Bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bciowe obejmuje dzia\u0142ania pa\u0144stwa zapewniaj\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwu (obywatelom) dost\u0119p do \u017cywno\u015bci bezpiecznej, od\u017cywczej i r\u00f3\u017cnorodnej oraz w odpowiedniej ilo\u015bci. Natomiast bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci, to zapewnienie odpowiednich warunk\u00f3w sanitarnych i weterynaryjnych na ka\u017cdym etapie jej wytwarzania. Jednym z warunk\u00f3w ich zachowania jest m.in. czysto\u015b\u0107 mikrobiologiczna pasz i \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Mikotoksyny (mykotoksyny), czyli toksyny grzybowe s\u0105 wt\u00f3rnym produktem metabolizmu grzyb\u00f3w ple\u015bniowych (gr. mycos, pol. grzyb; \u0142ac. toxicum<\/em>, pol. toksyna). Mikroorganizmy te wytwarzaj\u0105 je w warunkach stresowych po zako\u0144czeniu namna\u017cania si\u0119 \u2013 przy wysokiej wilgotno\u015bci i temperaturze, du\u017cej zawarto\u015bci wody aktywnej, uszkodzeniu i niedorozwoju nasion i ziarna. Do pasz szczeg\u00f3lnie nara\u017conych na ska\u017cenie ple\u015bniami nale\u017c\u0105: kiszonki, wilgotne siano, \u015bruty zbo\u017cowe, ziarno kukurydzy, poekstrakcyjna \u015bruta sojowa, koncentraty bia\u0142kowe.<\/p>\n\n\n\n Z najnowszych bada\u0144 wynika, \u017ce ilo\u015b\u0107 mikotoksyn na \u015bwiecie zwi\u0119ksza si\u0119 wykazuj\u0105c przy tym pewien regionalizm. Na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej odnotowano znaczny wzrost poziomu fumonizyn (FUM), kt\u00f3rych ilo\u015b\u0107 przeros\u0142a dotychczas najcz\u0119\u015bciej wykrywany na \u015bwiecie deoksyniwalenon (DON). Zwi\u0105zek ten jest najcz\u0119stszym niepo\u017c\u0105danym go\u015bciem w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, wyst\u0119puj\u0105c prawie w 70% wszystkich badanych pr\u00f3b r\u00f3\u017cnych surowc\u00f3w. W Azji ponad 95% pr\u00f3b kukurydzy zawiera\u0142o FUM, a aflatoksyny (AF) na tym kontynencie pojawi\u0142y si\u0119 prawie w 45% pr\u00f3b pasz gotowych. W Europie najbardziej rozpanoszy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c DON, ale pasze mog\u0105 by\u0107 ska\u017cone niewielkimi ilo\u015bciami niwalenolu (NIV), toksyn T-2 i HT-2 oraz diacetoksyscirpenolu (DAS). W europejskich pr\u00f3bach kukurydzy i pszenicy stwierdza si\u0119 najcz\u0119\u015bciej w\u0142a\u015bnie DON, w owsie natomiast \u2013 toksyny T-2 i HT-2, ale w ilo\u015bciach mniejszych ni\u017c DON.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wnymi czynnikami decyduj\u0105cymi o rozwoju ple\u015bni s\u0105: kontakt z ziemi\u0105, zwi\u0119kszona wilgotno\u015b\u0107 przed i w trakcie magazynowania oraz temperatura materia\u0142u paszowego i otoczenia. Stwierdzono, \u017ce zarodniki grzyb\u00f3w z rodzaju Penicillium<\/em> (p\u0119dzlaka) i Aspergillus<\/em> (kropidlaka) s\u0105 stale obecne w powietrzu przez ca\u0142y rok, a zim\u0105 ich przetrwalniki dominuj\u0105 na otwartej przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n Ple\u015bnie mog\u0105 by\u0107 polowe i magazynowe (przechowalnicze). Pierwsze rozwijaj\u0105 si\u0119 na ro\u015blinach podczas wegetacji, przy optymalnej wilgotno\u015bci na poziomie 20-21%. Przede wszystkim s\u0105 to nast\u0119puj\u0105ce rodzaje: Fusarium<\/em>, Alternaria<\/em>, Cladosporium<\/em>, Diplodia<\/em>, Gibberella<\/em> i Helmitosporium<\/em>. W trakcie magazynowania pasze mog\u0105 zosta\u0107 zainfekowane przez grzyby przechowalnicze takie jak: Aspergillus<\/em> i Penicillium<\/em>. Atakuj\u0105 one ziarna i nasiona oraz gotowe produkty \u2013 pasze obj\u0119to\u015bciowe (kiszonki, siano) oraz mieszanki paszowe.