Choroby zawodowe stanowi\u0105 problem wielu grup pracownik\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c rolnicy s\u0105 na nie nara\u017ceni. Generalnie wykrywa si\u0119 niewielki odsetek wszystkich zachorowa\u0144, gdy\u017c wielu rolnik\u00f3w bagatelizuje symptomy choroby i nie podejmuje \u017cadnych dzia\u0142a\u0144. Istniej\u0105 jednak sposoby pozwalaj\u0105ce uchroni\u0107 si\u0119 przed nimi b\u0105d\u017a zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania.<\/p>\n\n\n\n
Borelioza i inne choroby odzwierz\u0119ce<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d rolnik\u00f3w systematycznie wzrasta liczba chor\u00f3b pochodzenia kleszczowego \u2013 boreliozy oraz kleszczowego zapalenia m\u00f3zgu i opon m\u00f3zgowych (stanowi\u0142y one ponad 88% wszystkich zarejestrowanych chor\u00f3b zawodowych w 2018 roku).<\/p>\n\n\n\n
Borelioza jest chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 wywo\u0142ywan\u0105 przez bakterie nale\u017c\u0105ce do kr\u0119tk\u00f3w, kt\u00f3re przenoszone s\u0105 na cz\u0142owieka przez kleszcze. Bakterie te stanowi\u0105 zagro\u017cenie zawodowe dla rolnik\u00f3w pracuj\u0105cych w pobli\u017cu las\u00f3w li\u015bciastych i mieszanych, a tak\u017ce dla le\u015bnik\u00f3w i drwali. Na borelioz\u0119 choruj\u0105 te\u017c niekt\u00f3re udomowione zwierz\u0119ta (psy, koty, byd\u0142o). W pierwszej fazie choroby wyst\u0119puje rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy sk\u00f3ry (z charakterystyczn\u0105 czerwon\u0105 obw\u00f3dk\u0105), p\u00f3\u017aniej zarazki atakuj\u0105 narz\u0105dy wewn\u0119trzne, powoduj\u0105c zapalenie m\u00f3zgu i opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych, objawy ze strony uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, b\u00f3le stawowe. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowych przypadk\u00f3w boreliozy odnotowywana jest mi\u0119dzy 1 maja a 30 listopada, a 80% przypadk\u00f3w wyst\u0119puje w czerwcu i lipcu, w okresie \u017cerowania mikroskopijnych, trudnych do zauwa\u017cenia nimf kleszczy.<\/p>\n\n\n\n
Osoby pracuj\u0105ce w lesie, wypasaj\u0105ce byd\u0142o w s\u0105siedztwie las\u00f3w, zbieraj\u0105ce grzyby lub owoce le\u015bne, warto aby zaszczepi\u0142y si\u0119 przeciwko zapaleniu m\u00f3zgu i opon m\u00f3zgowych.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi kleszcz przyssa\u0142 si\u0119 do sk\u00f3ry, nale\u017cy go natychmiast ostro\u017cnie usun\u0105\u0107 \u2013 p\u0119set\u0105 lub grub\u0105 ig\u0142\u0105 (tak jak drzazg\u0119). Kleszcza trzeba schwyci\u0107 tu\u017c przy sk\u00f3rze i poci\u0105gn\u0105\u0107 w g\u00f3r\u0119, a miejsce po uk\u0105szeniu dok\u0142adnie przemy\u0107 spirytusem. Gdy tkwi g\u0142\u0119boko, lepiej od razu i\u015b\u0107 do lekarza. Nie wolno kleszczem kr\u0119ci\u0107, wyciska\u0107 go, smarowa\u0107 benzyn\u0105 ani t\u0142uszczem, bo w czasie tych zabieg\u00f3w mo\u017cna rozprzestrzeni\u0107 bakterie.<\/p>\n\n\n\n
Szybkie usuni\u0119cie kleszcza ma szczeg\u00f3lne znaczenie, gdy\u017c wprowadza on zarazki do krwiobiegu zwykle dopiero po oko\u0142o 48 godzinach od uk\u0105szenia (obserwowano jednak rozwini\u0119cie si\u0119 choroby ju\u017c po kilkuminutowym przyssaniu si\u0119 owada).<\/p>\n\n\n\n
