{"id":5952,"date":"2026-02-05T12:15:37","date_gmt":"2026-02-05T11:15:37","guid":{"rendered":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=5952"},"modified":"2026-02-05T12:15:37","modified_gmt":"2026-02-05T11:15:37","slug":"sprawdzony-material-siewny-gwarantem-dobrych-plonow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2026\/02\/05\/sprawdzony-material-siewny-gwarantem-dobrych-plonow\/","title":{"rendered":"Sprawdzony materia\u0142 siewny \u2013 gwarantem dobrych plon\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci wzrostu plonowania tkwi\u0105 w post\u0119pie hodowlanym, kt\u00f3ry prowadzi do lepszego przystosowania si\u0119 ro\u015blin do lokalnych warunk\u00f3w glebowo-klimatycznych czy wzrostu ich odporno\u015bci na patogeny. Z tego wzgl\u0119du materia\u0142 siewny o sprawdzonych parametrach to kluczowy element zapewniaj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania potencjalnie wysokich i dobrych jako\u015bciowo plon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jednak\u017ce z uwagi na zmienno\u015b\u0107 warunk\u00f3w pogodowych mierzalne parametry ziarna zb\u00f3\u017c ulegaj\u0105 corocznym wahaniom, co mo\u017ce niekiedy powodowa\u0107, \u017ce zebrane ziarno nie kwalifikuje si\u0119 do ponownego wysiewu.<\/p>\n\n\n\n

Z tego wzgl\u0119du warto zainwestowa\u0107 w kwalifikowany materia\u0142 siewny i odmian\u0119 o najlepiej dopasowanych parametrach jako\u015bciowych do istniej\u0105cych warunk\u00f3w uprawy. Zasadniczym atutem jest bowiem sprawdzona i potwierdzona urz\u0119dowo jako\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 po\u015bwiadcza certyfikat bada\u0144 i etykieta umieszczona na worku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W przypadku pszenicy ozimej wymienialno\u015b\u0107 materia\u0142u siewnego nale\u017cy przeprowadza\u0107 co 2\u20133 lata (Fot. S. Krzy\u017can)<\/p>\n\n\n\n

Rzeczywiste plonowanie zb\u00f3\u017c ozimych zaprezentowano w ostatniej publikacji \u201eWst\u0119pne wyniki plonowania odmian w do\u015bwiadczeniach porejestrowych \u2013 zbo\u017ca ozime 2025\u201d, w jakich podano, i\u017c plon wzorca pszenicy ozimej dla poziomu agrotechniki a1 wyni\u00f3s\u0142 102,3 dt\/ha i by\u0142 znacznie wy\u017cszy ni\u017c w roku 2024 \u2013 84,3 dt\/ha i w roku 2023 \u2013 98,1 dt\/ha. Dla poziomu agrotechniki a2 wyniki by\u0142y zdecydowanie lepsze, bowiem wynios\u0142y 113,7 dt\/ha, wobec 98,7 dt\/ha w 2024 i 110,6 dt\/ha w 2023.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej rolnicy decyduj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na wysiew materia\u0142u z w\u0142asnej reprodukcji. Przy czym zgodnie z zaleceniami integrowanej ochrony ro\u015blin, w przypadku pszenicy ozimej wymienialno\u015b\u0107 materia\u0142u siewnego nale\u017cy przeprowadza\u0107 co 2\u20133 lata, aby zapewni\u0107 czysto\u015b\u0107 odmianow\u0105 i utrzyma\u0107 wysoki potencja\u0142 plonowania.<\/p>\n\n\n\n