<\/p>\n\n\n\n Ska\u017cone pasze zawieraj\u0105 zwykle wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 mikotoksyn\u0119. Ich po\u0142\u0105czenie mo\u017ce mie\u0107 jednak niekorzystny wp\u0142yw na zdrowie zwierz\u0105t i produkcyjno\u015b\u0107, mimo \u017ce b\u0119d\u0105 w st\u0119\u017ceniach, kt\u00f3re pojedynczo nie powinny wywo\u0142ywa\u0107 skutk\u00f3w negatywnych.<\/p>\n\n\n\n Podstawowymi paszami obj\u0119to\u015bciowymi w \u017cywieniu byd\u0142a s\u0105 kiszonki. W tych, kt\u00f3re sporz\u0105dzono z traw dominuj\u0105cymi liczebnie ple\u015bniami s\u0105 Penicillium<\/em>, Mucoraceae<\/em>, Aspergillus<\/em>, Monascus <\/em>i Dematiaceae <\/em>oraz Scopulariopsis<\/em>. Kiszonki z kukurydzy najcz\u0119\u015bciej zainfekowane bywaj\u0105 przez Penicillium<\/em>, Monascus<\/em>, Mucoraceae<\/em>, Scopulariopsis<\/em>, Aspergillus<\/em> i Dematiaceae<\/em>.<\/p>\n\n\n\n \u0119powanie stwierdzano na poziomie do 28,15 mg\/kg kszonki.ch o\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe. u. Najcz\u0119stszymi toksynami fuzaryjnymi wytwarzanymi przez Fusarium spp.<\/em> opr\u00f3cz fuzaryny (FU), stwierdzanymi w kiszonkach s\u0105 ZON i DON. Pasze zawieraj\u0105ce pierwsz\u0105 z nich mog\u0105 powodowa\u0107 u byd\u0142a spadek owulacji i p\u0142odno\u015bci. U owiec tak\u0105 reakcj\u0119 wywo\u0142a\u0142o podawanie przez 10 dni paszy zawieraj\u0105cej 12 ppm tej mikotoksyny (ppm \u2013 ang. parts per milion, pol. jedna cz\u0119\u015b\u0107 na milion, np. mg\/kg). W \u017cwaczu dochodzi do rozk\u0142adu tego zwi\u0105zku i wytworzenia zearalanolu (ZAL), b\u0119d\u0105cego sk\u0142adnikiem niedopuszczonego w Unii Europejskiej hormonalnego stymulatora wzrostu. Jednak badania wykaza\u0142y, \u017ce spotykane w praktyce zawarto\u015bci ZON rzadko wp\u0142ywaj\u0105 negatywnie na p\u0142odno\u015b\u0107 ja\u0142\u00f3wek i kr\u00f3w mlecznych.<\/p>\n\n\n\n W kiszonkach g\u0142\u00f3wnie wyst\u0119puje DON o wysokiej stabilno\u015bci na czynniki \u015brodowiskowe. Toksyny T-2 i HT-2 oraz DAS pod wp\u0142ywem niskiego pH kiszonek, a tak\u017ce z powodu dzia\u0142ania enzym\u00f3w mikrobiologicznych podlegaj\u0105 szybkiej dezacetylacji (od\u0142\u0105czeniu grupy acetylowej). Prowadzi to do powstania triolu T-2 oraz scirpentriolu, kt\u00f3re wykazuj\u0105 mniejsz\u0105 toksyczno\u015b\u0107 ni\u017c zwi\u0105zki wyj\u015bciowe. DON nie posiadaj\u0105cy grupy acetylowej jest odporny na te procesy, wi\u0119c stwierdza si\u0119 jego obecno\u015b\u0107 w kiszonkach.<\/p>\n\n\n\n W por\u00f3wnaniu ze \u015bwiniami niewielka wra\u017cliwo\u015b\u0107 prze\u017cuwaczy na trichoteceny (m.in. toksyny T-2 i HT-2, DAS, NIV) wynika przede wszystkim z r\u00f3\u017cnego sposobu ich metabolizowania. Mikroflora \u017cwacza przekszta\u0142ca DON oraz toksyn\u0119 T-2 i DAS. W jej efekcie oraz na skutek innych proces\u00f3w zmniejsza si\u0119 toksyczno\u015b\u0107 tych zwi\u0105zk\u00f3w. Szybki przebieg tej biotransformacji sprawia, \u017ce trichoteceny nie wyst\u0119puj\u0105 w mleku. W badaniach wykazano, \u017ce prze\u017cuwacze, kt\u00f3rym podawano pasz\u0119 zawieraj\u0105c\u0105 do 10 ppm DON by\u0142y na t\u0119 mikotoksyn\u0119 odporne.