{"id":647,"date":"2020-04-17T12:49:21","date_gmt":"2020-04-17T10:49:21","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=647"},"modified":"2020-05-13T13:05:16","modified_gmt":"2020-05-13T11:05:16","slug":"czy-zwierzeta-nas-truja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/04\/17\/czy-zwierzeta-nas-truja\/","title":{"rendered":"Czy zwierz\u0119ta nas truj\u0105?"},"content":{"rendered":"\n

Wed\u0142ug FAO ca\u0142kowita emisja gaz\u00f3w cieplarnianych pochodz\u0105cych z dzia\u0142alno\u015bci rolniczej \u2013 z upraw i las\u00f3w, od inwentarza \u017cywego oraz z dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zanej z rolnictwem stanowi oko\u0142o 22\u201324% globalnej ich emisji pochodz\u0105cej z dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ch\u00f3w i hodowla zwierz\u0105t s\u0105 uwa\u017cane za szkodliwe dla \u015brodowiska. Budynki inwentarskie s\u0105 miejscami powstawania wielu gaz\u00f3w i odor\u00f3w \u2013 dwutlenku w\u0119gla, amoniaku, siarkowodoru, metanu, indolu, fenolu, skatolu, merkaptanu i wielu innych.<\/p>\n\n\n\n

Do gaz\u00f3w szklarniowych zalicza si\u0119 dwutlenek w\u0119gla, metan oraz tlenek diazotu (podtlenek azotu), czyli gaz rozweselaj\u0105cy. Ponadto atmosfer\u0119 \u201ezanieczyszcza\u201d te\u017c para wodna. Ich st\u0119\u017cenie w atmosferze otaczaj\u0105cej Ziemi\u0119 zwi\u0119ksza si\u0119 sukcesywnie na skutek dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka, co powoduje zmiany klimatyczne \u2013 ocieplenie. Czas p\u00f3\u0142trwania metanu w atmosferze wynosi 10\u201315 lat, a podtlenku azotu a\u017c 100 lat. Natomiast dwutlenek w\u0119gla przetrwa\u0107 mo\u017ce w atmosferze od 50 do 200 lat. Najniebezpieczniejszymi z tych gaz\u00f3w s\u0105 metan i podtlenek azotu. Ca\u0142kowity potencja\u0142 cieplarniany metanu jest 25-krotnie, a podtlenku azotu a\u017c 298-krotnie wi\u0119kszy ni\u017c dwutlenku w\u0119gla. Liczby te pozwalaj\u0105 na obliczenie tzw. ekwiwalentu dwutlenku w\u0119gla. Jest on wska\u017anikiem umo\u017cliwiaj\u0105cym przedstawienie emisji gaz\u00f3w szklarniowych do atmosfery w postaci jednej liczby.<\/p>\n\n\n\n

W bilansie dwutlenku w\u0119gla jego emisja z oddychania zwierz\u0105t wynosi 13,7 do 21%, ale podlega on w przyrodzie obiegowi. Powstaj\u0105cy u zwierz\u0105t w procesach metabolicznych dwutlenek w\u0119gla jest uwalniany do atmosfery i ponownie z niej pobierany przez ro\u015bliny, kt\u00f3re s\u0105 pasz\u0105 dla zwierz\u0105t. Wobec tego jego emisj\u0119 uznaje si\u0119 za neutraln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Za ocieplanie si\u0119 klimatu jest odpowiedzialna mi\u0119dzy innymi \u015bwiatowa emisja metanu w 18,6%, jednak w przypadku np. byd\u0142a jedynie w 3,5%.<\/p>\n\n\n\n

