{"id":5343,"date":"2024-04-02T09:59:59","date_gmt":"2024-04-02T07:59:59","guid":{"rendered":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=5343"},"modified":"2024-05-08T10:04:00","modified_gmt":"2024-05-08T08:04:00","slug":"nawozenie-w-warunkach-suszy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2024\/04\/02\/nawozenie-w-warunkach-suszy\/","title":{"rendered":"Nawo\u017cenie w warunkach suszy"},"content":{"rendered":"\n

To wa\u017cny problem, kt\u00f3ry jako\u015b trzeba rozwi\u0105za\u0107. Pani dr Tamara Jadczyszyn, specjalistka IUNG PIB Pu\u0142awy, zajmuje si\u0119 tak\u017ce tym zagadnieniem w swojej codziennej pracy. Korzystaj\u0105c z okazji, \u017ce go\u015bcimy Pani\u0105 na konferencji, prosz\u0119 o komentarz do tego stwierdzenia. Co w takiej sytuacji ma robi\u0107 rolnik. Jak sobie radzi\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T.J.: Ten problem trzeba rozpatrywa\u0107 w takich aspektach jak nawo\u017cenie gleby, \u017cywienie samych ro\u015blin czy  stymulacja wzrostu ro\u015blin w warunkach stresowych.<\/p>\n\n\n\n

Gdy chcemy uzyska\u0107 satysfakcjonuj\u0105cy plon najwa\u017cniejsze jest przygotowanie dobrego stanowiska dla wzrostu ro\u015blin, a to oznacza, \u017ce gleba musi mie\u0107 odpowiedni\u0105 struktur\u0119 i musi by\u0107 zdolna do magazynowania du\u017cej ilo\u015bci wody oraz utrzymania sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych dla ro\u015blin. Najwa\u017cniejszymi czynnikami strukturotw\u00f3rczymi s\u0105 odczyn gleby (pH) i materia organiczna, poniewa\u017c na sk\u0142ad mechaniczny gleby nie mamy \u017cadnego wp\u0142ywu, jest on wynikiem proces\u00f3w glebotw\u00f3rczych. Regulacja odczynu gleby jest podstawowym warunkiem efektywnego nawo\u017cenia w ka\u017cdych warunkach, tym bardziej, gdy brakuje wody. Zakwaszenie gleby zmniejsza dost\u0119pno\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych dla ro\u015blin (uwstecznianie, immobilizacja sk\u0142adnik\u00f3w), hamuje rozw\u00f3j systemu korzeniowego i penetracj\u0119 gleby, wskutek czego ogranicza pobieranie sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych przez ro\u015bliny i zwi\u0119ksza ryzyko strat niepobranych sk\u0142adnik\u00f3w nawozowych (wymywanie, erozja, odparowanie). Ka\u017cdy gatunek ro\u015blin ma sw\u00f3j minimalny i optymalny zakres pH, przy kt\u00f3rym prawid\u0142owo si\u0119 rozwija i odpowiednio pobiera sk\u0142adniki pokarmowe. Wg Grzebisza dla zb\u00f3\u017c minimalne pH wynosi 4,5.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wp\u0142yw odczynu gleby na rozw\u00f3j systemu korzeniowego<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Grzebisz<\/p>\n\n\n\n

Wysokie zakwaszenie gleby bardziej wp\u0142ywa na zbo\u017ca jare ni\u017c ozime z bardzo prostej przyczyny. Ro\u015bliny jare maj\u0105 ma\u0142o czasu na wytworzenie korzeni i pobranie wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych dla zbudowania plonu. Przy braku wody dodatkowy stres spowodowany zbyt niskim lub zbyt wysokim pH ma bardzo negatywny wp\u0142yw na pobieranie sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, a w efekcie na plonowanie. Do uprawy na swoich polach powinni\u015bmy wybiera\u0107 gatunki, najlepiej dostosowane do warunk\u00f3w glebowych ukszta\u0142towanych przez natur\u0119 i modyfikowanych przez zabiegi agrotechniczne. Nawo\u017cenie b\u0119dzie dla nich najbardziej efektywne, a wi\u0119c tak\u017ce najta\u0144sze w optymalnych warunkach. W tabeli pokazano zakresy optymalne dla podstawowych gatunk\u00f3w. Ta wiedza powinna by\u0107 dla ka\u017cdego rolnika podstaw\u0105 budowania p\u0142odozmian\u00f3w tak\u017ce ze wzgl\u0119du na susze.<\/p>\n\n\n\n

