{"id":411,"date":"2020-04-15T11:32:38","date_gmt":"2020-04-15T09:32:38","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=411"},"modified":"2020-05-13T11:51:06","modified_gmt":"2020-05-13T09:51:06","slug":"utrzymanie-bydla-miesnego-uwieziowe-czy-wolnostanowiskowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/04\/15\/utrzymanie-bydla-miesnego-uwieziowe-czy-wolnostanowiskowe\/","title":{"rendered":"Utrzymanie byd\u0142a mi\u0119snego uwi\u0119ziowe czy wolnostanowiskowe?"},"content":{"rendered":"\n

Z ka\u017cdym kolejnym rokiem pog\u0142owie byd\u0142a mi\u0119snego wzrasta. Doskonale obrazuj\u0105 to dane por\u00f3wnawcze z 2015 oraz 2016 roku. Wed\u0142ug GUS w grudniu 2016 pog\u0142owie byd\u0142a wynosi\u0142o 5,99 mln sztuk, wobec  5,66 mln sztuk w grudniu 2015 roku. Pojawia si\u0119 pytanie, jaki system utrzymania wdro\u017cy\u0107, aby odch\u00f3w by\u0142 efektywny i jednocze\u015bnie op\u0142acalny?<\/p>\n\n\n\n

Byd\u0142o mi\u0119sne, cho\u0107 zdecydowanie mniej wra\u017cliwe i delikatne od byd\u0142a mlecznego, musi mie\u0107 zapewnione odpowiednie warunki utrzymania oraz mikroklimat. Hodowca bezwzgl\u0119dnie musi zapewni\u0107 odpowiednie pomieszczenia, w\u0142a\u015bciwe \u017cywienie oraz opiek\u0119 weterynaryjn\u0105. Ka\u017cda grupa wiekowa potrzebuje nieco odmiennych warunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

System uwi\u0119ziowy<\/p>\n\n\n\n

Obory posiadaj\u0105 stanowiska, w kt\u00f3rych zwierz\u0119ta s\u0105 uwi\u0105zane. Do skr\u0119powania najcz\u0119\u015bciej u\u017cywa si\u0119 \u0142a\u0144cucha b\u0105d\u017a jarzma. To tradycyjny spos\u00f3b utrzymania zwierz\u0105t, kt\u00f3ry sprawdza si\u0119 w stadach do kilkudziesi\u0119ciu sztuk (max. 40\u201350). Unia Europejska przewiduje normy wymiar\u00f3w stanowisk w przypadku ob\u00f3r uwi\u0119ziowych. Dla byd\u0142a opasowego do 300 kg: d\u0142ugo\u015b\u0107 min. 1,3 m, szeroko\u015b\u0107 min. 0,8 m.<\/p>\n\n\n\n

