{"id":735,"date":"2020-04-20T14:10:02","date_gmt":"2020-04-20T12:10:02","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=735"},"modified":"2020-05-05T14:49:49","modified_gmt":"2020-05-05T12:49:49","slug":"co-robia-swinie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/04\/20\/co-robia-swinie\/","title":{"rendered":"Co robi\u0105 \u015bwinie?"},"content":{"rendered":"\n

Znajomo\u015b\u0107 zachowania si\u0119 \u015bwi\u0144 (behawioru) jest istotnym elementem oceny dobrostanu tych zwierz\u0105t. Zachowanie prawid\u0142owego dobrostanu powinno prowadzi\u0107 do maksymalnego ograniczenia stresu i cierpienia u zwierz\u0105t wynikaj\u0105cych z niezaspokajania ich potrzeb, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 procedury chowu oraz kontakt z cz\u0142owiekiem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poj\u0119cie behawior (ang. behavior) nale\u017cy rozumie\u0107 jako zachowanie si\u0119 zwierz\u0105t, na kt\u00f3re ma wp\u0142yw wiele czynnik\u00f3w. Od dawna prowadzono badania i obserwacje \u015bwi\u0144 i ich reakcje na r\u00f3\u017cne bod\u017ace \u015brodowiskowe. Znaczne przyspieszenie bada\u0144 nast\u0105pi\u0142o wraz z rozwojem elektroniki. Opis typowego zachowania si\u0119 danego gatunku zwierz\u0105t, z wykorzystaniem technik audiowizualnych nazywa si\u0119 etogramem.<\/p>\n\n\n\n

Dobrostan a behawior<\/p>\n\n\n\n

Pod poj\u0119ciem dobrostanu nale\u017cy rozumie\u0107 reakcj\u0119 zwierz\u0105t na czynniki \u015brodowiska, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105. Dobrostan powinien obejmowa\u0107 spe\u0142nienie 5 zasadniczych \u201ewolno\u015bci\u201d zwierz\u0105t: 1) wolno\u015bci od g\u0142odu i pragnienia, 2) wolno\u015bci od dyskomfortu fizycznego i psychicznego, 3) wolno\u015bci od b\u00f3lu, uraz\u00f3w i chor\u00f3b, 4) wolno\u015bci od strachu w relacji z cz\u0142owiekiem i 5) zdolno\u015bci do wyra\u017cania normalnego zachowania. Zw\u0142aszcza trudny do spe\u0142nienia jest ostatni element, szczeg\u00f3lnie w przypadku chowu przemys\u0142owego, w kt\u00f3rym np. u \u015bwi\u0144 hamowane s\u0105 ich naturalne zachowania eksploracyjne. Jednak trzoda chlewna jest do\u015b\u0107 \u201eplastyczna\u201d i mo\u017cna poprawi\u0107 relacje cz\u0142owiek (opiekun) a \u015bwinia poprzez cz\u0119sty niestresuj\u0105cy kontakt. Jednak mo\u017ce to by\u0107 trudne w realizacji przy coraz dotkliwszym braku czasu z powodu rosn\u0105cych obowi\u0105zk\u00f3w, jakie musi wype\u0142nia\u0107 hodowca, w tym rozlicznych obowi\u0105zk\u00f3w \u201eadministracyjnych\u201d. O tym, \u017ce dobrostan jest odpowiedni mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 wyst\u0105pienie zachowa\u0144 zwi\u0105zanych np. z zabaw\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Analiza zachowania si\u0119 zwierz\u0105t jest najwa\u017cniejszym wska\u017anikiem dobrostanu i w modelu post\u0119powania ze zwierz\u0119tami dobrostan i behawior powinny by\u0107 traktowane nieroz\u0142\u0105cznie i uwzgl\u0119dniane w tzw. indeksie dobrostanu, czyli w punktowej jego ocenie. We w\u0142oskich badaniach nad byd\u0142em mi\u0119snym w takim indeksie uwzgl\u0119dniono system utrzymania zwierz\u0105t, zdrowie i chorob\u0119, zachowanie si\u0119 i reaktywno\u015b\u0107 zwierz\u0105t oraz jako\u015b\u0107 opieki i zarz\u0105dzania zwierz\u0119tami. Autorzy wykazali, \u017ce na wielko\u015b\u0107 indeksu (ocen\u0119) najbardziej negatywnie wp\u0142ywa\u0142a jako\u015b\u0107 opieki i zarz\u0105dzania zwierz\u0119tami. W\u015br\u00f3d badanych 102 ferm byd\u0142a mi\u0119snego, w 70% z nich uznano dobrostan za dobry.<\/p>\n\n\n\n

