Zbli\u017ca si\u0119 kolejne Bo\u017ce Narodzenie, a wraz z nim \u2013 szale\u0144stwo zakup\u00f3w prezent\u00f3w pod choink\u0119 i\u2026 \u015bwi\u0105tecznego karpia \u2013 ryby tradycyjnie spo\u017cywanej w Polsce w Wigili\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0105d karp \u201eprzyp\u0142yn\u0105\u0142\u201d do Europy?<\/p>\n\n\n\n
Rodzime tereny karpia to Azja. Zosta\u0142 udomowiony w Chinach ju\u017c w V wieku p.n.e., a w Polsce jego hodowla rozpowszechni\u0142a si\u0119 w XIII wieku, g\u0142\u00f3wnie w klasztorach cysterskich. Karp by\u0142 ryb\u0105 przeznaczon\u0105 na st\u00f3\u0142 kr\u00f3lewski, dlatego Ciprinus carpio nazwany zosta\u0142 karpiem kr\u00f3lewskim. W\u015br\u00f3d wielu odmian karpia wyr\u00f3\u017cnia m.in. karpia lustrzenia (karpia kr\u00f3lewskiego), karpia bez\u0142uskiego (golca), karpia pe\u0142no\u0142uskiego, karpia zatorskiego. Ryby r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 wielko\u015bci\u0105 i d\u0142ugo\u015bci\u0105 cia\u0142a, zabarwieniem mi\u0119sa oraz liczb\u0105 i u\u0142o\u017ceniem \u0142usek.<\/p>\n\n\n\n
Jak szybko ro\u015bnie karp?<\/p>\n\n\n\n
W produkcji zwierz\u0119cej jest to jeden z najd\u0142u\u017cszych cykli produkcyjnych. Masa karpia handlowego wynosi oko\u0142o 1,8 do 2,5 kg i hoduje si\u0119 go zazwyczaj przez 3 lata, dokarmiaj\u0105c zbo\u017cem. Istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 skr\u00f3cenia czasu produkcji a\u017c o 1\/3 \u2013 z trzech do dw\u00f3ch lat. Jest to mo\u017cliwe dzi\u0119ki zastosowaniu w \u017cywieniu wysoko wydajnych mieszanek paszowych. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 one niskimi (po\u017c\u0105danymi) wsp\u00f3\u0142czynnikami pokarmowymi i przyspieszaj\u0105 \u015brednio o 25% tempo wzrostu ryb.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0142ad i warto\u015b\u0107 od\u017cywcza mi\u0119sa<\/p>\n\n\n\n
Karp jest ryb\u0105 \u015brednio t\u0142ust\u0105 i lekkostrawn\u0105. O sk\u0142adzie chemicznym jego mi\u0119sa decyduj\u0105 m.in. takie czynniki jak genotyp, spos\u00f3b od\u0142awiania i uboju oraz przechowywania ryb, warunki \u015brodowiskowe. G\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem jest woda stanowi\u0105ca od 57% do 83%, bia\u0142ka \u0142atwo przyswajalnego zawiera od 12% do 24%, a t\u0142uszczu \u2013 od 0,13% do 27,5%. Reszt\u0119 tworz\u0105 zwi\u0105zki azotowe niebia\u0142kowe, w\u0119glowodany, witaminy (B1 \u2013 tiamina, B3 \u2013 niacyna inaczej witamina PP \u2013 kwas nikotynowy, B6 \u2013 pirydoksyna, B12 \u2013 kobalamina) i zwi\u0105zki mineralne (fosfor, potas, selen, cynk, \u017celazo, siarka, magnez). Ryba zawiera du\u017co niezb\u0119dnych nienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (NKT), co jest bardzo cenne ze wzgl\u0119du na ich przeciwdzia\u0142anie rozwojowi chor\u00f3b nowotworowych i korzystnemu wp\u0142ywowi na funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego i krwiono\u015bnego.<\/p>\n\n\n\n
