{"id":931,"date":"2013-09-06T14:44:00","date_gmt":"2013-09-06T12:44:00","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=931"},"modified":"2020-05-13T10:29:09","modified_gmt":"2020-05-13T08:29:09","slug":"uprawa-rzepaku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2013\/09\/06\/uprawa-rzepaku\/","title":{"rendered":"Uprawa rzepaku"},"content":{"rendered":"\n

Rzepak ozimy jest wa\u017cn\u0105 ro\u015blin\u0105 uprawian\u0105 w Polsce. Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 dobry efekt ekonomiczny, nale\u017cy z wielk\u0105 staranno\u015bci\u0105 dba\u0107 o plantacj\u0119 i przeciwdzia\u0142a\u0107 wszelkim potencjalnym zagro\u017ceniom.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rzepak ozimy jest bez w\u0105tpienia jedn\u0105 z najcenniejszych ro\u015blin w strukturze zasiew\u00f3w w Polsce, ale te\u017c najtrudniejsz\u0105 w uprawie. Wymaga starannego przygotowania roli pod siew. Nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce posiada bardzo wysokie wymagania pokarmowe. Plon rzepaku tworzy si\u0119 jesieni\u0105, a podczas wiosny ulega zmniejszeniu, najcz\u0119\u015bciej z powodu niedostatecznej ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych i wody, chor\u00f3b i szkodnik\u00f3w czy wylegania ro\u015blin. Okres wegetacji rzepaku ozimego trwa 11 miesi\u0119cy i przez ca\u0142y ten czas nara\u017cony jest on na liczne choroby i \u017cerowanie r\u00f3\u017cnych szkodnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Prawid\u0142owo prowadzona plantacja rzepaku powinna by\u0107 chroniona zgodnie z sygnalizacj\u0105 ju\u017c od wczesnych stadi\u00f3w rozwojowych. Monitoring i lustracja uprawy oraz analiza aktualnych warunk\u00f3w pogodowych to podstawowe narz\u0119dzie diagnostyczne ka\u017cdego plantatora. Rzepak jest dla rolnik\u00f3w profesjonalist\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 i potrafi\u0105 uprawia\u0107 go tak, aby uzyska\u0107 wymierne korzy\u015bci finansowe.<\/p>\n\n\n\n

Przydatne do uprawy rzepaku s\u0105 gleby kompleksu pszennego bardzo dobrego oraz pszennego dobrego.<\/p>\n\n\n\n

Dob\u00f3r odmiany<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dob\u00f3r w\u0142a\u015bciwej odmiany jest jednym z podstawowych warunk\u00f3w decyduj\u0105cych o powodzeniu w uprawie rzepaku. Do uprawy powinny by\u0107 wybierane te odmiany, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 zosta\u0142a sprawdzona w warunkach wojew\u00f3dztwa kujawsko-pomorskiego czy w og\u00f3le Polski, a nie UE.<\/p>\n\n\n\n

Porejestrowe Do\u015bwiadczalnictwo Odmianowe i Rolnicze (PDOiR) co roku og\u0142asza list\u0119 odmian zalecanych do uprawy w naszym wojew\u00f3dztwie, wcze\u015bniej sprawdzonych w trzech punktach regionu. Wydaje si\u0119, \u017ce obecnie najistotniejsz\u0105 cech\u0105 odmiany jest jej zimotrwa\u0142o\u015b\u0107.\u00a0W tabeli podano cechy zwi\u0105zane z przezimowaniem odmian zalecanych przez PDOiR w wojew\u00f3dztwie kujawsko-pomorskim.<\/p>\n\n\n\n