Produkcja masowa a dobrostan<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 ch\u00f3w przemys\u0142owy budzi w\u015br\u00f3d konsument\u00f3w negatywne odczucia, to jednak i tak nie rezygnuj\u0105 oni z zakupu jaj czy mi\u0119sa od zwierz\u0105t utrzymywanych w wielkich fermach. Tendencja ta na pewno b\u0119dzie si\u0119 utrzymywa\u0107. Wobec tego du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywa utrzymanie w\u0142a\u015bciwego dobrostanu, czyli warunk\u00f3w bytowania zwierz\u0105t w po\u0142\u0105czeniu z etycznym zachowaniem si\u0119 cz\u0142owieka wobec nich, tak\u017ce w aspekcie ekonomicznym. Przyk\u0142adem nieakceptowalnego dzia\u0142ania cz\u0142owieka by\u0142a pr\u00f3ba wprowadzenia przed ponad 30 laty taniego tuczu \u015bwi\u0144 w tzw. systemie tropik. Przy tym sposobie tuczniki utrzymywano w dwupi\u0119trowych klatkach (bateriach) w namiotach foliowych. Zwierz\u0119ta \u017cywiono pasz\u0105 tre\u015bciw\u0105 sypan\u0105 na pod\u0142og\u0119, a pojono serwatk\u0105 okresowo dozowan\u0105 do koryt.<\/p>\n\n\n\n

W Stanach Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej w oko\u0142o 6,5 tys. gospodarstw utrzymuje si\u0119 zwierz\u0119ta, z czego w 35% obsada wynosi nawet ponad 10 tys. \u015bwi\u0144. Natomiast w Chinach jest 109 mln gospodarstw zajmuj\u0105cych si\u0119 g\u0142\u00f3wnie chowem \u015bwi\u0144, w tym 70% stanowi\u0105 gospodarstwa ma\u0142e, posiadaj\u0105ce do 9 sztuk. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce \u0142atwiej jest wprowadzi\u0107 zasady dobrostanu w tym kraju, ni\u017c  w USA, poniewa\u017c nie ma du\u017cej koncentracji zwierz\u0105t oraz przemys\u0142owych rygor\u00f3w produkcyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Behawior \u015bwi\u0144<\/p>\n\n\n\n

Przodkowie \u015bwi\u0144 \u2013 dziki, sp\u0119dzaj\u0105 85% okresu aktywno\u015bci na poszukiwaniu pokarmu i jego pobieraniu. \u015awinie domowe utrzymywane w terenie otwartym po\u015bwi\u0119caj\u0105 temu zaj\u0119ciu 75% doby, nawet je\u017celi cho\u0107 jeden raz dziennie najedz\u0105 si\u0119 do syta. Ponad 21% czasu ryj\u0105, 31% \u017ceruj\u0105 np. na pastwisku, 14% poruszaj\u0105 si\u0119, a tylko 6% czasu le\u017c\u0105. Natomiast przebywaj\u0105c w budynku wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 doby le\u017c\u0105, a bardzo ma\u0142o czasu po\u015bwi\u0119caj\u0105 na jedzenie paszy.<\/p>\n\n\n\n