Osobniki powy\u017cej 300 kg d\u0142ugo\u015b\u0107 min. 1,45 m, a szeroko\u015b\u0107 min. 0,95 m. Jedn\u0105 z zasad og\u00f3lnych jest wi\u0105zanie sztuki w momencie, kiedy przekroczy 150 kg masy cia\u0142a. Mnogo\u015b\u0107 przepis\u00f3w, liczb i wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z tym kar za nieprzestrzeganie, przysparza wielu zmartwie\u0144 hodowcy. Przyk\u0142adowo istnieje przepis dotycz\u0105cy ca\u0142kowitego zakazu wi\u0105zania ciel\u0105t do 6 miesi\u0105ca \u017cycia (wyj\u0105tkiem jest wi\u0105zanie podczas karmienia i to nie d\u0142u\u017cej ni\u017c na godzin\u0119).<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cde stanowisko musi posiada\u0107 sta\u0142y dost\u0119p do wody. Najwygodniejszym sposobem zadawania wody s\u0105 poid\u0142a (np. komorowe lub miseczkowe). Miejscem poboru pokarmu jest st\u00f3\u0142 paszowy, kt\u00f3ry musi by\u0107 regularnie czyszczony i uzupe\u0142niany \u015bwie\u017c\u0105 pasz\u0105. Zapach niedojad\u00f3w nie zach\u0119ca, ale co istotniejsze powoduj\u0105 one niestrawno\u015bci skutkuj\u0105ce brakiem apetytu. Byd\u0142o, kt\u00f3re nie je \u2013 nie przyrasta i nie przynosi zysk\u00f3w. Przyjmuje si\u0119, \u017ce minimalny, op\u0142acalny przyrost dzienny wynosi ok. 900\u20131 000 g. Poni\u017cej tych parametr\u00f3w hodowca traci.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na utrzymanie czysto\u015bci wok\u00f3\u0142 zwierz\u0105t. Usuwanie obornika musi odbywa\u0107 si\u0119 regularnie \u2013 najcz\u0119\u015bciej r\u0119cznie. W tym miejscu warto wspomnie\u0107, \u017ce istniej\u0105 dwa typy systemu uwi\u0119ziowego: \u015bcio\u0142owy i bez\u015bcio\u0142owy. W przypadku pierwszego z nich \u015bci\u00f3\u0142k\u0119 nale\u017cy uzupe\u0142nia\u0107 codziennie \u015bwie\u017c\u0105 s\u0142om\u0105. To generuje dodatkowe koszty i poch\u0142ania czas hodowcy.  Z kolei drugi \u2013 bez\u015bcio\u0142owy dzieli si\u0119 na: rusztowy i p\u00f3\u0142rusztowy. W stanowiskach rusztowych legowiska maj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 150 cm. Dzi\u0119ki temu legowiska nie s\u0105 zanieczyszczone odchodami. Dalsz\u0105 ich cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0105 ruszta, przez kt\u00f3re fekalia dostaj\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio do zbiornika gnojowicy. Stanowiska p\u00f3\u0142rusztowe wymagaj\u0105 wi\u0119cej uwagi. Cz\u0119\u015b\u0107 legowiskowa jest powi\u0119kszona do 180 cm d\u0142ugo\u015bci. Tu ruszt jest nieco kr\u00f3tszy, co oznacza, \u017ce aby wszystkie odchody trafi\u0142y do zbiornika na gnojowic\u0119, nale\u017cy u\u017cy\u0107 zgarniacza. Zar\u00f3wno w systemie rusztowym i p\u00f3\u0142rusztowym legowiska mog\u0105 by\u0107 wy\u0142o\u017cone gumowymi matami, trocinami lub piaskiem. W tym wypadku zatem pojawia si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzenia udogodnie\u0144 technologicznych, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zaoszcz\u0119dzi\u0107 czas, zmniejszy\u0107 nak\u0142ady pracy oraz koszty zwi\u0105zane ze \u015bci\u00f3\u0142k\u0105. Materia\u0142y te nie ulegaj\u0105 bowiem tak szybko zniszczeniu, st\u0105d ich wymiana b\u0105d\u017a uzupe\u0142nienie nie wymaga du\u017cej regularno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Warto ponadto zaznaczy\u0107, \u017ce uwi\u0119\u017a negatywnie wp\u0142ywa na psychik\u0119 zwierz\u0119cia i jego komfort \u017cycia. Byd\u0142o to gatunek stadny, potrzebuje kontaktu z grup\u0105 (poprzez ocieranie, obskakiwanie czy lizanie). \u0141a\u0144cuchy za\u015b ograniczaj\u0105 jakikolwiek ruch.<\/p>\n\n\n\n

System wolnostanowiskowy<\/p>\n\n\n\n

Utrzymanie \u201ewolne od stanowisk\u201d przeznaczone jest dla wi\u0119kszych stad byd\u0142a. Zwierz\u0119ta maj\u0105 bezpo\u015bredni kontakt ze sob\u0105 oraz poruszaj\u0105 si\u0119 swobodnie. Jedynym ograniczeniem jest konieczno\u015b\u0107 podzia\u0142u na grupy. W momencie zaniechania tej czynno\u015bci, istnieje bowiem ryzyko, \u017ce osobniki s\u0142absze \u2013 o mniejszych gabarytach \u2013 zostan\u0105 st\u0142amszone przez starsze i wi\u0119ksze. Odmienno\u015bci w grupie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze stresem. Zwierz\u0119 zestresowane nie pobiera pokarmu, a tym samym nie przyrasta.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami, aby zachowa\u0107 prawid\u0142owy dobrostan, powierzchnia dla jednej sztuki w kojcu powinna wynosi\u0107:<\/p>\n\n\n\n

