{"id":444,"date":"2013-01-13T13:43:00","date_gmt":"2013-01-13T12:43:00","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=444"},"modified":"2020-05-12T15:07:18","modified_gmt":"2020-05-12T13:07:18","slug":"444","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2013\/01\/13\/444\/","title":{"rendered":"Odch\u00f3w ciel\u0105t kluczem do sukcesu"},"content":{"rendered":"\n

Jednym z wielu wa\u017cniejszych element\u00f3w w chowie byd\u0142a jest wych\u00f3w ciel\u0105t. Daje on podstawy do tego, aby nasza przysz\u0142a rekordzistka cieszy\u0142a si\u0119 dobrym zdrowiem,  p\u0142odno\u015bci\u0105 czy d\u0142ugowieczno\u015bci\u0105. Ciel\u0119 rozpoczyna okres \u017cycia w momencie zap\u0142odnienia kom\u00f3rki jajowej w organizmie krowy. Od samego pocz\u0105tku \u017cycia ciel\u0119cia krowa musi by\u0107 zabezpieczona pod wzgl\u0119dem energii, bia\u0142ka, minera\u0142\u00f3w czy witamin. Niezmiernie wa\u017cnym etapem wzrostu jest moment przypadaj\u0105cy na zasuszenie krowy. W tym okresie krowa powinna otrzyma\u0107 pasz\u0119 dobr\u0105 jako\u015bciowo. Istotne jest r\u00f3wnie\u017c tu podanie preparatu mineralno \u2013witaminowego specjalnie dostosowanego do tego okresu. Po porodzie ciel\u0119 powinno mie\u0107 jak najszybciej udro\u017cnione nozdrza, odci\u0119t\u0105 (na wysoko\u015bci 10 cm) i zdezynfekowan\u0105 p\u0119powin\u0119. Wg wi\u0119kszo\u015bci naukowc\u00f3w i praktyk\u00f3w ciel\u0119 zaraz po wylizaniu przez krow\u0119 nale\u017cy odstawi\u0107 do indywidualnego kojca (stres zwi\u0105zany z rozstaniem).  Kojce wg obowi\u0105zuj\u0105cych norm powinny by\u0107 co najmniej tak szerokie, jak wysoko\u015b\u0107 ciel\u0119cia w k\u0142\u0119bie i co najmniej tak d\u0142ugie, jak 1,1 d\u0142ugo\u015bci cia\u0142a ciel\u0119cia. Niedopuszczalne wg zasad dobrostanu jest wi\u0105zanie ciel\u0105t do 6 miesi\u0105ca \u017cycia. Ciel\u0119ta zaraz po wycieleniu (ok. 0,5h \u2013 max 2h) powinny otrzyma\u0107 siar\u0119. Szybko i w odpowiedniej ilo\u015bci podana siara istotnie zwi\u0119ksza prze\u017cywalno\u015b\u0107 ciel\u0105t. Ciel\u0119ta po urodzeniu nie maj\u0105 odporno\u015bci na choroby. Odporno\u015b\u0107 ta jest zdobywana podczas picia siary w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 przeciwcia\u0142a. Im szybciej b\u0119dzie podana siara tym wi\u0119cej przeciwcia\u0142 dostanie si\u0119 do organizmu ciel\u0119cia i b\u0119dzie ono bardziej odporne na r\u00f3\u017cne czynniki chorobotw\u00f3rcze (Rys. 1).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

     Obok pr\u0119dko\u015bci podania siary wa\u017cna jest jej jako\u015b\u0107. Przyjmuje si\u0119 \u017ce siara ma najwi\u0119cej przeciwcia\u0142 u kr\u00f3w wielor\u00f3dek. Dobrym sposobem na sprawdzenie jako\u015bci siary jest wykorzystanie siaromierza (Rys. 2).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rys. 2 Siaromierz<\/p>\n\n\n\n

Ilo\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 w siarze jest skorelowana z g\u0119sto\u015bci\u0105 siary (Tab. 1).<\/p>\n\n\n\n

Kolor miarki siaromierza<\/td>Ocena<\/td>G\u0119sto\u015b\u0107<\/td>St\u0119\u017cenie Ig (g\/l)<\/td><\/tr>
Czerwony<\/td>Z\u0142a<\/td>< 1,043<\/td>< 39<\/td><\/tr>
\u017b\u00f3\u0142ty<\/td>Dostateczna<\/td>1,044 \u2013 1,056<\/td>42 – 77<\/td><\/tr>
Zielony<\/td>Dobra<\/td>1,057 \u2013 1,070<\/td>80 – 118<\/td><\/tr>
Zielony<\/td>B. dobra<\/td>> 1,071<\/td>> 118<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Tab. 1 Tabela do oznaczania st\u0119\u017cenia przeciwcia\u0142 Ig w siarze<\/p>\n\n\n\n

