<\/p>\n\n\n\n
Poszukiwanie nowych rodzaj\u00f3w pasz prowadzi do wykorzystywania do tej pory nie eksploatowanych jeszcze \u017ar\u00f3de\u0142. Jednym z nich s\u0105 glony.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mog\u0105 one by\u0107 spo\u017cywane (np. brunatnice i krasnorosty), stosowane do produkcji lek\u00f3w (chlorella \u2013 do produkcji antybiotyk\u00f3w, substancji bakteriob\u00f3jczych, witamin z grupy B) i kosmetyk\u00f3w (brunatnice \u2013 do wytwarzania waty alginowej, krasnorosty \u2013 do produkcji agaru), mo\u017cna z nich pozyskiwa\u0107 substancje czynne, s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em witamin, pierwiastk\u00f3w np. jodu, boru, miedzi, soli potasowych i sodowych, antyoksydant\u00f3w (zwi\u0105zk\u00f3w polifenolowych tak\u017ce o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach bakteriob\u00f3jczych), mo\u017cna z nich produkowa\u0107 biomas\u0119 na r\u00f3\u017cne cele, np. energetyczne (do produkcji biopaliw). Obecnie trwaj\u0105 badania nad dobraniem odpowiednich sposob\u00f3w ich rozmna\u017cania, kt\u00f3re zachodzi zar\u00f3wno na drodze p\u0142ciowej, jak i bezp\u0142ciowej. Istnieje oko\u0142o 10 tys. zidentyfikowanych gatunk\u00f3w glon\u00f3w, z czego oko\u0142o 5% jest wykorzystywane jako \u017cywno\u015b\u0107 dla ludzi lub pasza dla zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n Czym s\u0105 glony?<\/p>\n\n\n\n Algi s\u0105 organizmami samo\u017cywnymi (autotroficznymi) \u017cyj\u0105cymi w wodzie lub w \u015brodowisku bardzo wilgotnym. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwie ich grupy: mikroalgi i makroalgi, czyli wodorosty, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 warto\u015bci\u0105 od\u017cywcz\u0105 i metodami pozyskania. Mikroalgi to prokariota (w wi\u0119kszo\u015bci organizmy jednokom\u00f3rkowe, u kt\u00f3rych kom\u00f3rki nie maj\u0105 j\u0105dra) i eukariota, kt\u00f3rych kom\u00f3rki maj\u0105 j\u0105dra, a do makroalg zalicza si\u0119 zielenice, brunatnice i krasnorosty.<\/p>\n\n\n\n Nie maj\u0105 budowy tkankowej, lecz plechow\u0105 (beztkankow\u0105), s\u0105 jedno- lub wielokom\u00f3rkowe. Zawieraj\u0105 karoteny i chlorofil, a wi\u0119c prowadz\u0105 proces fotosyntezy do tworzenia sk\u0142adnik\u00f3w zapasowych \u2013 cukr\u00f3w (w\u0119glowodan\u00f3w). Pobieraj\u0105 ze \u015brodowiska dwutlenek w\u0119gla, a wydzielaj\u0105 tlen. W chlorofilu dwutlenek w\u0119gla \u0142\u0105czy si\u0119 z wod\u0105 daj\u0105c w\u0119glowodan, ale przy obecno\u015bci energii pochodz\u0105cej z promieniowania s\u0142onecznego, czyli powstaje energia chemiczna przetworzona z energii tego\u017c promieniowania. R\u00f3wnanie chemiczne tego procesu przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: dwutlenek w\u0119gla + woda + energia s\u0142oneczna \u2192 tlen + glukoza (CO2 + 6H2O + energia s\u0142oneczna \u2192 6O2 + C6H12O6). Sto ton alg potrzebuje do \u017cycia 180 t dwutlenku w\u0119gla. Wykorzystanie przez nie promieniowania s\u0142onecznego jest bardziej efektywne ni\u017c przez ro\u015bliny uprawne.