Tabela. Optymalne zakresy pH dla podstawowych gatunk\u00f3w ro\u015blin<\/p>\n\n\n\n

Wymagania w stosunku do pH gleby<\/td>Gatunek ro\u015bliny<\/td>Optymalny zakres  pH gleby<\/td>Uwagi do p\u0142odozmianu<\/td><\/tr>
    Bardzo niskie i niskie<\/td>\u0141ubin \u017c\u00f3\u0142ty<\/td>4,0\u20136,0<\/td>   Gatunki do p\u0142odozmian\u00f3w na glebach najs\u0142abszych<\/td><\/tr>
ziemniak<\/td>4,0\u20136,5<\/td><\/tr>
\u017cyto<\/td>4,0\u20136,5<\/td><\/tr>
owies<\/td>4,5\u20136,0<\/td><\/tr>
seradela<\/td>4,5\u20136,5<\/td><\/tr>
\u015arednie wymagania z wi\u0119ksz\u0105 tolerancj\u0105 na niskie pH gleby<\/td>gryka<\/td>5,0\u20136,5<\/td>Gatunki do p\u0142odozmian\u00f3w na gleby \u015brednie i s\u0142absze<\/td><\/tr>
koniczyna bia\u0142a<\/td>5,0\u20136,5<\/td><\/tr>
pszen\u017cyto<\/td>5,0\u20137,0<\/td><\/tr>
    \u015arednie wymagania z mniejsza tolerancj\u0105 na niskie pH gleby<\/td>len<\/td>5,5\u20136,5<\/td>    Gatunki do p\u0142odozmian\u00f3w na gleby \u015brednie i lepsze<\/td><\/tr>
kukurydza<\/td>5,5\u20137,0<\/td><\/tr>
koniczyna czerwona<\/td>5,5\u20137,0<\/td><\/tr>
trawy<\/td>5,5\u20137,0<\/td><\/tr>
pszenica<\/td>5,5\u20137,5<\/td><\/tr>
rzepak<\/td>5,5\u20137,5<\/td><\/tr>
  Wysokie wymagania w stosunku do pH gleby<\/td>soja<\/td>6,0\u20137,0<\/td>    Gatunki do p\u0142odozmian\u00f3w na glebach najlepszych<\/td><\/tr>
burak cukrowy<\/td>6,0\u20137,5<\/td><\/tr>
j\u0119czmie\u0144<\/td>6,0\u20137,5<\/td><\/tr>
Bobik, groch, fasola<\/td>6,0\u20137,5<\/td><\/tr>
\u0141ubin bia\u0142y<\/td>6,0\u20137,5<\/td><\/tr>
lucerna<\/td>6,0\u20137,5<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Rodzaje wapna nawozowego, jakie wyst\u0119puj\u0105 na rynku to tlenkowe (palone) \u2013 CaO (szybkodzia\u0142aj\u0105ce, na gleby ci\u0119\u017csze, dobrze uwilgotnione), w\u0119glanowe \u2013 CaCO3 (wolnodzia\u0142\u0105j\u0105ce, na gleby lekkie) i hydratyzowane \u2013 Ca(OH)2<\/sub>. Wa\u017cna jest te\u017c formulacja. Cz\u0119sto wapno poddane jest granulacji w celu u\u0142atwienia transportu i rozsiewu na polu. <\/p>\n\n\n\n