<\/p>\n\n\n\n Penicillium roqueforti<\/em>, kt\u00f3re <\/em>w zale\u017cno\u015bci od stadium rozwojowego tworzy przebarwienia bia\u0142e do zielono\u2212b\u0142\u0119kitnych nale\u017cy do najcz\u0119\u015bciej stwierdzanych w kiszonkach ple\u015bni odpornej na czynniki \u015brodowiskowe, w tym na kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe.<\/p>\n\n\n\n Ple\u015bnie Penicillium spp<\/em>. s\u0105 grzybami magazynowymi, wytwarzaj\u0105cymi roquefortin\u0119 C, kt\u00f3rej wyst\u0119powanie stwierdzano na poziomie nieco ponad 28 mg\/kg kiszonki. Jednak w badaniach na owcach wykazano, \u017ce spotykane w praktyce jej ilo\u015bci nie wywo\u0142uj\u0105 istotnych objaw\u00f3w klinicznych.<\/p>\n\n\n\n Penicillium<\/em> spp.<\/em> produkuj\u0105 te\u017c kwasy mikofenolowe, kt\u00f3rych najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 stwierdzono na poziomie 35 mg\/kg paszy. Wykazuj\u0105 one stosunkowo niewielk\u0105 ostr\u0105 toksyczno\u015b\u0107, ale nie maj\u0105 dzia\u0142ania hepato\u2212, nefro\u2212 i neurotoksycznego, lecz dzia\u0142aj\u0105 immunosupresyjnie (obni\u017caj\u0105c zdolno\u015bci aktywacji oraz skuteczno\u015b\u0107 uk\u0142adu odporno\u015bciowego). W medycynie ludzkiej t\u0119 ostatni\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystuje si\u0119 w zapobieganiu odrzutom przeszczep\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W kiszonkach go\u0142ym okiem mo\u017cna zobaczy\u0107 ple\u015bnie magazynowe \u2013 Monascus ruber<\/em>, powoduj\u0105cy czerwone przebarwienia. Grzyb ten produkuje m.in. monakolin\u0119 K i cytrynin\u0119. Monakolina hamuje syntez\u0119 steroli, w zwi\u0105zku z tym jest stosowana jako \u015brodek terapeutyczny hamuj\u0105cy syntez\u0119 cholesterolu. Dzia\u0142a te\u017c hamuj\u0105co na wzrost r\u00f3\u017cnych grzyb\u00f3w, np. anaerobowych grzyb\u00f3w \u017cwacza (np. Neocallimastix sp<\/em>.) odpowiedzialnych za rozk\u0142ad w\u0142\u00f3kna surowego, co pogarsza jego wykorzystanie. Natomiast cytrynina dzia\u0142a toksycznie na nerki \u2013 jest nefrotoksyn\u0105 niebezpieczn\u0105 zw\u0142aszcza dla zwierz\u0105t monogastrycznych, ale u kr\u00f3w mo\u017ce powodowa\u0107 krwawienia, \u015bwi\u0105d i gor\u0105czk\u0119. Jej ilo\u015bci w kiszonce z kukurydzy na poziomie nawet nieco ponad 64 oraz w kiszonce z traw dochodz\u0105ce do prawie 4,5 \u00b5g\/kg \u015bwie\u017cej masy nie mia\u0142y wp\u0142ywu na status zdrowotny zwierz\u0105t hodowlanych.<\/p>\n\n\n\n Mikotoksykozy uk\u0142adu oddechowego, przewodu pokarmowego, uk\u0142adu rozrodczego oraz wymienia powoduje obecny w kiszonkach Aspergillus fumigatus<\/em>. Ple\u015bn ta produkuje wiele toksyn o zr\u00f3\u017cnicowanych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, ale najwi\u0119ksze znaczenie maj\u0105 neurotoksyczne fumitremorgeny i verruculozy zaburzaj\u0105ce centralny uk\u0142ad nerwowy u byd\u0142a i koni oraz cytotoksyczna gliotoksyna dzia\u0142aj\u0105ca tak\u017ce immunosupresyjnie.