Cechy zwi\u0105zane z przezimowaniem odmian rzepaku ozimego zalecanych przez PDOiR na 1013 rok<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Odmiana<\/strong><\/td>Martwe ro\u015bliny po zimie 2012, %<\/strong><\/td>Martwe ro\u015bliny po zimie 2011, %<\/strong><\/td>Stan po zimie, skala 9\u00b0<\/strong><\/td><\/tr>
Abakus F1<\/sub><\/td>27<\/td>8<\/td>6,7<\/td><\/tr>
Adriana<\/td>28<\/td>9<\/td>6,7<\/td><\/tr>
Artoga F1<\/sub><\/td>40<\/td>14<\/td>6,5<\/td><\/tr>
Bogart<\/td>31<\/td>16<\/td>6,4<\/td><\/tr>
DK Exquisite F1<\/sub><\/td>29<\/td>18<\/td>6,8<\/td><\/tr>
Monolit<\/td>22<\/td>12<\/td>6,5<\/td><\/tr>
NK Morse<\/td>21<\/td>27<\/td>6,2<\/td><\/tr>
Rohan F1<\/sub><\/td>33<\/td>7<\/td>6,7<\/td><\/tr>
Visby F1<\/sub><\/td>30<\/td>8<\/td>6,7<\/td><\/tr>
Xenon F1<\/sub><\/td>26<\/td>6<\/td>6,8<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Przygotowanie gleby do siewu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dominuj\u0105cych obecnie monokulturach zbo\u017cowych trudno o bardzo dobry przedplon dla rzepaku. Najcz\u0119\u015bciej wysiewany jest po pszenicy ozimej, j\u0119czmieniu jarym i ozimym oraz pszen\u017cycie ozimym. W tej sytuacji najwa\u017cniejszym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na wyb\u00f3r pola pod rzepak jest termin zbioru przedplonu. Zatem najlepszym przedplonem spo\u015br\u00f3d zb\u00f3\u017c jest j\u0119czmie\u0144 jary, gdy\u017c najwcze\u015bniej schodzi z pola, co daje czas na dobre przygotowanie gleby pod zasiew rzepaku.<\/p>\n\n\n\n

Drobne nasiona rzepaku wymagaj\u0105 p\u0142ytkiego siewu w gleb\u0119 odle\u017ca\u0142\u0105, wilgotn\u0105 i starannie doprawion\u0105. Struktura gleby powinna by\u0107 gruze\u0142kowa (a nie \u2013 zbrylona lub rozpylona).<\/p>\n\n\n\n

Do\u015b\u0107 cz\u0119stym b\u0142\u0119dem jest brak g\u0142\u0119boszowania lub bardzo p\u0142ytka orka siewna, przy jednoczesnym u\u017cywaniu ci\u0119\u017ckiego sprz\u0119tu rolniczego. W monokulturach p\u0142ytko korzeni\u0105cych si\u0119 zb\u00f3\u017c, przy wykonywaniu orki ci\u0105gle na t\u0119 sam\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107, tworzy si\u0119 tzw. podeszwa p\u0142u\u017cna, kt\u00f3ra utrudnia rozw\u00f3j palowego systemu korzeniowego rzepaku. Korzenie nie mog\u0105 przebi\u0107 si\u0119 przez zwart\u0105, zbit\u0105 warstw\u0119 gleby, a w konsekwencji nie s\u0105 w stanie dobrze przygotowa\u0107 si\u0119 do zimy. Poniewa\u017c korzenie rzepaku mog\u0105 si\u0119ga\u0107 w g\u0142\u0105b gleby nawet ponad dwa metry, nale\u017cy pole pod jego zasiewy g\u0142\u0119boszowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

B\u0142\u0119dem jest r\u00f3wnie\u017c zbyt cz\u0119sta uprawa rzepaku po sobie w ogniwie p\u0142odozmianowym. Zgodnie ze sztuk\u0105 rolnicz\u0105, rzepak mo\u017cna sia\u0107 na tym samym stanowisku co 4\u20135 lat, niestety coraz cz\u0119stsz\u0105 praktyk\u0105 jest siew tej ro\u015bliny co 3, a nawet co 2 lata.<\/p>\n\n\n\n