W przypadku gdy po kilku dniach od uk\u0105szenia przez kleszcza pojawi\u0105 si\u0119 zmiany sk\u00f3rne w postaci zaczerwienienia, nale\u017cy natychmiast zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza.<\/p>\n\n\n\n
Zapobieganie boreliozie polega na unikaniu pok\u0105sania przez kleszcze, poprzez:<\/p>\n\n\n\n
– noszenie odpowiedniego ubioru (koszula z d\u0142ugimi r\u0119kawami, d\u0142ugie spodnie, zakryte obuwie);<\/p>\n\n\n\n
– unikanie wypraw w rejony, gdzie jest du\u017co kleszczy;<\/p>\n\n\n\n
– unikanie chodzenia w wysokiej trawie i krzakach;<\/p>\n\n\n\n
– unikanie chodzenia po lesie, \u0142\u0105ce;<\/p>\n\n\n\n
– niesiadanie na zwalonych pniach drzew;<\/p>\n\n\n\n
– stosowanie \u015brodk\u00f3w odstraszaj\u0105cych kleszcze, zw\u0142aszcza zawieraj\u0105cych DEET (zgodnie z instrukcj\u0105);<\/p>\n\n\n\n
– sprawdzanie cia\u0142a po pobycie w lesie.<\/p>\n\n\n\n
Poza borelioz\u0105 istniej\u0105 inne choroby zaka\u017ane i paso\u017cytnicze, kt\u00f3rymi cz\u0142owiek mo\u017ce zarazi\u0107 si\u0119 od zwierz\u0105t chorych lub b\u0119d\u0105cych nosicielami wirus\u00f3w, bakterii, grzyb\u00f3w. Schorzenia te mog\u0105 by\u0107 niebezpieczne, z trudnymi do wyleczenia powik\u0142aniami.<\/p>\n\n\n\n
Przestrzeganie podstawowych zasad higieny osobistej i bezpiecze\u0144stwa przy obs\u0142udze i podczas przebywania ze zwierz\u0119tami to warunek unikni\u0119cia chor\u00f3b odzwierz\u0119cych. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c stosowanie szczepie\u0144 ochronnych.<\/p>\n\n\n\n
Choroby uk\u0142adu oddechowego<\/p>\n\n\n\n
Przyczyn\u0105 najwi\u0119kszej grupy chor\u00f3b zawodowych uk\u0142adu oddechowego s\u0105 py\u0142y rolnicze wyst\u0119puj\u0105ce przy obrz\u0105dku zwierz\u0105t, zbiorze zb\u00f3\u017c, prasowaniu, transporcie i sk\u0142adowaniu s\u0142omy i siana oraz podczas uprawy roli, zw\u0142aszcza w suchych porach roku. Do najwa\u017cniejszych chor\u00f3b uk\u0142adu oddechowego powsta\u0142ych w wyniku nara\u017cenia na wdychanie py\u0142\u00f3w organicznych nale\u017c\u0105: alergiczne zapalenie p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych, astma oskrzelowa i przewlek\u0142e zapalenie oskrzeli. Ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j podst\u0119pny pocz\u0105tek, astma oskrzelowa cz\u0119sto bywa mylnie rozpoznawana jako przewlekle zapalnie oskrzeli i dlatego nie jest leczona lub leczona niew\u0142a\u015bciwie. O ile objawy chorobowe zwi\u0105zane z wdychaniem py\u0142u b\u0119d\u0105 si\u0119 powtarza\u0107, nale\u017cy bezzw\u0142ocznie uda\u0107 si\u0119 do lekarza pierwszego kontaktu.<\/p>\n\n\n\n
Niezale\u017cnie od porady lekarskiej, spr\u00f3bujmy pom\u00f3c sobie sami, zmniejszaj\u0105c nara\u017cenie na py\u0142. Unikajmy, o ile to mo\u017cliwe, kontaktu z du\u017cymi ilo\u015bciami py\u0142u. Mo\u017cna to osi\u0105gn\u0105\u0107 np. poprzez popraw\u0119 wentylacji pomieszcze\u0144 gospodarskich, redukcj\u0119 zapylenia przez zamg\u0142awianie i inne zabiegi, zmian\u0119 technologii przygotowywania pasz, stosowanie kabin py\u0142oszczelnych i klimatyzowanych w nowych ci\u0105gnikach i maszynach rolniczych, stosowanie p\u00f3\u0142masek przeciwpy\u0142owych lub respirator\u00f3w (przeciwgazowych).<\/p>\n\n\n\n
