{"id":5370,"date":"2024-05-08T13:44:49","date_gmt":"2024-05-08T11:44:49","guid":{"rendered":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=5370"},"modified":"2024-05-08T13:45:17","modified_gmt":"2024-05-08T11:45:17","slug":"szara-plesn-grozna-w-czasie-kwitnienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2024\/05\/08\/szara-plesn-grozna-w-czasie-kwitnienia\/","title":{"rendered":"Szara ple\u015b\u0144 \u2013 gro\u017ana w czasie kwitnienia"},"content":{"rendered":"\n

Botrytis cinerea jest sprawc\u0105 szarej ple\u015bni. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w stadium niedoskona\u0142ym. Charakterystyczny dla tej choroby jest szary nalot, z\u0142o\u017cony z grzybni i trzonk\u00f3w konidialnych (d\u0142ugie do 2 mm) i licznych zarodnik\u00f3w konidialnych. Patogen wytwarza czarne lub ciemnobrunatne sklerocja. Stadium doskona\u0142e wyst\u0119puje rzadko i nie ma znaczenia w rozwoju choroby.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sprawca choroby<\/p>\n\n\n\n

Grzyb wywo\u0142uj\u0105cy t\u0119 chorob\u0119 jest grzybem fakultatywnym, kt\u00f3ry mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w przyrodzie\u00a0w postaci paso\u017cytniczej i saprofitycznej. Stadium saprofityczne grzyba mo\u017cna spotka\u0107 w glebie i na resztkach po\u017cniwnych w postaci grzybni i sklerocj\u00f3w. Obfite zarodnikowanie konidialne jest \u017ar\u00f3d\u0142em infekcji dla wielu gatunk\u00f3w ro\u015blin uprawnych w tym wszystkich sadowniczych. Temperatura powy\u017cej 15oC (temperatura optymalna dla infekcji 18\u201325oC) oraz 90% wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dna powietrza sprzyjaj\u0105 infekcjom i rozwojowi choroby. Infekcjom sprzyja r\u00f3wnie\u017c du\u017ce zag\u0119szczenie ro\u015blin, ma\u0142a przewiewno\u015b\u0107 plantacji oraz niedobory \u015bwiat\u0142a. Zarodniki grzyba mog\u0105 by\u0107 przenoszone z pr\u0105dami powietrza i kroplami wody. Do infekcji dochodzi w obecno\u015bci wody poprzez zranienia, ale tak\u017ce przez nieuszkodzon\u0105 tkank\u0119 okrywaj\u0105c\u0105. W zainfekowanych tkankach ro\u015blinnych grzyb wytwarza enzymy degraduj\u0105ce \u015bcian\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 oraz toksyny powoduj\u0105ce ich zamieranie.<\/p>\n\n\n\n

Wyst\u0119powanie na ro\u015blinach<\/p>\n\n\n\n

Szara ple\u015b\u0144 wyst\u0119puje na ro\u015blinach we wszystkich ich fazach rozwojowych. Mo\u017cna j\u0105 zaobserwowa\u0107 na szyjkach korzeniowych, li\u015bciach, p\u0119dach, p\u0105kach oraz kwiatach i owocach. Choroba atakuje wszystkie ro\u015bliny sadownicze. Na truskawkach gnilne plamy, zgorzele i nekrozy wyst\u0119puj\u0105 przede wszystkim na kwiatach i owocach w r\u00f3\u017cnych fazach ich rozwoju. Li\u015bcie i \u0142odygi s\u0105 pora\u017cane sporadycznie w korzystnych dla rozwoju choroby warunkach. Do zamierania ca\u0142ych kwiatostan\u00f3w mo\u017ce dochodzi\u0107 w przypadku przero\u015bni\u0119cia grzybni przez szypu\u0142k\u0119. Owoce zasychaj\u0105 i gnij\u0105 po pora\u017ceniu dzia\u0142ek kielicha i dna kwiatowego. Proces gnilny rozpoczyna si\u0119 od miejsca pora\u017cenia dzia\u0142ek kielicha lub od pora\u017conego owocu. Zainfekowana tkanka przybiera jasnobr\u0105zow\u0105 barw\u0119 i lekko si\u0119 zapada nie ulegaj\u0105c rozpadowi. Szara ple\u015b\u0144 na zielonych owocach truskawki cz\u0119sto powoduje ich zasychanie, natomiast dojrza\u0142e owoce pokrywaj\u0105 si\u0119 bia\u0142ym nalotem grzybni i szarym puszystym nalotem trzonk\u00f3w konidialnych. Na owocach choroba rozwija si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po zbiorze w czasie transportu i przechowywania. Chorob\u0119 w tym okresie ogranicza szybkie sch\u0142odzenie owoc\u00f3w po zbiorze.<\/p>\n\n\n\n

