![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/fe1.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/fe.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\nWzrost zb\u00f3\u017c zaczyna si\u0119 od momentu wysiewu ziarna do gleby<\/em><\/p>\n\n\n\n
Aby skie\u0142kowa\u0107, ro\u015blina potrzebuje tylko 2 czynnik\u00f3w \u2013 wilgoci i odpowiedniej temperatury. W tym momencie sk\u0142adniki pokarmowe ziarno ju\u017c posiada wewn\u0105trz i do skie\u0142kowania nie pobiera ich z gleby, bo nie ma czym. Dlatego jako\u015b\u0107 ziarna siewnego pozostaje poza wszelk\u0105 dyskusj\u0105 \u2013 jest najwa\u017cniejsza. Trwa to do momentu wytworzenia korzonka i p\u0119du, kt\u00f3re zapewni\u0105 pobieranie wody\u00a0z gleby i sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych (korzonek) oraz \u015bwiat\u0142a i dwutlenku w\u0119gla (p\u0119d nadziemny).<\/p>\n\n\n\n
Dlatego im lepszej jako\u015bci ziarno zostanie wysiane i im lepsze warunki glebowe stworzone b\u0119d\u0105 do skie\u0142kowania, tym lepsze otrzymamy wschody. Dopiero po ca\u0142kowitym wyczerpaniu zapas\u00f3w z wysianego ziarna ro\u015blina zaczyna w pe\u0142ni samodzielne \u017cycie. Od tego momentu ro\u015blina coraz bardziej intensywnie zaczyna rosn\u0105\u0107 tworz\u0105c p\u0119d g\u0142\u00f3wny i pierwsze 3 li\u015bcie. Z praktycznego punktu widzenia pierwszy okres (siew \u2013 faza 3 li\u015bci) w rozwoju zb\u00f3\u017c wymaga opr\u00f3cz materia\u0142u siewnego sprawdzonego pod wzgl\u0119dem zdrowotno\u015bci, si\u0142y, energii kie\u0142kowania i czysto\u015bci tak\u017ce nast\u0119puj\u0105cych warunk\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n
– Stworzenia jak najlepszych, r\u00f3wnych warunk\u00f3w glebowych poprzez prawid\u0142owe przygotowanie pola, tak aby gleby nie przesuszy\u0107. Im mniej wzruszamy gleb\u0119, tym lepiej. Ale co zrobi\u0107 po bardzo p\u00f3\u017anych przedplonach jak buraki czy kukurydza na ziarno? Po burakach wydaje si\u0119 wystarcza porz\u0105dna powierzchniowa uprawa bez orki. a po kukurydzy \u2013 tu zdania s\u0105 podzielone, zazwyczaj ko\u0144czy si\u0119 na orce i agregacie przedsiewnym, o ile s\u0105 ku temu warunki wilgotno\u015bciowe albo strip-till.<\/p>\n\n\n\n
– Wykonanie siewu w optymalnym terminie, na w\u0142a\u015bciw\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 (2\u20134 cm) i w odpowiedniej g\u0119sto\u015bci (licz\u0105c w sztukach na 1 m2), to podstawowy warunek udanych plon\u00f3w. Ka\u017cdy gatunek ma okre\u015blone w\u0142asne optymalne g\u0119sto\u015bci siewu i tego trzeba si\u0119 \u015bci\u015ble trzyma\u0107. Np. wg Grabi\u0144skiego (IUNG) dla pszenicy ozimej wynosi ona 380 ziaren\/m2, pszen\u017cyta ozimego 330 szt.\/m2, \u017cyta ozimego 250 szt.\/m2 i j\u0119czmienia ozimego 300 szt.