{"id":5485,"date":"2024-08-05T06:59:55","date_gmt":"2024-08-05T04:59:55","guid":{"rendered":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=5485"},"modified":"2024-09-24T07:03:52","modified_gmt":"2024-09-24T05:03:52","slug":"grozna-muszka-plamoskrzydla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2024\/08\/05\/grozna-muszka-plamoskrzydla\/","title":{"rendered":"Gro\u017ana muszka plamoskrzyd\u0142a"},"content":{"rendered":"\n

Ocieplenie klimatu i globalny handel stwarzaj\u0105 korzystne warunki przemieszczania si\u0119 nowych organizm\u00f3w. Dobrym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 gro\u017any szkodnik wielu ro\u015blin jagodowych oraz pestkowych \u2013 muszka plamoskrzyd\u0142a (Drosophila suzukii). Z uwagi na mo\u017cliwo\u015bci adaptacyjne muszka ta jest w stanie rozwija\u0107 si\u0119 w bardzo szerokim zakresie ekosystem\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno uprawnych, jak i dzikich. W\u0142a\u015bciwo\u015bci te pozwalaj\u0105 jej na przetrwanie w r\u00f3\u017cnych warunkach, ograniczaj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 monitorowania.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pu\u0142apka firmy ICB Pharma sp. j. z Jaworzna na plantacji truskawki pod daszkami<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Samiec i samica D. suzuki<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jaja<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Larwa<\/p>\n\n\n\n

Gatunek Drosophila suzukii zosta\u0142 zidentyfikowany w Japonii na pocz\u0105tku XX wieku. Dynamicznie rozprzestrzenia\u0142 si\u0119 po \u015bwiecie i ju\u017c w 2008 roku odnotowano jego obecno\u015b\u0107 w USA i Europie. W Polsce pierwsze organizmy zosta\u0142y od\u0142owione w 2014 r. na plantacjach bor\u00f3wki wysokiej i malinach. Intensywne rozprzestrzenianie si\u0119 gatunku zwi\u0105zane jest z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 czynnej migracji osobnik\u00f3w doros\u0142ych. W sezonie gatunek ten mo\u017ce przemie\u015bci\u0107 si\u0119 nawet na odleg\u0142o\u015b\u0107 przekraczaj\u0105c\u0105 1 000 km.\u00a0Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce muszka migruje w kierunku p\u00f3\u0142nocnej i wschodniej Europy. Czynnikiem ograniczaj\u0105cym wyst\u0119powanie muchy mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 suchy klimat, bo mucha preferuje wilgotny klimat morski.<\/p>\n\n\n\n

Mucha mo\u017ce si\u0119 rozwija\u0107 na owocach pestkowych \u2013 wi\u015bniach, czere\u015bniach, morelach, brzoskwiniach, \u015bliwkach oraz owocach jagodowych \u2013 truskawkach, malinach, je\u017cynach, bor\u00f3wkach, porzeczkach. Z winogron preferuje ciemne odmiany. Opr\u00f3cz owoc\u00f3w na plantacjach sadowniczych D. suzukii zasiedla owoce ro\u015blin dziko \u017cyj\u0105cych, jak: czere\u015bnia ptasia, bez czarny, jagoda le\u015bna, je\u017cyna, antypka i in. W przypadku braku dojrzewaj\u0105cych owoc\u00f3w owady doros\u0142e mog\u0105 od\u017cywia\u0107 si\u0119 sokiem d\u0119b\u00f3w lub substancjami wydzielanymi przez miodniki.<\/p>\n\n\n\n

