oraz budować rozpoznawalność swoich produktów. Przekłada się to bezpośrednio na wzrost wartości rynkowej produktu i sprzyja budowaniu lojalności klientów.

Dostęp do wsparcia finansowego produkcji i inwestycji

Grupy producentów rolnych i organizacje producentów rolnych mają możliwość korzystania ze specjalnych, dedykowanych instrumentów finansowych, w tym:

– wsparcia w ramach Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej (PS WPR) w interwencji I.13.2 Tworzenie i rozwój organizacji producentów i grup producentów rolnych – z wyłączeniem produktów: drób, pszczelarstwo, owoce i warzywa;

– wsparcia w ramach PS WPR dla organizacji producentów działających na rynku owoców i warzyw:

– I.7.1. Poprawa infrastruktury służącej planowaniu i organizacji produkcji, dostosowaniu produkcji do popytu pod względem jakości i ilości, optymalizacji kosztów produkcji i zwrotu z inwestycji oraz stabilizacji cen producentów owoców i warzyw;

– I.7.2. Poprawa wyposażenia technicznego wykorzystywanego do koncentracji dostaw i wprowadzania produktów na rynek owoców i warzyw;

– I.7.3. Działania informacyjne, promocyjne i marketingowe dotyczące produktów, marek i znaków towarowych organizacji producentów owoców i warzyw;

– I.7.4. Wycofywanie z rynku owoców i warzyw;

– I.7.5. Działania na rzecz ochrony środowiska oraz łagodzenia zmian klimatu;

– I.7.6. Badania i rozwój;

– wsparcia w ramach interwencji VI.3.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacje) – poza gospodarstwem;

– wsparcia w ramach interwencji VI.3.2 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (instrumenty finansowe) – poza gospodarstwem.

Powyższe formy wsparcia finansowego dla grup i organizacji producentów rolnych, wraz z ich wymogami oraz harmonogramami naborów, zostały opisane w odrębnych artykułach publikowanych we „Wsi Kujawsko-Pomorskiej”.

Razem do celu!

Grupy producentów rolnych i organizacje producentów to nie tylko formy prawne działające w określonych interesach, ale przede wszystkim wspólnota rolników współpracujących w celu osiągnięcia konkretnych celów. W czasach dynamicznych zmian gospodarczych współpraca staje się nie tylko wyborem, lecz często koniecznością. Dzięki niej rolnicy mogą skuteczniej konkurować na rynku, stabilizować swoje dochody i inwestować w przyszłość.

Tekst i fot. dr inż. Martyna Zielińska-Tadych

Opracowano na podstawie:

materiał szkoleniowy Współpraca rolników, Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027, Interwencja 14.1. Doskonalenie zawodowe rolników – moduł 1 Szkolenia podstawowe dla rolników.