{"id":5374,"date":"2024-05-08T13:47:48","date_gmt":"2024-05-08T11:47:48","guid":{"rendered":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=5374"},"modified":"2024-05-08T13:47:49","modified_gmt":"2024-05-08T11:47:49","slug":"europejska-strategia-w-zakresie-bialka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2024\/05\/08\/europejska-strategia-w-zakresie-bialka\/","title":{"rendered":"Europejska strategia w zakresie bia\u0142ka"},"content":{"rendered":"\n

Prawid\u0142owy wzrost, rozw\u00f3j i utrzymanie organizmu w dobrym zdrowiu uzale\u017cnione jest od dostarczenia sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w optymalnej jako\u015bci i ilo\u015bci. S\u0105\u00a0to zwi\u0105zki organiczne: bia\u0142ka, cukry, t\u0142uszcze, witaminy oraz zwi\u0105zki nieorganiczne: woda i sole mineralne. Sk\u0142adnikami, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 energi\u0119 s\u0105 cukry, t\u0142uszcze i bia\u0142ka, a do sk\u0142adnik\u00f3w budulcowych zaliczamy bia\u0142ka, t\u0142uszcze, sole mineralne i wod\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bia\u0142ko ma zasadnicze znaczenie zar\u00f3wno dla ludzi, jak i zwierz\u0105t. Jest ono niezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem spo\u017cywanej przez nas \u017cywno\u015bci i paszy, kt\u00f3r\u0105 podajemy utrzymywanym zwierz\u0119tom gospodarskim\u00a0i domowym. Bia\u0142ko, okre\u015blane r\u00f3wnie\u017c s\u0142owem proteiny, to podstawowy sk\u0142adnik strukturalny wszystkich organizm\u00f3w \u017cywych (zwierz\u0119cych i ro\u015blinnych). Jego sk\u0142ad pierwiastkowy, najcz\u0119\u015bciej, przedstawiany jest nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n

– w\u0119giel 50\u201355%,<\/p>\n\n\n\n

– tlen 19\u201324%,<\/p>\n\n\n\n

– azot 15\u201318%,<\/p>\n\n\n\n

– wod\u00f3r 6\u20138%,<\/p>\n\n\n\n

– siarka 0,3\u20133%,<\/p>\n\n\n\n

– fosfor 0\u20130,5%.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie procesy biologiczne, kt\u00f3re zachodz\u0105 w naszym organizmie odbywaj\u0105 si\u0119 przy zasadniczej roli bia\u0142ek. Bior\u0105 one udzia\u0142 w wielu przemianach, uczestnicz\u0105 w transporcie, s\u0142u\u017c\u0105 jako przeciwcia\u0142a oraz pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 mechaniczno-strukturaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 bia\u0142ek jest fakt, i\u017c wszystkie zbudowane s\u0105 z aminokwas\u00f3w, kt\u00f3re u wi\u0119kszo\u015bci kr\u0119gowc\u00f3w mo\u017cemy podzieli\u0107 na aminokwasy endogenne, kt\u00f3re organizm mo\u017ce syntetyzowa\u0107 samodzielnie oraz aminokwasy egzogenne, kt\u00f3re musi przyjmowa\u0107 systematycznie wraz z po\u017cywieniem (Tabela 1.). Nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie pami\u0119ta\u0107, i\u017c spo\u017cywanie pokarm\u00f3w ubogich w niezb\u0119dne aminokwasy egzogenne mo\u017ce doprowadzi\u0107 do powa\u017cnych zaburze\u0144 chorobowych. W przypadku ro\u015blin takiego podzia\u0142u nie ma, poniewa\u017c wszystkie aminokwasy s\u0105 przez nie wytwarzane wewn\u0105trz organizmu.<\/p>\n\n\n\n

Tabela 1. Aminokwasy endo- i egzogenne (doros\u0142y cz\u0142owiek)<\/p>\n\n\n\n

AMINOKWASY (DOROS\u0141Y CZ\u0141OWIEK)<\/td><\/tr>
ENDOGENNE<\/strong><\/strong><\/td>EGZOGENNE<\/strong><\/strong><\/td><\/tr>
alanina<\/td>arginina*<\/td><\/tr>
asparagina<\/td>fenyloalanina<\/td><\/tr>
cysteina<\/td>histydyna*<\/td><\/tr>
glicyna<\/td>izoleucyna<\/td><\/tr>
glutamina<\/td>leucyna<\/td><\/tr>
kwas asparaginowy<\/td>lizyna<\/td><\/tr>
kwas glutaminowy<\/td>metionina<\/td><\/tr>
prolina<\/td>treonina<\/td><\/tr>
seryna<\/td>tryptofan<\/td><\/tr>
tyrozyna<\/td>walina<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