Prowadzi to do nagromadzania si\u0119 w glebie zarodnik\u00f3w chor\u00f3b grzybowych, m.in. suchej zgnilizny kapustnych, zgnilizny twardzikowej, a przede wszystkim \u2013 ki\u0142y kapusty. To w\u0142a\u015bnie ta choroba jest obecnie najgro\u017aniejsza, poniewa\u017c nie ma na ni\u0105 skutecznych fungicyd\u00f3w (a od kilku lat wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c w naszym regionie). Jedynym ratunkiem jest nieuprawianie rzepaku na polu zara\u017conym ki\u0142\u0105 przez 10 lat. Wprawdzie hodowla posz\u0142a ju\u017c w kierunku odmian odpornych, jednak s\u0105 to dopiero pocz\u0105tki do\u015bwiadcze\u0144. Rzepak uprawiany zbyt cz\u0119sto po sobie jest tak\u017ce bardziej nara\u017cony na atak szkodnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ilo\u015b\u0107 wysiewu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nasiona rzepaku s\u0105 ma\u0142e, a ich ci\u0119\u017car jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany  w zale\u017cno\u015bci od odmiany (masa tysi\u0105ca nasion waha si\u0119 od 3,5 do 7,2 grama). Przy tak du\u017cej rozbie\u017cno\u015bci MTN nie nale\u017cy przy ustalaniu ilo\u015bci wysiewu sugerowa\u0107 si\u0119 podpowiedzi\u0105 s\u0105siada czy zasad\u0105, \u017ce wysiewa si\u0119 zawsze np. 4 kg\/ha. Odmiana odmianie nier\u00f3wna, dlatego za ka\u017cdym razem konieczne jest obliczenie ilo\u015bci wysiewu wed\u0142ug wzoru:<\/p>\n\n\n\n

zag\u0119szczenie x MTN<\/p>\n\n\n\n

W = ———————————————<\/p>\n\n\n\n

warto\u015b\u0107 u\u017cytkowa materia\u0142u siewnego<\/p>\n\n\n\n

W \u2013 norma wysiewu [kg\/ha]<\/p>\n\n\n\n

zag\u0119szczenie (obsada ro\u015blin) \u2013 planowana liczba ro\u015blin na 1 m2 po wschodach<\/p>\n\n\n\n

MTN \u2013 masa 1000 nasion [g]<\/p>\n\n\n\n

warto\u015b\u0107 u\u017cytkowa materia\u0142u siewnego [%] \u2013 si\u0142a kie\u0142kowania x czysto\u015b\u0107\/100<\/p>\n\n\n\n

Obsada ro\u015blin jest uzale\u017cniona od technologii uprawy. Przy technologii intensywnej w przypadku odmian miesza\u0144cowych nale\u017cy planowa\u0107 obsad\u0119 45\u201350 ro\u015blin, natomiast dla odmian populacyjnych \u2013 oko\u0142o 60\u201370 ro\u015blin na 1 m2 po wschodach. W technologiach mniej intensywnych korzystniej jest utrzyma\u0107 wi\u0119ksz\u0105 zwarto\u015b\u0107 ro\u015blin i zaleca si\u0119 przy odmianach miesza\u0144cowych obsad\u0119 55 ro\u015blin, a przy populacyjnych \u2013 80 ro\u015blin na 1 m2 po wschodach. Istnieje zasada, \u017ce w miar\u0119 pogarszania warunk\u00f3w wzrostu (s\u0142absza gleba, susza, p\u00f3\u017any siew, gorszy przedplon itp.), g\u0119sto\u015b\u0107 siewu nale\u017cy zwi\u0119ksza\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Na plantacjach rzepaku w naszym regionie mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 jeden znacz\u0105cy i powtarzaj\u0105cy si\u0119 problem \u2013 zbyt g\u0119sty siew. W tym roku wiosna by\u0142a bardzo p\u00f3\u017ana, a co za tym idzie \u2013 kr\u00f3tka, wi\u0119c rzepak musia\u0142 si\u0119 spieszy\u0107, aby zakwitn\u0105\u0107. Na g\u0119sto zasianych plantacjach nie mia\u0142 ju\u017c czasu na wykszta\u0142canie p\u0119d\u00f3w bocznych, \u201eskupi\u0142 si\u0119\u201d wi\u0119c na p\u0119dzie g\u0142\u00f3wnym.<\/p>\n\n\n\n

