![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/slon1-681x1024.jpg\"){kind=spacer}
<\/figure><\/div>\n\n\n\nNale\u017cy do ro\u015blin oleistych, wykorzystywany jest g\u0142\u00f3wnie jako surowiec w produkcji olej\u00f3w ro\u015blinnych. Znajduje zastosowanie w przemy\u015ble spo\u017cywczym, kosmetycznym, farmaceutycznym oraz technicznym. <\/p>\n\n\n\n
Powierzchnie upraw ro\u015blin oleistych od pocz\u0105tku 1960 roku wykazuj\u0105 tendencj\u0119 rosn\u0105c\u0105. Obecnie, wed\u0142ug danych, FAO \u015bwiatowa powierzchnia ro\u015blin oleistych oraz zbiory poszczeg\u00f3lnych ro\u015blin maj\u0105 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: soja ponad 120 mln ha (zbi\u00f3r 350 mln ton), rzepak 35 mln ha (zbi\u00f3r 76 mln ton), s\u0142onecznik 27 mln ha (zbi\u00f3r 48 mln ton), a oliwki 11 mln ha (ze zbiorem 21 mln ton).<\/p>\n\n\n\n
Wymagania uprawy s\u0142onecznika<\/p>\n\n\n\n
S\u0142onecznik jest ro\u015blin\u0105 jednoroczn\u0105 i nale\u017cy do rodziny astrowatych. Pochodzi z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej (USA), w Europie pojawi\u0142 si\u0119 w 1510 roku. Uprawiany jest w ponad 80 krajach na \u015bwiecie, g\u0142\u00f3wnie w Ukrainie, Rosji, Hiszpanii, Francji, Niemczech, Rumuni, W\u0119grzech, Mo\u0142dawii, Argentynie, Stanach Zjednoczonych, Turcji, Indiach i\u00a0Chinach.<\/p>\n\n\n\n
Termin siewu s\u0142onecznika przypada na II dekad\u0119 kwietnia do I dekady maja. Czas jego kwitnienia przypada od lipca do pa\u017adziernika. Pestki s\u0142onecznika najlepsze s\u0105 w smaku, kiedy ich zbi\u00f3r nast\u0119puje od po\u0142owy sierpnia do po\u0142owy wrze\u015bnia.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142onecznik ma ma\u0142e wymagania glebowe, przystosuje si\u0119 nawet do najtrudniejszych warunk\u00f3w. Najlepiej sprawdzi si\u0119 na glebach przepuszczalnych, lekkich o odczynie oboj\u0119tnym (pH 6,5\u20137,2). Dobrze radzi sobie tak\u017ce podczas suszy. Przybiera na znaczeniu jako doskona\u0142a ro\u015blina w p\u0142odozmianie. Dzi\u0119ki palowemu systemowi korzeniowemu przedostaje si\u0119 w g\u0142\u0105b gleby w poszukiwaniu wody i sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, co wp\u0142ywa na popraw\u0119 struktury. Pozostawiona na polu biomasa wzbogaca tak\u017ce stanowisko w materi\u0119 organiczn\u0105. S\u0142onecznik w zmianowaniu ucina cykl r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b przede wszystkim tam, gdzie stosowano monokultur\u0119 zbo\u017cow\u0105. W\u015br\u00f3d chor\u00f3b, kt\u00f3re zostaj\u0105 zatarte, jest mi\u0119dzy innymi: rdza, fuzarioza, choroby podsuszkowe.<\/p>\n\n\n\n
Powierzchnia uprawy<\/p>\n\n\n\n
S\u0142onecznik jest alternatyw\u0105 dla wielu ro\u015blin uprawnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci dla rzepaku, gdy\u017c jest ro\u015blin\u0105 oleist\u0105, dlatego te\u017c coraz cz\u0119\u015bciej uprawia si\u0119 go w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug danych ARiMR, w\u00a0 roku bie\u017c\u0105cym powierzchnia zasiewu s\u0142onecznika w Polsce wynios\u0142a 64 752,62 ha, a w wojew\u00f3dztwie kujawsko-pomorskim 5 694,47 ha. W por\u00f3wnaniu\u00a0z 2020 rokiem area\u0142 zasiew\u00f3w osi\u0105gn\u0105\u0142 wzrost, a\u017c o 571%.<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bciwo\u015bci i zastosowanie s\u0142onecznika<\/p>\n\n\n\n Nasiona s\u0142onecznika zawieraj\u0105 witamin\u0119 A, witaminy z grupy B (B2 i B5) oraz witaminy C i K. W swoim sk\u0142adzie maj\u0105 mikro- i makroelementy: cynk, potas, wap\u0144 i \u017celazo. S\u0105 tak\u017ce bogate w aminokwasy i nienasycone kwasy t\u0142uszczowe (niezb\u0119dne w prawid\u0142owym od\u017cywianiu ka\u017cdego cz\u0142owieka). Jego owoce zawieraj\u0105 do 38% oleju.