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119\u015bciej obecno\u015b\u0107 mikotoksyn w kiszonkach jest spowodowana obecno\u015bci\u0105 tzw. grzyb\u00f3w polowych, wytwarzaj\u0105cych ZON lub DON.<\/p>\n\n\n\n Najgro\u017aniejsze dla byd\u0142a mlecznego i mi\u0119snego oraz owiec s\u0105 AF. W \u015bwietle ultrafioletowym \u015bwiec\u0105 na zielono (green) oraz na niebiesko (blue). Dlatego oznaczono je literami G i B, np. aflatoksyna B \u2212 AFB. Mikotoksyna ta dostaje si\u0119 do mleka po 24 godzinach po podaniu paszy ni\u0105 ska\u017conej. Dla owiec \u015bmiertelna dawka AF wynosi 1 mg\/kg masy cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n W kiszonkach jest ma\u0142o metabolit\u00f3w grzybowych, jednak zwierz\u0119tom nie wolno podawa\u0107 zaple\u015bnia\u0142ych kiszonek!<\/p>\n\n\n\n Mikotoksyny, opr\u00f3cz dzia\u0142ania szkodliwego na organizmy \u017cywe mog\u0105 te\u017c uaktywnia\u0107 inne czynniki zaka\u017ane poprzez os\u0142abienie odporno\u015bci i pogorszenie czynno\u015bci nerek, co generuje problemy z oddawaniem moczu i zwi\u0119ksza w nim obecno\u015b\u0107 glukozy. Tak dzia\u0142a m.in. ochratoksyna A (OTA).<\/p>\n\n\n\n Prosi\u0119ta i tuczniki s\u0105 bardzo wra\u017cliwe na AF hamuj\u0105ce ich wzrost, powoduj\u0105ce gorsze wykorzystanie paszy, uszkadzaj\u0105ce nerki i w\u0105trob\u0119. Prosi\u0119ta karmione mlekiem lochy spo\u017cywaj\u0105cej pasz\u0119 z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 AFB1, kt\u00f3ra w jej organizmie ulega przekszta\u0142ceniu w mniej toksyczn\u0105 AFM1 i tak s\u0105 nara\u017cone na jej szkodliwe dzia\u0142anie. Jednak wyniki do\u015bwiadcze\u0144 wskazuj\u0105, \u017ce \u017cywienie dawk\u0105 zbilansowan\u0105 energetycznie powoduje mniejsz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 \u015bwi\u0144 na AF. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych danych \u015bmiertelna dawka tej toksyny dla \u015bwi\u0144 wynosi 0,62 mg\/kg masy cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Skarmianie pasz naturalnie ska\u017conych toksynami fuzaryjnymi jest bardzo niebezpieczne dla \u015bwi\u0144. Dawka DON ju\u017c na poziomie 2 mg\/kg paszy powoduje u nich spadek \u017cerno\u015bci i przyrost\u00f3w, a tucznikom wystarczy nawet 1,3 mg\/kg. St\u0119\u017cenie 5 mg\/kg paszy zmniejsza\u0142o jej zu\u017cycie o 30-50%, natomiast przy ilo\u015bci 12 mg\/kg paszy, zwierz\u0119ta w og\u00f3le zaprzesta\u0142y pobierania paszy, a przy st\u0119\u017ceniu powy\u017cej 20 mg\/kg paszy wymiotowa\u0142y. DON wywo\u0142uje u \u015bwi\u0144 uszkodzenia b\u0142ony \u015bluzowej przewodu pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n Obecno\u015b\u0107 ZON w paszy na poziomie 1-5 mg\/kg paszy wywo\u0142uje u loch zaczerwienienie i opuchni\u0119cie narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych, a 3-10 mg\/kg paszy \u2013 sk\u0142onno\u015b\u0107 do urojonej ci\u0105\u017cy. U loszek przed osi\u0105gni\u0119ciem dojrza\u0142o\u015bci p\u0142ciowej obserwuje si\u0119 zaczerwienienie i obrz\u0119k sromu. Toksyna ta powoduje te\u017c wypadanie jelita grubego i macicy, przyczynia si\u0119 do rodzenia martwych prosi\u0105t, zwi\u0119kszonej \u015bmiertelno\u015bci noworodk\u00f3w, mumifikacji p\u0142od\u00f3w, rozkroczno\u015bci poporodowej prosi\u0105t, poronie\u0144, powtarzania rui.