Drugim istotnym czynnikiem strukturotw\u00f3rczym maj\u0105cym znaczenie dla \u017cywienia ro\u015blin jest materia organiczna gleby. Jej zasoby mog\u0105 by\u0107 do pewnego stopnia regulowane przez odpowiednie dzia\u0142ania rolnik\u00f3w, takie jak: stosowanie p\u0142odozmianu i upraw\u0119 poplon\u00f3w pozostawiaj\u0105cych na polu du\u017ce ilo\u015bci resztek ro\u015blinnych oraz stosowanie r\u00f3\u017cnego rodzaju nawoz\u00f3w organicznych, w tym naturalnych. S\u0142oma czy inne resztki po zbiorach ro\u015blin uprawnych powinny zosta\u0107 zagospodarowane na polach, na kt\u00f3rych zosta\u0142y wyprodukowane. Poplony i mi\u0119dzyplony powinny na sta\u0142e wej\u015b\u0107 do p\u0142odozmian\u00f3w. Ro\u015bliny poplonowe powinny by\u0107 wysiewane w mieszankach z ro\u015blin \u0142atwo i szybko rozk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 po ich przemarzni\u0119ciu czy mechanicznym zniszczeniu. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne i dobre jest, je\u015bli w\u015br\u00f3d takiej mieszanki b\u0119d\u0105 ro\u015bliny bobowate. Oczywi\u015bcie sk\u0142adniki pokarmowe z tych ro\u015blin nie b\u0119d\u0105 natychmiast dost\u0119pne, ale systematycznie stosowane stopniowo przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w zwi\u0105zki pr\u00f3chniczne, kt\u00f3re decyduj\u0105 o pojemno\u015bci sorpcyjnej gleb i ich zdolno\u015bci do gromadzenia wody.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fot. M. Rz\u0105sa<\/em><\/p>\n\n\n\n

M.R.: Drugie pytanie to \u2013 jak nawozi\u0107 pola pod ro\u015bliny?<\/p>\n\n\n\n

T.J.: Spo\u015br\u00f3d sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych najwi\u0119ksze znaczenia dla wi\u0119kszej odporno\u015bci na susz\u0119 ma fosfor ze wzgl\u0119du na ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j systemu korzeniowego i potas, kt\u00f3ry opr\u00f3cz tego, \u017ce wp\u0142ywa na mrozoodporno\u015b\u0107 jest niezmiernie wa\u017cny w gospodarowaniu wod\u0105 przez ro\u015blin\u0119, poniewa\u017c reguluje proces transpiracji, czyli parowania wody przez aparaty szparkowe w li\u015bciach. Zar\u00f3wno nawozy potasowe, jak i fosforowe musz\u0105 by\u0107 stosowane przedsiewnie. Nie ma praktycznie mo\u017cliwo\u015bci interwencyjnego nawo\u017cenia w przypadku stwierdzenia niedoboru sk\u0142adnik\u00f3w w okresie wegetacji ro\u015blin, a ponadto ich pobieranie zachodzi najintensywniej we wczesnych fazach rozwojowych. W warunkach niedoboru wody sk\u0142adniki pokarmowe powinny by\u0107 dostarczane w postaci mo\u017cliwie naj\u0142atwiej rozpuszczalnej. W przypadku nawoz\u00f3w fosforowych dost\u0119pnych na rynku jest to fosforan amonu lub nowo\u015b\u0107 ostatnich lat \u2013 p\u0142ynny polifosforan amonu.<\/p>\n\n\n\n

M.R.: Maj\u0105c na uwadze wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 susz, jakie obecnie wyst\u0119puj\u0105 i znaczenie materii organicznej w glebie od razu nasuwa si\u0119 \u2013 i s\u0142usznie \u2013 my\u015bl, \u017ce obornik czy p\u0142ynne nawozy naturalne, a wi\u0119c gnojowica i gnoj\u00f3wka mog\u0105 w tym pom\u00f3c?<\/p>\n\n\n\n