Drosophila suzukii jest gatunkiem pokrewnym do popularnej u nas muszki owocowej (Drosophila melanogaster) i jak ona nale\u017cy do much\u00f3wek. Jest do niej bardzo podobna. Osobniki doros\u0142e D. suzukii maj\u0105 czerwone oczy i cia\u0142o w kolorze od \u017c\u00f3\u0142tawego do br\u0105zowego. Rozpi\u0119to\u015b\u0107 skrzyde\u0142 u much wynosi 5\u20136 mm. U owada wyst\u0119puje dymorfizm p\u0142ciowy. Samica osi\u0105ga wielko\u015b\u0107 3,2\u20133,4 mm, a cech\u0105 diagnostyczn\u0105 gatunku jest z\u0105bkowane, silne pok\u0142ade\u0142ko (narz\u0105d do sk\u0142adania jaj). Natomiast samiec jest mniejszy (2,6\u20132,8 mm), ale \u0142atwiejszy do identyfikacji. Czarne plamy na ko\u0144c\u00f3wkach skrzyde\u0142 s\u0105 charakterystyczn\u0105 cech\u0105 dla gatunku. Samce wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dwoma rz\u0119dami czarnych grzebieni na \u0142\u0105czeniach segment\u00f3w przednich odn\u00f3\u017cy. Pok\u0142ade\u0142ka i grzebienie s\u0105 widoczne pod mikroskopem stereoskopowym. Plamy na skrzyd\u0142ach samc\u00f3w mo\u017cna obserwowa\u0107 go\u0142ym okiem lub pod lup\u0105. Jaja s\u0105 niewielkie (0,4\u20130,6 x 0,2 mm), o zmiennej barwie. Pocz\u0105tkowo s\u0105 przezroczyste, zmieniaj\u0105c barw\u0119 na mleczn\u0105. Charakterystyczne dla jaj s\u0105 dwie rurki oddechowe, kt\u00f3re po z\u0142o\u017ceniu jaja wystaj\u0105 nad powierzchni\u0119 owocu. Z jaja rozwijaj\u0105 si\u0119 w owocu trzy stadia larwalne,\u00a0a nast\u0119pnie larwa przechodzi stadium poczwarki. Cylindryczne poczwarki s\u0105 czerwonobr\u0105zowe z dwoma wyrostkami na ko\u0144cu.<\/p>\n\n\n\n

Szkodnik rozwija w ci\u0105gu roku od 7 do 15 pokole\u0144, w zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w klimatycznych. Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce w Polsce jest 3\u20137 pokole\u0144. Osobniki doros\u0142e D. suzukii \u017cyj\u0105 1,5\u20132 miesi\u0119cy. Gatunek przechodzi cztery stadia rozwojowe: jajo, larwa, poczwarka i osobnik doros\u0142y. Jedna samica mo\u017ce z\u0142o\u017cy\u0107 nawet 600 jaj (\u015brednio oko\u0142o 400 sztuk). Jaja mog\u0105 by\u0107 sk\u0142adane od kwietnia do listopada. Do jednego owocu samica sk\u0142ada 1\u20133 jaj. Dziennie mo\u017ce z\u0142o\u017cy\u0107 21 jaj w 7\u201316 owoc\u00f3w. Okres sk\u0142adania jaj mo\u017ce si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0107 z 10 do 65 dni. 12 do 72 godzin po z\u0142o\u017ceniu jaj wyl\u0119gaj\u0105 si\u0119 larwy, kt\u00f3re \u017ceruj\u0105 pod sk\u00f3rk\u0105 owoc\u00f3w przez 4\u20137 dni. Stadium poczwarki trwa od 4 do 43 dni wewn\u0105trz owocu lub na jego powierzchni. Poczwarki mog\u0105 wypada\u0107 na powierzchni\u0119 gleby. W zale\u017cno\u015bci od temperatury cykl rozwojowy muszki plamoskrzyd\u0142ej trwa od 7 do 50 dni. Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce \u015brednio d\u0142ugo\u015b\u0107 jednego cyklu trwa 14 dni.<\/p>\n\n\n\n