Zwierz\u0119ta nie wytwarzaj\u0105 podtlenku azotu, ale s\u0105 jego prekursorami, gdy\u017c powstaje on z rozk\u0142adu zwi\u0105zk\u00f3w organicznych odchod\u00f3w (obornika, gnojowicy). Emituj\u0105 go gleby nawo\u017cone nawozami mineralnymi i organicznymi. Oko\u0142o 90% tego gazu w atmosferze pochodzi z mikrobiologicznego rozk\u0142adu w glebie azotan\u00f3w i amoniaku, a jego wp\u0142yw na efekt cieplarniany szacuje si\u0119 na 4%. Zwierz\u0119ta wydalaj\u0105 w moczu i kale ponad po\u0142ow\u0119 pobranego azotu, co sprawia, \u017ce ilo\u015b\u0107 tlenku diazotu z nich pochodz\u0105ca stanowi 50% ca\u0142kowitej jego emisji z rolnictwa. Oko\u0142o 40% tego zwi\u0105zku powstaj\u0105cego w produkcji zwierz\u0119cej produkuj\u0105 zwierz\u0119ta wypasane. Mocznik zawarty w moczu jest \u017ar\u00f3d\u0142em amoniaku i dwutlenku w\u0119gla. Pierwszy z nich jest substratem dla bakterii glebowych tworz\u0105cych z niego podtlenek azotu.<\/p>\n\n\n\n

Badania rdzeni lodowych pobranych na Antarktydzie wskaza\u0142y, \u017ce aktualna zawarto\u015b\u0107 dwutlenku w\u0119gla w powietrzu jest najwy\u017csza od ponad 650 tys. lat, ale z innych danych wynika, \u017ce w okresie ostatnich 400 tys. lat nie by\u0142o go mniej ni\u017c obecnie, co sugeruje, \u017ce nie by\u0142 on pochodzenia antropogenicznego, czyli nie pochodzi\u0142 z dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. Nale\u017cy te\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 w rozwa\u017caniach emisj\u0119 gaz\u00f3w szklarniowych przez ich naturalnych producent\u00f3w \u2013 z erupcji wulkan\u00f3w czy podczas sztorm\u00f3w, a tak\u017ce powstaj\u0105cych w trakcie po\u017car\u00f3w las\u00f3w b\u0105d\u017a sawann (z uwzgl\u0119dnieniem ich wypalania).<\/p>\n\n\n\n

Produkcja zwierz\u0119ca a emisja gaz\u00f3w cieplarnianych<\/p>\n\n\n\n

Analiza danych szacunkowych emisji gaz\u00f3w szklarniowych powstaj\u0105cych w produkcji rolniczej, przede wszystkim w produkcji zwierz\u0119cej wskazuje na istnienie du\u017cych rozbie\u017cno\u015bci. Wynika to mi\u0119dzy innymi ze stosowania r\u00f3\u017cnych metod obliczeniowych i badawczych (rys. 1).<\/p>\n\n\n\n

Z niekt\u00f3rych danych wynika, \u017ce emisja gaz\u00f3w cieplarnianych przez inwentarz \u017cywy stanowi od 10 do 51% ich emisji globalnej. Metanu hodowla zwierz\u0105t wytwarza 37% (podawane s\u0105 tak\u017ce warto\u015bci na poziomie od 25 do 40%), podtlenku azotu \u2013 65% i dwutlenku w\u0119gla \u2013 9% ich globalnej ilo\u015bci. Trzeba jednak uwzgl\u0119dni\u0107 fakt, \u017ce np. w latach 1970\u20132007 produkcja bia\u0142ka zwierz\u0119cego wzros\u0142a o 250%, a emisja gaz\u00f3w cieplarnianych z produkcji zwierz\u0119cej zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 jedynie o 70%. W latach 2001\u20132010 produkcja jelitowa stanowi\u0142a 40, z odchod\u00f3w \u2013 16, z nawoz\u00f3w mineralnych \u2013 13, z ry\u017cu nie\u0142uskanego \u2013 10, z gospodarowania odchodami \u2013 7, z wypalania sawann \u2013 5% emisji gaz\u00f3w szkodliwych do atmosfery (dane FAO). Rolnictwo najwi\u0119cej gaz\u00f3w szklarniowych wytworzy\u0142o w Azji \u2013 44, w obu Amerykach \u2013 25, w Afryce \u2013 15, w Europie \u2013 12, a w Oceanii \u2013 4%.<\/p>\n\n\n\n