T.J.: Je\u017celi gospodarstwo ma w\u0142asne nawozy naturalne lub ma mo\u017cliwo\u015bci ich nabycia, powinny by\u0107 one w pierwszej kolejno\u015bci rozdysponowane w p\u0142odozmianie pod ro\u015bliny o d\u0142ugim okresie wegetacji. Dzi\u0119ki temu sk\u0142adniki pokarmowe uwalniane stopniowo w procesie mineralizacji b\u0119d\u0105 lepiej wykorzystane. Ponadto musimy pami\u0119ta\u0107 o systematycznych badaniach odczynu i zasobno\u015bci gleby w fosfor, potas i magnez. Efektywno\u015b\u0107 nawo\u017cenia w du\u017cym stopniu zale\u017cy od kwasowo\u015bci gleby (pH), ale nie wolno \u0142\u0105czy\u0107 zabiegu wapnowania z aplikacj\u0105 nawoz\u00f3w naturalnych ze wzgl\u0119du na bardzo du\u017ce straty azotu  w formie amoniaku uchodz\u0105cego do powietrza. Je\u015bli konieczne jest wykonanie obu zabieg\u00f3w w tym samym sezonie, to nale\u017cy je wykona\u0107 w odst\u0119pie nie mniejszym ni\u017c 4 tygodnie. Po zastosowaniu  obornika na polu konieczne jest jak najszybsze  wymieszanie  z gleb\u0105, aby zapobiega\u0107 ulatnianiu si\u0119 amoniaku. W przypadku gleb ci\u0119\u017ckich mieszamy p\u0142ycej, na glebach l\u017cejszych nieco g\u0142\u0119biej. Je\u015bli chodzi o stosowanie gnojowicy, to maj\u0105c na uwadze susze oraz inne wzgl\u0119dy (strata azotu czy od\u00f3r) u\u017cywa\u0107 powinni\u015bmy aplikator\u00f3w wg\u0142\u0119bnych, a wi\u0119c wprowadza\u0107 naw\u00f3z bezpo\u015berdnio do gleby. W okresie wegetacji mo\u017cliwe jest zastosowanie w mi\u0119dzyrz\u0119dzia przy pomocy w\u0119\u017cy rozlewowych, na grunt mi\u0119dzy rosn\u0105ce ro\u015bliny. Rozlewanie rozbryzgowe obecnie w og\u00f3le nie wchodzi w rachub\u0119. W warunkach niedoboru wody zastosowanie p\u0142ynnych nawoz\u00f3w azotowych, np. RSM czy roztworu mocznika ma t\u0119 zalet\u0119, \u017ce azot jest ju\u017c rozpuszczony w wodzie, co u\u0142atwia ro\u015blinom jego pobranie. Ale w tym przypadku precyzja wykonania samego zabiegu, termin zabiegu, jak i sprz\u0119t musz\u0105 by\u0107 odpowiednie. <\/p>\n\n\n\n

M.R.: Jak podawa\u0107 azot i czy dokarmia\u0107 dolistnie, gdy jest susza?<\/p>\n\n\n\n

T.J.: Nawozy azotowe stosuje si\u0119 bezpo\u015brednio przed siewem i w okresie wegetacji ro\u015blin. Podzia\u0142 ca\u0142kowitej dawki azotu na cz\u0119\u015bci zaleca si\u0119 z uwagi na dynamiczne przemiany tego sk\u0142adnika, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107  jego straty z ekosystemu. Potrzeba aplikacji azotu w dawkach dzielonych wynika tak\u017ce z nieprzewidywalno\u015bci warunk\u00f3w pogodowych. Wyst\u0105pienie ulewnych opad\u00f3w powoduje wymywanie sk\u0142adnika wraz z wod\u0105 drenuj\u0105c\u0105 przez profil glebowy. Natomiast w warunkach niedosytu opad\u00f3w niepobrany przez ro\u015bliny azot mo\u017ce ulega\u0107 stratom gazowym. W obu przypadkach efektywno\u015b\u0107 wykorzystania sk\u0142adnika b\u0119dzie niska. Podzia\u0142 ca\u0142kowitej dawki azotu na mniejsze porcje umo\u017cliwia lepsze dostosowanie poda\u017cy sk\u0142adnika do zapotrzebowania ro\u015blin uzale\u017cnionego od ich aktualnej kondycji oraz warunk\u00f3w pogodowych.  <\/p>\n\n\n\n

Nawozy azotowe mineralne s\u0105 dobrze rozpuszczalne, a tym samym \u0142atwo przyswajalne dla ro\u015blin. Niemniej konieczna jest obecno\u015b\u0107 w \u015brodowisku przynajmniej niewielkich ilo\u015bci wody, aby granule nawozu rozpu\u015bci\u0142y si\u0119 i przenikn\u0119\u0142y z powierzchni gleby (przy stosowaniu powierzchniowym) do strefy korzeniowej. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w warunkach deficytu wody aplikacja du\u017cych dawek nawoz\u00f3w powoduje wzrost zasolenia roztworu glebowego, a to hamuje pobieranie jon\u00f3w przez ro\u015bliny. Najbardziej po\u017c\u0105dan\u0105 form\u0105 azotu w warunkach niedoboru wody jest oczywi\u015bcie roztw\u00f3r saletrzano-mocznikowy (RSM) jako naw\u00f3z doglebowy oraz roztw\u00f3r mocznika jako naw\u00f3z dolistny.<\/p>\n\n\n\n