W 2023 r. prowadzono monitoring wyst\u0119powania D. suzukii. Pierwsze pojawy by\u0142y 18 wrze\u015bnia, a ostatnie muszki od\u0142owiono 24 listopada. Najwi\u0119ksz\u0105 populacj\u0119 zaobserwowano 17 pa\u017adziernika. Wydaje si\u0119, \u017ce termin od\u0142ow\u00f3w nie powinien stwarza\u0107 zagro\u017cenia dla uprawianych owoc\u00f3w. Mo\u017ce nawet sugerowa\u0107, \u017ce w czasie okresu dojrzewania i zbior\u00f3w owoc\u00f3w muszki D. suzukii sp\u0119dzaj\u0105 na ro\u015blinach dziko \u017cyj\u0105cych. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje mo\u017cliwo\u015b\u0107 prze\u017cywania niekorzystnych warunk\u00f3w na owocach jemio\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tki cykl rozwojowy oraz wysoka p\u0142odno\u015b\u0107 gatunku powoduje szybki wzrost populacji z jednoczesnym wzrostem zagro\u017cenia w trakcie sezonu. Najliczniejsza populacja szkodnika wyst\u0119puje w okresie jesiennym daj\u0105c du\u017ce szanse na jej przezimowanie. Szkodliwe u gatunku D. suzukii s\u0105 larwy oraz owady doros\u0142e. Jaja sk\u0142adane s\u0105 do owoc\u00f3w dojrza\u0142ych i dojrzewaj\u0105cych. Owoce staj\u0105 si\u0119 atrakcyjne dla muchy w momencie zmiany barwy, co wi\u0105\u017ce si\u0119 ze wzrostem zawarto\u015bci cukr\u00f3w oraz delikaceniem sk\u00f3rki. Samice sk\u0142adaj\u0105c jaja nacinaj\u0105 sk\u00f3rk\u0119 powoduj\u0105c jej uszkodzenie, kt\u00f3re cz\u0119sto doprowadza do wycieku soku czy infekcji. W zasiedlonych przez larwy owocach sk\u00f3rka zapada si\u0119 w miejscu \u017cerowania. Owoce zasiedlone przez szkodnika trac\u0105 warto\u015b\u0107 konsumpcyjn\u0105 i handlow\u0105. Straty w plonie zwi\u0105zane ze szkodliwo\u015bci\u0105 D. suzukii w zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w klimatycznych i atrakcyjno\u015bci owoc\u00f3w mog\u0105 si\u0119ga\u0107 nawet 100%. Problemem s\u0105 owoce, do kt\u00f3rych jaja zosta\u0142y z\u0142o\u017cone tu\u017c przed zbiorem, gdy\u017c rozw\u00f3j larw odbywa si\u0119 w czasie przechowywania, transportu i obrotu.<\/p>\n\n\n\n

Metoda prowadzenia obserwacji D. suzukii zosta\u0142a opracowana przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach. Zak\u0142ada ona wykorzystanie pu\u0142apek z p\u0142ynem wabi\u0105cym. Na rynku dost\u0119pne s\u0105 zestawy pu\u0142apkowe z r\u00f3\u017cnych firm. Tak\u0105 pu\u0142apk\u0119 mo\u017cna wykona\u0107 samemu nawiercaj\u0105c w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci plastikowej butelki otwory o \u015brednicy 2\u20133 mm i uzupe\u0142niaj\u0105c p\u0142ynem wabi\u0105cym sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119\u00a0z octu jab\u0142kowego, czerwonego wina (niekt\u00f3rzy jeszcze zalecaj\u0105 dodatek dro\u017cd\u017cy i cukru). Monitoring rozpoczynamy na terenach otaczaj\u0105cych plantacj\u0119: zadrzewienia, zakrzaczenia, \u017cywop\u0142oty. W przypadku od\u0142owienia wi\u0119kszej liczby muszek, pu\u0142apki przenosimy na plantacj\u0119. Na obszarze uprawy umieszczamy przynajmniej dwa zestawy pu\u0142apek, w zacienionym miejscu na wysoko\u015bci owoc\u00f3w. Ocen\u0119 przeprowadza si\u0119 raz w tygodniu przelewaj\u0105c p\u0142yn przez sitko i oceniaj\u0105c od\u0142owione organizmy. Aby oceni\u0107 zasiedlenie owoc\u00f3w przez larwy, owoce te mo\u017cna lekko zmia\u017cd\u017cy\u0107 i zala\u0107 je roztworem soli lub cukru. Po 10\u201315 minutach znajduj\u0105ce si\u0119 w owocach larwy powinny wyp\u0142yn\u0105\u0107 na powierzchni\u0119 cieczy.<\/p>\n\n\n\n