Co je karp?<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejszym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na walory smakowe mi\u0119sa karpia jest \u017cywienie. W rybactwie stawowym \u017cywienie, to dostarczanie rybom paszy wyprodukowanej poza \u015brodowiskiem wodnym. Taki materia\u0142 paszowy jest podstaw\u0105 podnoszenia produkcji stosowan\u0105 w zbiornikach spuszczalnych ze wzgl\u0119du na zwi\u0119kszanie t\u0105 drog\u0105 koncentracji sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w diecie ryb. Dzi\u0119ki takiemu post\u0119powaniu uzyskuje si\u0119 lepsze przyrosty, mo\u017cna zwi\u0119kszy\u0107 obsad\u0119 i utrzyma\u0107 wymagan\u0105 przez konsument\u00f3w mas\u0119 jednostkow\u0105 ryb. Intensywno\u015b\u0107 \u017cywienia i warto\u015b\u0107 energetyczna oraz jako\u015b\u0107 skarmianych pasz i ilo\u015b\u0107 spo\u017cytego pokarmu naturalnego wp\u0142ywaj\u0105 przede wszystkim na zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka, t\u0142uszczu i substancji mineralnych, a tak\u017ce warto\u015b\u0107 energetyczn\u0105 i smak mi\u0119sa tych ryb.<\/p>\n\n\n\n
Karpie nale\u017c\u0105 do ryb wszystko\u017cernych. Posiadaj\u0105 nieskomplikowany uk\u0142ad pokarmowy. \u017berowanie zaczynaj\u0105 w po\u0142owie maja, gdy temperatura wody osi\u0105ga 10\u00b0C. W stawach hodowlanych ryby zaspokajaj\u0105 swoje potrzeby pokarmowe naturalnym \u017ar\u00f3d\u0142em pokarmu, jaki wyst\u0119puje w wodzie. S\u0105 to przede wszystkim drobne zwierz\u0119ta \u2013 larwy owad\u00f3w i ochotek, kijanki, d\u017cd\u017cownice, niekiedy pluskwiaki, pijawki oraz larwy wa\u017cek. Dost\u0119pna baza pokarmowa zale\u017cy od \u017cyzno\u015bci \u015brodowiska, w kt\u00f3rym bytuj\u0105, jednak potencja\u0142 pokarmowy takiego zbiornika wodnego nie jest wystarczaj\u0105cy i karpie trzeba dokarmia\u0107. \u017bywi si\u0119 je przede wszystkim surowcami ro\u015blinnymi, rzadziej zwierz\u0119cymi. Podstawowymi paszami ro\u015blinnymi s\u0105 nasiona \u0142ubinu, grochu i soi oraz ziarno kukurydzy, j\u0119czmienia, \u017cyta i pszenicy oraz otr\u0119by. Ich wsp\u00f3\u0142czynnik pokarmowy, czyli ilo\u015b\u0107 kilogram\u00f3w paszy, jakie trzeba zastosowa\u0107, aby uzyska\u0107 przyrost ryby wynosz\u0105cy 1 kg, mie\u015bci si\u0119 w granicach od 4 do 7. Im warto\u015b\u0107 ta jest mniejsza, tym pasza jest lepsza. Na przyrost 1 tony ryb potrzeba od 5 do 6 ton ziarna zb\u00f3\u017c.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142czynniki pokarmowe<\/p>\n\n\n\n Rodzaj skarmianych pasz wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 pokarmow\u0105 i od\u017cywcz\u0105 mi\u0119sa karpi. Skarmianie pszenicy, kukurydzy i innych pasz w\u0119glowodanowych, a tak\u017ce wyt\u0142ok\u00f3w z ro\u015blin oleistych skutkuje powstawaniem w ciele karpi du\u017cych ilo\u015bci t\u0142uszczu, kt\u00f3ry jest g\u0142\u00f3wnie odk\u0142adany w partii brzusznej bez wzgl\u0119du na \u017ar\u00f3d\u0142o pochodzenia tego sk\u0142adnika pokarmowego. Du\u017ca ilo\u015b\u0107 NKT w ziarnie kukurydzy, makuchu i \u015brutach poekstrakcyjnych s\u0142onecznikowej, lnianej i rzepakowej podawanych w du\u017cych ilo\u015bciach, powoduje powstawanie mi\u0119kkiego t\u0142uszczu. Z tego wzgl\u0119du nie powinno ich by\u0107 wi\u0119cej w mieszankach paszowych ni\u017c 50%. Zawarto\u015b\u0107 t\u0142uszczu w diecie karpi powy\u017cej 10% znacznie pogarsza walory smakowe i jako\u015b\u0107 kulinarn\u0105 mi\u0119sa. Obecno\u015b\u0107 t\u0142uszczu w ca\u0142ym filecie z karpia na poziomie od oko\u0142o 9% do 12% zmniejsza zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka, a zwi\u0119ksza suchej masy. Mniej t\u0142uszczu zawiera mi\u0119so karpi \u017cywionych nasionami \u0142ubin\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cny bilans bia\u0142kowo-energetyczny<\/p>\n\n\n\n Optymalna warto\u015b\u0107 bilansu bia\u0142kowo-energetycznego w \u017cywieniu karpi wynosi 4,5\u20135,5 MJ\/1 kg bia\u0142ka og\u00f3lnego. Ziarna zb\u00f3\u017c nie dostarczaj\u0105 takiej ilo\u015bci tych sk\u0142adnik\u00f3w, a ponadto bia\u0142ko kukurydzy zawiera zein\u0119 \u2013 bia\u0142ko o s\u0142abym sk\u0142adzie aminokwasowym. Ponadto du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 azotu jest przez ryby niewykorzystana i wydalana do wody. Z\u0142\u0105 diet\u0119 bia\u0142kow\u0105 ryb trzeba uzupe\u0142ni\u0107 aminokwasami syntetycznymi. Lepszym bia\u0142kiem dla karpi jest bia\u0142ko zwierz\u0119ce, kt\u00f3re zawiera niezb\u0119dne nienasycone kwasy t\u0142uszczowe.<\/p>\n\n\n\n Mieszanki przemys\u0142owe, ze wzgl\u0119du na wsp\u00f3\u0142czynnik pokarmowy wynosz\u0105cy zwykle oko\u0142o 1,5, mog\u0105 by\u0107 skarmiane w ilo\u015bci 4-krotnie mniejszej ni\u017c ziarna zb\u00f3\u017c, np. pszenicy, przyspieszaj\u0105c o 25% tempo wzrostu ryb.<\/p>\n\n\n\n Ziarno zb\u00f3\u017c wraz z zio\u0142ami o dzia\u0142aniu immunostymuluj\u0105cym lub probiotykami jest stosowane w \u017cywieniu narybku karpi. Jednak najlepiej nie \u0142\u0105czy\u0107 obu tych komponent\u00f3w, gdy\u017c wywo\u0142uj\u0105 efekt immunosupresji (obni\u017cenia odporno\u015bci) i pogarszaj\u0105 kondycj\u0119 ryb, cho\u0107 podawane osobno maj\u0105 dzia\u0142anie pozytywne, podobnie jak prebiotyki czy synbiotyki, np. dro\u017cd\u017ce. Zio\u0142a w ekologicznej produkcji ryb s\u0105 zamiennikiem weterynaryjnych \u015brodk\u00f3w alopatycznych. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce w produkcji ekologicznej trzeba ryby \u017cywi\u0107 zbo\u017cem ekologicznym, mo\u017ce ono mie\u0107 ni\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 pokarmow\u0105, co obni\u017cy przyrosty karpi. Trzeba je w\u00f3wczas karmi\u0107 codziennie.<\/p>\n\n\n\n Mieszanki przemys\u0142owe dla karpi oferowane w postaci granulatu o 3 r\u00f3\u017cnych wielko\u015bciach granul w zale\u017cno\u015bci od wieku ryb \u2013 dla narybku (2,5 mm), kroczka (3,5 mm) i karpia konsumpcyjnego (4,2 mm), zawieraj\u0105 np. makuch rzepakowy i zmielone ziarno pszenicy.<\/p>\n\n\n\n Doceniony karp zatorski<\/p>\n\n\n\n Rozporz\u0105dzenie Rady (WE) nr 5010\/2006 \u2013 \u201eKarp zatorski\u201d, to dokument \u015bwiadcz\u0105cy o warto\u015bci karpia pochodz\u0105cego z Polski i jego walor\u00f3w od\u017cywczych. Ryby hodowane s\u0105 w gminach Zator, Przecisz\u00f3w i Spytkowice, znajduj\u0105cych si\u0119 w zachodniej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskiego na obszarze 134 km kwadratowych zwanym \u201eDolin\u0105 Karpia\u201d. Karpie hodowano tu od czas\u00f3w Boles\u0142awa Krzywoustego (1086\u20131138). Z historycznego punktu widzenia tylko im przys\u0142uguje nazwa \u2013 karp kr\u00f3lewski. Istotn\u0105 rol\u0119 w hodowli spe\u0142nia klimat tego terenu \u2013 dolna partia umiarkowanie ciep\u0142ego pi\u0119tra klimatycznego \u015brodkowoeuropejskiej strefy klimatycznej karpackiego regionu klimatycznego. Krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 tu wp\u0142ywy klimatu kontynentalnego i morskiego, o 224-dniowym okresie wegetacji i \u015bredni\u0105 temperatur\u0105 dobow\u0105 wynosz\u0105c\u0105 5\u00b0C oraz okresem