<\/p>\n\n\n\n Obecno\u015b\u0107 w paszach MON i FUM wywo\u0142uje u \u015bwi\u0144 immunosupresj\u0119 \u2013 zmniejszenie liczby limfocyt\u00f3w we krwi. Powa\u017cnym zagro\u017ceniem dla \u015bwi\u0144 jest tak\u017ce cytrynina wytwarzana m.in. przez Penicillium citrinum<\/em>. Pobierana przez \u015bwinie codziennie w dawce 200 mg\/kg paszy przez 1 do 2 miesi\u0119cy prowadzi do nefropatii (choroby nerek). Ilo\u015b\u0107 na poziomie 20-40 mg\/kg masy cia\u0142a wywo\u0142uje utrat\u0119 masy cia\u0142a, obecno\u015b\u0107 glukozy i bia\u0142ka w moczu, a we krwi czasowy wzrost poziomu mocznika i kreatyniny.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 s\u0105 monogastryczne (jedno\u017co\u0142\u0105dkowe), podobnie jak \u015bwinie i dr\u00f3b, to specyficznie trawi\u0105 pasze \u2013 podobnie jak prze\u017cuwacze, co ma pod\u0142o\u017ce ewolucyjne \u2013 przemieszczanie si\u0119 stad dzikich koni w poszukiwaniu paszy. Zalicza si\u0119 je do fermentator\u00f3w poza\u017co\u0142\u0105dkowych. Po trawieniu enzymatycznym nast\u0119puje fermentacja w jelicie \u015blepym, kt\u00f3re jest komor\u0105 fermentacyjn\u0105 o wielko\u015bci 25-30 litr\u00f3w z mikroorganizmami odpowiedzialnymi za rozk\u0142ad w\u0142\u00f3kna i innych w\u0119glowodan\u00f3w nieroz\u0142o\u017conych w jelicie cienkim. Jelito \u015blepe jest dla konia swoist\u0105 \u201eciep\u0142owni\u0105\u201d, gdy\u017c tu w procesie fermentacji powstaje ciep\u0142o. Dlatego w upalne dni konie mog\u0105 je\u015b\u0107 mniej siana, a w zimnej porze roku wi\u0119cej, reguluj\u0105c w ten spos\u00f3b ciep\u0142ot\u0119 swojego organizmu. Ale jest ono bardzo wra\u017cliwe na mikotoksyny zawarte w paszach, poniewa\u017c jest g\u0142\u00f3wnym narz\u0105dem wch\u0142aniania.<\/p>\n\n\n\n W naszej strefie klimatycznej powa\u017cnym zagro\u017ceniem jest DON pogarszaj\u0105cy u koni pobranie paszy, wywo\u0142uj\u0105cy problemy trawienne \u2013 biegunki i kolki, przez co spada ich odporno\u015b\u0107. Inn\u0105 szkodliw\u0105 toksyn\u0105 jest ZON, kt\u00f3ry upo\u015bledza rozr\u00f3d, prowadz\u0105c u klaczy do zaburze\u0144 cyklu rujowego, poronie\u0144 lub rodzenia martwych \u017arebi\u0105t, co jest zwi\u0105zane z MRLS (ang. mare reproductive loss syndrom, pol. zesp\u00f3\u0142 utraty rozrodczo\u015bci klaczy).<\/p>\n\n\n\n Z kolei OTA uszkadza nerki, w\u0105trob\u0119 i mo\u017ce generowa\u0107 rozw\u00f3j kom\u00f3rek rakowych. Ponadto zwi\u0105zek ten przenika przez \u0142o\u017cysko klaczy i wp\u0142ywa negatywnie na rozw\u00f3j p\u0142odu. Natomiast FUMB1, produkowana przez Fusarium spp<\/em>., atakuje uk\u0142ad nerwowy, w\u0105trob\u0119 i serce, wywo\u0142uje ELEM (ang. equine leukoencephalomalacia, pol. rozmi\u0119kanie m\u00f3zgu koni) prowadz\u0105ce do \u015bmierci, powoduje depresj\u0119, nadpobudliwo\u015b\u0107, anoreksj\u0119, zaburzenia koordynacji ruchowej i pocenie si\u0119.