\/m2, ale gdy termin jest bardzo p\u00f3\u017any \u2013 wtedy nale\u017cy norm\u0119 zwi\u0119kszy\u0107, ale wg mojej obserwacji nie trzeba wi\u0119cej ni\u017c 10\u201315%. Wa\u017cniejsza jest jako\u015b\u0107 przygotowania gleby i g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 siewu. Co do terminu, to wiemy, kiedy jest on optymalny dla ka\u017cdego gatunku. Co si\u0119 jednak stanie, gdy musimy zasia\u0107 p\u00f3\u017aniej? Z naszych do\u015bwiadcze\u0144, jakie uzyskali\u015bmy przez 25 lat prowadzenia kolekcji odmian podczas Kujawsko-Pomorskich Dni Pola w Grubnie wynika, \u017ce op\u00f3\u017anienie siewu na przyk\u0142ad j\u0119czmienia ozimego i wysiew nawet na pocz\u0105tku pa\u017adziernika pozwala\u0142 uzyskiwa\u0107 dobry plon wi\u0119kszo\u015bci odmian. To samo dotyczy\u0142o \u017cyta ozimego zar\u00f3wno populacyjnego, jak i hybrydowego. Pszenic\u0119 i pszen\u017cyto zazwyczaj udawa\u0142o si\u0119 wysiewa\u0107 w terminie optymalnym, czyli w naszym regionie do 5 pa\u017adziernika. Jednak doniesienia wielu rolnik\u00f3w wskazuj\u0105, \u017ce mo\u017cna zebra\u0107 dobry plon tak\u017ce, gdy siejemy nawet na pocz\u0105tku listopada, pod warunkiem, \u017ce siew m\u00f3g\u0142 by\u0107 wykonany w sprzyjaj\u0105cych warunkach wilgotno\u015bciowych. Jak potwierdzaj\u0105 rolnicy zazwyczaj p\u00f3\u017ano siane zbo\u017ca s\u0105 zdrowsze przez do\u015b\u0107 d\u0142ugi czas, podczas gdy wczesne siewy cz\u0119sto ju\u017c trzeba chroni\u0107 tak przed chorobami, jak i szkodnikami ze wzgl\u0119du na zazwyczaj d\u0142ug\u0105 i do\u015b\u0107 wilgotn\u0105 jesie\u0144 i potwierdzam, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie jest. Na pewno ujemn\u0105 stron\u0105 jest s\u0142abiej wykszta\u0142cony system korzeniowy ni\u017c przy siewie w terminie optymalnym, ale jest on i tak lepszy (podobnie jak u przew\u00f3dek) ni\u017c zb\u00f3\u017c jarych wysianych wiosn\u0105 \u2013 tu tworzy si\u0119 w\u0142a\u015bnie pewna, chyba najwa\u017cniejsza przewaga, kt\u00f3r\u0105 wykorzystuj\u0105 rolnicy.<\/p>\n\n\n\n
– Uzupe\u0142nienia sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w glebie poprzez nawo\u017cenie przedsiewne, g\u0142\u00f3wnie fosforu, potasu i magnezu, gdy go brakuje, a podanie tych sk\u0142adnik\u00f3w w tym okresie praktycznie przeznaczone jest tak\u017ce do wykorzystania w nast\u0119pnych okresach. Ale cz\u0119sto po p\u00f3\u017anych przedplonach rolnicy odk\u0142adaj\u0105 przedsiewne nawo\u017cenie na wiosn\u0119 i to te\u017c wydaje si\u0119 racjonalne ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 utraty efektywno\u015bci nawo\u017cenia \u2013 ale aby by\u0142y one wykorzystane powinno si\u0119 je zastosowa\u0107 bardzo wcze\u015bnie, czyli jak tylko mo\u017cna wjecha\u0107 w pole na wiosn\u0119, pami\u0119taj\u0105c \u017ce azot (N) mo\u017cemy stosowa\u0107 dopiero od 1 marca. Przy zbo\u017cach ozimych stosuje si\u0119 tak\u017ce startow\u0105 dawk\u0119 azotu, cho\u0107 przy bardzo p\u00f3\u017anym siewie zazwyczaj wystarczy to, co jest w nawozach wielosk\u0142adnikowych lub w pozosta\u0142o\u015bciach po przedplonie, a najwa\u017cniejsza staje si\u0119 pierwsza wiosenna jak najwcze\u015bniej podana dawka saletry amonowej. Zawsze nawo\u017cenie powinno by\u0107 prowadzone w oparciu o zasobno\u015b\u0107 gleby i potrzeby pokarmowe ro\u015blin wynikaj\u0105ce z zak\u0142adanego przez rolnika plonu. Bilansowanie sk\u0142adnik\u00f3w, a zw\u0142aszcza likwidowanie czynnika minimum (sk\u0142adnik, kt\u00f3rego brakuje limituje plonowanie) jest podstaw\u0105 nawo\u017cenia. W praktyce najefektywniejsze nawo\u017cenie azotem wyst\u0119puje przy pog\u0142\u00f3wnym jego stosowania w odpowiednich okresach. A najwa\u017cniejsze, aby uzupe\u0142ni\u0107 azot dost\u0119pny w glebie dla ro\u015blin przed wyst\u0105pieniem okres\u00f3w krytycznych.<\/p>\n\n\n\n