Inne zasady profilaktyki przed szkodliwym dzia\u0142aniem czynnik\u00f3w biologicznych wyst\u0119puj\u0105cych w pyle rolniczym:<\/p>\n\n\n\n
– W\u0142a\u015bciwe przechowywanie surowc\u00f3w ro\u015blinnych, niedopuszczenie do rozwoju drobnoustroj\u00f3w i rozkruszk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
– Szybki zbi\u00f3r zbo\u017ca i siana z p\u00f3l, suszenie przemokni\u0119tego siana w celu zapobiegni\u0119cia rozwojowi drobnoustroj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Bardzo niebezpieczny jest py\u0142 z zawilgoconego siana, w kt\u00f3rym po d\u0142u\u017cszym przechowywaniu nast\u0105pi\u0142o zjawisko tzw. samozagrzania. Nieodpowiednio przechowywane surowce zawieraj\u0105 ogromne ilo\u015bci bakterii i grzyb\u00f3w, a tak\u017ce drobne paj\u0119czaki, zwane rozkruszkami. W\u0142a\u015bnie te niewidoczne dla oka mikroorganizmy s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em alergen\u00f3w i toksyn wywo\u0142uj\u0105cych choroby.<\/p>\n\n\n\n
– Stosowanie nowych technologii przechowywania pasz w stanie \u015bwie\u017cym w silosach i automatycznego karmienia zwierz\u0105t, w celu redukcji nara\u017cenia na py\u0142 zawieraj\u0105cy szkodliwe czynniki biologiczne.<\/p>\n\n\n\n
W pyle z pomieszcze\u0144 inwentarskich pod mikroskopem wida\u0107 cz\u0105stki pochodzenia zwierz\u0119cego (nask\u00f3rek, pierze, sier\u015b\u0107, ka\u0142). Zawieraj\u0105 one alergeny bia\u0142kowe, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 szkodliwie na uk\u0142ad oddechowy (np. kontakt z drobiem mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 choroby okre\u015blanej jako \u201ep\u0142uco hodowcy ptak\u00f3w\u201d).<\/p>\n\n\n\n
– Utrzymywanie czysto\u015bci w pomieszczeniach hodowlanych, regularne usuwanie obornika lub gnojowicy, stosowanie okresowej dezynfekcji.<\/p>\n\n\n\n
Choroby sk\u00f3rne<\/p>\n\n\n\n
Czynnikami sprawczymi alergicznego kontaktowego zapalenia sk\u00f3ry najcz\u0119\u015bciej s\u0105 py\u0142y ro\u015blinne i alergeny zwierz\u0119ce.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi po pracy z ro\u015blinami, zwierz\u0119tami lub po kontakcie z py\u0142em zauwa\u017cymy utrzymuj\u0105ce si\u0119 przez kilka dni lub d\u0142u\u017cej zmiany sk\u00f3rne, powinni\u015bmy uda\u0107 si\u0119 do lekarza pierwszego kontaktu lub dermatologa. Niezale\u017cnie od porady medycznej, pom\u00f3\u017cmy sobie sami, korzystaj\u0105c z r\u0119kawic ochronnych przy pracy z alergizuj\u0105cymi ro\u015blinami. Gdy zauwa\u017cymy, \u017ce zmiany sk\u00f3rne wyst\u0119puj\u0105 po kontakcie z py\u0142em, no\u015bmy lekkie, przewiewne kombinezony (np. z w\u0142\u00f3kniny polipropylenowej Tyvek). Unikajmy te\u017c zbytniego nas\u0142onecznienia, gdy\u017c promienie s\u0142oneczne wyzwalaj\u0105 dzia\u0142anie niekt\u00f3rych alergen\u00f3w i toksyn ro\u015blinnych.<\/p>\n\n\n\n
Ha\u0142as<\/p>\n\n\n\n