Istotnym wska\u017anikiem zdrowotno\u015bci i adaptacji (przystosowania si\u0119) zwierz\u0105t do otaczaj\u0105cego je \u015brodowiska jest stosunek czasu odpoczynku, snu i zabawy. \u015awinie, niezale\u017cnie od grupy produkcyjnej najwi\u0119cej czasu \u015bpi\u0105 i odpoczywaj\u0105, a ich behawior pokarmowy, zw\u0142aszcza pobieranie paszy jest zsynchronizowane z zachowaniami eksploracyjnymi, kt\u00f3re nasilaj\u0105 si\u0119 dwukrotnie w ci\u0105gu doby \u2013 rano i po po\u0142udniu.<\/p>\n\n\n\n

Behawior prosi\u0105t nieodsadzonych<\/p>\n\n\n\n

W warunkach naturalnych warchlaki dzika przed rozpocz\u0119ciem pobierania paszy, kt\u00f3rej nie znaj\u0105, najpierw j\u0105 pr\u00f3buj\u0105 i po stwierdzeniu, \u017ce nie jest szkodliwa akceptuj\u0105 i rozpoczynaj\u0105 je\u015b\u0107 w wi\u0119kszych ilo\u015bciach. Prosi\u0119ta do\u015b\u0107 szybko znajduj\u0105 karmnik z pierwsz\u0105 ich pasz\u0105 sta\u0142\u0105, mimo \u017ce wcze\u015bniej mia\u0142y do czynienia jedynie  z mlekiem matki, cho\u0107 czyni\u0105 to dopiero w oko\u0142o 4 godziny po odsadzeniu. Przyczyn\u0105 tego jest neofobia \u2013 strach (l\u0119k) przed czym\u015b nieznanym, w tym wypadku przed pasz\u0105. U oko\u0142o po\u0142owy z nich akceptacja nowej paszy mo\u017ce trwa\u0107 nawet do drugiego dnia po odsadzeniu. Gdy prosi\u0119ta maj\u0105 do czynienia z pasz\u0105 sta\u0142\u0105 przeznaczon\u0105 na okres odsadzenia tak\u017ce w czasie pobierania mleka od lochy, po odsadzeniu pobieraj\u0105 jej wi\u0119cej w por\u00f3wnaniu z tymi prosi\u0119tami, kt\u00f3re takiej paszy nie pozna\u0142y. Cho\u0107 mleko maciory pij\u0105 w dzie\u0144 i w nocy, to w przypadku paszy sta\u0142ej zachowuj\u0105 rytm dobowy \u2013  w nocy nie jedz\u0105. Nocne picie mleka jest prawdopodobnie inicjowane przez sam\u0105 loch\u0119. W badaniach wykazano, \u017ce budzenie prosi\u0105t w nocy nagranymi odg\u0142osami lochy nie stymulowa\u0142o ich do jedzenia, ale do picia wody.<\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu doby prosi\u0119ta odpoczywaj\u0105 oko\u0142o 70% czasu, natomiast pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 doby zajmuje im aktywno\u015b\u0107 ruchowa.<\/p>\n\n\n\n

Godziny odsadzenia prosi\u0105t  a przyrost<\/p>\n\n\n\n

Czas odsadzenia prosi\u0105t ma wp\u0142yw na ich p\u00f3\u017aniejsz\u0105 mas\u0119 cia\u0142a. Do\u015bwiadczalnie stwierdzono, \u017ce odsadzenie o godzinie 20.00 sprawia, i\u017c po 28 dniach zwierz\u0119ta s\u0105 ci\u0119\u017csze o 1 kg ni\u017c prosi\u0119ta, kt\u00f3re od\u0142\u0105czono o godzinie 8.00. Wynika to z tego, \u017ce mia\u0142y one ca\u0142\u0105 noc na poznanie nowej paszy i przekonanie si\u0119, \u017ce nie jest ona szkodliwa. Akceptacj\u0119 przyspiesza smak paszy. Mieszanki tre\u015bciwe przeznaczone na okres odsadzenia (startery) nie powinny smakowo r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od tych sprzed odsadzenia (prestartery).<\/p>\n\n\n\n