Do zwalczania muszki plamoskrzyd\u0142ej zarejestrowane s\u0105 w \u015bliwkach: Decis Expert 100 EC, Decis Mega 50 EW, Deka 2,5 EC, Desha 2,5 EC, Dyno 2,5 EC, Matrix 2,5 EC. W czere\u015bniach i wi\u015bniach dodatkowo jest jeszcze zarejestrowany Exirel 100 SE. W uprawie truskawek dodatkowo Banevia 100 OD, Nexsuba, SpinTor 240 S.C. i Afirm 095 SG. Przy czym nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za skuteczno\u015b\u0107 i fitotoksyczno\u015b\u0107 tych \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin ponosi wy\u0142\u0105cznie u\u017cytkownik. Termin u\u017cycia tych preparat\u00f3w przypada na okres zbior\u00f3w, co mo\u017ce skutkowa\u0107 zwi\u0119kszon\u0105 zawarto\u015bci\u0105 ich pozosta\u0142o\u015bci. Dlatego profilaktyka jest istotnym elementem walki z tym szkodnikiem. W celu ograniczenia wyst\u0119powania i szkodliwo\u015bci D. suzukii nale\u017cy przeprowadzi\u0107 mo\u017cliwie cz\u0119sto zbiory\u00a0i nie pozostawia\u0107 owoc\u00f3w na plantacji. Owoce przejrza\u0142e i pora\u017cone przez muszk\u0119 (nienadaj\u0105ce si\u0119 do handlu) powinny by\u0107 poddawane fermentacji w szczelnych pojemnikach w ci\u0105gu 2\u20133 tygodni. Dobrym, ale kosztownym rozwi\u0105zaniem staje si\u0119 u\u017cycie siatek zabezpieczaj\u0105cych o \u015brednicy oczek nieprzekraczaj\u0105cych 0,98 mm. Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy przy tej metodzie o dok\u0142adnej izolacji plantacji oraz o ograniczonym dost\u0119pie do \u015bwiat\u0142a dla ro\u015blin. Inn\u0105 metod\u0105 s\u0105 od\u0142owy szkodnik\u00f3w. Po stwierdzeniu obecno\u015bci muszki w otoczeniu plantacji, warto w okresie przebarwiania si\u0119 owoc\u00f3w rozwiesi\u0107 oko\u0142o 200 pu\u0142apek na samej plantacji. Na pocz\u0105tku zbior\u00f3w lepiej gdyby by\u0142y na obrze\u017cach plantacji. Nast\u0119pnie przy rozprzestrzenieniu si\u0119 szkodnika na powierzchni ca\u0142ej plantacji. Metody ograniczaj\u0105ce sk\u0142adanie jaj (stosowanie glinki kaolinowej, tlenku wapnia, talku), bardzo cz\u0119sto powa\u017cnie ograniczaj\u0105 jako\u015b\u0107 pozyskiwanych owoc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce do 2014 roku nie stwierdzono obecno\u015bci tej muszki. W 2015 roku w trakcie suchego i upalnego lata nie odnotowywano obecno\u015bci D. suzuki. Na pocz\u0105tku jesieni liczba lokalizacji ze stwierdzonym szkodnikiem wyra\u017anie si\u0119 zwi\u0119kszy\u0142a. Oznacza to, \u017ce Polscy producenci owoc\u00f3w jagodowych i pestkowych s\u0105 zmuszeni do ci\u0105g\u0142ego monitoringu wyst\u0119powania tego szkodnika i reagowania na jego wyst\u0119powanie.<\/p>\n\n\n\n

Tekst i fot. Ma\u0142gorzata Ko\u0142acz, KPODR<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ocieplenie klimatu i globalny handel stwarzaj\u0105 korzystne warunki przemieszczania si\u0119 nowych organizm\u00f3w. Dobrym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 gro\u017any szkodnik wielu ro\u015blin<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5487,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_full_width","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","footnotes":""},"categories":[27,13,34],"tags":[],"class_list":["post-5485","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ochrona-roslin","category-owoce","category-wazne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5485"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5490,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5485\/revisions\/5490"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}