<\/p>\n\n\n\n Specyficzne w\u0142a\u015bciwo\u015bci glon\u00f3w wynikaj\u0105 z naturalnych stresogennych warunk\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105. W ci\u0105gu swojego \u017cycia ci\u0105gle s\u0105 nara\u017cone na dzia\u0142anie fal i p\u0142yw\u00f3w, przez co jednym z ich przystosowa\u0144 jest szybki przyrost.<\/p>\n\n\n\n Do produkcji biomasy glon\u00f3w potrzeba wody, \u015bwiat\u0142a, dwutlenku w\u0119gla i soli mineralnych zawieraj\u0105cych zw\u0142aszcza azot, fosfor i \u017celazo. Oko\u0142o 50% suchej biomasy glon\u00f3w to w\u0119giel pochodz\u0105cy z dwutlenku w\u0119gla, co wskazuje na przydatno\u015b\u0107 ich w ochronie w\u00f3d i powietrza. Optymalna temperatura wzrostu glon\u00f3w wynosi od 20 do 30\u00b0C, a wydajno\u015b\u0107 cyklu trwaj\u0105cego od 1 do 10 dni mo\u017cna zwi\u0119kszy\u0107 poprzez dodanie po\u017cywki i zapewnienie optymalnych warunk\u00f3w rozwoju.<\/p>\n\n\n\n Obecnie algi hoduje si\u0119 w stawach hodowlanych \u2013 otwartych kana\u0142ach o g\u0142\u0119boko\u015bci 0,3 m z cyrkulacj\u0105 wody za pomoc\u0105 turbin, co zapobiega sedymentacji (opadaniu) glon\u00f3w lub w fotobioreaktorach \u2013 zamkni\u0119tych urz\u0105dzeniach zbudowanych z transparentnego (przezroczystego) materia\u0142u, w kt\u00f3rych monitoruje si\u0119 warunki \u015brodowiska. Najlepszymi lokalizacjami hodowli alg s\u0105 pobli\u017ca elektrowni konwencjonalnych, oczyszczalni \u015bciek\u00f3w (\u015bcieki komunalne s\u0105 bogate w azot azotanowy, amonowy i fosforany), zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, a tak\u017ce chlewni i kurnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Rola w przyrodzie i gospodarce<\/p>\n\n\n\n Znaczenie przyrodnicze i gospodarcze glon\u00f3w jest ogromne. S\u0105 sk\u0142adnikiem planktonu, produkuj\u0105 w wodzie materi\u0119 organiczn\u0105, wzbogacaj\u0105 j\u0105 w tlen, bior\u0105 udzia\u0142 w jego kr\u0105\u017ceniu w przyrodzie oraz w kr\u0105\u017ceniu w\u0119gla, reguluj\u0105 dost\u0119p \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego dla innych organizm\u00f3w wodnych i s\u0105 ich pokarmem (np. listownica i morszczyn dla ryb), bior\u0105 udzia\u0142 w procesach ska\u0142otw\u00f3rczych i wietrzenia biologicznego ska\u0142 (rozpadu ska\u0142). Algi mo\u017cna wykorzystywa\u0107 jako naw\u00f3z wzbogacaj\u0105cych gleb\u0119 w pr\u00f3chnic\u0119 i polepszaj\u0105cy jej struktur\u0119 oraz poprawiaj\u0105cy sk\u0142ad chemiczny ro\u015blin. Oko\u0142o 86% sk\u0142adnik\u00f3w nawozowych mo\u017ce by\u0107 tracone, gdy\u017c nie s\u0105 przyswajane przez ro\u015bliny. W badaniach wykazano, \u017ce dodanie spiruliny bogatej w bia\u0142ko (hodowanej na po\u017cywce, kt\u00f3r\u0105 by\u0142 mocz bogaty w azot i fosfor) do nawozu z odpad\u00f3w, spowodowa\u0142o u pomidor\u00f3w wzrost zawarto\u015bci w nich cukr\u00f3w o 30% i o 70% naturalnych barwnik\u00f3w w por\u00f3wnaniu z pomidorami uprawianymi tradycyjnie.