W konsekwencji na tych rzepakach jest dobrze wykszta\u0142cony p\u0119d g\u0142\u00f3wny, zako\u0144czony jakby \u201er\u00f3\u017cyczk\u0105\u201d, brak odga\u0142\u0119zie\u0144 bocznych (fot. 1).<\/p>\n\n\n\n

W innych latach g\u0119sto zasiane rzepaki mia\u0142y chocia\u017c troch\u0119 odga\u0142\u0119zie\u0144 bocznych. Zapewne b\u0119dzie to jeden z powod\u00f3w zni\u017cki plonu tej ro\u015bliny, gdy\u017c obecne odmiany wi\u0119kszo\u015b\u0107 plonu generuj\u0105 w\u0142a\u015bnie z p\u0119d\u00f3w bocznych. Natomiast na naszych poletkach do\u015bwiadczalnych w Grubnie rzepak by\u0142 rzadki i pokr\u00f3j ro\u015blin zupe\u0142nie inny (fot. 2).<\/p>\n\n\n\n

Termin siewu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dla przypomnienia termin siewu rzepaku ozimego powinien przypada\u0107 na oko\u0142o 10 tygodni przed zimowym zatrzymaniem wegetacji, tak aby ro\u015bliny przed zim\u0105 osi\u0105gn\u0119\u0142y odpowiedni\u0105 faz\u0119 rozwojow\u0105 (w wojew\u00f3dztwie kujawsko-pomorskim termin ten przypada 20\u201325 sierpnia). Dla zapewnienia dobrego przezimowania plantacji rzepaku bardzo wa\u017cne jest, aby ro\u015bliny wesz\u0142y w stan spoczynku z dobrze rozwini\u0119tym korzeniem palowym z nisko osadzon\u0105 rozet\u0105 li\u015bciow\u0105 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z 8\u201310 li\u015bci. Warto r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, i\u017c jesieni\u0105 nast\u0119puje zawi\u0105zywanie organ\u00f3w generatywnych.<\/p>\n\n\n\n

W po\u0142owie pa\u017adziernika niezale\u017cnie od fazy rozwojowej rzepaku tworz\u0105 si\u0119 zawi\u0105zki p\u0119d\u00f3w bocznych, formuj\u0105 si\u0119 zawi\u0105zki kwiatostan\u00f3w, a wi\u0119c kszta\u0142tuje si\u0119 potencja\u0142 plonotw\u00f3rczy ro\u015blin. Zatem wa\u017cne jest, aby ro\u015bliny wchodzi\u0142y w okres zimowy odpowiednio przygotowane.<\/p>\n\n\n\n

Wymagania pokarmowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rzepak ma du\u017ce wymagania pokarmowe. S\u0105 one pokrywane z zasob\u00f3w naturalnych zgromadzonych w glebie oraz z nawoz\u00f3w naturalnych i mineralnych.<\/p>\n\n\n\n

Do najwa\u017cniejszych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, decyduj\u0105cych o wielko\u015bci i jako\u015bci plonu nasion rzepaku, zaliczaj\u0105 si\u0119 takie makrosk\u0142adniki, jak: azot, fosfor, potas, wap\u0144, magnez oraz mikrosk\u0142adniki: bor, mangan, cynk, molibden i mied\u017a. Azot jest pierwiastkiem w najwi\u0119kszym stopniu decyduj\u0105cym o wielko\u015bci plonu rzepaku. Zwi\u0119kszenie dawki azotu powoduje istotny przyrost masy nasion.<\/p>\n\n\n\n