– Wyeliminowanie konkurencji chwast\u00f3w, najlepiej od samego pocz\u0105tku, oczywi\u015bcie po bardzo p\u00f3\u017anym siewie pozostaj\u0105 prawie wy\u0142\u0105cznie zabiegi wiosenne.<\/p>\n\n\n\n
To, kiedy zasiejemy zbo\u017ce ma wp\u0142yw na najwa\u017cniejszy etap w rozwoju ro\u015bliny zbo\u017cowej i tworzenia przysz\u0142ego plonu. Po wytworzeniu 3. li\u015bcia ro\u015blina zbo\u017cowa rozpoczyna krzewienie, a wi\u0119c pierwszy etap swojego rozmna\u017cania. Rozpoczyna si\u0119 ono w momencie wytworzenia w\u0119z\u0142a krzewienia i ko\u0144czy, gdy pierwsze \u017ad\u017ab\u0142a zaczynaj\u0105 \u201estrzela\u0107 w g\u00f3r\u0119\u201d. Jest to okres prowadz\u0105cy do tworzenia nowych p\u0119d\u00f3w, na kt\u00f3rych potencjalnie b\u0119d\u0105 osadzone k\u0142osy \u2013 teoretycznie im wi\u0119cej wytworzonych p\u0119d\u00f3w, tym potencjalnie wy\u017cszy plon, ale nie do ko\u0144ca. Przekroczenie optymalnej ich ilo\u015bci prowadzi ju\u017c do procesu odwrotnego \u2013 polegaj\u0105cego na wzro\u015bcie ilo\u015bci \u201ep\u0142onych \u017ad\u017abe\u0142\u201d, czyli takich, kt\u00f3re nie nios\u0105 k\u0142osa. Jednak przy p\u00f3\u017anych siewach raczej b\u0119dzie ich mniej, to znaczy nie grozi wytworzenie nadmiernej ich ilo\u015bci, raczej mo\u017ce by\u0107 odwrotnie, np. gdy wczesn\u0105 wiosn\u0105 b\u0119dzie sucho i zbyt ciep\u0142o. Potencjalnie na ka\u017cdym p\u0119dzie mo\u017ce (ale nie musi) osadzony by\u0107 k\u0142os z ziarnem. Tak wi\u0119c, od rozkrzewienia zale\u017ce\u0107 cz\u0119\u015bciowo b\u0119dzie, ile uzyskamy k\u0142os\u00f3w na 1 m2 i w efekcie na ca\u0142ym polu.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/fee2.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/fee.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\nWysiewany j\u0119czmie\u0144 ozimy na pocz\u0105tku pa\u017adziernika w Grubnie zawsze dobrze plonowa\u0142<\/em><\/p>\n\n\n\n
Budowa plonu na etapie krzewienia wi\u0105\u017ce si\u0119 jeszcze z innymi procesami, kt\u00f3rych go\u0142ym okiem nie wida\u0107. Ot\u00f3\u017c, kiedy powstaje nowy p\u0119d, to w ci\u0105gu kilku dni od jego uformowania rozpoczyna si\u0119 proces zawi\u0105zywania k\u0142osk\u00f3w, czyli zaczyna formowa\u0107 si\u0119 wielko\u015b\u0107 k\u0142osa (im cieplej, tym szybciej). Im wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 k\u0142osk\u00f3w w k\u0142osie zostanie wykszta\u0142cona, tym d\u0142u\u017cszy, wi\u0119kszy b\u0119dzie sam k\u0142os, a wi\u0119c\u00a0w przysz\u0142o\u015bci tak\u017ce plon. Jednocze\u015bnie wewn\u0105trz k\u0142osk\u00f3w po kilkudziesi\u0119ciu godzinach lub kilku dniach zn\u00f3w w zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w termicznych rozpoczyna si\u0119 proces r\u00f3\u017cnicowania kwiatk\u00f3w w k\u0142oskach, a wi\u0119c okre\u015blana jest potencjalna ilo\u015b\u0107 przysz\u0142ego ziarna. Proces \u201ewyd\u0142u\u017cania\u201d k\u0142osa trwa tylko do ko\u0144ca krzewienia, natomiast tworzenie kwiatk\u00f3w w k\u0142oskach trwa mniej wi\u0119cej do fazy drugiego kolanka.<\/p>\n\n\n\n