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re algi morskie wytwarzaj\u0105 r\u00f3\u017cne metabolity wt\u00f3rne b\u0119d\u0105ce dla nich ochron\u0105 przed zwierz\u0119tami ro\u015blino\u017cernymi, np. akutitol odstraszaj\u0105cy ryby tropikalne i strefy umiarkowanej.<\/p>\n\n\n\n Ponadto glony, np. chlorella s\u0105 doskona\u0142ym wska\u017anikiem zanieczyszczenia w\u00f3d. Algi s\u0105 tak\u017ce materia\u0142em paszowym, a nie dodatkiem paszowym.<\/p>\n\n\n\n Glony jako pasza<\/p>\n\n\n\n W Polsce glony zosta\u0142y uznane za pasze w Rozporz\u0105dzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2005 roku w sprawie kategorii materia\u0142\u00f3w paszowych. Ponadto s\u0105 wymienione w Rozporz\u0105dzeniu Komisji (UE) 2017\/1017 z dnia 15 czerwca 2017 r. zmieniaj\u0105cym Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 68\/2013 w sprawie katalogu materia\u0142\u00f3w paszowych. Glony s\u0105 wpisane w dziale 7. Inne ro\u015bliny, algi i ich produkty uboczne (poz. 7.1.1. do 7.1.6.).<\/p>\n\n\n\n Za materia\u0142y paszowe uznaje si\u0119 algi \u017cywe lub przetworzone \u2013 \u015bwie\u017ce, ch\u0142odzone lub mro\u017cone, algi suszone (produkt suszenia glon\u00f3w, p\u0142ukany w celu zmniejszenia ilo\u015bci jodu, glony s\u0105 w nim inaktywowane), m\u0105czk\u0119 z alg (powstaj\u0105c\u0105 w procesie wytwarzania oleju z glon\u00f3w, algi s\u0105 w tym produkcie inaktywowane), olej z alg oraz ekstrakt z alg (wodny lub alkoholowy, zawieraj\u0105cy przede wszystkim w\u0119glowodany) i m\u0105czk\u0119 z wodorost\u00f3w morskich (produkt uzyskiwany poprzez suszenie i rozdrabnianie makroalg, zw\u0142aszcza brunatnic, p\u0142ukany w celu zmniejszenia zawarto\u015bci jodu). Producenci tych materia\u0142\u00f3w paszowych (opr\u00f3cz oleju z alg \u2013 nie ma wymog\u00f3w obowi\u0105zkowej deklaracji) powinni zadeklarowa\u0107 na etykiecie zawarto\u015b\u0107 w nich popio\u0142u surowego, bia\u0142ka og\u00f3lnego i t\u0142uszczu surowego, a w przypadku m\u0105czki z wodorost\u00f3w morskich \u2013 zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u surowego.<\/p>\n\n\n\n Z szacunk\u00f3w wynika, \u017ce oko\u0142o 30% \u015bwiatowej produkcji glon\u00f3w jest przeznaczane na pasze.<\/p>\n\n\n\n Glony dla zwierz\u0105t<\/p>\n\n\n\n Zawarte w algach minera\u0142y, takie jak cynk, jod, fluor, fosfor, mangan, mied\u017a, potas, wap\u0144 i \u017celazo s\u0105 w wysoko przyswajalnych formach metaloorganicznych. Te wodne organizmy zawieraj\u0105 du\u017co witamin i aminokwas\u00f3w, a wi\u0119c s\u0105 warto\u015bciowym \u017ar\u00f3d\u0142em bia\u0142ka. Ponadto s\u0105 bogate w r\u00f3\u017cne biostymulatory o zr\u00f3\u017cnicowanym mechanizmie dzia\u0142ania. Preparaty zawieraj\u0105ce algi stymuluj\u0105 korzystnie zwierz\u0119ta pod k\u0105tem stanu zdrowia, gdy\u017c poprawiaj\u0105 status immunologiczny zwierz\u0105t, co polepsza ich produkcyjno\u015b\u0107 i efektywno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105 chowu.