W gospodarstwach ekologicznych przyj\u0119to, \u017ce p\u0142odozmian to przyrodniczo poprawny dob\u00f3r i nast\u0119pstwo ro\u015blin na danym polu, kt\u00f3re zapewnia spe\u0142nienie dw\u00f3ch funkcji \u2013 nawozowej i sanitarnej. Funkcja nawozowa kszta\u0142tuje w\u0142a\u015bciw\u0105 poda\u017c azotu i materii organicznej do gleby, a sanitarna przerywa cykle rozwojowe patogen\u00f3w, szkodnik\u00f3w i chwast\u00f3w. W prawid\u0142owym zmianowaniu powinny bra\u0107 udzia\u0142 r\u00f3\u017cne grupy ro\u015blin. Znaczenie ro\u015blin motylkowych\/bobowatych w p\u0142odozmianie gospodarstw ekologicznych jest wszechstronne. Opr\u00f3cz koniczyny i lucerny (motylkowate drobnonasienne), wykorzystuje si\u0119 te\u017c inne str\u0105czkowe, jak \u0142ubiny, bobik, groch.<\/p>\n\n\n\n
Ro\u015bliny te dzi\u0119ki symbiozie z bakteriami brodawkowatymi, zdolnymi do asymilacji azotu z powietrza atmosferycznego, mog\u0105 dostarcza\u0107 znaczne ilo\u015bci tego sk\u0142adnika, najwi\u0119cej azotu wi\u0105\u017ce koniczyna i lucerna, a wi\u0119c gatunki najcz\u0119\u015bciej uprawiane w gospodarstwach ekologicznych, mniejsz\u0105 wydajno\u015b\u0107 maj\u0105 inne ro\u015bliny motylkowe, takie jak komonica, esparceta i seradela. Ilo\u015bci asymilowanego azotu przez te ro\u015bliny s\u0105 tak du\u017ce, \u017ce w pe\u0142ni pokrywaj\u0105 swe potrzeby i jeszcze wzbogacaj\u0105 w azot gleb\u0119 pod potrzeby ro\u015blin nast\u0119pczych, s\u0105 to dobre przedplony dla ro\u015blin zbo\u017cowych i okopowych. Pozostawiaj\u0105 te\u017c du\u017c\u0105 mas\u0119 materii organicznej, ok. 4\u20137 ton na hektar.<\/p>\n\n\n\n
Ro\u015bliny str\u0105czkowe posiadaj\u0105 g\u0142\u0119boki system korzeniowy, korze\u0144 g\u0142\u00f3wny si\u0119ga niekiedy do g\u0142\u0119boko\u015bci 2 m, dzi\u0119ki kt\u00f3remu potrafi\u0105 wykorzysta\u0107 sk\u0142adniki pokarmowe z g\u0142\u0119bszych warstw gleby, trudno dost\u0119pne dla innych ro\u015blin, takie jak: fosfor, magnez, wap\u0144 i inne. Dzi\u0119ki tym w\u0142a\u015bciwo\u015bciom ro\u015bliny te poprawiaj\u0105 struktur\u0119 gleby, stosunki powietrzne w glebie, przesi\u0105kliwo\u015b\u0107 wody i stan sanitarny gleby. Z kolei obumieraj\u0105ce i butwiej\u0105ce korzenie pozostawiaj\u0105 liczne kana\u0142y, kt\u00f3re doprowadzaj\u0105 powietrze w czasie suszy w g\u0142\u0105b gleby, a czasie opad\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105 infiltracj\u0119 wody i przewietrzaj\u0105 gleb\u0119. Poprawna struktura gleby sprzyja rozwojowi po\u017cytecznych drobnoustroj\u00f3w glebowych. W rizosferze korzeni ro\u015blin motylkowych wyst\u0119puje 2\u20135-krotnie bogatsze \u017cycie biologiczne ni\u017c w rizosferze innych ro\u015blin. Koniczyny dzia\u0142aj\u0105 fitosanitarnie, poniewa\u017c os\u0142abiaj\u0105 i niweluj\u0105 niekt\u00f3re patogeny np. choroby podstawy \u017ad\u017ab\u0142a, fuzariozy lnu, ograniczaj\u0105 wyst\u0119powanie m\u0105twika burakowego.<\/p>\n\n\n\n
Plony uzyskiwane z ro\u015blin motylkowych zawieraj\u0105 o 3\u20135% wi\u0119cej bia\u0142ka w\u0142a\u015bciwego, a mniej azotu azotanowego (N\u2013NO3) niebezpiecznego dla ludzi i zwierz\u0105t. Ro\u015bliny str\u0105czkowe dostarczaj\u0105 znaczne ilo\u015bci cennego bia\u0142ka paszowego. Nasiona zawieraj\u0105 go 20\u201345% (groch i \u0142ubiny), bia\u0142ko to zawiera cenny aminokwas \u2013 lizyn\u0119 oraz dodatkowo zawieraj\u0105 wi\u0119cej witaminy B12, kt\u00f3ra przeciwdzia\u0142a anemii.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce wyst\u0119puj\u0105 odpowiednie warunki do uprawy ro\u015blin str\u0105czkowych, a mimo to nie s\u0105 powszechnym widokiem na polach. Du\u017ce znaczenie motylkowatych powinno sprawi\u0107, \u017ce b\u0119dzie wi\u0119ksza powierzchnia ich zasiew\u00f3w, obecnie wynosi tylko 3%. Wg kryteri\u00f3w rolnictwa ekologicznego udzia\u0142 str\u0105czkowych powinien wynosi\u0107 20\u201325%. Obserwuje si\u0119 obecnie wi\u0119ksze zainteresowanie upraw\u0105 mieszanek zbo\u017cowo-str\u0105czkowych, ro\u015blin poplonowych z udzia\u0142em ro\u015blin str\u0105czkowych i upraw\u0105 ro\u015blin bobowatych w czystym siewie. Korzy\u015bci wymierne dla rolnika siej\u0105cego ro\u015bliny str\u0105czkowe to tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci uzyskiwania zwi\u0119kszonych dop\u0142at obszarowych, a dla wi\u0119kszych gospodarstw stanowi jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci spe\u0142nienia wymogu \u201ezazielenienia\u201d. <\/p>\n\n\n\n
Tekst i fot. Jerzy Trzebiatowski
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W gospodarstwach ekologicznych p\u0142odozmian jest ci\u0105gle niezast\u0105pionym czynnikiem produkcji rolniczej. Sta\u0142e podnoszenie \u017cyzno\u015bci gleby jest d\u0142ugofalowym celem, mo\u017cna do tego<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2840,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-957","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bobowate"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/957","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=957"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/957\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2841,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/957\/revisions\/2841"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2840"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=957"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=957"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=957"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}