bezprzymrozkowym trwaj\u0105cym 172 dni. Od kwietnia do po\u0142owy pa\u017adziernika, w okresie intensywnej wegetacji ro\u015blin, \u015brednia dobowa temperatura wynosi 10\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n Obecnie hodowany karp lustrze\u0144 jest hybryd\u0105 powsta\u0142\u0105 poprzez krzy\u017cowanie czystej linii karpia zatorskiego z czystymi liniami \u2013 w\u0119giersk\u0105, jugos\u0142owia\u0144sk\u0105, go\u0142ysk\u0105 i izraelsk\u0105. Ryby utrzymywane s\u0105 w ziemnych stawach karpiowych w cyklu 2-letnim w oparciu o zatorsk\u0105 metod\u0119 chowu. Maj\u0105 kolor oliwkowy lub oliwkowo-niebieski i osi\u0105gaj\u0105 mas\u0119 od 1,1 do 1,8 kg. Ich mi\u0119so zawiera 22,5% suchej masy, 19,25% bia\u0142ka i 1,55% t\u0142uszczu. Karpie \u017cywi\u0105 si\u0119 pokarmem naturalnym oraz dokarmiane s\u0105 pszenic\u0105, j\u0119czmieniem, pszen\u017cytem i kukurydz\u0105 pochodz\u0105cymi z okre\u015blonego obszaru o specyficznych cechach glebowo-klimatycznych i o wysokiej jako\u015bci i standardzie higienicznym. Wilgotno\u015b\u0107 ziarna nie mo\u017ce przekracza\u0107 11%. Mog\u0105 by\u0107 skarmiane pasze z zakupu pochodz\u0105ce z innego obszaru jedynie w\u00f3wczas, gdy ich brakuje. Ryb nie \u017cywi si\u0119 sztucznym pokarmem, ani suplementami paszowymi.<\/p>\n\n\n\n Osobniki przeznaczone do tar\u0142a odbywaj\u0105cego si\u0119 w ziemnych tarliskach cechuj\u0105 si\u0119 najlepszymi cechami. Wyl\u0119g od\u0142awia si\u0119 z tarlisk i przenosi do staw\u00f3w z narybkiem letnim. Wyl\u0119g, kt\u00f3ry odbywa si\u0119 w wyl\u0119garniach trafia bezpo\u015brednio do staw\u00f3w narybkowych. G\u0119sto\u015b\u0107 obsady wynosi 200 tys. wyl\u0119gu na 1 hektar.<\/p>\n\n\n\n W lipcu obsadzane s\u0105 stawy narybkowe. Dokarmianie trwaj\u0105ce do ko\u0144ca wrze\u015bnia \u015brutami zbo\u017cowymi w postaci drobnej m\u0105czki odbywa si\u0119 3 razy w tygodniu. Grubo\u015b\u0107 \u015bruty zwi\u0119ksza si\u0119 wraz ze wzrostem ryb. Ryby powinny wa\u017cy\u0107 od 60 do 150 g. Ryby zimuj\u0105 w tych samych stawach, a na wiosn\u0119 s\u0105 nimi obsadzane stawy towarowe, w kt\u00f3rych dokarmia si\u0119 je od maja do wrze\u015bnia, przy czym najintensywniej od czerwca do sierpnia. Od\u0142awianie karpi nast\u0119puje w pa\u017adzierniku, po czym przenosi si\u0119 je do specjalnych basen\u00f3w transportowych i umieszcza w magazynach rybnych, czyli stawach o g\u0142\u0119boko\u015bci od 1,7 do 2 m, pozbawionych ro\u015blinno\u015bci, o dobrym przep\u0142ywie natlenionej wody, przez co mi\u0119so pozbywa si\u0119 zapachu mu\u0142u. Zgodnie z przepisami w punktach sprzeda\u017cy detalicznej baseny z natlenian\u0105 wod\u0105 z karpiem zatorskim musz\u0105 by\u0107 oznakowane napisem \u201ekarp zatorski\u201d. Ryby maj\u0105 2 lata, wi\u0119c ich mi\u0119so jest delikatne w smaku, ma mniej t\u0142uszczu ni\u017c mi\u0119so karpi starszych. Cena tych karpi jest wy\u017csza o oko\u0142o 10\u201315% w por\u00f3wnaniu z cenami innych karpi.