Behawior warchlak\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Ta grupa w pierwszym dniu pobytu w warchlakarni oko\u0142o 40% czasu po\u015bwi\u0119ca na poruszanie si\u0119. Wraz z up\u0142ywem czasu ich aktywno\u015b\u0107 dobowa maleje nawet do 25%, ale aktywniejsze s\u0105 rano ni\u017c po po\u0142udniu. Warchlaki le\u017c\u0105 ok. 18 godzin w ci\u0105gu doby. Na ich aktywno\u015b\u0107 wp\u0142ywa tak\u017ce pora roku. Latem aktywno\u015b\u0107 zajmuje im nawet 60% doby, zim\u0105 \u2013 do ok. 46%.<\/p>\n\n\n\n

Behawior tucznik\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy dzie\u0144 tuczu jest dla \u015bwi\u0144 czynnikiem stresuj\u0105cym. Przed jego rozpocz\u0119ciem masa cia\u0142a zwierz\u0105t bardziej wp\u0142ywa na czas snu i odpoczynku (ci\u0119\u017csze d\u0142u\u017cej odpoczywaj\u0105, nawet ponad 20 godzin w ci\u0105gu doby, a mniej si\u0119 ruszaj\u0105).<\/p>\n\n\n\n

Liczebno\u015b\u0107 zwierz\u0105t w kojcu oddzia\u0142uje na pobieranie paszy i wody \u2013 im wi\u0119cej \u015bwi\u0144, tym kr\u00f3cej jedz\u0105 i pij\u0105. W przypadku utrzymania na \u015bci\u00f3\u0142ce ponad 86% czasu zwierz\u0119ta \u015bpi\u0105 i odpoczywaj\u0105, a oko\u0142o 10% po\u015bwi\u0119caj\u0105 na zabaw\u0119 i rycie w pod\u0142o\u017cu, gdy ich liczebno\u015b\u0107 w kojcu wynosi 10 sztuk.<\/p>\n\n\n\n

W drugiej dobie tuczu wyd\u0142u\u017ca si\u0119 czas przeznaczony na pobieranie paszy, picie wody i rycie w \u015bci\u00f3\u0142ce do 17%. W kolejnych dniach mniej wi\u0119cej tyle samo czasu po\u015bwi\u0119caj\u0105 na jedzenie i picie co wcze\u015bniej, ale jeszcze d\u0142u\u017cej ryj\u0105 w \u015bci\u00f3\u0142ce. W tuczu bez\u015bcio\u0142owym \u015bwinie w pierwszej jego fazie jedz\u0105 cz\u0119\u015bciej ni\u017c zwierz\u0119ta utrzymywane na \u015bci\u00f3\u0142ce.<\/p>\n\n\n\n

Niezale\u017cenie od rodzaju utrzymania, w drugiej fazie tuczu \u015bwinie wi\u0119cej odpoczywaj\u0105, cho\u0107 najd\u0142u\u017cej robi\u0105 to te, kt\u00f3re s\u0105 \u017cywione mieszank\u0105 pe\u0142noporcjow\u0105 i nie maj\u0105 \u015bci\u00f3\u0142ki. Czas trwania innych form aktywno\u015bci nie jest uzale\u017cniony od rodzaju utrzymania i \u017cywienia.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cny stosunek  bia\u0142kowo-energetyczny<\/p>\n\n\n\n