<\/p>\n\n\n\n U \u015bwi\u0144 homogenizowane algi w paszach mineralnych stabilizuj\u0105 mikroflor\u0119 \u017co\u0142\u0105dka, a nawet ograniczaj\u0105 agresj\u0119 i kanibalizm. U kr\u00f3w stymuluj\u0105 mikroorganizmy \u017cwacza, zwi\u0119kszaj\u0105 ilo\u015b\u0107 produkowanego mleka, a ograniczaj\u0105 liczb\u0119 kom\u00f3rek somatycznych (LKS), zapobiegaj\u0105 gor\u0105czce mlecznej i u\u0142atwiaj\u0105 kolejne zacielenie. W badaniach udowodniono, \u017ce produkty bogate w kwasy t\u0142uszczowe omega-3 i omega-6 w odpowiednim stosunku pochodz\u0105ce z alg jadalnych, zastosowane w \u017cywieniu kr\u00f3w mlecznych hamowa\u0142y produkcj\u0119 metanu.<\/p>\n\n\n\n Organizmy z rodzaju Lithotamme, o budowie podobnej do plastra miodu, sprzyjaj\u0105 rozwojowi bakterii w \u017cwaczu. Pobierane z dna morskiego ich formy zwapnia\u0142e zawieraj\u0105 wap\u0144 lepiej przyswajalny ni\u017c z kredy pastewnej. Makroalgi s\u0142odkowodne z rodzaju Ulva i Cladophora gromadz\u0105 wap\u0144 i magnez i mog\u0105 by\u0107 suplementami tych pierwiastk\u00f3w w \u017cywieniu zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n U k\u00f3z odnotowano rozk\u0142ad \u017cwaczowy materii organicznej makroalg na poziomie 85%, a jej warto\u015b\u0107 energetyczna by\u0142a podobna do warto\u015bci energetycznej siana \u015bredniej jako\u015bci. U drobiu dodatek mikroalg zwi\u0119kszy\u0142 zawarto\u015b\u0107 nienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (NNKT) i karotenoid\u00f3w w \u017c\u00f3\u0142tkach jaj.<\/p>\n\n\n\n W hodowli ryb w akwakulturach stosowanie alg sprawi\u0142o, \u017ce ich mi\u0119so zawiera\u0142o wi\u0119cej bia\u0142ka i cennych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, takich jak tauryna (aminokwas biogenny), pigmenty (luteina i zeaksantyna), t\u0142uszcze bogate w kwasy omega-3 i omega-6. W takich hodowlach produkuje si\u0119 \u0142ososie, pstr\u0105gi, tu\u0144czyki, karpie, krewetki i ostrygi. Algi skarmiane w stadiach larwalnych ryb obni\u017ca\u0142y \u015bmiertelno\u015b\u0107 o 30%.<\/p>\n\n\n\n Algi zawarte w produktach do utrzymywania higieny w budynkach inwentarskich sprawiaj\u0105, \u017ce preparaty te \u0142atwo wi\u0105\u017c\u0105 wilgo\u0107 z pod\u0142o\u017ca i obni\u017caj\u0105 ilo\u015b\u0107 amoniaku. Bezpiecze\u0144stwo produkcji \u017cywno\u015bci pochodzenia zwierz\u0119cego jest zachowane przy stosowaniu glon\u00f3w jako komponent\u00f3w pasz.<\/p>\n\n\n\n Algi a wymi\u0119<\/p>\n\n\n\n Glony powoduj\u0105 trudne do wyleczenia zapalenia wymion. S\u0105 to algi obecne np. w wodzie staw\u00f3w, ka\u0142u\u017c itp. Chodzi g\u0142\u00f3wnie o bezchlorofilowe ich rodzaje, np. Prototheca, a w\u015br\u00f3d nich Prototheca zopfii i Prototheca wickerhmanii. Cho\u0107 s\u0105 to patogeny \u015brodowiskowe, to mog\u0105 przenosi\u0107 si\u0119 z krowy na krow\u0119 tak samo, jak patogeny zaka\u017ane, np. poprzez niedostateczn\u0105 higien\u0119 udojow\u0105, cho\u0107 ich infekcyjno\u015b\u0107 waha si\u0119 mi\u0119dzy 4 a 40%, tzn. w stadzie mo\u017ce schorzeniem by\u0107 obj\u0119tych tyle kr\u00f3w. Wska\u017aniki diagnostyczne, np. liczba kom\u00f3rek somatycznych (LKS), s\u0105 niskie, bo odpowied\u017a immunologiczna jest niewielka. Zazwyczaj nie ma objaw\u00f3w klinicznych zapalenia. Leczenie jest bardzo trudne ze wzgl\u0119du na brak stosownych medykament\u00f3w. Antybiotyki s\u0105 nieskuteczne w eliminacji alg, cho\u0107 mog\u0105 zmniejsza\u0107 ich populacj\u0119 w mleku. Nieskuteczne s\u0105 tak\u017ce autoszczepionki, ale roztwory zawieraj\u0105ce jod skutecznie eliminuj\u0105 algi.