{"id":4904,"date":"2023-04-17T11:59:05","date_gmt":"2023-04-17T09:59:05","guid":{"rendered":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=4904"},"modified":"2023-04-17T12:05:47","modified_gmt":"2023-04-17T10:05:47","slug":"ziemniak-sukces-tkwi-w-odmianie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2023\/04\/17\/ziemniak-sukces-tkwi-w-odmianie\/","title":{"rendered":"Ziemniak… sukces tkwi w odmianie"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Upraw\u0119 ziemniak\u00f3w rozpocz\u0119to w Polsce od XVI wieku. Ziemniak jest gatunkiem rolniczym o du\u017cym znaczeniu gospodarczym, stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o po\u017cywienia dla ludzi, a tak\u017ce surowiec dla przetw\u00f3rstwa, przemys\u0142u spo\u017cywczego, skrobiowego oraz jako pasza. Z wieloma odmianami ziemniak\u00f3w stykamy si\u0119 na co dzie\u0144 i s\u0105 one cz\u0119\u015bci\u0105 codziennej diety 40% Polak\u00f3w. Warto\u015bci od\u017cywcze ziemniak\u00f3w i ich smak to cechy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym ciesz\u0105 si\u0119 one wielkim zainteresowaniem i popularno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce og\u00f3lna liczba gospodarstw uprawiaj\u0105cych ziemniaki jadalne spada, ale wzrasta liczba gospodarstw wysoce wyspecjalizowanych w takim kierunku produkcji. Dla gospodarstw tych zasadniczy jest dob\u00f3r w\u0142a\u015bciwej odmiany przynosz\u0105cy wymierne korzy\u015bci w kszta\u0142towaniu plonu i jako\u015bci bulw. Polska posiada du\u017c\u0105 ofert\u0119 odmian ziemniaka. Dla okre\u015blenia jako\u015bci ziemniak\u00f3w wszystkie odmiany poddawane s\u0105 badaniom, obserwacji i selekcji. Wed\u0142ug wybranych parametr\u00f3w okre\u015blana jest ich jako\u015b\u0107 i zastosowanie. Mowa tutaj o kompleksie od\u017cywczym, smakowym, estetycznym i technologicznym.<\/p>\n\n\n\n

O kompleksie od\u017cywczym decyduj\u0105: zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka, skrobi, witaminy C, soli mineralnych, a tak\u017ce braku zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 szkodliwe, takie jak metale ci\u0119\u017ckie, azotany itp. Wszystkie ziemniaki zawieraj\u0105 w sobie bia\u0142ko, magnez, potas, \u017celazo i witaminy, a dodatkowo likwiduj\u0105 uczucie g\u0142odu. Warto\u015b\u0107 od\u017cywcza ziemniak\u00f3w jest bardzo du\u017ca, zale\u017cy ona od konkretnych odmian i warunk\u00f3w uprawy. <\/p>\n\n\n\n

Kompleks smakowy obejmuje w\u0142a\u015bciwy smak ziemniak\u00f3w, ich delikatno\u015b\u0107, wilgotno\u015b\u0107, konsystencj\u0119, m\u0105czysto\u015b\u0107 oraz sk\u0142onno\u015bci do rozgotowania si\u0119. Wyr\u00f3\u017cniamy nast\u0119puj\u0105ce rodzaje kulinarne ziemniak\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

– Typ A \u2013 gatunek ziemniaka sa\u0142atkowego o zwi\u0119z\u0142ej konsystencji, kt\u00f3ry si\u0119 nie rozgotowuje i ma delikatn\u0105 struktur\u0119;<\/p>\n\n\n\n

– Typ B \u2013 ziemniak u\u017cytkowy, kt\u00f3rego mi\u0105\u017csz jest m\u0105czysty i lekko wilgotny o do\u015b\u0107 zwi\u0119z\u0142ej strukturze, nadaje si\u0119 do zup, puree, drugiego dania i ma sk\u0142onno\u015bci do rozgotowania;<\/p>\n\n\n\n