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wnymi kierunkami produkcji s\u0142onecznika jest uprawa na nasiona (do bezpo\u015bredniego spo\u017cycia) lub do przetw\u00f3rstwa, np. na olej. Olej s\u0142onecznikowy jest drugim pod wzgl\u0119dem najcz\u0119\u015bciej wybieranych olej\u00f3w spo\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\n Wysuszone \u0142odygi s\u0142onecznika oraz olej mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 w produkcji biopaliw do silnik\u00f3w diesla. \u0141odygi zawieraj\u0105 du\u017co w\u0142\u00f3kien, dzi\u0119ki czemu nadaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do produkcji papieru.<\/p>\n\n\n\n S\u0142onecznik ma du\u017ce znaczenie jako karma dla zwierz\u0105t. Z ca\u0142ych ro\u015blin pozyskuje si\u0119 kiszonk\u0119, kt\u00f3ra jest stosowana w \u017cywieniu prze\u017cuwaczy, zawiera du\u017co ADF (w\u0142\u00f3kno detergentowe kwa\u015bne). \u015aruta s\u0142onecznikowa jest produktem ubocznym po produkcji oleju z nasion s\u0142onecznika.<\/p>\n\n\n\n S\u0142onecznik wykorzystywany jest r\u00f3wnie\u017c w kosmetyce, przemy\u015ble farmaceutycznym do produkcji lekarstw, szczeg\u00f3lnie w chorobach p\u0142uc oraz w przemy\u015ble odzie\u017cowym \u2013 niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci ro\u015bliny wykorzystywane s\u0105 do produkcji barwnik\u00f3w, farb.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna zapomnie\u0107, \u017ce s\u0142onecznik jest ro\u015blin\u0105 miododajn\u0105, ma ogromne znaczenie dla pszcz\u00f3\u0142. Z py\u0142ku kwiatowego pszczo\u0142y s\u0105 w stanie wyprodukowa\u0107 70 kg miodu z 1 ha powierzchni.<\/p>\n\n\n\n Rynek s\u0142onecznika<\/p>\n\n\n\n Ukraina jest najwi\u0119kszym na \u015bwiecie producentem nasion s\u0142onecznika oraz eksporterem oleju ro\u015blinnego. Jedna trzecia \u015bwiatowego eksportu oleju s\u0142onecznikowego pochodzi z Ukrainy, a pa\u0144stwa Unii Europejskiej pobieraj\u0105 a\u017c 30% tego produktu. Z kraj\u00f3w Europy Wschodniej pochodzi 22% nasion s\u0142onecznika zbieranych na ca\u0142ym \u015bwiecie. W 2021 roku w UE zebrano 10,5 mln ton nasion s\u0142onecznika, a jej g\u0142\u00f3wni producenci to: Rumunia (3 mln t), Bu\u0142garia (1,9 mln t), Francja (1,9 mln t), W\u0119gry (1,7 mln t) i Hiszpania (0,77 mln t). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 importu do UE pochodzi\u0142a z Mo\u0142dawii (300 tys. ton).<\/p>\n\n\n\n Rynek\u00a0s\u0142onecznika\u00a0jest rynkiem mi\u0119dzynarodowym, a jego ceny wzros\u0142y do nowej\u00a0rekordowej warto\u015bci 1 100 USD\u00a0za ton\u0119, czyli 4\u00a0887,03 z\u0142 (dane na dzie\u0144 30.04.2022). We Francji, na rynku hurtowym Saint-Nazaire, za s\u0142oneczniki p\u0142aci si\u0119 ok. 1 000 euro za ton\u0119.\u00a0Jest to dwa razy wi\u0119cej ni\u017c\u00a0w roku ubieg\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n Komisja Europejska spodziewa si\u0119, \u017ce produkcja nasion s\u0142onecznika w 2022 r. wzro\u015bnie o oko\u0142o 640 000 ton (czyli o ok. 6,6%) do 11,2 miliona. Jednocze\u015bnie nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce import spadnie o ponad 100 tys. ton do 320 tys. ton, a eksport ma pozosta\u0107 na stabilnym poziomie 300 tys. ton.<\/p>\n\n\n\n Ewa Biniek, KPODR\u00a0 Opracowano na podstawie: S\u0142onecznik zyskuje coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107, a jego area\u0142 uprawy powoli ro\u015bnie.\u00a0 Najwi\u0119kszymi zaletami tej ro\u015bliny s\u0105: niewielkie wymagania glebowe, odporno\u015b\u0107<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4438,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-4435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4435"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4441,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4435\/revisions\/4441"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/slon2.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/slon3-1024x681.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/slon4.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/slon5.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n
Fot. W. Janiak<\/p>\n\n\n\n
ARiMR, zpe.gov.pl, Uprawa s\u0142onecznika-poradnik (lidea-seeds.pl), Atlas ro\u015blin (atlas-ro\u015blin.pl), Encyklopedia (ekologia.pl), Agrarheute\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"