W obecnych realiach w Polsce cykl \u017cycia uprawianej odmiany w gospodarstwie trwa przeci\u0119tnie od 3 do 5 lat, a niekiedy znacznie d\u0142u\u017cej. Wp\u0142ywa to na stopniowy spadek potencja\u0142u plonowania, pogorszenie cech jako\u015bciowych oraz zmniejszenie odporno\u015bci ro\u015blin na stresy abiotyczne i biotyczne.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142asna reprodukcja ziarna nie pozwala uzyska\u0107 takiej samej jako\u015bci, jak\u0105 gwarantuje kwalifikowany materia\u0142 siewny. Chocia\u017c w oficjalnym komunikacie Polskiej Izby Nasiennej z 1 sierpnia 2025 r. mogli\u015bmy przeczyta\u0107, \u017ce \u201ebran\u017ca nasienna apeluje o szczeg\u00f3ln\u0105 rozwag\u0119 przy zakupie materia\u0142u siewnego w tym sezonie. Zmienna pogoda, intensywne opady oraz wysoka wilgotno\u015b\u0107 w okresie dojrzewania ziarna wp\u0142yn\u0119\u0142y na jako\u015b\u0107 wielu partii nasion. Tylko kwalifikowany materia\u0142 siewny daje pewno\u015b\u0107 zdrowotno\u015bci, czysto\u015bci odmianowej i zdolno\u015bci do szybkich, wyr\u00f3wnanych wschod\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142adowo pszenica z w\u0142asnej produkcji z regu\u0142y cechuje si\u0119 nisk\u0105 zdolno\u015bci\u0105 kie\u0142kowania, co powoduje, \u017ce ziarniaki bardzo cz\u0119sto wschodz\u0105 nier\u00f3wnomiernie lub nie kie\u0142kuj\u0105 wcale. W przypadku w\u0142asnego materia\u0142u siewnego zachodzi ryzyko zamieszania odmianowego, co jest szczeg\u00f3lnie istotne przy r\u00f3\u017cnym tempie wzrostu i r\u00f3\u017cnej wczesno\u015bci odmian, czego efektem b\u0119dzie nier\u00f3wnomierna architektura \u0142anu. Ponadto mamy zdecydowanie ni\u017csz\u0105 czysto\u015b\u0107 ziarna, bowiem mog\u0105 by\u0107 w nim obecne nasiona innych niepo\u017c\u0105danych gatunk\u00f3w ro\u015blin, w tym chwast\u00f3w. W trakcie przechowywania w\u0142asnego ziarna dochodzi do starzenia si\u0119 ziarniak\u00f3w, na co wp\u0142yw maj\u0105 warunki przechowywania, skutkuj\u0105ce utrat\u0105 zdolno\u015bci kie\u0142kowania.<\/p>\n\n\n\n

Podejmuj\u0105c decyzj\u0119 o przeznaczeniu ziarna do wysiewu jako materia\u0142 siewny, nale\u017cy samodzielnie zweryfikowa\u0107, czy jego jako\u015b\u0107 nie budzi zastrze\u017ce\u0144? W tym celu zaleca si\u0119 okre\u015bli\u0107 zdolno\u015b\u0107 kie\u0142kowania i mas\u0119 tysi\u0105ca ziaren \u2013 MTZ. Wskazane parametry pozwalaj\u0105 ustali\u0107 prawid\u0142ow\u0105 norm\u0119 wysiewu.<\/p>\n\n\n\n

Do wysiewu nale\u017cy przeznaczy\u0107 ziarna zdrowe, prawid\u0142owo wykszta\u0142cone, bez uszkodzonej okrywy nasiennej, bez p\u0119kni\u0119\u0107 i uszkodze\u0144 zarodk\u00f3w. Je\u015bli ziarna s\u0105 uszkodzone, to ich warto\u015b\u0107 siewna jest bardzo niska. W tym celu nale\u017cy przesia\u0107 ziarno przez sito szczelinowe, aby oszacowa\u0107 poziom zanieczyszcze\u0144 i ewentualnie zdecydowa\u0107 o konieczno\u015bci jego doczyszczenia przed wysiewem oraz potrzebie dokonania zwi\u0119kszenia normy wysiewu.<\/p>\n\n\n\n

Od zdolno\u015bci kie\u0142kowania nasion w najwi\u0119kszym stopniu zale\u017cy ustalenie odpowiedniej normy wysiewu. Celem weryfikacji zdolno\u015bci kie\u0142kowania nale\u017cy przeprowadzi\u0107 prosty test w warunkach domowych. W zaprezentowanym przypadku, we wrze\u015bniu 2025 r., dokonano oceny zdolno\u015bci kie\u0142kowania ziarna pszenicy ozimej pochodz\u0105cej ze zbior\u00f3w 2024 i 2025 r. w gminie Che\u0142m\u017ca. Przed wykonaniem testu trzeba zaopatrzy\u0107 si\u0119 w s\u0142u\u017c\u0105cy za pod\u0142o\u017ce ch\u0142onny materia\u0142 typu lignina, bibu\u0142a, papierowy r\u0119cznik albo chusteczki higieniczne oraz p\u0119set\u0119, p\u0142aski podstawek, naczynie lub foremk\u0119 do pieczenia.<\/p>\n\n\n\n