Szara ple\u015b\u0144 na jab\u0142oni<\/p>\n\n\n\n

Szara ple\u015b\u0144 ma swoje miejsce r\u00f3wnie\u017c w ochronie jab\u0142oni. Jest to druga pod wzgl\u0119dem cz\u0119stotliwo\u015bci wyst\u0119powania choroba przechowalnicza w kraju. W infekcjach i rozwoju tej choroby ma znaczenie tylko stadium konidialne grzyba. Zarodniki konidialne przenoszone s\u0105 na kwiaty jab\u0142oni z wiatrem, deszczem i przez pszczo\u0142y. Grzyb Botrytis cinerea pora\u017ca kwiaty jab\u0142oni (s\u0142upek, pr\u0119ciki). Po infekcji patogen pozostaje (nie daj\u0105c pocz\u0105tkowo \u017cadnych objaw\u00f3w chorobowych ani nie hamuj\u0105c zawi\u0105zywania owoc\u00f3w w kielichu jab\u0142ka przez d\u0142ugi czas), a zgnilizny rozwijaj\u0105 si\u0119 dopiero podczas przechowywania. Znane s\u0105 przypadki pora\u017cania przez grzyb tak\u017ce p\u0119d\u00f3w i ga\u0142\u0119zi drzew, np. na odmianie \u2018Ligol\u2019. Przyczyn\u0105 chor\u00f3b s\u0105 r\u00f3wnie\u017c infekcje w okresie przedzbiorczym przez uszkodzenia sk\u00f3rki. S\u0105 to okresy, gdy warunki sprzyjaj\u0105 infekcjom przez sprawc\u0119 szarej ple\u015bni. Patogen mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 choroby: such\u0105 zgnilizn\u0119 przykielichow\u0105, mi\u0119kk\u0105 zgnilizn\u0119 przykielichow\u0105 oraz gniazdowe gnicie jab\u0142ek w okresie przechowywania. Such\u0105 zgnilizn\u0119 przykielichow\u0105 mo\u017cna zaobserwowa\u0107 1,5\u20132 miesi\u0105ce po infekcji, w postaci czerwono-fioletowych przebarwie\u0144 sk\u00f3rki wok\u00f3\u0142 kielicha zawi\u0105zka. Nast\u0119pnie w drugiej po\u0142owie lata rozwija si\u0119 otaczaj\u0105ca ca\u0142y kielich plama gnilna, kt\u00f3ra po wyschni\u0119ciu ulega wykruszeniu. W okresie mokrej i ciep\u0142ej pogody w miejscach pora\u017conych\u00a0 mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 mi\u0119kka zgnilizna przykielichowa,\u00a0 powoduj\u0105c gnicie owoc\u00f3w na drzewach. Jab\u0142ka pora\u017cone such\u0105 zgnilizn\u0105 wcze\u015bniej dojrzewaj\u0105 i opadaj\u0105. Oszpecone owoce z objawami choroby maj\u0105 nisk\u0105 jako\u015b\u0107. Szara ple\u015b\u0144 w czasie przechowywania najcz\u0119\u015bciej zaczyna rozwija\u0107 si\u0119 od plam gnilnych wok\u00f3\u0142 kielicha powoduj\u0105c gniazdowe gnicie jab\u0142ek. Plamy gnilne szybko powi\u0119kszaj\u0105c si\u0119 obejmuj\u0105 ca\u0142y owoc. Z czasem gnij\u0105ce jab\u0142ka pokrywaj\u0105 si\u0119 strz\u0119pkami szarej grzybni, kt\u00f3ra jest \u017ar\u00f3d\u0142em infekcji s\u0105siednich owoc\u00f3w, powoduj\u0105c powstawanie specyficznych dla tej choroby gniazd gnilnych. D\u0142ugo\u015b\u0107 przechowywania wp\u0142ywa na stopie\u0144 pora\u017cenia. Szara ple\u015b\u0144 rozwija si\u0119 w przechowalniach, jak i ch\u0142odniach, najcz\u0119\u015bciej pora\u017caj\u0105c odmiany: \u2019Fantazja\u2019, \u2018Lobo\u2019, \u2018Paulared\u2019, \u2018Alwa\u2019, \u2018McIntosh\u2019, \u2018Idared\u2019 i \u2018Gloster\u2019. Rozwojowi choroby sprzyjaj\u0105: deszczowa pogoda w czasie kwitnienia i zbioru jab\u0142ek, op\u00f3\u017anione sch\u0142adzanie owoc\u00f3w po zbiorze oraz z\u0142a wentylacja pomieszcze\u0144 przechowalniczych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zarodniki konidialne Botrytis cinerea przenoszone s\u0105 na kwiaty jab\u0142oni z wiatrem, deszczem i przez pszczo\u0142y (Fot. M. Ko\u0142acz)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ochrona przed chorob\u0105 i jej zwalczanie<\/p>\n\n\n\n

