{"id":395,"date":"2020-04-15T10:38:51","date_gmt":"2020-04-15T08:38:51","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=395"},"modified":"2020-05-13T11:09:03","modified_gmt":"2020-05-13T09:09:03","slug":"salers","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/04\/15\/salers\/","title":{"rendered":"Salers"},"content":{"rendered":"\n

Salers pochodzi z regionu Owernii z serca Masywu Centralnego \u2013 trudnej, g\u00f3rzystej okolicy. Byd\u0142o rasy salers r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych ras pochodz\u0105cych z Francji, jest uznawane za jedn\u0105 z najstarszych i najczystszych genetycznie ras w Europie. Jest bardziej prymitywne i mniej wymagaj\u0105ce od byd\u0142a limousine czy charolaise, a jednocze\u015bnie osi\u0105ga dobre wyniki podczas opasu.<\/p>\n\n\n\n

Jedna z hipotez oparta na dowodach wizualnych wspiera ide\u0119, \u017ce salers pochodzi z P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego. W ka\u017cdym razie rasa jest bardzo stara, a Pliniusz Starszy (23AD) m\u00f3wi w swoich pismach o serach przywiezionych do Rzymu przez legionist\u00f3w. Nie mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce salers jest ras\u0105 z naszych czas\u00f3w. Jednak wsp\u00f3\u0142czesne badania DNA mocno popieraj\u0105 pogl\u0105d, \u017ce salers przyby\u0142 drog\u0105 p\u00f3\u0142nocnego Dunaju, w epoce neolitu, po udomowieniu, jakie\u015b 10 000 lat temu (w dzisiejszej Turcji). Rysunki byd\u0142a salers datowane na 5 000 lat p.n.e odnalezione zosta\u0142y przez archeolog\u00f3w w jaskiniach, w okolicy miasteczka Salers (st\u0105d nazwa rasy).<\/p>\n\n\n\n

Standardy rasy zosta\u0142y okre\u015blone po raz pierwszy w 1900 roku. Norma rasy salers jest aktualna po dzisiejszy dzie\u0144 dla obecnych system\u00f3w i stanowi podstaw\u0119 program\u00f3w doskonalenia genetycznego. Ernest Tyssandier d\u203aEscous (agronom 1813\u20131889) zainicjowa\u0142 pierwszy pokaz rasy 17 sierpnia 1853 roku w wiosce Salers. Jest on uwa\u017cany za \u201eodnowiciela lub restauratora rasy Salers\u201d. Natura i francuscy hodowcy wyposa\u017cyli salersa w zdolno\u015bci do bytowania w najtrudniejszych warunkach. Miejsce jej pochodzenia to g\u00f3rzysty region po\u0142o\u017cony na wysoko\u015bci od 600 do 1 300 m n.p.m., charakteryzuj\u0105cy si\u0119 trudnymi warunkami \u015brodowiskowymi. Gleby s\u0105 s\u0142abe, wyst\u0119puj\u0105 d\u0142ugie, mro\u017ane i \u015bnie\u017cne zimy oraz pora letnia z du\u017cymi amplitudami temperatur i opadami deszczu. Tak trudne warunki mia\u0142y znaczny wp\u0142yw na kszta\u0142towanie si\u0119 rasy i utrwalenie jej pozytywnych cech. St\u0105d byd\u0142o charakteryzuje si\u0119 niesamowit\u0105 odporno\u015bci\u0105 i \u017cywotno\u015bci\u0105 oraz doskona\u0142\u0105 p\u0142odno\u015bci\u0105, \u0142atwo\u015bci\u0105 porod\u00f3w i dobr\u0105 \u017cywotno\u015bci\u0105 ciel\u0105t. Posiada najwy\u017csz\u0105 mleczno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d ras mi\u0119snych. W przeci\u0119tnych warunkach dzienna produkcja mleka przez krowy mamki w ci\u0105gu pierwszych 6 miesi\u0119cy wynosi: salers \u2013 9 l, podczas gdy charolaise \u2013 7,5 l, limousine \u2013 6,5 l, a hereford tylko 5 l. Byd\u0142o to nie musi by\u0107 utrzymywane w budynkach. Drzewa, zaro\u015bla i obni\u017cenia terenu stanowi\u0105 dla salers\u00f3w wystarczaj\u0105c\u0105 os\u0142on\u0119 przed wiatrem i opadami. Krowy salers to najlepszy materia\u0142 mateczny, nadaj\u0105cy si\u0119 do krzy\u017cowania towarowego z rasami mi\u0119snymi o wysokim potencjale przyrost\u00f3w i odk\u0142adania masy mi\u0119\u015bniowej: limousine, charolaise. Naj\u0142adniej umi\u0119\u015bnione ciel\u0119ta uzyskuje si\u0119 poprzez krzy\u017cowanie kr\u00f3w salers z buhajami charolaise.<\/p>\n\n\n\n