 Z drugiej strony nie nale\u017cy przecenia\u0107 mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142a\u0144 operacyjnych ograniczaj\u0105cych skutki stresu suszy, takich jak dokarmianie dolistne ro\u015blin czy stosowanie stymulator\u00f3w. Chodzi o to, \u017ce zar\u00f3wno dokarmianie dolistne, jak i stosowanie stymulator\u00f3w r\u00f3\u017cnego typu, je\u015bli s\u0105 stosowane niew\u0142a\u015bciwie lub zbyt p\u00f3\u017ano, a zw\u0142aszcza gdy jest ju\u017c susza, praktycznie nie maj\u0105 korzystnego wp\u0142ywu na kondycj\u0119 ro\u015blin. To oznacza w praktyce, \u017ce wielu rolnik\u00f3w w reakcji na stres, jaki wykazuj\u0105 ro\u015bliny chce im pom\u00f3c przez podanie dodatkowej porcji sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych poprzez li\u015bcie, poniewa\u017c korzenie ze wzgl\u0119du na susz\u0119 nie mog\u0105 pobra\u0107 odpowiedniej ilo\u015bci wody i pokarmu. Niestety prowadzi  to najcz\u0119\u015bciej do przypalenia li\u015bci i pogorszenia ich kondycji, a na pewno zmniejszenia powierzchni asymilacyjnej li\u015bcia flagowego i podflagowego co w przypadku, np. pszenicy decyduje o wype\u0142nieniu ziarna. Ryzyko jest bardzo du\u017ce i wida\u0107 to wyra\u017anie na polach. To udaje si\u0119, gdy wykona si\u0119 zabieg odpowiednio \u0142agodn\u0105 mieszanin\u0105 (wa\u017cne niskie st\u0119\u017cenie i w\u0142a\u015bciwy dob\u00f3r nawoz\u00f3w czy stymulator\u00f3w) w odpowiednim czasie, czyli kiedy temperatury s\u0105 znacznie ni\u017csze, zw\u0142aszcza gdy wykorzystujemy kr\u00f3tkotrwa\u0142e och\u0142odzenie i przelotne opady. Gdy panuj\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142e okresy posuchy z wysokim nas\u0142onecznieniem, po\u0142\u0105czone z wysokimi temperaturami powy\u017cej 25o<\/sup>C, taki zabieg staje si\u0119 nieefektywny, a nawet szkodliwy.<\/p>\n\n\n\n

Niestety decyzje podejmuje rolnik sam na w\u0142asne ryzyko i trzeba bardzo dobrze je skalkulowa\u0107, pami\u0119taj\u0105c o tym, \u017ce ro\u015bliny same tak\u017ce w\u0142\u0105czaj\u0105 mechanizmy obronne. Warto jednak pr\u00f3bowa\u0107 nowych sprawdzonych ju\u017c cz\u0119\u015bciowo w praktyce sposob\u00f3w \u0142agodzenia stresu suszowego.<\/p>\n\n\n\n

M.R.: Jakie to sposoby?<\/p>\n\n\n\n

T.J.: Takie sprawdzone ju\u017c sposoby to preparaty humusowe, krzemowe, aminokwasy, odpowiednio aplikowane mog\u0105 troch\u0119 pom\u00f3c. Na rynku aktualnie dost\u0119pna jest szeroka gama produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych kwasy humusowe wyekstrahowane z w\u0119gla brunatnego, leonardyt\u00f3w lub torfu. Aplikowane przedsiewnie doglebowo w odpowiednio du\u017cych dawkach  zwi\u0119kszaj\u0105 zawarto\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w pr\u00f3chnicznych w glebie, a w konsekwencji poprawiaj\u0105 jej zdolno\u015b\u0107 zatrzymywania wody. W tym przypadku spe\u0142niaj\u0105  rol\u0119 organicznych nawoz\u00f3w lub \u015brodk\u00f3w poprawiaj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci gleby. <\/p>\n\n\n\n