* arginina i histydyna to aminokwasy warunkowo egzogenne: wytwarzane przez organizm w ilo\u015bci wystarczaj\u0105cej dla osobnika doros\u0142ego, ale zbyt ma\u0142ej dla organizmu w fazie rozwoju<\/p>\n\n\n\n

W marcowym numerze miesi\u0119cznika \u201eWie\u015b Kujawsko-Pomorska\u201d (273) przybli\u017cy\u0142em Pa\u0144stwu tre\u015bci Rezolucji Parlamentu Europejskiego z 14 czerwca 2023 r. w sprawie zapewnienia bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego i d\u0142ugoterminowej odporno\u015bci rolnictwa w Unii Europejskiej (UE). Zadaniem, kt\u00f3re zosta\u0142o we wspomnianym powy\u017cej dokumencie uznane za kluczowe, jest sformu\u0142owanie strategii Unii Europejskiej w zakresie bia\u0142ka, kt\u00f3rej efektem wdro\u017cenia musi by\u0107 skuteczne zwi\u0119kszenie europejskiej produkcji tego niezwykle cennego sk\u0142adnika pokarmowego, co powinno zmniejszy\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 od przywozu z pa\u0144stw trzecich.<\/p>\n\n\n\n

Id\u0105c za przys\u0142owiowym ciosem, postanowi\u0142em tym razem przedstawi\u0107 Pa\u0144stwu kolejny dokument wytworzony przez Parlament Europejski. Jest nim Rezolucja z 19 pa\u017adziernika 2023 r. o nazwie \u201eEuropejska strategia w zakresie bia\u0142ka\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w jej wst\u0119pie zauwa\u017cono i podkre\u015blono, i\u017c \u201e(\u2026) pandemia COVID-19 i rosyjska inwazja na Ukrain\u0119 wywar\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na handel europejski i \u015bwiatowy oraz uwidoczni\u0142y, \u017ce UE musi zdywersyfikowa\u0107 swoje \u0142a\u0144cuchy dostaw \u017cywno\u015bci i pasz, co pozwoli zwi\u0119kszy\u0107 jej otwart\u0105 autonomi\u0119 i ograniczy\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 od \u015brodk\u00f3w produkcji od tylko jednego lub kilku dostawc\u00f3w zagranicznych z my\u015bl\u0105 o wzmocnieniu produkcji bia\u0142ka ro\u015blinnego i og\u00f3lnej odporno\u015bci unijnego sektora produkcji bia\u0142ka (\u2026)\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo ciekaw\u0105 informacj\u0105, kt\u00f3r\u0105 odnajdujemy w tre\u015bci Rezolucji jest fakt, i\u017c jedynie 29% wysokobia\u0142kowych surowc\u00f3w niezb\u0119dnych do skonstruowania pe\u0142noporcjowych mieszanek paszowych pochodzi z produkcji unijnej. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 musi by\u0107 przywieziona spoza UE, co sprawia, i\u017c zale\u017cno\u015b\u0107 od regularnych i nieprzerwanych dostaw np. ze Stan\u00f3w Zjednoczonych i Ameryki Po\u0142udniowej jest bardzo du\u017ca (szczeg\u00f3lnie w przypadku nasion soi i poekstrakcyjnej \u015bruty sojowej).<\/p>\n\n\n\n