Wielkotowarowa produkcja byd\u0142a, \u015bwi\u0144 i drobiu odpowiada za emisj\u0119 64% amoniaku nieb\u0119d\u0105cego gazem cieplarnianym, natomiast gaz\u00f3w cieplarnianych na poziomie: metanu \u2013 37% i podtlenku azotu \u2013 65%. Mniejsze znaczenie ma hodowla owiec i koni.<\/p>\n\n\n\n

Wydzielanie CH4 przez r\u00f3\u017cne grupy inwentarza \u017cywego (Flachowsky, Lebzien 2007)<\/p>\n\n\n\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Wydzielanie metanu\u00a0(g\/kg pobranej suchej masy)<\/p>\n\n\n\n

Grupa   <\/p>\n\n\n\n

Prze\u017cuwacze\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a010\u201340<\/p>\n\n\n\n

Konie                          2\u201312<\/p>\n\n\n\n

\u015awinie                         0\u20138<\/p>\n\n\n\n

Wydajno\u015b\u0107 a emisja gaz\u00f3w cieplarnianych<\/p>\n\n\n\n

Gatunek zwierz\u0105t, jako\u015b\u0107 skarmianych pasz, sposoby i techniki \u017cywienia, gospodarowanie odchodami oraz warunki \u015brodowiska, to czynniki determinuj\u0105ce wielko\u015b\u0107 emisji gaz\u00f3w szklarniowych z produkcji zwierz\u0119cej. Z danych szacunkowych pochodz\u0105cych z 27 pa\u0144stw Unii Europejskiej wynika, \u017ce najmniej uci\u0105\u017cliwa i charakteryzuj\u0105ca si\u0119 najlepszym wykorzystaniem paszy oraz najmniejsz\u0105 niezb\u0119dn\u0105 powierzchni\u0105 paszow\u0105 w przeliczeniu na jednostk\u0119 otrzymywanego produktu jest produkcja mleka, nast\u0119pnie tucz \u015bwi\u0144 i produkcja drobiarska. Bardziej niekorzystne oddzia\u0142ywanie ma produkcja mi\u0119sa wo\u0142owego, gdy\u017c ch\u00f3w jest prowadzony z regu\u0142y ekstensywnie, poprzez wypasanie.<\/p>\n\n\n\n

Prze\u017cuwacze<\/p>\n\n\n\n

Podstawowymi paszami tych zwierz\u0105t s\u0105 pasze obj\u0119to\u015bciowe ulegaj\u0105ce w \u017cwaczu rozk\u0142adowi mikrobiologicznemu i podlegaj\u0105ce dalszemu trawieniu oraz fermentacji w jelicie. W por\u00f3wnania z paszami tre\u015bciwymi s\u0105 one bardziej metanogenne (rys. 2).<\/p>\n\n\n\n

Wzrost produkcji mleka wymaga skarmiania wi\u0119kszych ilo\u015bci pasz tre\u015bciwych. Krowa produkuj\u0105ca rocznie 4 tys. litr\u00f3w mleka wytwarza oko\u0142o 94 kg metanu, ale dwukrotny wzrost ilo\u015bci mleka \u2013 do 8 tys. litr\u00f3w, zwi\u0119ksza produkcj\u0119 tego gazu do oko\u0142o 122 kg, czyli o oko\u0142o 30%. Dalsze zwi\u0119kszenie wydajno\u015bci o kolejne 4 tys. litr\u00f3w mleka \u2013 do 12 tys., zwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 produkowanego metanu ju\u017c tylko o 20% w por\u00f3wnaniu z krow\u0105 mniej wydajn\u0105. W przeliczeniu na 1 kg wyprodukowanego mleka oraz bia\u0142ka, produkcja metanu maleje o po\u0142ow\u0119. Aby utrzyma\u0107 produkcj\u0119 mleka na wysokim poziomie, nale\u017cy utrzymywa\u0107 krowy bardziej wydajne, kt\u00f3re s\u0105 \u017cywione intensywnie, co powoduje mniejsz\u0105 emisj\u0119 metanu do atmosfery.<\/p>\n\n\n\n