– Typ C \u2013 ziemniak sypki i m\u0105czysty o podwy\u017cszonej zawarto\u015bci skrobi, du\u017cej sk\u0142onno\u015bci do rozgotowania si\u0119 i lekko szorstkiej strukturze, idealny do puree;<\/p>\n\n\n\n

– Typ D \u2013 ziemniak bardzo m\u0105czysty, kt\u00f3rego zastosowanie jest bardzo ograniczone, poniewa\u017c ca\u0142kowicie si\u0119 rozgotowuje.<\/p>\n\n\n\n

Kompleks estetyczny to nic innego jak wygl\u0105d oraz barwa sk\u00f3rki i mi\u0105\u017cszu \u2013 wyr\u00f3\u017cniamy ich kilka rodzaj\u00f3w: bia\u0142e, \u017c\u00f3\u0142te i czerwone, a nawet fioletowe i nie tylko. Wa\u017cne s\u0105 tak\u017ce kszta\u0142t bulw, twardo\u015b\u0107 mi\u0105\u017cszu i g\u0142adko\u015b\u0107 sk\u00f3rki najcz\u0119\u015bciej oceniane przez konsument\u00f3w przy zakupach. Za z\u0142y wygl\u0105d mo\u017ce odpowiada\u0107 z\u0142a uprawa ziemniaka, niekorzystne warunki pogodowe, choroby i szkodniki, ale tak\u017ce \u017ale dobrana odmiana do warunk\u00f3w i do oczekiwa\u0144 odbiorcy.<\/p>\n\n\n\n

Na kompleks technologiczny sk\u0142ada si\u0119 wielko\u015b\u0107 bulw, ich regularny kszta\u0142t, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 oczek, zdolno\u015b\u0107 do zabli\u017aniania ran, odporno\u015b\u0107 na uszkodzenia mechaniczne oraz brak sk\u0142onno\u015bci do rozgotowywania si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Odmiany ziemniak\u00f3w jadalnych wyst\u0119puj\u0105ce w Polsce dzielimy na bardzo wczesne, wczesne, \u015brednio wczesne oraz \u015brednio p\u00f3\u017ane i p\u00f3\u017ane. Wg \u017ar\u00f3d\u0142a \u201eOdmiany ziemniak\u00f3w jadalnych w Polsce \u2013 przegl\u0105d popularnych gatunk\u00f3w z 2022 roku\u201d, wybrane odmiany cz\u0119\u015bci stosowanych odmian ziemniak\u00f3w jadalnych w Polsce wed\u0142ug grup wczesno\u015bci to:<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Bardzo wczesne i wczesne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ruta \u2013 najstarsza bardzo wczesna odmiana, pochodz\u0105ca z 1985 roku, nale\u017c\u0105ca do typu B, o dobrym smaku, okr\u0105g\u0142oowalnych bulwach z p\u0142ytkimi oczkami i jasno\u017c\u00f3\u0142tym mi\u0105\u017cszem. Zawiera 12,5% skrobi i jest ziemniakiem og\u00f3lnou\u017cytkowym.<\/p>\n\n\n\n

Felka Bona \u2013 jedna z najm\u0142odszych odmian og\u00f3lnou\u017cytkowych, pochodz\u0105ca z 2002 roku i nale\u017c\u0105ca do typu B. Jej smak jest dobry, bulwy regularne, bardzo du\u017ce o okr\u0105g\u0142oowalnym kszta\u0142cie. Mi\u0105\u017csz jest \u017c\u00f3\u0142ty i zawiera 14,1% skrobi.<\/p>\n\n\n\n

Odmianami bardzo wczesnymi s\u0105 tak\u017ce: Bard, Lord i bardzo popularny Denar.<\/p>\n\n\n\n