<\/p>\n\n\n\n Post\u0119powanie profilaktyczne powinno obejmowa\u0107: ograniczenie pastwiskowania kr\u00f3w i wyp\u0119dzania ich na niezadaszone ok\u00f3lniki, zapobieganie tworzeniu si\u0119 mokrych miejsc, w kt\u00f3rych ch\u0119tnie le\u017c\u0105 krowy w gor\u0105ce dni, latem w oborze ograniczy\u0107 prac\u0119 zraszaczy, w przypadku stwierdzenia liczby kom\u00f3rek somatycznych (LKS) powy\u017cej 400 tys. w 1 mi-<\/p>\n\n\n\n lilitrze mleka zbada\u0107 je pod k\u0105tem obecno\u015bci glon\u00f3w, krowy, u kt\u00f3rych wykryto glony powinny by\u0107 oznakowane i dojone na ko\u0144cu, a urz\u0105dzenia udojowe nale\u017cy starannie umy\u0107 i zdezynfekowa\u0107. Chore krowy o wydajno\u015bci znacznie ni\u017cszej ni\u017c \u015brednia stada powinny by\u0107 wybrakowane. Zaleca si\u0119 tak\u017ce zasuszenie trwa\u0142e chorej \u0107wiartki pod kontrol\u0105 lekarza weterynarii, ale mo\u017ce i tak pojawia\u0107 si\u0119 z niej wydzielina zawieraj\u0105ca glony.<\/p>\n\n\n\n Algi nie s\u0105 niebezpieczne, tak jak patogeny zaka\u017ane, np. gronkowiec z\u0142ocisty lub paciorkowiec bezmleczno\u015bci, wi\u0119c nie trzeba dzia\u0142a\u0107 natychmiast, ale wymagane jest podj\u0119cie skutecznych dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych, a w razie konieczno\u015bci wybrakowanie chorych sztuk ze stada.<\/p>\n\n\n\n Zagospodarowanie alg na cele rolnicze jest niewystarczaj\u0105ce przede wszystkim z powodu braku systemu ich wykorzystania. Produkcja alg wymaga niewielkiej powierzchni, ale jest energoch\u0142onna, co r\u00f3wnie\u017c na razie nie sprzyja wykorzystaniu biomasy glon\u00f3w w rolnictwie. Jednak w polskich plac\u00f3wkach badawczych trwaj\u0105 prace nad jak najbezpieczniejsz\u0105 i najefektywniejsz\u0105 produkcj\u0105 glon\u00f3w. Biomasa glon\u00f3w, zw\u0142aszcza zawieraj\u0105cych du\u017co azotu, mo\u017ce by\u0107 jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci suplementacji bia\u0142kowej pasz dla zwierz\u0105t gospodarskich.<\/p>\n\n\n\n dr hab. Piotr Dorszewski Poszukiwanie nowych rodzaj\u00f3w pasz prowadzi do wykorzystywania do tej pory nie eksploatowanych jeszcze \u017ar\u00f3de\u0142. Jednym z nich s\u0105 glony. Mog\u0105<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3001,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-645","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zywienie-zwierzat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=645"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/645\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3002,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/645\/revisions\/3002"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. L. Piechocki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"