W ca\u0142ej gospodarce narodowej ha\u0142as jest sprawc\u0105 najwi\u0119kszej liczby chor\u00f3b zawodowych, a w rolnictwie jest on bagatelizowany. Rolnik nara\u017cony jest na ha\u0142as podczas u\u017cytkowania ci\u0105gnika, maszyny rolniczej, pilarki tarczowej lub szlifierki k\u0105towej. Stopie\u0144 szkodliwego oddzia\u0142ywania zale\u017cy z jednej strony od poziomu ha\u0142asu, a z drugiej strony od czasu jego oddzia\u0142ywania. Bior\u0105c to pod uwag\u0119, najwi\u0119ksze zagro\u017cenie ha\u0142asem wyst\u0119puje przy pracy z ci\u0105gnikami i maszynami rolniczymi. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c stan techniczny u\u017cytkowanych ci\u0105gnik\u00f3w (brak kabin), skuteczn\u0105 barier\u0105 przed szkodliwym dzia\u0142aniem ha\u0142asu mo\u017ce by\u0107 tylko stosowanie prawid\u0142owo dobranych ochronnik\u00f3w s\u0142uchu (stoper\u00f3w, s\u0142uchawek ochronnych).<\/p>\n\n\n\n
Odpowiedni dob\u00f3r ochronnik\u00f3w to przede wszystkim ograniczenie ha\u0142asu, kt\u00f3ry dociera do ucha pracownika, przy zachowaniu zasady: \u201eOgranicz ha\u0142as, ale pami\u0119taj, \u017ce nawet w ochronnikach s\u0142uchu pracownik musi us\u0142ysze\u0107 d\u017awi\u0119ki ostrzegawcze\u201d. Podstawowym warunkiem skutecznej ochrony jest ci\u0105g\u0142e u\u017cywanie ochronnik\u00f3w w trakcie przebywania w ha\u0142asie. Nawet kr\u00f3tkie przerwy w stosowaniu \u015brodk\u00f3w zabezpieczaj\u0105cych s\u0142uch zmniejszaj\u0105 ich skuteczno\u015b\u0107 i mog\u0105 zniweczy\u0107 ca\u0142y trud dotychczasowej ochrony oraz w\u0142a\u015bciwego ich doboru.<\/p>\n\n\n\n
Ci\u0105gniki i maszyny rolnicze produkowane po wst\u0105pieniu Polski do Unii Europejskiej musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 normatywy dotycz\u0105ce m.in. dopuszczalnego poziomu ha\u0142asu i drga\u0144, co znacz\u0105co poprawia warunki pracy.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli mamy jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci co do stanu w\u0142asnego zdrowia, powinni\u015bmy uda\u0107 si\u0119 do lekarza po porad\u0119, czy mo\u017cemy wykonywa\u0107 dany rodzaj pracy w konkretnych warunkach \u2013 mo\u017ce mamy jakie\u015b przeciwwskazania zdrowotne do jej wykonywania, np. z czynnikami alergizuj\u0105cymi lub dra\u017cni\u0105cymi. Powinni\u015bmy te\u017c bada\u0107 si\u0119 okresowo, gdy\u017c brak bada\u0144 utrudnia ocen\u0119, czy choroba rozwin\u0119\u0142a si\u0119 faktycznie w trakcie wykonywania pracy. Pami\u0119tajmy, \u017ce lepsza i ta\u0144sza jest profilaktyka ni\u017c leczenie choroby zawodowej i gro\u017aba skr\u00f3cenia \u017cycia. Ponadto obecnie istniej\u0105 mo\u017cliwo\u015bci otrzymania dofinansowania z Unii Europejskiej przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 zmierzaj\u0105cych do poprawy warunk\u00f3w higieny i bezpiecze\u0144stwa produkcji w rolnictwie. Warto si\u0119 nad tym zastanowi\u0107 i z nich skorzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Andrzej Siennicki
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. M. Rz\u0105sa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Choroby zawodowe stanowi\u0105 problem wielu grup pracownik\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c rolnicy s\u0105 na nie nara\u017ceni. Generalnie wykrywa si\u0119 niewielki odsetek wszystkich zachorowa\u0144,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":554,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bhp"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=522"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2817,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/522\/revisions\/2817"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}