Okres krzewienia jest najwa\u017cniejszym okresem z punktu widzenia ro\u015bliny zbo\u017cowej i rolnika. Je\u015bli w tej fazie ro\u015blina nie wytworzy optymalnej ilo\u015bci p\u0119d\u00f3w i k\u0142osk\u00f3w, to wysokiego plonu nie b\u0119dzie. A decydowa\u0107 b\u0119dzie o tym ilo\u015b\u0107 wody i ilo\u015b\u0107 pokarmu dost\u0119pnego ro\u015blinie. Zasoby wilgoci mi\u0119dzy 20 kwietnia a 30 maja w naszych warunkach s\u0105 decyduj\u0105ce o plonowaniu zb\u00f3\u017c, a form jarych w szczeg\u00f3lno\u015bci. To dlatego w\u0142a\u015bnie rolnicy decyduj\u0105 si\u0119 na p\u00f3\u017ane siewy ozimin i cz\u0119sto pytaj\u0105 o siewy przew\u00f3dkowe. Nie mo\u017cna rolnikom odm\u00f3wi\u0107 racjonalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy z nas rolnik\u00f3w zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce zbo\u017ca dostosowuj\u0105 si\u0119 do d\u0142ugo\u015bci dnia i cho\u0107 s\u0105 wysiewane w r\u00f3\u017cnych terminach, to i tak zbiory b\u0119d\u0105 w bardzo zbli\u017conym czasie. To oznacza, \u017ce gdy dwaj rolnicy zasiali t\u0119 sam\u0105 odmian\u0119 pszenicy jeden w po\u0142owie wrze\u015bnia, a drugi na ko\u0144cu pa\u017adziernika, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105 m\u0142\u00f3ci\u0107 tego samego dnia.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/fee3.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/fee4.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\nPrzed zbiorem zawsze sprawdzamy dojrza\u0142o\u015b\u0107 i wilgotno\u015b\u0107 ziarn<\/em><\/p>\n\n\n\n
Zbi\u00f3r w odpowiednim terminie to tak\u017ce wa\u017cny element technologii<\/em><\/p>\n\n\n\n
Taki b\u0119dzie plon, na jaki pozwol\u0105 warunki stworzone od samego pocz\u0105tku przez rolnika oraz przez przyrod\u0119, na kt\u00f3r\u0105 wp\u0142ywu nie mamy. Deszczu i temperatury nie kupuje si\u0119 w sklepie i nie zagwarantuje ich \u017cadna firma.<\/p>\n\n\n\n
Marek Radzimierski, KPODR
Fot. M. Rz\u0105sa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W naszym regionie coraz wi\u0119cej rolnik\u00f3w zwi\u0119ksza area\u0142 uprawy ozimin kosztem zb\u00f3\u017c jarych. Ta tendencja jest zauwa\u017calna praktycznie w ka\u017cdym<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4455,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18,11],"tags":[],"class_list":["post-4449","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-zboza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4449"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4457,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4449\/revisions\/4457"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}