<\/p>\n\n\n\n Karp nakielski ze \u015alesina<\/p>\n\n\n\n Produkcja ryb w tej miejscowo\u015bci ma 100-letni\u0105 tradycj\u0119, a sprzyjaj\u0105 jej warunki przyrodnicze i krajobrazowe Doliny Kana\u0142u Bydgoskiego. Hodowla jest prowadzona metodami z XIX wieku. Stawy rybne powsta\u0142y w \u015alesinie ko\u0142o Nak\u0142a w niecce po wyschni\u0119tym Jeziorze \u015alesi\u0144skim w XVIII wieku, gdy rozpocz\u0119to prace przy Kanale Bydgoskim. Powo\u0142ana przez hrabin\u0119 Aniel\u0119 Potulick\u0105, kt\u00f3ra zmar\u0142a bezpotomnie, Fundacja Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Anieli hr. Potulickiej mia\u0142a w swoich zasobach te stawy, kt\u00f3rych powierzchnia wynosi\u0142a oko\u0142o 30 hektar\u00f3w w latach 30. XX wieku. Wtedy nast\u0105pi\u0142a intensywna ich rozbudowa i przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej ich powierzchnia wynosi\u0142a 267 hektar\u00f3w. Po wojnie, gdy dzia\u0142a\u0142o tu Pa\u0144stwowe Gospodarstwo Rybne w Bydgoszczy, w latach 80. powierzchnia staw\u00f3w wzros\u0142a do 400 hektar\u00f3w. Obecnie gospodarstwo rybne jest sp\u00f3\u0142k\u0105 prawa handlowego specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w hodowli karpia, nale\u017c\u0105c\u0105 do ww. Fundacji, a powierzchnia staw\u00f3w wynosi 500 hektar\u00f3w i rocznie od\u0142awia oko\u0142o 200 ton karpi.<\/p>\n\n\n\n Wiosn\u0105 w specjalnych stawach odbywa si\u0119 tar\u0142o karpi, a larwy s\u0105 obsadzane w p\u0142ytkich stawach przesadkowych o optymalnych warunkach do rozwoju narybku. Nast\u0119pnie ma\u0142e karpie umieszcza si\u0119 w wi\u0119kszych i g\u0142\u0119bszych stawach, w kt\u00f3rych dojrzewaj\u0105 do rozmiar\u00f3w handlowych. W diecie karpi nie ma stymulator\u00f3w wzrostu ani substancji chemicznych. Wszystkie etapy produkcji spe\u0142niaj\u0105 wymagania weterynaryjne i fitosanitarne.<\/p>\n\n\n\n Sprzedawane s\u0105 ryby 3-letnie, pochodz\u0105ce z hodowli zr\u00f3wnowa\u017conej, kt\u00f3re \u017cywi\u0105 si\u0119 pokarmem naturalnym oraz s\u0105 dokarmiane ziarnem zb\u00f3\u017c pochodz\u0105cym z lokalnych upraw. Mi\u0119so tego karpia jest delikatne i kruche, bogate w sk\u0142adniki od\u017cywcze \u2013 bia\u0142ko, NKT, witaminy oraz sk\u0142adniki mineralne.<\/p>\n\n\n\n dr hab. Piotr Dorszewski Zbli\u017ca si\u0119 kolejne Bo\u017ce Narodzenie, a wraz z nim \u2013 szale\u0144stwo zakup\u00f3w prezent\u00f3w pod choink\u0119 i\u2026 \u015bwi\u0105tecznego karpia \u2013 ryby<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":665,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-664","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-inne-zwierzeta"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=664"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":666,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/664\/revisions\/666"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}M\u0105czka rybna<\/td> 1-3,5<\/td><\/tr> Mi\u0119czaki<\/td> 2-2,5<\/td><\/tr> M\u0105czka mi\u0119sna<\/td> 2-3<\/td><\/tr> Larwy ochotek<\/td> 2,3-4,4<\/td><\/tr> \u017baby i kijanki, soja i \u0142ubin<\/td> 4-5<\/td><\/tr> Ziarno kukurydzy, pszenicy, j\u0119czmienia, owsa, \u017cyta, prosa, gryki, nasiona rzepaku<\/td> 5-6<\/td><\/tr> Nasiona grochu, wyki i lnu, otr\u0119by pszenne, owsiane, j\u0119czmienne i \u017cytnie<\/td> 5-7<\/td><\/tr> Makuchy<\/td> 5-8<\/td><\/tr> Nasiona bobiku i fasoli<\/td> 6-7<\/td><\/tr> \u017bo\u0142\u0119dzie i kasztany<\/td> 7-9<\/td><\/tr> P\u0142atki ziemniaczane<\/td> 8-10<\/td><\/tr> Suszona krew<\/td> 9-10<\/td><\/tr> Ziemniaki<\/td> 20-30<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek\u00a0 Doradztwa Rolniczego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"