– krowa o masie powy\u017cej 500 kg \u2013 5 m\u00b2,<\/p>\n\n\n\n

– krowa i ja\u0142\u00f3wka cielna powy\u017cej 7 miesi\u0105ca cielno\u015bci do 500 kg \u2013 4,5 m\u00b2,<\/p>\n\n\n\n

– ja\u0142\u00f3wka w wieku powy\u017cej 19 miesi\u0119cy do 7 miesi\u0105ca ci\u0105\u017cy \u2013 2,5 m\u00b2.<\/p>\n\n\n\n

– ja\u0142\u00f3wka w wieku 6\u201319 miesi\u0119cy \u2013 2 m\u00b2,<\/p>\n\n\n\n

– byd\u0142o opasowe o masie cia\u0142a do  300 kg \u2013 1,6 m\u00b2 ,<\/p>\n\n\n\n

– byd\u0142o opasowe o masie cia\u0142a 300\u2013450 kg \u2013 2 m\u00b2 ,<\/p>\n\n\n\n

– byd\u0142o opasowe o masie cia\u0142a powy\u017cej 450 kg \u2013 2,5 m\u00b2 .<\/p>\n\n\n\n

Utrzymanie mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 \u015bcio\u0142owo lub bez\u015bcio\u0142owo. W przypadku \u015bcio\u0142owego mo\u017cna stosowa\u0107 tzw. boksy (indywidulane stanowiska legowiskowe). Liczba legowisk jest uzale\u017cniona od ilo\u015bci sztuk byd\u0142a, musi by\u0107 taka sama. To wa\u017cny aspekt ze wzgl\u0119du na hierarchi\u0119 kszta\u0142tuj\u0105c\u0105 si\u0119 w stadzie. Zalet\u0105 boks\u00f3w jest te\u017c mniejsze zu\u017cycie s\u0142omy (ok. 1 kg na sztuk\u0119 w ci\u0105gu doby) oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 u\u017cycia materacy z tworzyw sztucznych.<\/p>\n\n\n\n

W oborach bez\u015bcio\u0142owych natomiast wyr\u00f3\u017cniamy cz\u0119\u015bci: legowiskow\u0105 i paszow\u0105. St\u00f3\u0142 paszowy powinien by\u0107 umieszony wy\u017cej wzgl\u0119dem \u015bci\u00f3\u0142ki, co pozwoli zminimalizowa\u0107 zanieczyszczenia paszy. Dost\u0119pno\u015b\u0107 do \u015bwie\u017cej wody musi by\u0107 zapewniona w postaci jednego poid\u0142a na 10 sztuk. Najlepszym zatem rozwi\u0105zaniem jest usytuowanie poide\u0142 przy stole paszowym, aby ograniczy\u0107 zalewanie \u015bci\u00f3\u0142ki. \u017beby urozmaici\u0107 \u015brodowisko, byd\u0142o powinno mie\u0107 wybiegi, ogrodzone do wysoko\u015bci 110\u2013130 cm i regularnie z nich korzysta\u0107. System ten ma wiele zalet. Jest bardzo zbli\u017cony do naturalnego bytowania. Umo\u017cliwia swobodne poruszanie si\u0119, nie ogranicza kontaktu z innymi zwierz\u0119tami. \u015acio\u0142owa nawierzchnia wp\u0142ywa na zdrowotno\u015b\u0107 racic oraz komfort wypoczynku (byd\u0142o le\u017cy oko\u0142o 12\u201314 godzin dziennie).<\/p>\n\n\n\n