Autorzy dokumentu przypomnieli w jego tre\u015bci o roli ro\u015blin bobowatych, jak\u0105 ich uprawa spe\u0142nia w utrzymaniu i poprawie jako\u015bci i \u017cyzno\u015bci gleby, zwi\u0119kszeniu bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, wi\u0105zaniu w\u0119gla i azotu, zatrzymywaniu wody, zmniejszeniu presji wywieranej przez ro\u015bliny niepo\u017c\u0105dane w uprawie, a wi\u0119c w konsekwencji w \u0142agodzeniu zmiany klimatu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jednym z krajowych \u017ar\u00f3de\u0142 bia\u0142ka na cele paszowe mo\u017ce by\u0107 soja (Fot. A. Urba\u0144ska)<\/em><\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce w tre\u015bci Rezolucji zbyt nie\u015bmia\u0142o wyartyku\u0142owano rol\u0119 produkcji zwierz\u0119cej pisz\u0105c, \u017ce \u201e(\u2026) hodowla zwierz\u0105t mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do produkcji bia\u0142ka w wysoko przyswajalnej postaci do \u017cywienia ludzi (\u2026)\u201d. Moim zdaniem w\u0142a\u015bciwszym by\u0142oby stanowcze podkre\u015blenie, i\u017c jest to fakt i hodowla zwierz\u0105t nie tylko mo\u017ce, ale po prostu przyczynia si\u0119 do powy\u017cszego. Tym bardziej, i\u017c dalsza lektura dokumentu uczy \u201e(\u2026) \u017ce bia\u0142ko pochodzenia zwierz\u0119cego zapewnia wysokiej jako\u015bci proteiny i jest najlepiej przyswajalnym bia\u0142kiem dla organizmu cz\u0142owieka, co jest szczeg\u00f3lnie istotne dla kobiet w okresie rozrodczym, dzieci, nastolatk\u00f3w oraz os\u00f3b starszych lub os\u0142abionych (\u2026)\u201d. Rezolucja natomiast wprost (s\u0142usznie) wskazuje, i\u017c produktem ubocznym produkcji zwierz\u0119cej jest warto\u015bciowy naw\u00f3z, kt\u00f3ry wspiera odporno\u015b\u0107 unijnego rolnictwa, poprawia efektywno\u015b\u0107 zarz\u0105dzania zasobami\u00a0i zbli\u017ca nas do modelu gospodarki o bardziej zamkni\u0119tym obiegu. Warto zatem zauwa\u017cy\u0107, i\u017c \u201e(\u2026) produkcja ro\u015blinna obejmuj\u0105ca wszelkiego rodzaju uprawy rolne, w tym ro\u015bliny wysokobia\u0142kowe, wi\u0105\u017ce si\u0119 z wytwarzaniem biomasy, kt\u00f3ra w wi\u0119kszo\u015bci nie nadaje si\u0119 do spo\u017cycia przez ludzi (produkcja 1 kg bia\u0142ka ro\u015blinnego wi\u0105\u017ce si\u0119 z produkcj\u0105 ok. 3\u20135 kg biomasy, kt\u00f3ra nadaje si\u0119 do spo\u017cycia wy\u0142\u0105cznie przez prze\u017cuwacze) (\u2026)\u201d. Nie od dzi\u015b wszyscy praktycy doskonale zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, i\u017c produkcje zwierz\u0119ca i ro\u015blinna wzajemnie si\u0119 przenikaj\u0105, uzupe\u0142niaj\u0105 i stanowi\u0105 swego rodzaju \u201e\u017cywy organizm\u201d, w kt\u00f3rym ro\u015bliny i zwierz\u0119ta funkcjonuj\u0105 na zasadzie symbiozy, a wi\u0119c\u00a0w \u015bcis\u0142ej zale\u017cno\u015bci, przynosz\u0105cej korzy\u015b\u0107 ka\u017cdej ze stron. Na pewno cieszy fakt, i\u017c coraz wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 zwraca si\u0119 na podkre\u015blanie faktu, i\u017c \u201e(\u2026) bia\u0142ka zwierz\u0119ce s\u0105 produkowane w UE zgodnie z najwy\u017cszymi na \u015bwiecie standardami zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju w zakresie dobrostanu zwierz\u0105t, klimatu i \u015brodowiska (\u2026)\u201d. Prawda ta powinna by\u0107 konsekwentnie przekazywana unijnej opinii publicznej (w tym polskiej!), kt\u00f3ra nie zawsze zdaje sobie do ko\u0144ca spraw\u0119, z tego, \u017ce tzw. reszta \u015bwiata bardzo dynamicznie rozwija sektor produkcji zwierz\u0119cej, a nasze (unijne\/krajowe) minimalne normy ochrony zwierz\u0105t (dobrostan) oraz higiena i profilaktyka produkcji s\u0105 cz\u0119sto na poziomie nieosi\u0105galnym dla producent\u00f3w spoza UE (a przynajmniej nie w tych kosztach produkcji, kt\u00f3re aktualnie ponosz\u0105).<\/p>\n\n\n\n

Dokument po\u015bwi\u0119ca r\u00f3wnie\u017c sporo miejsca innym \u017ar\u00f3d\u0142om bia\u0142ka pochodzenia zwierz\u0119cego, takim jak zwierz\u0119ta wodne, owady, a tak\u017ce og\u00f3lnemu zagadnieniu, jakim jest zr\u00f3wnowa\u017cona akwakultura, gdy\u017c tak\u017ce i tu przekroczenie pewnej granicy intensyfikacji produkcji mo\u017ce powodowa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju negatywne skutki dla \u015brodowiska (stosowanie chemikali\u00f3w, antybiotyk\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