Zazwyczaj niedocenianym parametrem oceny prawid\u0142owo\u015bci zbilansowania paszy dla \u015bwi\u0144 jest ilo\u015b\u0107 energii w stosunku do ilo\u015bci bia\u0142ka, czyli ile gram\u00f3w bia\u0142ka przypada na 1 jednostk\u0119 energii metabolicznej (kcal, MJ). Wska\u017anik ten informuje o prawid\u0142owo\u015bci dobrostanu w odniesieniu do \u017cywienia, jednak jego wielko\u015b\u0107 jest uzale\u017cniona m.in. od wieku zwierz\u0105t i rasy. Starsze osobniki gromadz\u0105 w ciele wi\u0119cej t\u0142uszczu, a mniej bia\u0142ka, co jest powszechnie znane. Zwierz\u0119ta o bardziej prymitywnym genotypie, ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j metabolizm, charakteryzuj\u0105 si\u0119 mniejszym zatrzymaniem azotu, a wi\u0119c mniejszymi przyrostami bia\u0142ka, ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesne rasy i linie \u015bwi\u0144. Wobec tego pasze wysokobia\u0142kowe nie poprawi\u0105 u nich wynik\u00f3w produkcyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Jednak r\u00f3wnie\u017c u \u015bwi\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnych skarmianie mieszanek tre\u015bciwych o wysokiej ponadnormatywnej zawarto\u015bci bia\u0142ka nie jest korzystne nie tylko ze wzgl\u0119d\u00f3w \u015brodowiskowych (wzrost ilo\u015bci azotu w odchodach), ale tak\u017ce ze wzgl\u0119du na zdrowie zwierz\u0105t. Na przyk\u0142ad u tucznik\u00f3w nadmiar bia\u0142ka mo\u017ce sprzyja\u0107 wyst\u0105pieniu choroby obrz\u0119kowej.<\/p>\n\n\n\n

Bia\u0142ko mo\u017ce zosta\u0107 wykorzystane tylko w\u00f3wczas, gdy w paszy jest odpowiednia ilo\u015b\u0107 energii. Cho\u0107 bia\u0142ko nie jest sk\u0142adnikiem energetycznym, lecz budulcowym, przy niedoborze energii to ono jest wykorzystywane na cele energetyczne, co jest niekorzystne, gdy\u017c w\u00f3wczas zmniejsza si\u0119 pobieranie paszy, a wi\u0119c i efektywno\u015b\u0107 chowu.<\/p>\n\n\n\n

Istotna jest tak\u017ce jako\u015b\u0107 bia\u0142ka. \u015awinie powinny otrzymywa\u0107 w paszy bia\u0142ko pochodzenia zwierz\u0119cego, gdy\u017c s\u0105 wszystko\u017cerne. \u0179r\u00f3d\u0142em tego bia\u0142ka mog\u0105 by\u0107: mleko, serwatka, m\u0105czka rybna i mog\u0142oby by\u0107 te\u017c bia\u0142ko z owad\u00f3w (na razie jest dopuszczone w Unii Europejskiej tylko w \u017cywieniu zwierz\u0105t akwakultury). Nale\u017cy tak\u017ce uzupe\u0142nia\u0107 niedobory aminokwas\u00f3w stosuj\u0105c aminokwasy syntetyczne. W normach \u017cywienia \u015bwi\u0144 podaje si\u0119 zawarto\u015b\u0107 kilku aminokwas\u00f3w: lizyny, metioniny, cystyny, treoniny i tryptofanu i nale\u017ca\u0142oby je uwzgl\u0119dnia\u0107 przy bilansowaniu sk\u0142adu pasz.<\/p>\n\n\n\n