Pod\u0142o\u017ce stanowi\u0105ce ch\u0142onny materia\u0142 nale\u017cy zwil\u017cy\u0107 wod\u0105 i wy\u0142o\u017cy\u0107 na p\u0142askim podstawku lub foremce do pieczenia (fot. 1). Na tak spreparowanym pod\u0142o\u017cu przy pomocy p\u0119sety nale\u017cy wy\u0142o\u017cy\u0107 po 100 szt. ziarniak\u00f3w. Ziarniaki po 10 szt. najlepiej uk\u0142ada\u0107 rz\u0119dami w ilo\u015bci po 10 szt. w ka\u017cdym, aby \u0142atwiej policzy\u0107 statystyk\u0119 odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do zdolno\u015bci ich kie\u0142kowania (fot. 2). Je\u015bli planujemy zbada\u0107 wi\u0119ksz\u0105 parti\u0119 ziarna, to przygotowujemy kilka takich pr\u00f3b, aby uzyska\u0107 bardziej miarodajny wynik.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 1. Ziarniaki spreparowane do testu zdolno\u015bci kie\u0142kowania<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 2. Przyk\u0142adowe u\u0142o\u017cenie ziarniak\u00f3w do testu<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 3. Efekt skie\u0142kowania ziarniak\u00f3w ze zbioru 2024 w pr\u00f3bce nr 3<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 4. Rezultaty skie\u0142kowania ziarniak\u00f3w ze zbioru 2025 w pr\u00f3bce nr 4<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 5. Skie\u0142kowane ziarno pszenicy ozimej ze zbioru 2025 w pr\u00f3bce nr 1<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 6. Skie\u0142kowane ziarno pszenicy ozimej ze zbioru 2025 w pr\u00f3bce nr 4<\/p>\n\n\n\n

 Po u\u0142o\u017ceniu odpowiedniej liczby ziarniak\u00f3w nakrywamy ziarniaki materia\u0142em zwil\u017conym wod\u0105. Pr\u00f3by przechowujemy w temperaturze pokojowej ok. 20\u00b0C. Przez kolejnych kilka dni dbamy o zapewnienie odpowiedniej wilgotno\u015bci pod\u0142o\u017ca, tak aby ziarniaki mia\u0142y optymalne warunki do skie\u0142kowania. Przez ok. 7 dni prowadzimy regularne obserwacje i zapisy, aby na koniec dokona\u0107 wyliczenia, ile sztuk ziarniak\u00f3w skie\u0142kowa\u0142o. Z kilku pr\u00f3b wynik mo\u017cemy u\u015bredni\u0107 albo dokonujemy wyliczenia na podstawie wzoru:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W trakcie prowadzonych obserwacji pierwszy pomiar, czyli ocen\u0119 energii kie\u0142kowania ziarna dokonujemy, w zale\u017cno\u015bci od rodzaju zbo\u017ca, po 4 dniach (j\u0119czmie\u0144 i \u017cyto) lub po 5 dniach (pszenica i pszen\u017cyto). Z kolei ocen\u0119 zdolno\u015bci kie\u0142kowania dokonujemy po 7 dniach w przypadku j\u0119czmienia i \u017cyta, natomiast pszenicy i pszen\u017cyta \u2013 po 8 dniach.<\/p>\n\n\n\n

Ostateczny wynik pr\u00f3by kie\u0142kowania mierzy liczb\u0119 nasion, kt\u00f3re wytworzy\u0142y normalne kie\u0142ki w maksymalnym przedziale czasu, potrzebnym do skie\u0142kowania wszystkich w pe\u0142ni \u017cywotnych nasion (tab. 1).<\/p>\n\n\n\n

Tabela 1 Wyniki testu na zdolno\u015b\u0107 kie\u0142kowania ziarna pszenicy ze zbior\u00f3w 2024 i 2025 po 7 dniach<\/p>\n\n\n\n

Nr pr\u00f3by<\/td>Zbi\u00f3r 2024<\/td>Zbi\u00f3r 2025<\/td><\/tr>
Skie\u0142kowane
[szt.]<\/em><\/td>		Nieskie\u0142kowane [szt.]<\/em><\/td>Skie\u0142kowane [szt.]<\/em><\/td>Nieskie\u0142kowane [szt.]<\/em><\/td><\/tr>
1<\/td>83<\/td>17<\/td>47<\/td>53<\/td><\/tr>
2<\/td>92<\/td>8<\/td>54<\/td>46<\/td><\/tr>
3<\/td>95<\/td>5<\/td>96<\/td>4<\/td><\/tr>
4<\/td>97<\/td>3<\/td>91<\/td>9<\/td><\/tr>
Razem<\/td>367<\/td>33<\/td>288<\/td>112<\/td><\/tr>
Struktura<\/td>92%<\/td>8%<\/td>72%<\/td>28%<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Z uzyskanych ostatecznie rezultat\u00f3w po przeprowadzonym te\u015bcie zdolno\u015bci kie\u0142kowania wywnioskowano, \u017ce ziarno pszenicy ozimej pochodz\u0105ce ze zbior\u00f3w 2024 r. posiada\u0142o znacznie wy\u017csz\u0105 zdolno\u015b\u0107 kie\u0142kowania, ani\u017celi ziarno ze zbior\u00f3w tegorocznych. R\u00f3\u017cnica w zdolno\u015bci kie\u0142kowania wynios\u0142a 20%, bowiem o tak\u0105 wielko\u015b\u0107 by\u0142 wy\u017cszy odsetek ziarniak\u00f3w nieskie\u0142kowanych. W efekcie w badanym przypadku do wysiewu nadawa\u0142a si\u0119 jedynie pszenica ozima pochodz\u0105ca ze zbior\u00f3w 2024 r.   <\/p>\n\n\n\n