Podstaw\u0105 wy\u017cywienia salers\u00f3w by\u0142y trawy w okresie letnim i siano podczas zimy z ma\u0142\u0105 dost\u0119pno\u015bci\u0105 do zb\u00f3\u017c. Byd\u0142o s\u0142u\u017cy\u0142o jako zwierz\u0119ta poci\u0105gowe, \u017ar\u00f3d\u0142o wo\u0142owiny i mleka. Salers mo\u017ce dobrze prosperowa\u0107 w trudnych warunkach klimatycznych i nie obawia si\u0119 du\u017cych waha\u0144 temperatury (od -15\u00b0C do 30\u00b0C), co pozwala na wypasanie na wysokich pastwiskach Masywu Centralnego. Te cechy pozwalaj\u0105 na ch\u00f3w w ci\u0119\u017ckich warunkach w systemie ekstensywnym.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 to zwierz\u0119ta o du\u017cym kalibrze. Masa cia\u0142a kr\u00f3w wynosi 650\u2013850 kg przy wysoko\u015bci w k\u0142\u0119bie oko\u0142o 140 cm, buhaj\u00f3w za\u015b wynosi 1 000\u20131 200 kg, przy wysoko\u015bci w k\u0142\u0119bie ok. 150 cm. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 mocn\u0105 i zwart\u0105 budow\u0105 cia\u0142a o szerokim i wyd\u0142u\u017conym zadzie. Szczeg\u00f3lnie dobrze umi\u0119\u015bniona jest cz\u0119\u015b\u0107 grzbietowa. Umaszczenie kr\u00f3w i buhaj\u00f3w jest zazwyczaj jednolicie ciemnoczerwone przechodz\u0105ce w mahoniowoczerwone. Rogi \u015brednie lub d\u0142ugie, zazwyczaj jasne.<\/p>\n\n\n\n

Byd\u0142o rasy salers jest ras\u0105 p\u00f3\u017ano dojrzewaj\u0105c\u0105. Krowy ciel\u0105 si\u0119 \u0142atwo (96% ociele\u0144 bez interwencji cz\u0142owieka), daj\u0105c \u015bredniej wielko\u015bci ciel\u0119ta. \u015arednia masa cieliczek przy urodzeniu wynosi 36 kg, a buhajk\u00f3w 39 kg. Siedmiomiesi\u0119czne odsadki wa\u017c\u0105 \u015brednio 230 kg (ja\u0142\u00f3wki) i 250 kg (buhajki). Wska\u017anikiem doskona\u0142ej p\u0142odno\u015bci jest \u015bredni okres mi\u0119dzywycieleniowy trwaj\u0105cy \u015brednio 374 dni. Ciel\u0119ta cechuj\u0105 si\u0119 dobr\u0105 \u017cywotno\u015bci\u0105. Roczne ja\u0142\u00f3wki hodowlane wa\u017c\u0105 do 350 kg, za\u015b buhajki do 450 kg. W opasie intensywnym buhajki przyrastaj\u0105 nawet do oko\u0142o 1 300 g w ci\u0105gu doby. Samice posiadaj\u0105 bardzo szerokie miednice, co powoduje niski stres podczas porod\u00f3w zar\u00f3wno dla matki, jak i dla ciel\u0119cia. M\u0142ode oseski tej rasy znane s\u0105 z tego, \u017ce zaraz po porodzie wstaj\u0105 i pij\u0105 mleko. Hodowcy tej rasy podaj\u0105, \u017ce cielaka nale\u017cy zakolczykowa\u0107 w ci\u0105gu godziny po porodzie, p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie ci\u0119\u017cko go z\u0142apa\u0107. Mleczno\u015b\u0107 wynosi oko\u0142o 3 000 litr\u00f3w na laktacj\u0119. Najlepsze sztuki daj\u0105 ponad 5 000 litr\u00f3w. Laktacje s\u0105 d\u0142ugie, co powoduje, \u017ce dokarmianie ciel\u0105t na pastwisku staje si\u0119 zbyteczne. Ogromn\u0105 zalet\u0105 rasy jest d\u0142ugowieczno\u015b\u0107, krowy do\u017cywaj\u0105 15 lat. Byd\u0142o doskonale zimuje, poniewa\u017c wytwarza solidn\u0105 pokryw\u0119 w\u0142osow\u0105. Salersy s\u0105 bardzo p\u0142odne, dosy\u0107 szybko te\u017c dojrzewaj\u0105. Doskonale wykorzystuj\u0105 pasze o gorszej warto\u015bci pokarmowej i s\u0105 doskonale przystosowane do wypasu na g\u00f3rskich pastwiskach. Obok hodowli i u\u017cytkowania w czysto\u015bci rasy, salersy z du\u017cym powodzeniem wykorzystywane s\u0105 do krzy\u017cowania towarowego z innymi rasami mi\u0119snymi jako rasa mateczna. Doros\u0142e krowy bez trudu rodz\u0105 ciel\u0119ta po buhajach blonde d\u2019aquitane, charolaise czy limousine, a bardzo dobra opieku\u0144czo\u015b\u0107 i mleczno\u015b\u0107 matek zapewnia wysokie przyrosty masy cia\u0142a miesza\u0144c\u00f3w w okresie odchowu.<\/p>\n\n\n\n