System pastwiskowy<\/p>\n\n\n\n

Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na utrzymanie pastwiskowe. W\u00f3wczas zwierz\u0119ta przebywaj\u0105 na pastwisku od wiosny do p\u00f3\u017anej jesieni (oko\u0142o 160\u2013170 dni). Zim\u0119 sp\u0119dzaj\u0105 w budynkach.  Aby ustali\u0107 wielko\u015b\u0107 pastwiska nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na: liczebno\u015b\u0107 stada (DJP), d\u0142ugo\u015b\u0107 sezonu pastwiskowego oraz przewidywany plon (t z ha). Dla przyk\u0142adu, gdy plon zielonej masy z ha to 20 ton, sezon pastwiskowy wynosi 160 dni, zapotrzebowanie dzienne dla jednej sztuki wynosi 80 kg, to powierzchnia pastwiska dla 1 DJP powinna wynosi\u0107 0,65 ha. W Polsce stosuje si\u0119 wypas rotacyjny i wypas ci\u0105g\u0142y. Cz\u0119\u015bciej stosowany wypas rotacyjny polega na regularnym spasaniu z okre\u015blonych cz\u0119\u015bci pastwiska przy pomocy systemu kwaterowego lub dawkowania paszy. Kwaterowy polega na podzieleniu pastwiska na cz\u0119\u015bci i kolejne ich spasanie. Ilo\u015b\u0107 kwater jest uzale\u017cniona od czasu odro\u015bni\u0119cia ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n

Dawkowanie paszy dzieje si\u0119 poprzez wydzielanie zwierz\u0119tom (1\u20132 razy dziennie) innej cz\u0119\u015bci pastwiska. Dzi\u0119ki temu wykorzystanie plonu jest wi\u0119ksze, a zwierz\u0119ta ca\u0142y czas maj\u0105 dost\u0119p do \u015bwie\u017cej paszy.<\/p>\n\n\n\n

System opasu ci\u0105g\u0142ego polega na spasaniu ca\u0142ej powierzchni pastwiska przez ca\u0142y okres trwania wypasu. Nie nale\u017cy zapomina\u0107 o wodzie. Obowi\u0105zkiem jest zapewnienie na pastwisku sta\u0142ego dost\u0119pu do \u015bwie\u017cej wody (beczkowozy lub wozy poid\u0142owe).<\/p>\n\n\n\n

U\u017cytki zielone to idealne miejsce do wypasu byd\u0142a. Cechuj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 gatunkow\u0105 spo\u017cywanych ro\u015blin, co przek\u0142ada si\u0119 na jako\u015b\u0107 i warto\u015b\u0107 paszow\u0105. W sk\u0142ad poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w wchodz\u0105 wszystkie niezb\u0119dne sk\u0142adniki pokarmowe w odpowiednich ilo\u015bciach. Pastwiska sprzyjaj\u0105 zdrowotno\u015bci byd\u0142a. Dzia\u0142anie promieni s\u0142onecznych, \u015bwie\u017cego powietrza, ruchu oraz zi\u00f3\u0142 korzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na kondycj\u0119 zwierz\u0105t i odporno\u015b\u0107 na choroby. System pastwiskowy jest zdecydowanie najta\u0144szym sposobem utrzymania, daj\u0105cym podobne efekty jak w przypadku innych system\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3ry bardziej korzystny?<\/p>\n\n\n\n