Produkcja metanu przez prze\u017cuwacze i jego emisja do \u015brodowiska jest zr\u00f3\u017cnicowana w zale\u017cno\u015bci od gatunku zwierz\u0105t i grupy produkcyjnej.<\/p>\n\n\n\n

Emisja metanu przez r\u00f3\u017cne grupy prze\u017cuwaczy (Flachowsky, Lebzien 2007)<\/p>\n\n\n\n

Grupa produkcyjna                     Emisja metanu<\/p>\n\n\n\n

(g\/dzie\u0144\/zwierz\u0119)<\/p>\n\n\n\n

Krowy mleczne zasuszone           150\u2013300<\/p>\n\n\n\n

Krowy dojne\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 200\u2013600<\/p>\n\n\n\n

Ja\u0142\u00f3wki\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0110\u2013250<\/p>\n\n\n\n

Opasy\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 80\u2013220<\/p>\n\n\n\n

Kozy, owce\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 5\u201335<\/p>\n\n\n\n

Niezale\u017cnie od masy cia\u0142a i wydajno\u015bci kr\u00f3w, produkcja dwutlenku w\u0119gla w przeliczeniu na 1 kg spo\u017cytej suchej masy paszy dochodzi do 1,22 kg<\/p>\n\n\n\n

w zale\u017cno\u015bci od sk\u0142adu dawki pokarmowej i strawno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. Populacja byd\u0142a licz\u0105ca 1,3 mld sztuk produkuje rocznie 1,8 mld t dwutlenku w\u0119gla, czyli 6% jego ca\u0142kowitej emisji.<\/p>\n\n\n\n

Ilo\u015b\u0107 powstaj\u0105cego gazu rozweselaj\u0105cego w produkcji bydl\u0119cej wraz z nawo\u017ceniem azotowym zale\u017cy m.in. od rodzaju i wilgotno\u015bci gleby, temperatury, rodzaju i ilo\u015bci nawoz\u00f3w azotowych. W globalnej emisji tego gazu z produkcji rolniczej najwi\u0119kszy udzia\u0142 przypada byd\u0142u niedojonemu \u2013 44%, mniejszy krowom mlecznym \u2013 16% i owcom \u2013 12%.<\/p>\n\n\n\n

Zwierz\u0119ta monogastryczne<\/p>\n\n\n\n

Gazy cieplarniane wytwarzane przez \u015bwinie stanowi\u0105 9% globalnej emisji pochodz\u0105cej z produkcji zwierz\u0119cej, przy czym w 61% powstaj\u0105 one w przemys\u0142owym chowie tych zwierz\u0105t, a w 39% w chowie przydomowym i p\u00f3\u0142intensywnym. Mniejsza wielko\u015b\u0107 produkcji wynika ze sposobu \u017cywienia \u015bwi\u0144, w kt\u00f3rym dawki pokarmowe zawieraj\u0105 30\u201350% pasz lokalnych. Gazy cieplarnianie wytwarzane przez \u015bwinie w 70% pochodz\u0105 z tuczu, a w 10% z reprodukcji i odchowu.<\/p>\n\n\n\n

Dr\u00f3b najbardziej obci\u0105\u017ca \u015brodowisko poprzez emisj\u0119 gaz\u00f3w szklarniowych pochodz\u0105cych z odchowu brojler\u00f3w \u2013 prawie w 56%. W przypadku niosek warto\u015b\u0107 ta stanowi prawie 35%. Emisja z chowu przydomowego wynosi oko\u0142o 9%. Dla drobiu nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 fermentacji jelitowej.<\/p>\n\n\n\n