Roztwory kwas\u00f3w humusowych o du\u017cym rozcie\u0144czeniu mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce stosowane pog\u0142\u00f3wnie i wtedy spe\u0142niaj\u0105 rol\u0119 biostymulator\u00f3w. Ich dzia\u0142anie przejawia si\u0119 przede wszystkim w stymulowaniu rozwoju systemu korzeniowego, dzi\u0119ki czemu ro\u015blina mo\u017ce pobiera\u0107 wod\u0119 z g\u0142\u0119bszych warstw profilu glebowego. Obecno\u015b\u0107 kwas\u00f3w humusowych zwi\u0119ksza rozpuszczalno\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w mineralnych, u\u0142atwiaj\u0105c ich pobieranie przez ro\u015bliny. Stosowanie preparat\u00f3w humusowych mo\u017cna zatem poleca\u0107 jako zabieg ograniczaj\u0105cy negatywne skutki deficytu wody w produkcji ro\u015blinnej.<\/p>\n\n\n\n

Badania naukowe ostatnich lat wskazuj\u0105 na korzystne dzia\u0142anie krzemu na wzrost ro\u015blin w warunkach stresu wodnego. Sk\u0142adnik ten mo\u017ce w warunkach suszy skutecznie zmniejsza\u0107 w ro\u015blinie presj\u0119 stresu wodnego poprzez popraw\u0119 osmoregulacji (gromadzenie substancji kompatybilnych, np. cukr\u00f3w, aminokwas\u00f3w), ograniczenie strat wody i popraw\u0119 zaopatrzenia ro\u015blin w sk\u0142adniki mineralne. W badaniach Sienkiewicz-Cholewy  dolistna trzykrotna aplikacja krzemu w warunkach suszy glebowej zmniejszy\u0142a redukcj\u0119 plonu pszenicy o 15% w stosunku do obiektu bez nawo\u017cenia tym sk\u0142adnikiem. Aplikacja doglebowa krzemu jeszcze skuteczniej \u0142agodzi\u0142a wp\u0142yw stresu wodnego na plon ziarna.<\/p>\n\n\n\n

Coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d producent\u00f3w rolnych ciesz\u0105 si\u0119 biostymulatory zawieraj\u0105ce w swoim sk\u0142adzie aminokwasy pochodzenia ro\u015blinnego. Synteza aminokwas\u00f3w przez ro\u015bliny jest procesem d\u0142ugotrwa\u0142ym i energoch\u0142onnym. Dostarczenie ich w gotowej postaci przyspiesza wzrost ro\u015blin, w szczeg\u00f3lno\u015bci stymuluje rozw\u00f3j systemu korzeniowego, a tak\u017ce zwi\u0119ksza zawarto\u015b\u0107 chlorofilu w li\u015bciach ro\u015blin, intensyfikuj\u0105c proces fotosyntezy. Stosowanie aminokwas\u00f3w ma szczeg\u00f3lne znaczenie w warunkach stresowych, gdy ro\u015bliny s\u0105 os\u0142abione. Wykonanie oprysku po wyst\u0105pieniu stresu wodnego skutecznie  poprawia kondycj\u0119 ro\u015blin i mo\u017ce przeciwdzia\u0142a\u0107 stratom plonu.<\/p>\n\n\n\n

M.R.: Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo.<\/p>\n\n\n\n

Z dr Tamar\u0105 Jadczyszyn specjalistk\u0105 Instytutu Uprawy Nawo\u017cenia i Gleboznawstwa Pa\u0144stwowego Instytutu Badawczego w Pu\u0142awach rozmawia\u0142 Marek Radzimierski, KPODR<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To wa\u017cny problem, kt\u00f3ry jako\u015b trzeba rozwi\u0105za\u0107. Pani dr Tamara Jadczyszyn, specjalistka IUNG PIB Pu\u0142awy, zajmuje si\u0119 tak\u017ce tym zagadnieniem<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5345,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_full_width","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","footnotes":""},"categories":[18,33,106,11],"tags":[],"class_list":["post-5343","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-bobowate","category-kukurydza","category-zboza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5343"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5346,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5343\/revisions\/5346"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}