Bila \u2013 zalicza si\u0119 do wczesnych odmian z 1994 roku, nale\u017c\u0105ca do typu B i b\u0119d\u0105ca og\u00f3lnou\u017cytkowym ziemniakiem. Ma ona bardzo dobry smak, jej \u017c\u00f3\u0142ty mi\u0105\u017csz zawiera 12,8% skrobi. Bulwy s\u0105 bardzo du\u017ce, regularne o okr\u0105g\u0142oowalnym kszta\u0142cie.<\/p>\n\n\n\n

Owacja \u2013 odmiana pochodzi z 2006 roku, a jej typ to B\u2013BC. Smak jest dobry, ale jasno\u017c\u00f3\u0142ty mi\u0105\u017csz zawieraj\u0105cy 13,8% skrobi jest lekko m\u0105czysty. Bulwy s\u0105 okr\u0105g\u0142oowalne, du\u017ce i regularne.<\/p>\n\n\n\n

Do odmian wczesnych zaliczane s\u0105 te\u017c odmiany: Korona, Oman i Gracja.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

\u015arednio wczesne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kolia \u2013 najstarsza odmiana \u015brednio wczesna. Wywodzi si\u0119 z 1989 roku i jest ziemniakiem og\u00f3lnou\u017cytkowym, nale\u017c\u0105cym do typu B, o bardzo dobrym smaku. Bulwy odmiany s\u0105 du\u017ce, o regularnym okr\u0105g\u0142oowalnym kszta\u0142cie. Jasno\u017c\u00f3\u0142ty mi\u0105\u017csz zawiera 13,7% skrobi i niestety jest podatny na wady.<\/p>\n\n\n\n

Zebra \u2013 wprowadzona w 2000 roku w typie B, o bardzo dobrym smaku. Jej jasno\u017c\u00f3\u0142ty mi\u0105\u017csz zawiera 13,6% skrobi, a bulwy s\u0105 okr\u0105g\u0142oowalne, regularne i bardzo du\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

\u017bagiel \u2013 od 2001 roku, nale\u017c\u0105ca do typu B, o dobrym smaku, \u017c\u00f3\u0142tym mi\u0105\u017cszu zawieraj\u0105cym 11,8% skrobi oraz ma\u0142ych wymaganiach glebowych.<\/p>\n\n\n\n

Andromeda \u2013 od 2002 roku, odmiana w typie AB, nadaj\u0105ca si\u0119 na mro\u017conki i produkty konserwowe. Jej mi\u0105\u017csz jest jasno\u017c\u00f3\u0142ty i zawiera 12,2% skrobi.<\/p>\n\n\n\n

Bartek \u2013 od 2003 roku, odmiana nale\u017cy do typu B i ma dobry smak, bardzo du\u017ce i regularne bulwy oraz mi\u0105\u017csz zawieraj\u0105cy 15,2% skrobi w kolorze jasno\u017c\u00f3\u0142tym.<\/p>\n\n\n\n

Cekin i Tajfun \u2013 pojawi\u0142y si\u0119 od 2004 roku, nale\u017c\u0105 do typu BC. S\u0105 one doskona\u0142e na chipsy i frytki, a ich jasno\u017c\u00f3\u0142ty mi\u0105\u017csz zawiera ponad 16% skrobi.<\/p>\n\n\n\n

Elanda \u2013 od 2005 roku, jest to og\u00f3lnou\u017cytkowy typ B, o \u017c\u00f3\u0142tym mi\u0105\u017cszu zawieraj\u0105cym 12,9% skrobi.<\/p>\n\n\n\n

\u015arednio p\u00f3\u017ane i p\u00f3\u017ane<\/p>\n\n\n\n

Zeusa \u2013 od 2000 roku, jedna z najstarszych odmian. Nale\u017cy ona do typu BC, jest lekko m\u0105czysta, ale dobra w smaku. Ma \u017c\u00f3\u0142ty mi\u0105\u017csz zawieraj\u0105cy 15,9% skrobi. Niestety ta odmiana jest wra\u017cliwa na uszkodzenia mechaniczne.<\/p>\n\n\n\n