Byd\u0142o mi\u0119sne ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j temperament i silny instynkt stadny wymaga wolno\u015bci. St\u0105d te\u017c system wolnostanowiskowy jest dla nich lepszym rozwi\u0105zaniem. Bior\u0105c pod uwag\u0119 przyrosty, mitem jest, \u017ce byd\u0142o chodz\u0105ce luzem przyrasta wolniej. Przyrost dzienny sztuk utrzymywanych uwi\u0119ziowo i wolnostanowiskowo jest por\u00f3wnywalny. Natomiast je\u015bli chodzi o wydajno\u015b\u0107 rze\u017an\u0105, ta niekiedy jest wy\u017csza u utrzymywanych swobodnie. Dzieje sie tak dzi\u0119ki obni\u017conej sk\u0142onno\u015bci do ot\u0142uszczania, poprzez wydatkowanie nadmiaru energii na ruch. Nie ilo\u015b\u0107, a tak\u017ce jako\u015b\u0107 decyduje o zbycie. Celem efektywnego chowu jest uzyskanie wysokiej jako\u015bci wo\u0142owiny. Mi\u0119so pochodz\u0105ce z uboju \u201ezwierz\u0105t uwi\u0119zionych\u201d posiada gorsze walory smakowe, mniejsz\u0105 krucho\u015b\u0107, marmurkowato\u015b\u0107 i soczysto\u015b\u0107 wzgl\u0119dem utrzymania wolnostanowiskowego. Marmurkowato\u015b\u0107 to pierwsza, zauwa\u017calna cecha wskazuj\u0105ca na wysok\u0105 jako\u015b\u0107 mi\u0119sa. W wo\u0142owinie znajduj\u0105 si\u0119 dwa rodzaje t\u0142uszczu: podsk\u00f3rny, gromadzony w tkance mi\u0119\u015bniowej oraz \u015br\u00f3dmi\u0119\u015bniowy okrywaj\u0105cy pojedyncze wi\u0105zki w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bniowych. Obecno\u015b\u0107 tego drugiego daje obraz po\u017c\u0105danej marmurkowato\u015bci, kt\u00f3ra kulinarnie \u0142\u0105czy si\u0119 z soczysto\u015bci\u0105. Pod wp\u0142ywem obr\u00f3bki cieplnej wytopiony t\u0142uszcz chroni mi\u0119so przed wysuszeniem. Dzi\u0119ki temu wo\u0142owina zachowuje odpowiedni\u0105 zawarto\u015b\u0107 wody (ok. 70%). Krucho\u015b\u0107 jest to \u0142atwo\u015b\u0107 rozdrabniania mi\u0119sa podczas gryzienia. W du\u017cej mierze zale\u017cy od: przebiegu procesu dojrzewania mi\u0119sa, grubo\u015bci w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bniowych, rozdrobnienia i ilo\u015bci t\u0142uszczu \u015br\u00f3dmi\u0119\u015bniowego oraz zawarto\u015bci i rozmieszczenia tkanki \u0142\u0105cznej. Cena r\u00f3wnie\u017c jest nieco inna \u2013 z korzy\u015bci\u0105 dla systemu wolnego. To tylko kilka z wielu powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych hodowcy produkuj\u0105cy wo\u0142owin\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 decyduj\u0105 si\u0119 inwestowa\u0107 w obory wolnostanowiskowe.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c, nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce przy podj\u0119ciu decyzji, kt\u00f3ry z system\u00f3w utrzymania wcieli\u0107 w \u017cycie nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wielko\u015b\u0107 stada, za\u0142o\u017cony cel chowu, ras\u0119 i jej predyspozycje, dobrostan, bezpiecze\u0144stwo pracy oraz zasobno\u015b\u0107 finansow\u0105 inwestuj\u0105cego. Koszty obory wolnostanowiskowej wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 mniejsze, lecz wszystko zale\u017cy od technologii, jakie chcemy wprowadzi\u0107 dla w\u0142asnych udogodnie\u0144. Tych na rynku bowiem nie brakuje.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
image description<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Aldona Marcinkowska
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego 
Fot. W. Janiak, B. Lubi\u0144ski, L. Piechocki, S. Pater<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z ka\u017cdym kolejnym rokiem pog\u0142owie byd\u0142a mi\u0119snego wzrasta. Doskonale obrazuj\u0105 to dane por\u00f3wnawcze z 2015 oraz 2016 roku. Wed\u0142ug GUS<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1380,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[23,24],"tags":[],"class_list":["post-411","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-miesne","category-bydlo-mleczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=411"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2949,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/411\/revisions\/2949"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}