Agresja i kanibalizm a zabawa<\/p>\n\n\n\n

Badania pokaza\u0142y, \u017ce kanibalizm jest rzadszy u zwierz\u0105t, je\u017celi jako prosi\u0119ta utrzymywane by\u0142y w kojcu porodowym na codziennie zmienianej \u015bci\u00f3\u0142ce s\u0142omiastej. Agresj\u0119 i kanibalizm u \u015bwi\u0144 mog\u0105 zmniejszy\u0107 tak\u017ce elementy wzbogacaj\u0105ce \u015brodowisko. Jednak wed\u0142ug raportu Europejskiego Urz\u0119du ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) istnieje niewiele dowod\u00f3w na to, \u017ce \u0142a\u0144cuchy, rurki do \u017cucia lub pi\u0142ki ograniczaj\u0105 obgryzanie ogon\u00f3w. Udowodniono, \u017ce s\u0142oma jest dla \u015bwi\u0144 atrakcyjniejsza, gdy\u017c zwi\u0119ksza zachowania eksploracyjne w przeciwie\u0144stwie do plastikowych rurek.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Dyrektywy 2008\/120\/WE elementy wzbogacaj\u0105ce \u015brodowisko i pobudzaj\u0105ce u zwierz\u0105t ch\u0119\u0107 do manipulowania nimi powinny posiada\u0107 3 nast\u0119puj\u0105ce cechy: jadalno\u015b\u0107 (najlepiej, gdyby zawiera\u0142y sk\u0142adniki pokarmowe korzystnie wp\u0142ywaj\u0105ce na trawienie), mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u017cucia i rycia oraz zniszczalno\u015b\u0107. Niestety takich walor\u00f3w nie maj\u0105 stare opony, plastikowe butelki, rurki, \u0142a\u0144cuchy czy pi\u0142ki. Nie s\u0105 one atrakcyjne dla \u015bwi\u0144, gdy\u017c nie mog\u0105 ich zje\u015b\u0107 i zniszczy\u0107, a ponadto \u0142atwo si\u0119 brudz\u0105. \u015awinie maj\u0105 bardzo dobrze rozwini\u0119ty w\u0119ch i nie przepadaj\u0105 za zabawkami ubrudzonymi odchodami. Ciekawo\u015b\u0107 \u015bwi\u0144 pobudza codziennie \u015bwie\u017ca s\u0142oma, trociny, torf, kompost grzybniowy, a nawet rozdrobnione kolby kukurydzy. Zwierz\u0119ta do\u015b\u0107 szybko nudz\u0105 si\u0119 przedmiotami do manipulacji. Istotna jest tak\u017ce wysoko\u015b\u0107 zawieszenia zabawek. \u015awinie wol\u0105 manipulowa\u0107 przedmiotami znajduj\u0105cymi si\u0119 poni\u017cej ich ryja. Te, kt\u00f3re wisz\u0105 na wysoko\u015bci ryja nie s\u0105 zauwa\u017cane. Najlepsza wysoko\u015b\u0107 wynosi 5 cm nad pod\u0142o\u017cem, ale w\u00f3wczas niestety szybciej si\u0119 brudz\u0105. Je\u017celi \u015bwinie s\u0105 utrzymywane bez\u015bcio\u0142owo, materia\u0142 wzbogacaj\u0105cy \u015brodowisko powinien by\u0107 podawany w specjalnych zasobnikach.<\/p>\n\n\n\n

Efektem nieprawid\u0142owo\u015bci dobrostanu \u015bwi\u0144 s\u0105 agresja i kanibalizm, kt\u00f3re s\u0105 wywo\u0142ywane przez z\u0142e warunki \u015brodowiskowe \u2013 o niskim poziomie dobrostanu. Pojawienie si\u0119 takich zachowa\u0144 jak obgryzanie uszu i ogon\u00f3w wynika ze sk\u0142onno\u015bci genetycznych, z ma\u0142ej wielko\u015bci kojc\u00f3w, braku \u015bci\u00f3\u0142ki, stosowania pod\u0142ogi rusztowej, braku przedmiot\u00f3w do zabawy, wahania temperatur w pomieszczeniu, o\u015bwietlenia (nadmierna jasno\u015b\u0107), niesprawnej wentylacji lub jej braku, wysokiej wilgotno\u015bci, walki o ustalenie hierarchii w stadzie, inwazji paso\u017cyt\u00f3w, martwic ogona, du\u017cego st\u0119\u017cenia amoniaku, siarkowodoru i dwutlenku w\u0119gla, nieprawid\u0142owego \u017cywienia (niedoboru wapnia, sodu, magnezu, fosforu i witamin), utrudnionego dost\u0119pu do wody i paszy (za ma\u0142e koryta, karmid\u0142a o szeroko\u015bci poni\u017cej 30 cm na sztuk\u0119), a tak\u017ce z rozdrobnienia paszy (powy\u017cej 0,5 mm), zawarto\u015bci w\u0142\u00f3kna surowego (w zale\u017cno\u015bci od grupy produkcyjnej od 4 do 10%). Zastosowanie s\u0142omy zwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 w\u0142\u00f3kna w codziennej diecie, gdy\u017c \u015bwinie w niej ryj\u0105 i j\u0105 zjadaj\u0105. Tak\u017ce zastosowanie pasz w\u0142\u00f3knistych ma istotny wp\u0142yw na zachowanie si\u0119 \u015bwi\u0144. Jednym z polecanych w\u015br\u00f3d rolnik\u00f3w sposob\u00f3w jest zastosowanie \u015bruty j\u0119czmiennej w mieszance tre\u015bciwej w ilo\u015bci 10%.<\/p>\n\n\n\n