Syrena \u2013 od 2002 roku, zaliczana jest do typu B. Ma ona bardzo du\u017ce owalne bulwy, o \u017c\u00f3\u0142tym mi\u0105\u017cszu z 13,9% skrobi.<\/p>\n\n\n\n

Ursus \u2013 od 2004 roku, m\u0105czysty ziemniak z typu C. Jego kremowy mi\u0105\u017csz zawiera a\u017c 18% skrobi, a smak ziemniak\u00f3w jest dobry.<\/p>\n\n\n\n

Niagara i Medea \u2013 od 2005 roku, obie nale\u017c\u0105 do typu B, maj\u0105 dobry smak oraz okr\u0105g\u0142oowalne, regularne, du\u017ce bulwy. Jedna i druga odmiana jest odporna na wirusy i ma jasno\u017c\u00f3\u0142ty mi\u0105\u017csz. Jedyn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 jest tak naprawd\u0119 zawarto\u015b\u0107 skrobi, poniewa\u017c Medea ma 14,8%, a Niagara 13,8%.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prezentacja odmian ziemniak\u00f3w podczas \u015awi\u0119ta Ziemniaka w Minikowie 18.09.2022 r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Konsumenci wybieraj\u0105c ziemniaki w sklepach rzadko maj\u0105 informacje o odmianie czy jej jako\u015bci, a wi\u0119c wybieraj\u0105 na podstawie wygl\u0105du, czasami nazwy, je\u015bli s\u0105 do odmiany przekonani. Patrz\u0105c z perspektywy producenta jest nieco inaczej \u2013 jemu zale\u017cy na jak najlepszym plonie, aby zapewni\u0107 jak najlepsz\u0105, najbardziej dopasowan\u0105 do okre\u015blonych warunk\u00f3w odmian\u0119 ziemniaka ze wzgl\u0119d\u00f3w ekonomicznych. Planuj\u0105c sadzenie ziemniak\u00f3w rolnik musi z wyprzedzeniem podj\u0105\u0107 strategiczne decyzje godz\u0105c interes sw\u00f3j z oczekiwaniami klient\u00f3w wynikaj\u0105cymi z przeznaczenia ziemniak\u00f3w. Wyb\u00f3r odmiany do uprawy w du\u017cym stopniu uzale\u017cniony jest od rejonu uprawy. Dlatego pomoc\u0105 przy jej wyborze jest \u201eLista odmian zalecanych do uprawy na obszarze wojew\u00f3dztwa\u201d, kt\u00f3ra dost\u0119pna jest na stronie Centralnego O\u015brodka Badania Odmian Ro\u015blin Uprawnych (COBORU) \u2013 https:\/\/coboru.gov.pl\/pdo\/rekomendacja_woj oraz https:\/\/coboru.gov.pl\/Publikacje_COBORU\/LOZ\/loz_ziemniak.pdf. (Red. LOZ publikowali\u015bmy w marcowym wydaniu  \u201eWKP\u201d, nr 261).<\/p>\n\n\n\n

Lista opracowywana jest na podstawie wynik\u00f3w bada\u0144 Porejestrowego Do\u015bwiadczalnictwa Odmianowego (PDO) i jest corocznie aktualizowana. PDO jest systemem sta\u0142ych lub okresowych bada\u0144 warto\u015bci gospodarczej odmian gatunk\u00f3w ro\u015blin uprawnych o du\u017cym znaczeniu gospodarczym dla konkretnych rejon\u00f3w uprawy.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce r\u00f3\u017cnorodny plon wynika ze zmiennych typ\u00f3w gleb, stosowanej agrotechniki czy przebiegu pogody podczas zabieg\u00f3w uprawowych i wegetacji.<\/p>\n\n\n\n

Odmiany ziemniaka podzielone s\u0105 na dwa typy \u2013 jadalne i skrobiowe.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy jadalny jest dodatkowo zr\u00f3\u017cnicowany pod wzgl\u0119dem wczesno\u015bci odmian. \u0141\u0105cznie LOZ ziemniak\u00f3w przeznaczonych do uprawy w 2023 r. obejmuje 35 odmian. Zalecane do uprawy w poszczeg\u00f3lnych grupach s\u0105:<\/p>\n\n\n\n

