{"id":581,"date":"2020-04-17T09:20:05","date_gmt":"2020-04-17T07:20:05","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=581"},"modified":"2020-05-12T15:02:47","modified_gmt":"2020-05-12T13:02:47","slug":"czynniki-genetyczne-wplywajace-na-sklad-mleka-krow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/04\/17\/czynniki-genetyczne-wplywajace-na-sklad-mleka-krow\/","title":{"rendered":"Czynniki genetyczne wp\u0142ywaj\u0105ce na sk\u0142ad mleka kr\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Obecnie konsumenci poszukuj\u0105 mleka o zmniejszonej ilo\u015bci t\u0142uszczu, a zwi\u0119kszonej bia\u0142ka, wobec czego rolnicy s\u0105 zmuszeni do prowadzenia selekcji genetycznej pod k\u0105tem zawarto\u015bci tych sk\u0142adnik\u00f3w. Czynnik\u00f3w, maj\u0105cych na nie wp\u0142yw jest wiele. S\u0105 to m.in. czynniki \u015brodowiskowe, a tak\u017ce fizjologiczne \u2013 zwi\u0105zane z wiekiem kr\u00f3w, okresem laktacji, zapaleniami gruczo\u0142u mlekowego. Jednak sk\u0142ad mleka zale\u017cy przede wszystkim od potencja\u0142u genetycznego kr\u00f3w, rasy, odmiany, cech osobniczych. Wydajno\u015b\u0107 mleczna oraz poziom sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w mleku nale\u017c\u0105 do cech ilo\u015bciowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Genetycznym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na zawarto\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w mleku kr\u00f3w jest rasa. Pog\u0142owie kr\u00f3w w Polsce liczy 6 201,4 tys. i s\u0105 to rasy: polska holszty\u0144sko-fryzyjska odmiany czarno-i czerwono-bia\u0142ej, simentalska, jersey, montbeliarde, polska czerwona, polska czarno-bia\u0142a, bia\u0142ogrzbieta, brown swiss, szwedzka czerwona, norweska czerwona, miesza\u0144ce mi\u0119dzyrasowe. R\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy nimi s\u0105 widoczne w zakresie przeci\u0119tnej wydajno\u015bci mleka i jego sk\u0142adnik\u00f3w. W Polsce najbardziej powszechn\u0105 ras\u0105 u\u017cytkowan\u0105 w kierunku mlecznym jest polska holszty\u0144sko-fryzyjska odmiany czarno-bia\u0142ej ze wzgl\u0119du na ogromny potencja\u0142 genetyczny odno\u015bnie wydajno\u015bci mlecznej (7\u201310 tys. kg rocznie) pod warunkiem zapewnienia jak najlepszych warunk\u00f3w \u015brodowiskowych. W przeciwnym razie szansa na wykorzystanie potencja\u0142u genetycznego maleje. Mleko pozyskiwane od tej rasy zawiera 4,09% t\u0142uszczu i 3,36% bia\u0142ka, natomiast od rasy jersey \u2013 5,03% t\u0142uszczu oraz 3,84% bia\u0142ka. Mleko kr\u00f3w rasy jersey odznacza si\u0119 najwy\u017csz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 suchej masy, bia\u0142ka ca\u0142kowitego, bia\u0142ka serwatkowego oraz kazeiny w por\u00f3wnaniu z innymi rasami byd\u0142a mlecznego.<\/p>\n\n\n\n

Rasa kr\u00f3w polska holszty\u0144sko-fryzyjska i simentalska odznaczaj\u0105 si\u0119 podobn\u0105 wydajno\u015bci\u0105 dobow\u0105 (23,32 i 23,20 kg) i zawarto\u015bci\u0105 t\u0142uszczu w mleku (4,18 i 4,16%). Mleko kr\u00f3w rasy polskiej czerwonej charakteryzuje si\u0119 najwy\u017csz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 kazeiny, wynosz\u0105c\u0105 2,6%. Mleko pochodz\u0105ce od kr\u00f3w ras rodzimych z wydajno\u015bci\u0105 dobow\u0105 poni\u017cej 10 kg to doskona\u0142y surowiec do produkcji ser\u00f3w, dzi\u0119ki wysokiej koncentracji bia\u0142ka (3,80%).<\/p>\n\n\n\n