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej wra\u017cliwe na mikotoksyny s\u0105 w kolejno\u015bci: kaczki, indyki, brojlery i nioski. Pierwsze s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe na OTA, b\u0119d\u0105c\u0105 g\u0142\u00f3wnie zanieczyszczeniem ziaren zb\u00f3\u017c. Kolejno wra\u017cliwe s\u0105: brojlery, piskl\u0119ta rasy leghorn, piskl\u0119ta indycze i piskl\u0119ta przepi\u00f3rek japo\u0144skich. Oznakami toksycznego dzia\u0142ania OTA u drobiu s\u0105: anemia, zmniejszone spo\u017cycie paszy, s\u0142abe upierzenie, zmniejszona szybko\u015b\u0107 wzrostu i produkcja jaj. Przy wy\u017cszych jej ilo\u015bciach mo\u017cna zaobserwowa\u0107 biegunk\u0119, dr\u017cenie mi\u0119\u015bni, inne zaburzenia czynno\u015bci nerwowych i wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Negatywne skutki dzia\u0142ania FUM u drobiu obserwuje si\u0119 przy stosunkowo wysokich jej ilo\u015bciach w paszach. Badania in vivo<\/em> nie wykaza\u0142y negatywnych skutk\u00f3w pomimo poziom\u00f3w od 25 do 50 ppm (25-50 mg\/kg), podczas gdy poziomy od 100 do 400 ppm by\u0142y szkodliwe w przypadku jednodniowych piskl\u0105t, powoduj\u0105c obni\u017cone przyrosty masy cia\u0142a. G\u0142\u00f3wnymi zmianami u kurcz\u0105t, kaczek i indyk\u00f3w by\u0142y zmniejszenie przyrostu masy cia\u0142a i zmiany patologiczne w w\u0105trobie. U indyk\u00f3w zaobserwowano zmniejszone wykorzystanie paszy i obni\u017cenie przyrost\u00f3w dobowych masy cia\u0142a o 30% przy 300 ppm FUMB1 w por\u00f3wnaniu z ptakami, kt\u00f3re w paszy nie otrzymywa\u0142y tej toksyny.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej przebadan\u0105 u drobiu trichotecen\u0105 jest toksyna T-2. Skutki toksyczne trichotecen dotycz\u0105 zmian w b\u0142onie \u015bluzowej dzioba, zahamowania tempa wzrostu, nieprawid\u0142owego upierzenie, obni\u017conej produkcji jaj i jako\u015bci skorup, zmian w w\u0105trobie oraz zaburze\u0144 krzepni\u0119cia krwi.<\/p>\n\n\n\n Proste zabiegi uszlachetniaj\u0105ce takie jak \u015brutowanie czy mieszanie, a tak\u017ce podgrzewanie mieszanek paszowych tylko do 25-30 \u00b0C przy podwy\u017cszonej wilgotno\u015bci sprzyjaj\u0105 rozmna\u017caniu si\u0119 grzyb\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Skutecznym detoksykantem jest w\u0119giel aktywny oraz specjalnie spreparowana glina. Mikotoksyny z pasz mo\u017cna usun\u0105\u0107 stosuj\u0105c np. bentonity, glinokrzemiany, tlenki glinu, kaolin, modernit, zeolit, klinoptylolit, bentonit posiadaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci sorpcyjne. Dzia\u0142aj\u0105 one przede wszystkim w przewodzie pokarmowym odrywaj\u0105c mikotoksyny od cz\u0105steczki paszy i je absorbuj\u0105c, przez co mikotoksyna nie ulega wch\u0142oni\u0119ciu, a \u201eprzechodzi\u201d przez przew\u00f3d pokarmowy i jest wydalana z ka\u0142em. Niestety, zwi\u0105zki sorpcyjne wi\u0105\u017c\u0105 tak\u017ce sk\u0142adniki mineralne oraz amoniak neutralizuj\u0105c \u015brodowisko jelita cienkiego, co jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczne dla m\u0142odych zwierz\u0105t, np. prosi\u0105t. Detoksykanty nie maj\u0105 okresu karencji, ale nale\u017cy je stosowa\u0107 zgodnie z zaleceniami producent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Skutecznym rozwi\u0105zaniem jest stosowanie dro\u017cd\u017cy piwnych (piekarniczych) Saccharomyces cerevisiae<\/em>. Ich \u015bciany zawieraj\u0105 beta-D-glukany wi\u0105\u017c\u0105ce AF, DON i ZON. Dro\u017cd\u017ce s\u0105 bezpieczne dla \u015brodowiska. Maj\u0105 status GRAS (ang. generally regarded as safe, pol. og\u00f3lnie uznane za bezpieczne). Po wydaleniu z ka\u0142em podlegaj\u0105 biodegradacji, a glukany nie reaguj\u0105 ze sk\u0142adnikami pokarmowymi. Do usuwania ZON mo\u017cna stosowa\u0107 bakterie Propionibacterium freudenreichii ssp. shermanii<\/em>, kt\u00f3re bardzo szybko usuwaj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej mikotoksyny.