– odmiany jadalne bardzo wczesne \u2013 Denar, Impala, Werbena, polecane do uprawy w 8 wojew\u00f3dztwach, (u nas tak\u017ce Piwonia),<\/p>\n\n\n\n

– odmiany jadalne wczesne \u2013 utrzyma\u0142a si\u0119 Vineta w 9 wojew\u00f3dztwach oraz Bellarosa i Michalina w 8 wojew\u00f3dztwach (u nas tak\u017ce Gwiazda i Lawenda),<\/p>\n\n\n\n

– odmiany jadalne \u015brednio wczesne \u2013 Satina w 13 wojew\u00f3dztwach, Jurek i Tajfun w 12, (u nas tak\u017ce Laskara, Meluzyna).<\/p>\n\n\n\n

– odmiany jadalne \u015brednio p\u00f3\u017ane  i p\u00f3\u017ane \u2013 pozosta\u0142a Jelly w 10 wojew\u00f3dztwach jako jedyna rekomendowana odmiana w tej grupie wczesno\u015bci,<\/p>\n\n\n\n

– odmiany skrobiowe \u2013 \u015brednio wczesne Jubilat, Mieszko, Kuba i p\u00f3\u017ane Kura\u015b w 4 wojew\u00f3dztwach. (U nas tak\u017ce wczesne Partner, \u015brednio wczesne \u2013 Torpeda, \u015brednio p\u00f3\u017ane \u2013 Amarant, p. Hinga).<\/p>\n\n\n\n

Najliczniejsz\u0105 ofert\u0119 rekomendowanych do uprawy odmian ziemniaka maj\u0105 do dyspozycji rolnicy z woj. zachodniopomorskiego a\u017c 22, woj. kujawsko-pomorskiego \u2013 19 oraz pomorskiego \u2013 16 odmian i \u0142\u00f3dzkiego \u2013 14 odmian.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug danych PDO 2023 w wojew\u00f3dztwie kujawsko-pomorskim rekomendowanych jest \u0142\u0105cznie 19 odmian (wyt\u0142uszczone powy\u017cej, w tym trzy odmiany s\u0105 na etapie wst\u0119pnej rekomendacji.<\/p>\n\n\n\n

Aleksander Wr\u00f3bel, KPODR <\/p>\n\n\n\n

Fot. M. Rz\u0105sa<\/p>\n\n\n\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Odmiany ziemniak\u00f3w jadalnych w Polsce \u2013 przegl\u0105d popularnych gatunk\u00f3w, dost\u0119p: aktualizacja 08.02.2023, https:\/\/fajnyogrod.pl\/porady\/odmiany-ziemniakow-jadalnych-w-polsce-przeglad-popularnych-gatunkow\/,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Lista odmian zalecanych do uprawy w gatunkach ro\u015blin rolniczych w roku 2023 COBORU, Centralny O\u015brodek Badania Odmian Ro\u015blin Uprawnych, https:\/\/coboru.gov.pl\/pdo\/rekomendacja_gat,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Listy odmian zalecanych do  uprawy na obszarze wojew\u00f3dztwa w roku 2023 https:\/\/coboru.gov.pl\/pdo\/rekomendacja_woj,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Odmiany wpisane do Krajowego Rejestru, COBORU 2022, https:\/\/coboru.gov.pl\/pl\/kr\/kr_odm?kodgatunku=ZIK.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Upraw\u0119 ziemniak\u00f3w rozpocz\u0119to w Polsce od XVI wieku. Ziemniak jest gatunkiem rolniczym o du\u017cym znaczeniu gospodarczym, stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o po\u017cywienia dla<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4906,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18,31],"tags":[],"class_list":["post-4904","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-warzywa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4904"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4909,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4904\/revisions\/4909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}