     Ilo\u015b\u0107 zadawanej siary zale\u017cy od jej jako\u015bci oraz wagi ciel\u0119cia. Przy prawid\u0142owej jako\u015bci siary pierwsza dawka powinna stanowi\u0107 4-5% masy cia\u0142a, czyli oko\u0142o 1,5 – 2l. Schemat karmienia siar\u0105 jest nast\u0119puj\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n

– pierwsze podanie siary 1,5 \u2013 2 litry, po p\u00f3\u0142 godziny 1 litr i po nast\u0119pnej p\u00f3\u0142 godzinie 1 litr<\/p>\n\n\n\n

– w pierwszym dniu podaje si\u0119 ok. 4 \u2013 5 litr\u00f3w  w 3 \u2013 4 odpasach,<\/p>\n\n\n\n

– od 2 \u2013 5 dnia  podaje si\u0119 6 \u2013 8 litr\u00f3w w 3 \u2013 4 odpasach.<\/p>\n\n\n\n

Dobr\u0105 praktyk\u0105 w ostatnim czasie jest zamra\u017canie siary w temp. \u2013 200<\/sup>C w 1 litrowych woreczkach foliowych czy butelkach. Taka siara zachowuje swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci do roku czasu. W przypadku kiedy po wycieleniu oka\u017ce si\u0119, \u017ce krowa ma zapalenie wymienia lub z\u0142\u0105 jako\u015bciowo siar\u0119, rozmra\u017camy nasz zapas w wodzie o temp. 30-400<\/sup>C i z powodzeniem podajemy ciel\u0119ciu. Spos\u00f3b podawania siary ciel\u0119ciu powinien by\u0107 zbli\u017cony do naturalnego, tzn. z butelki lub wiadra ze smoczkiem. Smoczek powinien by\u0107 oddalony od pod\u0142o\u017ca o 60 cm.<\/p>\n\n\n\n

Po okresie pojenia siar\u0105 ciel\u0119ta mo\u017cemy \u017cywi\u0107 wg. dw\u00f3ch system\u00f3w odchowu (Tab. 2):<\/p>\n\n\n\n

 <\/td>odch\u00f3w tradycyjny<\/td>odch\u00f3w skr\u00f3cony<\/td><\/tr>
czas trwania<\/td>90 dni<\/td>46 \u2013 50 dni<\/td><\/tr>
czas podawania siary<\/td>5 – 6 dni<\/td>5 – 6 dni<\/td><\/tr>
ilo\u015b\u0107 podawania mleka lub preparatu mlek.<\/td>6 – 8 litr\u00f3w\/dzie\u0144<\/td>4-5 litr\u00f3w\/dzie\u0144 (pierwsze dwa tygodnie 6 litr\u00f3w\/dzie\u0144)<\/td><\/tr>
rozpocz\u0119cie podawania paszy tre\u015bciwej<\/td>od 2 tygodnia (gniecione ziarno owsa + starter)<\/td>od 7 dnia (starter + ca\u0142e ziarno kukurydzy i owsa)<\/td><\/tr>
rozpocz\u0119cie podawania siana<\/td>od 2 tygodnia<\/td>nie podajemy siana<\/td><\/tr>
woda<\/td>do woli<\/td>do woli<\/td><\/tr>
odstawienie mleka lub preparatu mlek.<\/td>gdy ciel\u0119 pobiera przez kolejne 3 dni 1kg startera<\/td>gdy ciel\u0119 pobiera przez kolejne 3 dni 1,5kg startera<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Tab. 2 Metody odchowu ciel\u0105t<\/p>\n\n\n\n

Istotne cechy skr\u00f3conego odchowu to:
– mo\u017cliwie najszybsza zmiana ciel\u0119cia nieprze\u017cuwaj\u0105cego na prze\u017cuwacza,
– jak najszybsze odsadzenie ciel\u0119cia od drogiego preparatu mlekozast\u0119pczego i podawanie ta\u0144szej mieszanki tre\u015bciwej dla ciel\u0105t,
– zapewnienie optymalnego tempa wzrostu i zdrowotno\u015bci ciel\u0105t,<\/p>\n\n\n\n

– minimalizacja biegunek.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c tradycyjny odch\u00f3w w skr\u00f3cie mo\u017cna powiedzie\u0107 \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

– sprawdza si\u0119 w gorszych warunkach higienicznych,<\/p>\n\n\n\n

– ciel\u0119ta charakteryzuje wi\u0119kszy przyrost dobowy w por\u00f3wnaniu z systemem skr\u00f3conym,<\/p>\n\n\n\n