Z mojego, zawodowego punktu widzenia, pewnym wyzwaniem jest stwierdzenie, \u017ce \u201e(\u2026) szkolenia o charakterze og\u00f3lnym oraz transfer wiedzy docieraj\u0105 jedynie do oko\u0142o 10% gospodarstw rolnych UE; (\u2026)\u201d, co z kolei jest wyra\u017anym wskazaniem, i\u017c \u201e(\u2026) w trybie pilnym nale\u017cy nadal inwestowa\u0107 w szkolenia i doradztwo dla rolnik\u00f3w, co przyczyni si\u0119 do rozpowszechniania wiedzy fachowej dotycz\u0105cej ro\u015blin wysokobia\u0142kowych, najlepszych praktyk, zmian post\u0119powania, upraw u\u017cytk\u00f3w zielonych i pozyskiwania bia\u0142ka ze \u017ar\u00f3de\u0142 alternatywnych (\u2026)\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Maj\u0105c na uwadze wszelkie wytyczne zawarte w Rezolucji Parlamentu Europejskiego z 19 pa\u017adziernika 2023 r. \u201eEuropejska strategia w zakresie bia\u0142ka\u201d chcieliby\u015bmy zaproponowa\u0107 Pa\u0144stwu niezwykle ciekawe, jak s\u0105dz\u0119, demonstracje z zakresu produkcji i wykorzystania krajowych \u017ar\u00f3de\u0142 bia\u0142ka ro\u015blinnego na cele paszowe. Projekt realizowany jest w ramach poddzia\u0142ania 1.2. \u201eWsparcie dla projekt\u00f3w demonstracyjnych i dzia\u0142a\u0144 informacyjnych\u201d obj\u0119tego Programem Rozwoju Obszar\u00f3w Wiejskich na lata 2014\u20132020. Bezpo\u015brednim celem naszych dzia\u0142a\u0144 jest promowanie oraz upowszechnianie w\u015br\u00f3d rolnik\u00f3w dobrych praktyk i innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 stosowanych w produkcji oraz wykorzystanie krajowych \u017ar\u00f3de\u0142 bia\u0142ka ro\u015blinnego na cele paszowe. Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego realizowa\u0142 b\u0119dzie demonstracje zwi\u0105zane z upraw\u0105 ro\u015blin bobowatych oraz wykorzystaniem produkt\u00f3w z nich uzyskanych w \u017cywieniu zwierz\u0105t (trzoda chlewna i dr\u00f3b). Operacja polega\u0142a b\u0119dzie na za\u0142o\u017ceniu i utrzymaniu w okresie jej realizacji obiekt\u00f3w demonstracyjnych:<\/p>\n\n\n\n

– typu A, prowadz\u0105cych produkcj\u0119 ro\u015blin bia\u0142kowych w ramach Porejestrowego Do\u015bwiadczalnictwa Odmianowego (PDO) w szczeg\u00f3lno\u015bci w stacjach i zak\u0142adach do\u015bwiadczalnych oceny odmian;<\/p>\n\n\n\n

– typu B, w gospodarstwach uprawiaj\u0105cych ro\u015bliny bia\u0142kowe na nasiona z przeznaczeniem na pasz\u0119 dla zwierz\u0105t gospodarskich i utrzymuj\u0105ce \u015bwinie lub dr\u00f3b oraz<\/p>\n\n\n\n

– typu C w podmiocie wytwarzaj\u0105cym pasze dla zwierz\u0105t gospodarskich z wykorzystaniem nasion ro\u015blin bia\u0142kowych uprawianych w kraju.<\/p>\n\n\n\n

Podczas wizyt w obiektach demonstracyjnych, w zale\u017cno\u015bci od rodzaju obiektu, realizowany b\u0119dzie program uwzgl\u0119dniaj\u0105cy zagadnienia innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 lub dobrych praktyk w uprawach, prezentacja przygotowania pasz i \u017cywienia zwierz\u0105t, a tak\u017ce om\u00f3wimy potencjalne problemy wynikaj\u0105ce z dotychczas nie stosowanych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Wszelkie szczeg\u00f3\u0142y zwi\u0105zane z realizacj\u0105 projektu i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 udzia\u0142u w demonstracjach (do czego gor\u0105co zach\u0119cam!) odnajdziecie Pa\u0144stwo na stronie internetowej naszego O\u015brodka: www.kpodr.pl.<\/p>\n\n\n\n

dr in\u017c. Jakub Borkowski, KPODR<\/p>\n\n\n\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n\n\n\n

\nhttps:\/\/www.europarl.europa.eu\/doceo\/document\/TA-9-2023-0375_PL.pdf\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prawid\u0142owy wzrost, rozw\u00f3j i utrzymanie organizmu w dobrym zdrowiu uzale\u017cnione jest od dostarczenia sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w optymalnej jako\u015bci i ilo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5375,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-5374","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wazne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5374"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5376,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5374\/revisions\/5376"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5375"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}