Dziedziczenie cech ilo\u015bciowych jest znacznie trudniejsze ni\u017c cech jako\u015bciowych. Na kszta\u0142towanie si\u0119 procesu laktogenezy wp\u0142ywa o\u015b somatotropowa, kt\u00f3rej elementami s\u0105: hormony wzrostu sprawiaj\u0105ce, \u017ce transport sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych do kom\u00f3rek gruczo\u0142u mlekowego jest zwi\u0119kszony oraz aktywno\u015b\u0107 IGF-1 (insulinowego czynnika wzrostu) wp\u0142ywaj\u0105cego na wydajno\u015b\u0107 mleczn\u0105. Kolejnym jej elementem jest czynnik transkrypcyjny PIT-1 \u2013 czynnik przysadkowy silnie skorelowany z wydzielaniem somatotropiny. Ekspresja gen\u00f3w poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w osi somatotropowej  kszta\u0142tuje wydajno\u015b\u0107 mleczn\u0105 oraz sk\u0142ad mleka.<\/p>\n\n\n\n

Gen hormonu wzrostu nale\u017cy do gen\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 najcz\u0119\u015bciej badane pod k\u0105tem wydajno\u015bci kr\u00f3w, a jego polimorfizm wp\u0142ywa na ilo\u015b\u0107 i jako\u015b\u0107 pozyskiwanego mleka. Z bada\u0144 wynika, \u017ce osobniki homozygotyczne BB charakteryzuj\u0105 si\u0119 najni\u017cszym poziomem t\u0142uszczu w mleku. Krowy o takiej konformacji genetycznej s\u0105 uwa\u017cane za najlepszy wariant w odniesieniu do wydajno\u015bci mlecznej. Natomiast homozygoty AA cechuj\u0105 si\u0119 najni\u017csz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 t\u0142uszczu w mleku.<\/p>\n\n\n\n

Gen czynnika transkrypcyjnego PIT-1 sprawia, \u017ce osobniki heterozygotyczne wykazuj\u0105 najwy\u017csz\u0105 wydajno\u015b\u0107. Dowiedziono, \u017ce polimorfizm wyst\u0119puj\u0105cy w 260 parze zasad jest najkorzystniejszym wariantem genetycznym u homozygoty AA, a mleko pozyskiwane od tych osobnik\u00f3w charakteryzuje si\u0119 zwi\u0119kszonym udzia\u0142em t\u0142uszczu.<\/p>\n\n\n\n

Gen insulinowego czynnika wzrostu (IGF-1) jest odpowiedzialny za rozrost tkanki gruczo\u0142owej, a tak\u017ce za udzia\u0142 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych w procesie laktogenezy. W kwestiach zawarto\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w chemicznych w mleku istniej\u0105 przeciwno\u015bci, poniewa\u017c jedne badania nad polimorfizmem w 249 parze zasad wskazuj\u0105, \u017ce mleko pozyskiwane od kr\u00f3w homozygot AA charakteryzuje si\u0119 najni\u017cszym poziomem t\u0142uszczu przy wysokiej koncentracji bia\u0142ka oraz osobniki o tym wariancie genetycznym daj\u0105 wi\u0119cej mleka. Natomiast wed\u0142ug innych bada\u0144 najwy\u017csz\u0105 wydajno\u015b\u0107 mleka uzyskuje si\u0119 od heterozygot charakteryzuj\u0105cych si\u0119 najni\u017csz\u0105 koncentracj\u0105 t\u0142uszczu przy wysokiej zawarto\u015bci bia\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n

Wzmo\u017cona selekcja jest wynikiem bada\u0144 genetycznych, kt\u00f3rych zadaniem jest wykrycie korzystnych genotyp\u00f3w w obr\u0119bie interesuj\u0105cej cechy. Sk\u0142ad mleka mo\u017cna poprawi\u0107 poprzez krzy\u017cowania mi\u0119dzyrasowe, a tak\u017ce wykorzystuj\u0105c naturalne predyspozycje genetyczne r\u00f3\u017cnych odmian kr\u00f3w lub poprzez selekcj\u0119 hodowlan\u0105. Selekcja byd\u0142a pod wzgl\u0119dem sk\u0142adu mleka mo\u017ce by\u0107 bardziej efektywna ni\u017c ta na popraw\u0119 jego wydajno\u015bci. Wszystkie te czynno\u015bci prowadz\u0105 do bardziej efektywnej hodowli.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: O. Duszy\u0144ska-Stolarska, M. G\u00f3recka, A. Habel, M. Bogdzi\u0144ska, 2015. Czynniki kreuj\u0105ce poziom wybranych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w mleku kr\u00f3w, maj\u0105ce wp\u0142yw na atrakcyjno\u015b\u0107 dietetyczn\u0105. Zak\u0142ad Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierz\u0105t Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy.<\/p>\n\n\n\n

Daria Andrzejewska,
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obecnie konsumenci poszukuj\u0105 mleka o zmniejszonej ilo\u015bci t\u0142uszczu, a zwi\u0119kszonej bia\u0142ka, wobec czego rolnicy s\u0105 zmuszeni do prowadzenia selekcji genetycznej<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2110,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-581","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-mleczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=581"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2804,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/581\/revisions\/2804"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}