We Francji 95% pog\u0142owia tego byd\u0142a u\u017cytkowane jest jako rasa mi\u0119sna, natomiast od 5% pozyskuje si\u0119 mleko, z kt\u00f3rego wytwarzane s\u0105 lokalne sery Cantal, Salers i Saint Nectaire z unijnym \u015bwiadectwem miejsca pochodzenia. Pog\u0142owie kr\u00f3w rasy salers we Francji liczy ok.196 tys. sztuk, z czego 31 tys. znajduje si\u0119 pod ocen\u0105 u\u017cytkowo\u015bci. Poza Francj\u0105 salersy hodowane s\u0105 w 25 krajach, m.in. w Argentynie, Australii, Nowej Zelandii, Brazylii, Belgii, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, USA, a tak\u017ce w Afryce i krajach by\u0142ego Zwi\u0105zku Radzieckiego. W Polsce pog\u0142owie kr\u00f3w rasy salers nie przekracza kilkuset sztuk i skupione jest g\u0142\u00f3wnie w regionie dolno\u015bl\u0105skim i pomorskim, spotykane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c stada na pograniczu wojew\u00f3dztwa wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego.<\/p>\n\n\n\n

Jedna z wi\u0119kszych hodowli w Polsce znajduje si\u0119 w Sp\u00f3\u0142dzielni Agrofirma w Witkowie. Agrofirma prowadzi hodowl\u0119 i ch\u00f3w byd\u0142a mi\u0119snego w ilo\u015bci ok. 4 500 szt., w tym 1 660 sztuk kr\u00f3w matek. Jest to najwi\u0119ksza hodowla czystorasowego byd\u0142a mi\u0119snego w Polsce. Na szczeg\u00f3lne podkre\u015blenie zas\u0142uguje fakt utrzymywania w Agrofirmie a\u017c sze\u015bciu czystych ras byd\u0142a mi\u0119snego, co jest ewenementem na skal\u0119 Polski i Europy, a dodatkowo hodowla ka\u017cdej z tych ras jest w Agrofirmie na najwy\u017cszym europejskim poziomie. Baz\u0119 dla hodowli stanowi sze\u015b\u0107 ferm zlokalizowanych w miejscowo\u015bciach: Stargard, Poczernin, Tychowo, Strzy\u017cno, Kr\u0119pcewo, Lipka. Hodowla byd\u0142a mi\u0119snego w Agrofirmie jest nakierowana na jak najwi\u0119ksze wykorzystanie posiadanych \u0142\u0105k i pastwisk,  dlatego maksymalna ilo\u015b\u0107 byd\u0142a od wiosny do p\u00f3\u017anej jesieni przebywa na pastwiskach, a w okresie zimowym podstaw\u0105 wy\u017cywienia jest zebrana latem sianokiszonka i siano. Stado mateczne rasy salers sk\u0142ada si\u0119 z 200 sztuk kr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Krowy z ciel\u0119tami rasy salers nale\u017c\u0105ce do Sp\u00f3\u0142dzielni Agrofirma w Witkowie<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
ser Cantal<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bart\u0142omiej Lubi\u0144ski
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. B. Lubi\u0144ski, internet<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Salers pochodzi z regionu Owernii z serca Masywu Centralnego \u2013 trudnej, g\u00f3rzystej okolicy. Byd\u0142o rasy salers r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2922,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-395","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-miesne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=395"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2924,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395\/revisions\/2924"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2922"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}