W praktyce uznaje si\u0119, \u017ce materia\u0142 siewny zdatny do wysiewu winien cechowa\u0107 si\u0119 zdolno\u015bci\u0105 kie\u0142kowania na poziomie co najmniej 90% og\u00f3\u0142u wysianych ziarniak\u00f3w. Oznacza to, \u017ce w ka\u017cdej pr\u00f3bie powinno wykie\u0142kowa\u0107 90 sztuk ziarniak\u00f3w. Przy czym, w przypadku, gdy siewki s\u0105 zdeformowane i s\u0142abo wykszta\u0142cone nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce w og\u00f3le nie wykie\u0142kowa\u0142y. Je\u015bli w pr\u00f3bie skie\u0142kowa\u0142o poni\u017cej 90% ziarniak\u00f3w, taki materia\u0142 nie nadaje si\u0119 do siewu. <\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c, uzyskane w te\u015bcie rezultaty stanowi\u0105 odzwierciedlenie tegorocznej sytuacji, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce podczas \u017cniw. Warunki atmosferyczne, jakie panowa\u0142y w okresie zbior\u00f3w by\u0142y najtrudniejsze od wielu lat. Na polach bardzo d\u0142ugo zalega\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zb\u00f3\u017c, co by\u0142o spowodowane wyst\u0119puj\u0105cymi niemal ca\u0142y czas opadami deszczu w okresie lipca. To one op\u00f3\u017ani\u0142y zbiory oraz w wielu przypadkach pogorszy\u0142y jako\u015b\u0107 ziarna, je\u015bli nie zosta\u0142o one zebrane w odpowiednim momencie. W niekt\u00f3rych regionach na zachodzie i w centrum kraju wyst\u0105pi\u0142y opady deszczu rz\u0119du 50 l\/m2. W konsekwencji na niekt\u00f3rych plantacjach odnotowano m.in. porastanie ziarna w k\u0142osie, co ca\u0142kowicie wykluczy\u0142o wykorzystanie ziarna jako materia\u0142 siewny. Niejednokrotnie, je\u015bli ziarno jeszcze nie poros\u0142o, to cz\u0119stokro\u0107 mog\u0142o doj\u015b\u0107 do zapocz\u0105tkowania procesu kie\u0142kowania, nawet w niewidocznej go\u0142ym okiem postaci, co by\u0142o g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 ograniczenia zdolno\u015bci kie\u0142kowania ziarna.<\/p>\n\n\n\n

Tekst i fot. Szymon Krzy\u017can, KPODR<\/p>\n\n\n\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Komunikat PIN, www.pin.org.pl,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Wst\u0119pne wyniki plonowania zb\u00f3\u017c 2025 r., https:\/\/coboru.gov.pl\/Publikacje_COBORU\/\u2013 \u2013 Wstepne_wyniki_PDO\/WWPO_PO_zboza_ozime_2025.pdf,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Testy kie\u0142kowania, https:\/\/www.kalendarzrolnikow.pl\/4871\/testy-kielkowania-sprawdzamy-sile-nasion-zboz-i-warzyw,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Podsumowanie \u2013 \u017cniwa 2025,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 https:\/\/www.tygodnik-rolniczy.pl\/wiadomosci-rolnicze\/rolnictwo-w-polsce\/zniwa-2025-najtrudniejszy-sezon-od-lat-rolnicy-kontra-deszcz-bloto-i-niskie-ceny-2536384.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najwi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci wzrostu plonowania tkwi\u0105 w post\u0119pie hodowlanym, kt\u00f3ry prowadzi do lepszego przystosowania si\u0119 ro\u015blin do lokalnych warunk\u00f3w glebowo-klimatycznych czy<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5953,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_full_width","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","footnotes":""},"categories":[34,11],"tags":[],"class_list":["post-5952","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wazne","category-zboza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5952"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5961,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5952\/revisions\/5961"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5953"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}