Rzepak ozimy dobrze zaopatrzony w fosfor i potas tworzy jesieni\u0105 silne rozety li\u015bciowe, dobrze si\u0119 korzeni, co gwarantuje lepsze przezimowanie.<\/p>\n\n\n\n

Odchwaszczanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wczesny siew i d\u0142ugi okres wegetacji rzepaku sprzyjaj\u0105 rozwojowi chwast\u00f3w, trudno wi\u0119c wyobrazi\u0107 sobie dobrze plonuj\u0105c\u0105 plantacj\u0119 bez konieczno\u015bci odchwaszczania. Aby chwasty nie konkurowa\u0142y o wod\u0119, \u015bwiat\u0142o i sk\u0142adniki pokarmowe z ro\u015blinami rzepaku, nale\u017cy zastosowa\u0107 herbicydy jak najwcze\u015bniej \u2013 przed siewem, bezpo\u015brednio po siewie lub w czasie jesiennej wegetacji, w zale\u017cno\u015bci od \u015brodka. Wiosenne zastosowanie herbicydu mo\u017ce by\u0107 zabiegiem tylko kosmetycznym, gdy\u017c chwasty ju\u017c s\u0105 dobrze ukorzenione, a rzepak zbyt du\u017cy, by m\u00f3c skutecznie zniszczy\u0107 wszystkie niepo\u017c\u0105dane ro\u015bliny. Ponadto cz\u0119sta uprawa rzepaku po sobie i zwalczanie chwast\u00f3w \u015brodkami z tej samej grupy chemicznej prowadz\u0105 do kompensacji niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w chwast\u00f3w, pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce formy odporne na zbyt cz\u0119sto u\u017cywane substancje aktywne.<\/p>\n\n\n\n

Profilaktyka i zwalczanie chor\u00f3b i szkodnik\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119st\u0105  przyczyn\u0105 niskich plon\u00f3w rzepaku jest pojawienie si\u0119 wielu r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b i szkodnik\u00f3w w okresie wegetacji. Przeci\u0119tne straty w plonie nasion rzepaku mog\u0105 wynosi\u0107 do 10\u2013\u201350%. Brak systematycznego zwalczania agrofag\u00f3w na plantacji prowadzi do gwa\u0142townego wzrostu szk\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n

Spo\u015br\u00f3d najgro\u017aniejszych chor\u00f3b rzepaku nale\u017cy wymieni\u0107: zgorzel siewek, such\u0105 zgnilizn\u0119 kapustnych, czer\u0144 krzy\u017cowych, cylindrosporioz\u0119 i szar\u0105 ple\u015b\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Dob\u00f3r preparat\u00f3w chemicznych ochrony rzepaku znajduje si\u0119 w Zaleceniach Ochrony Ro\u015blin Instytutu Ochrony Ro\u015blin \u2013 PIB  w Poznaniu.<\/p>\n\n\n\n

Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 od wczesnej wiosny ka\u017cdy plantator powinien monitorowa\u0107 swoj\u0105  plantacj\u0119 rzepaku pod wzgl\u0119dem progu szkodliwo\u015bci chor\u00f3b, jak i progu szkodliwo\u015bci szkodnik\u00f3w oraz pami\u0119ta\u0107 o terminach ich zwalczania.<\/p>\n\n\n\n

Maria Sikora i Roman Podolski
KPODR\u00a0 Minikowo<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rzepak ozimy jest wa\u017cn\u0105 ro\u015blin\u0105 uprawian\u0105 w Polsce. Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 dobry efekt ekonomiczny, nale\u017cy z wielk\u0105 staranno\u015bci\u0105 dba\u0107 o plantacj\u0119<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2879,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-931","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rzepak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=931"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/931\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2880,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/931\/revisions\/2880"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}