\u015awinie i dr\u00f3b prawie nie emituj\u0105 do atmosfery gaz\u00f3w cieplarnianych z fermentacji jelitowej w przeciwie\u0144stwie do prze\u017cuwaczy. Wynika to z ich diety \u2013 skarmiania przede wszystkim \u015brut zbo\u017cowych i pasz pochodzenia zbo\u017cowego, kt\u00f3re zawieraj\u0105 mniej w\u0142\u00f3kna surowego ni\u017c pasze obj\u0119to\u015bciowe.<\/p>\n\n\n\n

Wzrost przyrost\u00f3w dziennych u \u015bwi\u0144 o 200 g powoduje spadek wydzielania dwutlenku w\u0119gla o 10\u201315%.<\/p>\n\n\n\n

Lochy wydzielaj\u0105 go dziennie na poziomie 1,5\u20131,7 kg, a tuczniki \u2013 podobnie jak ludzie \u2013 1 kg.<\/p>\n\n\n\n

W globalnej emisji tlenku azotu z produkcji rolniczej udzia\u0142 zwierz\u0105t monogastrycznych jest najmniejszy i dla \u015bwi\u0144 wynosi 9%, a dla drobiu \u2013 6%.<\/p>\n\n\n\n

Emisja gaz\u00f3w szklarniowych z odchod\u00f3w \u015bwi\u0144 wraz z nawo\u017ceniem organicznym, zosta\u0142a w skali globalnej oszacowana na oko\u0142o 35,3% emisji pochodz\u0105cej z tej hodowli, a w przypadku drobiu \u2013 na 33,4%.<\/p>\n\n\n\n

Inna dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka<\/p>\n\n\n\n

Przemys\u0142owa dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka jest potencjalnie bardziej niebezpieczna dla atmosfery, gdy\u017c jej mo\u017cliwo\u015bci cieplarniane s\u0105 znacznie wi\u0119ksze ni\u017c dwutlenku w\u0119gla. Stosowane w produkcji aluminium perfluorow\u0119glowodory s\u0105 a\u017c 7 390\u201312 220-krotnie bardziej ciep\u0142otw\u00f3rcze, przy czasie p\u00f3\u0142trwania w atmosferze wynosz\u0105cym kilkadziesi\u0105t lat, natomiast heksafluorek siarki a\u017c 22 800-krotnie z czasem p\u00f3\u0142trwania a\u017c przez 3 200 lat.<\/p>\n\n\n\n

Czy mo\u017cna ograniczy\u0107 niekorzystne oddzia\u0142ywanie produkcji zwierz\u0119cej?<\/p>\n\n\n\n

Ograniczenie emisji gaz\u00f3w cieplarnianych wytwarzanych w produkcji rolniczej, zw\u0142aszcza przez inwentarz \u017cywy nie jest \u0142atwe. Wzrost zapotrzebowania na \u017cywno\u015b\u0107 wynikaj\u0105cy ze zwi\u0119kszaj\u0105cej si\u0119 liczby ludzi na Ziemi, zalecanie produkcji ekstensywnej \u2013 bardziej metanogennej, ale zapewniaj\u0105cej zwierz\u0119tom lepszy dobrostan, stoj\u0105 ze sob\u0105 w sprzeczno\u015bci. Jednym z rozwi\u0105za\u0144 mo\u017ce by\u0107 manipulowanie sk\u0142adem dawek pokarmowych poprzez stosowanie r\u00f3\u017cnych dodatk\u00f3w paszowych, co z kolei mo\u017ce zmniejsza\u0107 wydajno\u015b\u0107 zwierz\u0105t. Na przyk\u0142ad skarmianie traw s\u0142odkich (\u017cycic) obni\u017ca emisj\u0119 metanu i przyrosty zwierz\u0105t, podobnie jak dodatek wyci\u0105gu z drzewa sanda\u0142owego. Jednak w przeliczeniu na 1 kg przyrostu masy cia\u0142a emisja tego gazu jest i tak wi\u0119ksza o prawie 24% w por\u00f3wnaniu ze zwierz\u0119tami nie otrzymuj\u0105cymi tych traw. Istniej\u0105 jednak mo\u017cliwo\u015bci ograniczenia emisji metanu bez obni\u017cania produkcji. Na przyk\u0142ad po podaniu kwasu rycynolowego, kt\u00f3ry jest sk\u0142adnikiem oleju rycynowego, emisja metanu zmala\u0142a prawie o 30%, a polepszy\u0142y si\u0119 walory prozdrowotne mi\u0119sa i mleka prze\u017cuwaczy z powodu modyfikacji profilu t\u0142uszczowego.<\/p>\n\n\n\n