– jest dro\u017cszy.<\/p>\n\n\n\n

     Zasady podawania mleka czy preparat\u00f3w mlekozast\u0119pczych w w\/w systemach s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n\n\n\n

– dba\u0142o\u015b\u0107 o higien\u0119 pojenia, \u015bwie\u017co\u015b\u0107 pokarmu i temperatur\u0119 p\u00f3j\u0142a 300<\/sup>C \u2013 350<\/sup>C,<\/p>\n\n\n\n

– na og\u00f3\u0142 preparat mlekozost\u0119pczy rozpuszcza si\u0119 w oko\u0142o 7 l wody o temperaturze 38 \u2013 450<\/sup>C,<\/p>\n\n\n\n

– dwukrotne pojenie w ci\u0105gu doby od 10 dnia \u017cycia, a w ostatnim tygodniu przed odsadzeniem podawanie 2l p\u00f3j\u0142a na sztuk\u0119 raz dziennie,<\/p>\n\n\n\n

– podawanie p\u00f3j\u0142a z wiadra ze smoczkiem,<\/p>\n\n\n\n

– mleko zawiera optymalny sk\u0142ad sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, mineralnych i witaminowych, jest pokarmem lepszym ni\u017c preparaty mlekozast\u0119pcze,<\/p>\n\n\n\n

– mleko od krowy w trakcie terapii antybiotykowej czy mleko z podwy\u017cszon\u0105 ilo\u015bci\u0105  kom\u00f3rek somatycznych nie nadaje si\u0119 do spo\u017cycia przez ciel\u0119ta (zw\u0142aszcza cieliczki).<\/p>\n\n\n\n

            Siano jest wa\u017cn\u0105 pasz\u0105 w \u017cywieniu ciel\u0105t. Dzia\u0142a ono stymuluj\u0105co na rozw\u00f3j brodawek \u017cwacza i b\u0142ony \u015bluzowej przed\u017co\u0142\u0105dk\u00f3w. Jednak\u017ce w przypadku odchowu skr\u00f3conego ciel\u0105t siano dobrej jako\u015bci stosujemy dopiero 2 tygodnie po odstawieniu ciel\u0105t od mleka czy preparat\u00f3w mlekozast\u0119pczych. Siano w tym przypadku zast\u0105pione jest ca\u0142ymi ziarnami owsa i kukurydzy . Ca\u0142e ziarna w\/w gatunk\u00f3w ro\u015blin wraz z pe\u0142nowarto\u015bciow\u0105 pasz\u0105 tre\u015bciw\u0105 (zawieraj\u0105c\u0105 22% bia\u0142ka w s.m.) powoduje wzrost mi\u0119\u015bni\u00f3wki \u017cwacza i wysoki przyrost brodawek \u017cwaczowych. Przyrost brodawek w skr\u00f3conym odchowie jest szybszy, przez co zwierz\u0119 szybciej wykorzystuje sk\u0142adniki pokarmowe z paszy tre\u015bciwej. Stosunek ca\u0142ych ziaren do startera powinien w pierwszych 3 \u2013 4 tygodniach mie\u0107 proporcj\u0119 1:3 a potem 1:2 do uko\u0144czenia 3 m-ca \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

            Nie ma \u017cycia bez wody. We wszystkich systemach odpasu ciel\u0105t niezb\u0119dnym dodatkiem jest woda. Przy zbyt ma\u0142ym podawaniu wody dla ciel\u0105t ograniczamy prawid\u0142owy wzrost co wp\u0142ywa negatywnie na dalszy okres \u017cycia zwierz\u0119cia (Tab. 3).<\/p>\n\n\n\n

Tab. 3 <\/p>\n\n\n\n

Wiek ciel\u0119cia (tygodnie)<\/td>Zapotrzebowanie na wod\u0119 (litry)<\/td><\/tr>
1<\/td>–<\/td><\/tr>
2<\/td>–<\/td><\/tr>
3<\/td>1<\/td><\/tr>
4<\/td>2<\/td><\/tr>
5<\/td>3<\/td><\/tr>
6<\/td>3<\/td><\/tr>
7<\/td>5<\/td><\/tr>
8<\/td>6<\/td><\/tr>
9<\/td>8<\/td><\/tr>
10<\/td>9<\/td><\/tr>
11 – 13<\/td>12<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Pater
KPODR w Minikowie<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednym z wielu wa\u017cniejszych element\u00f3w w chowie byd\u0142a jest wych\u00f3w ciel\u0105t. Daje on podstawy do tego, aby nasza przysz\u0142a rekordzistka<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2806,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-mleczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=444"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/444\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2807,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/444\/revisions\/2807"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}