Przypuszcza si\u0119, \u017ce kanibalizm mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 obecne w paszach mikotoksyny (toksyny grzybowe). Nale\u017cy wi\u0119c skarmia\u0107 pasze o jak najwy\u017cszej jako\u015bci higienicznej lub, je\u017celi to niezb\u0119dne i mo\u017cliwe, stosowa\u0107 detoksykanty. Preparaty do detoksykacji s\u0105 stosowane w przemys\u0142owej produkcji pasz, a informacje na ten temat s\u0105 podawane przez producent\u00f3w na etykietach. Do naturalnych biologicznych detoksykant\u00f3w nale\u017c\u0105 dro\u017cd\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

Uwaga na stereotypie!<\/p>\n\n\n\n

Terminem tym okre\u015bla si\u0119 zachowania odbiegaj\u0105ce od wzorca dla danego gatunku, czasem nazywane dzia\u0142aniami przeorientowanymi, czyli skierowanymi na obiekty normalnie nieinteresuj\u0105ce. Na przyk\u0142ad u \u015bwi\u0144 mo\u017ce to by\u0107 gryzienie krat kojca lub te\u017c dzia\u0142ania samoniszczycielskie. S\u0105 nimi te\u017c rytmicznie powtarzane bezsensowne czynno\u015bci (np. chodzenie w k\u00f3\u0142ko) nieprowadz\u0105ce do zaspokojenia faktycznych fizjologicznych potrzeb zwierz\u0105t. Mog\u0105 one by\u0107 nawracaj\u0105ce lub sta\u0142e. Prawdopodobnie stereotypie s\u0105 mechanizmem adaptacyjnym zabezpieczaj\u0105cym zwierz\u0119ta przed pojawieniem si\u0119 chor\u00f3b psychosomatycznych. W przypadku \u015bwi\u0144 s\u0105 one wynikiem uprzemys\u0142owienia ich \u015brodowiska, gdy\u017c ich powstawaniu sprzyjaj\u0105 intensywne metody chowu. Niekiedy mog\u0105 one objawi\u0107 si\u0119 u wszystkich zwierz\u0105t na fermie.<\/p>\n\n\n\n

Stereotypie mog\u0105 by\u0107 wywo\u0142ane nieprawid\u0142owym \u017cywieniem b\u0105d\u017a z\u0142\u0105 konstrukcj\u0105 urz\u0105dze\u0144 do zadawania pasz. Jednak nie zawsze stereotypie s\u0105 wynikiem niedostatk\u00f3w \u017cywieniowych. Na przyk\u0142ad u loch utrzymywanych na uwi\u0119zi wyst\u0105pi\u0142y w badaniach stereotypie oralne, kt\u00f3re zanika\u0142y, gdy kojce za\u015bcielono s\u0142om\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Dorszewski
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. M. Rz\u0105sa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Znajomo\u015b\u0107 zachowania si\u0119 \u015bwi\u0144 (behawioru) jest istotnym elementem oceny dobrostanu tych zwierz\u0105t. Zachowanie prawid\u0142owego dobrostanu powinno prowadzi\u0107 do maksymalnego ograniczenia<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":698,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-trzoda-chlewna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=735"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1023,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/735\/revisions\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}