Ograniczenie produkcji metanu u prze\u017cuwaczy jest zwi\u0105zane z mikroflor\u0105 \u017cwacza, kt\u00f3ra mo\u017ce korzysta\u0107 z energii zawartej w niekt\u00f3rych w\u0119glowodanach zaliczanych do w\u0142\u00f3kna pokarmowego (np. z beta-glukan\u00f3w). Diety kiszonkowe wspieraj\u0105 fermentacj\u0119 \u017cwaczow\u0105 prowadzon\u0105 przez mikroflor\u0119 bytuj\u0105c\u0105 w tym przed\u017co\u0142\u0105dku. Sprzyja temu powstawanie du\u017cych ilo\u015bci kwasu octowego, kt\u00f3ry jest prekursorem t\u0142uszczu mleka, ale zmniejsza powstawanie metanu.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0119kszanie koncentracji bia\u0142ka w dawkach pokarmowych, aby zmniejszy\u0107 emisj\u0119 metanu prowadzi do zwi\u0119kszenia wydalania azotu wraz z ka\u0142em, co obci\u0105\u017ca \u015brodowisko. Dieta wysokoskrobiowa sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z siana i ziarna pszenicy oraz kiszonka z koniczyny czerwonej wykazuj\u0105 wi\u0119kszy potencja\u0142 metanogenny ni\u017c zielonka lub kiszonka z traw. Z powodu r\u00f3\u017cnic w stopniu rozk\u0142adu w\u0119glowodan\u00f3w b\u0119d\u0105cych \u017ar\u00f3d\u0142em energii dla mikroflory \u017cwacza, w uk\u0142adaniu dawek pokarmowych nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 odpowiedni rodzaj paszy w\u0119glowodanowej. Bia\u0142ko zielonek z traw ulega degradacji \u017cwaczowej w mniejszym stopniu ni\u017c bia\u0142ko kiszonek, co implikuje skarmianie wys\u0142odk\u00f3w buraczanych zawieraj\u0105cych wolniej fermentuj\u0105ce w\u0119glowodany i w stopniu zbli\u017conym do rozk\u0142adu bia\u0142ka zielonek. W przypadku kiszonek dobrym komponentem dawek b\u0119d\u0105 \u015bruta j\u0119czmienna, owsiana i pszenna zawieraj\u0105ce du\u017co w\u0119glowodan\u00f3w rozpuszczalnych.<\/p>\n\n\n\n

W badaniach wykazano, \u017ce stosowane w \u017cywieniu \u015bwi\u0144 sole kwa\u015bne w celu ograniczenia produkcji metanu, wyci\u0105g z Yucca schidigera, czy probiotyki nie wp\u0142yn\u0119\u0142y istotnie na redukcj\u0119 intensywno\u015bci emisji gaz\u00f3w cieplarnianych.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0119kszanie ilo\u015bci pasz tre\u015bciwych w dawce nieprze\u017cuwaczy sprawia, \u017ce zwi\u0119ksza si\u0119 zapotrzebowanie na energi\u0119 do ich produkcji, powoduj\u0105c wzrost ilo\u015bci emitowanego dwutlenku w\u0119gla do warto\u015bci przekraczaj\u0105cych ilo\u015bci powstaj\u0105ce przy uprawie traw i ro\u015blin bobowatych, ale wzrost wydajno\u015bci powoduje zmniejszenie emisji dwutlenku w\u0119gla w przeliczeniu na jednostk\u0119 produktu.<\/p>\n\n\n\n