<\/p>\n\n\n\n <\/strong>Od 1 lipca 2024 roku obowi\u0105zuj\u0105 nowe normy dotycz\u0105ce obecno\u015bci niekt\u00f3rych mikotoksyn w \u015brodkach spo\u017cywczych. Odno\u015bnie do pasz nadal obowi\u0105zuj\u0105 dopuszczalne zawarto\u015bci AFB1 oraz maksymalne poziomy DON, ZON, OTA oraz FUMB1 i FUMB2, kt\u00f3re podano w tabelach.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Przy stosowaniu tych warto\u015bci orientacyjnych, pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie powinny wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 to, \u017ce odno\u015bnie do zb\u00f3\u017c i produkt\u00f3w zbo\u017cowych s\u0105 one okre\u015blane dla gatunk\u00f3w zwierz\u0105t charakteryzuj\u0105cych si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 tolerancj\u0105 i dlatego nale\u017cy je traktowa\u0107 jako g\u00f3rne granice warto\u015bci orientacyjnych. W odniesieniu do \u015brodk\u00f3w \u017cywienia dla bardziej podatnych zwierz\u0105t, pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie powinny dopilnowa\u0107, aby producenci tych \u015brodk\u00f3w stosowali ni\u017csze warto\u015bci orientacyjne dla zb\u00f3\u017c i produkt\u00f3w zbo\u017cowych, uwzgl\u0119dniaj\u0105c wra\u017cliwo\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t i przestrzegaj\u0105c warto\u015bci orientacyjnych okre\u015blonych dla mieszanek paszowych dla tych gatunk\u00f3w (Zalecenie Komisji z 17 sierpnia 2006 r.).<\/p>\n\n\n\n ***<\/p>\n\n\n\n Zachowanie prawid\u0142owego dobrostanu inwentarza \u017cywego jest podstawowym kryterium utrzymania zwierz\u0105t w dobrym zdrowiu. Jedn\u0105 z zasad jest \u017cywienie ich czystymi niezaple\u015bnia\u0142ymi paszami!<\/p>\n\n\n\n Obecno\u015b\u0107 ple\u015bni w materiale paszowym (lub artykule spo\u017cywczym) nie musi oznacza\u0107 jego ska\u017cenia mikotoksynami, ale brak ple\u015bni nie wskazuje na to, \u017ce jest on wolny od mikotoksyn. Mog\u0105 one by\u0107 obecne w nim jeszcze d\u0142ugo po znikni\u0119ciu produkuj\u0105cych je grzyb\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Polowe i przechowalnicze<\/h1>\n\n\n\n
Prze\u017cuwacze<\/h1>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/miko1.png\")
<\/figure>\n\n\n\n \u015awinie<\/h1>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/miko2.png\")
<\/figure>\n\n\n\nKonie<\/h1>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/miko3.png\")
<\/figure>\n\n\n\n
Dr\u00f3b<\/h1>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/miko4.png\")
<\/figure>\n\n\n\nDetoksykacja<\/h1>\n\n\n\n
Detoksykacja mikrobiologiczna<\/h1>\n\n\n\n
Zawarto\u015bci mikotoksyn w paszach<\/h1>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/miko5.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/miko6.png\")
<\/figure>\n\n\n\n
Opracowano na podstawie:<\/h1>\n\n\n\n