Skuteczno\u015b\u0107 zwalczania szarej ple\u015bni w uprawach jest ograniczona ze wzgl\u0119du na powszechno\u015b\u0107 gatunk\u00f3w pora\u017canych, jak i mo\u017cliwo\u015b\u0107 d\u0142ugiego trwania w postaci sklerocj\u00f3w. W ochronie przed szar\u0105 ple\u015bni\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 czynniki ograniczaj\u0105ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 infekcji na plantacji, jak: niszczenie resztek pora\u017conych ro\u015blin, zachowanie kilkuletniej przerwy w uprawie ro\u015blin podatnych na t\u0119 chorob\u0119, unikanie zbytniego zag\u0119szczenia ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n

Istotnym aspektem w ochronie przed szar\u0105 ple\u015bni\u0105 jest jej zwalczanie przy u\u017cyciu \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin. Wa\u017cne jest dok\u0142adne pokrycie wszystkich nadziemnych cz\u0119\u015bci ro\u015blin. Zaleca si\u0119 stosowanie do wykonania zabieg\u00f3w w truskawkach belki typu Fragaria lub specjalistycznych opryskiwaczy z kierowanym strumieniem powietrza. Zabiegi zapobiegawcze nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 na pocz\u0105tku kwitnienia, gdy rozwinie si\u0119 10% kwiat\u00f3w. W zale\u017cno\u015bci od przebiegu pogody i tempa rozwoju kwiat\u00f3w ochron\u0119 nale\u017cy kontynuowa\u0107 co 5\u20137 dni do zbioru z zachowaniem okres\u00f3w karencji. Najwy\u017csz\u0105 efektywno\u015b\u0107 ochrony uzyskuje si\u0119 przy dok\u0142adnym pokryciu kwiatostan\u00f3w i kwiat\u00f3w ciecz\u0105 robocz\u0105. W celu precyzyjnego naniesienia roztworu i penetracji \u0142anu ro\u015blin wskazane jest u\u017cycie belki typu Fragaria lub innej z kilkoma rozpylaczami umieszczonymi rz\u0119dowo albo opryskiwacza wentylatorowego z kierowanym strumieniem powietrza, lub typu oktopus. Do ochrony truskawek przed szar\u0105 ple\u015bni\u0105 zarejestrowane s\u0105 preparaty z r\u00f3\u017cnych grup chemicznych i dlatego program ochrony powinien uwzgl\u0119dnia\u0107 przemienne ich stosowanie. Warto do ochrony w\u0142\u0105czy\u0107 biologiczne \u015brodki ochrony ro\u015blin na bazie mikroorganizm\u00f3w Amylo \u2013X WG, Polyversum WP, Prestop WP, Serenade ASO, Serifel, Taegro, Botector, Julietta. W rotacji preparat\u00f3w warto wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119: Kaptam Gold 80 WG, Malvin 80 WDG, Merpan 80WDG, Mertop 80 WDG, Multicap, Orthocide WDG. Preparaty Boscal, Frupica 440 SC, Geoxe 50 WG, Luna Sensation 500SC, Signum 3WG stosowa\u0107 przemiennie nie cz\u0119\u015bciej jak dwa razy w sezonie. \u015arodki o jednodniowej karencji mo\u017cna stosowa\u0107 tu\u017c przed i pomi\u0119dzy zbiorami. Do zwalczania szarej ple\u015bni na jab\u0142oniach zarejestrowane s\u0105: Fontelis 200 SC, Orlian 200 SC. Preparaty te nale\u017cy zastosowa\u0107 w pe\u0142ni kwitnienia i w fazie opadania p\u0142atk\u00f3w kwiatowych. Do ochrony przedzbiorczej jab\u0142ek mo\u017cna zastosowa\u0107 mi\u0119dzy innymi: Botrefin, Cypros, Captan 80 WDG Fontelis 200 SC, Geoxe 50 WG, Luna Experience 400 SC, Malwin 80 WDG, Orthocide 80 WDG, Pomax S.C., Pretor 469 SC, Puenta 62,50 WG, Rabaate 80 WG, Society,  Switch 62,5 WG, Zato 50, Blossom Protect, zgodnie z etykietami instrukcjami stosowania. Dob\u00f3r preparat\u00f3w oraz ilo\u015b\u0107 zabieg\u00f3w uzale\u017cni\u0107 od przebiegu pogody w okresie przedzbiorczym.<\/p>\n\n\n\n

W celu ograniczenia strat w czasie przechowywania owoc\u00f3w mo\u017cna wykona\u0107 zabieg po zbiorach owoc\u00f3w jednym z zarejestrowanych preparat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ma\u0142gorzata Ko\u0142acz, KPODR<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Botrytis cinerea jest sprawc\u0105 szarej ple\u015bni. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w stadium niedoskona\u0142ym. Charakterystyczny dla tej choroby jest szary nalot, z\u0142o\u017cony z<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5371,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_full_width","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-5370","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ochrona-roslin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5370"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5373,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5370\/revisions\/5373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}