W badaniach wykazano, \u017ce przy stosowaniu tych samych pasz, wielko\u015b\u0107 produkcji zale\u017cy od czynnik\u00f3w osobniczych o pod\u0142o\u017cu genetycznym. Wskazuje to na mo\u017cliwo\u015b\u0107 ograniczania emisji metanu u prze\u017cuwaczy na drodze hodowlanej. Wymaga to jednak dalszych szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Flachowskiego i Lebziena (2007) oraz Jentscha i in. (2009) emisja dwutlenku w\u0119gla do atmosfery wytwarzanego przez byd\u0142o i \u015bwinie nie mo\u017ce by\u0107 dodatkowym czynnikiem wywo\u0142uj\u0105cym zmiany klimatu.<\/p>\n\n\n\n

Na emisj\u0119 gaz\u00f3w cieplarnianych ma wp\u0142yw system utrzymania. W Polsce utrzymanie kr\u00f3w mlecznych w systemie bez\u015bcio\u0142owym zwi\u0119kszy\u0142o emisj\u0119 metanu z odchod\u00f3w, mimo spadku ich pog\u0142owia.<\/p>\n\n\n\n

Post\u0119powanie z odchodami ma istotny wp\u0142yw na wielko\u015b\u0107 emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. Maj\u0105 na to wp\u0142yw rodzaj i ilo\u015b\u0107 materia\u0142u \u015bci\u00f3\u0142kowego, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 usuwania odchod\u00f3w, ich sk\u0142adowanie i temperatura otoczenia. Cz\u0119ste usuwanie odchod\u00f3w zmniejsza powstawanie gaz\u00f3w cieplarnianych, ale nale\u017cy je poprawnie przechowywa\u0107, gdy\u017c wysoka temperatura otoczenia i d\u0142ugi czas sk\u0142adowania zwi\u0119kszaj\u0105 np. emisj\u0119 metanu. Separacja odchod\u00f3w \u2013 oddzielenie frakcji sta\u0142ej od ciek\u0142ej mo\u017ce zmniejszy\u0107 emisj\u0119 gaz\u00f3w szklarniowych.<\/p>\n\n\n\n

Jak uwa\u017caj\u0105 Flachowsky i Lebzien (2007) w celu oceny oddzia\u0142ywania produkcji rolniczej, w tym produkcji zwierz\u0119cej na \u015brodowisko niezb\u0119dne jest wykonanie bilansu nak\u0142ad\u00f3w energetycznych i emisji gaz\u00f3w maj\u0105cych istotny wp\u0142yw na klimat w ca\u0142ym \u0142a\u0144cuchu produkcji \u017cywno\u015bci. Wed\u0142ug Philippa i Nicksa (2015) skuteczno\u015b\u0107 zmniejszania emisji gaz\u00f3w cieplarnianych z produkcji zwierz\u0119cej b\u0119dzie wtedy, gdy zostan\u0105 one po\u0142\u0105czone z minimalizacj\u0105 ich emisji powstaj\u0105cej z dzia\u0142alno\u015bci przed, w trakcie i po procesie produkcji zwierz\u0119cej (wytwarzanie nawoz\u00f3w i nawo\u017cenie p\u00f3l, produkcja pasz i dodatk\u00f3w paszowych, gospodarowanie odchodami, transport zwierz\u0105t i produkt\u00f3w zwierz\u0119cych, zu\u017cycie energii).<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

dr hab. Piotr Dorszewski<\/p>\n\n\n\n

Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wed\u0142ug FAO ca\u0142kowita emisja gaz\u00f3w cieplarnianych pochodz\u0105cych z dzia\u0142alno\u015bci rolniczej \u2013 z upraw i las\u00f3w, od inwentarza \u017cywego oraz z<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3011,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[23,24,17,28,30],"tags":[],"class_list":["post-647","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-miesne","category-bydlo-mleczne","category-drob","category-inne-zwierzeta","category-trzoda-chlewna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=647"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3014,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/647\/revisions\/3014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3011"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}