{"id":3845,"date":"2021-06-09T13:42:43","date_gmt":"2021-06-09T11:42:43","guid":{"rendered":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=3845"},"modified":"2021-06-10T10:39:25","modified_gmt":"2021-06-10T08:39:25","slug":"3845","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2021\/06\/09\/3845\/","title":{"rendered":"Mikroklimat i stres cieplny u kr\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Ka\u017cde zwierz\u0119 musi mie\u0107 zachowany dobrostan, dzi\u0119ki kt\u00f3remu stan zdrowia fizycznego i psychicznego b\u0119dzie osi\u0105gni\u0119ty w warunkach pe\u0142nej harmonii w jego \u015brodowisku. Aby go zachowa\u0107 zwierz\u0119 powinno mie\u0107 zapewnione odpowiednie warunki \u017cycia. Jednym z czynnik\u00f3w warunkuj\u0105cych dobrostan jest mikroklimat. W porze wiosennej i letniej pojawia si\u0119 problem stresu cieplnego u kr\u00f3w, kt\u00f3ry powoduje znaczne obni\u017cenie poziomu ich dobrostanu. Stres cieplny wyst\u0119puje w\u00f3wczas, gdy ilo\u015b\u0107 ciep\u0142a, kt\u00f3ra powstaje podczas przemiany materii i produkcji mleka oraz otrzymanego ze \u015brodowiska zewn\u0119trznego jest wi\u0119ksza ni\u017c ilo\u015b\u0107 ciep\u0142a oddanego przez organizm krowy.<\/p>\n\n\n\n

Temperatura<\/p>\n\n\n\n

Gdy temperatura przekracza 20\u00b0C u kr\u00f3w zaczynaj\u0105 si\u0119 pojawia\u0107 trudno\u015bci z termoregulacj\u0105, kt\u00f3re skutkuj\u0105 spadkiem pobierania paszy. Krowy maj\u0105 problem z oddaniem nadwy\u017cki ciep\u0142a wytworzonego w wyniku fermentacji w \u017cwaczu. Optymalna temperatura, kt\u00f3ra powoduje utrzymanie komfortu cieplnego u kr\u00f3w mlecznych to zakres mi\u0119dzy 8 a 15\u00b0C.  Natomiast w oborach otwartych tzw. kurtynowych warunki mikroklimatyczne s\u0105 zbli\u017cone do warunk\u00f3w \u015brodowiska zewn\u0119trznego.<\/p>\n\n\n\n

Temperatura powietrza w oborze kurtynowej w okresie letnim (Kaczor i in., 2010)<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wilgotno\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cnym czynnikiem jest r\u00f3wnie\u017c utrzymanie odpowiedniego poziomu wilgotno\u015bci. Odpowiednia wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dna w pomieszczeniach gospodarskich waha si\u0119 od 60 do 70%. Wysoka temperatura w po\u0142\u0105czeniu z nisk\u0105 wilgotno\u015bci\u0105 wzgl\u0119dn\u0105 powietrza powoduj\u0105 osuszenie b\u0142ony \u015bluzowej g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych, co przyczynia si\u0119 do spadku odporno\u015bci na choroby wirusowe i bakteryjne. Wyst\u0119powanie natomiast wysokiej temperatury i wilgotno\u015bci powoduje, \u017ce oddawanie nadmiaru ciep\u0142a z organizmu do \u015brodowiska zewn\u0119trznego jest niemo\u017cliwe. Doprowadza to do kumulacji ciep\u0142a w organizmie i podwy\u017cszenia temperatury cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Ruch powietrza<\/p>\n\n\n\n

Aby nie dopu\u015bci\u0107 do przeci\u0105g\u00f3w, na kt\u00f3re s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe zwierz\u0119ta, nale\u017cy zapewni\u0107 sprawn\u0105 wentylacj\u0119 mechaniczn\u0105. Przy du\u017cych przep\u0142ywach powietrza mo\u017ce doj\u015b\u0107 do wyzi\u0119bienia organizmu. Ruch powietrza nad stanowiskami powinien by\u0107 zachowany w granicach 0,2 m\/s.<\/p>\n\n\n\n

Wp\u0142yw pr\u0119dko\u015bci ruchu powietrza na temperatur\u0119 odczuwaln\u0105 u zwierz\u0105t (Branwell i Rossi, 2002)<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Temperatura, wilgotno\u015b\u0107, a tak\u017ce ruch powietrza s\u0105 elementami nierozerwalnymi, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105c \u0142\u0105cznie na odpowiednich poziomach zapewni\u0105 prawid\u0142owy mikroklimat w oborze.<\/p>\n\n\n\n

Aby zmniejszy\u0107 ciep\u0142ot\u0119 cia\u0142a krowy ograniczaj\u0105 lub ca\u0142kowicie zaprzestaj\u0105 pobiera\u0107 pasz\u0119, czas prze\u017cuwania zmniejsza si\u0119 o 84 minuty, co powoduje znaczny spadek w produkcji mleka (\u015brednio o 5\u20137 litr\u00f3w na krow\u0119) i wzrost kom\u00f3rek somatycznych w mleku. Nast\u0119pstwem stresu cieplnego jest r\u00f3wnie\u017c spadek rentowno\u015bci spowodowany mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 otrzymywanego mleka i zwi\u0119kszonymi kosztami weterynaryjnymi wi\u0105\u017c\u0105cymi si\u0119 z problemami z zacieleniem. Podczas wysokich temperatur cz\u0119stym zjawiskiem s\u0105 problemy z rozrodem, takie jak: wcze\u015bniejsza \u015bmiertelno\u015b\u0107 zarodkowa, wyd\u0142u\u017cenie czasu mi\u0119dzy wycieleniami i przed\u0142u\u017cony przest\u00f3j poporodowy, skr\u00f3cenie czasu trwania rui nawet o 8 godzin.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszymi zauwa\u017calnymi objawami stresu cieplnego s\u0105 ospa\u0142o\u015b\u0107, nadmierne wydzielanie \u015bliny, przy\u015bpieszony oddech. Krowy stoj\u0105 z wyci\u0105gni\u0119t\u0105 szyj\u0105 i j\u0119zykiem, a na ich pysku pojawia si\u0119 \u015blina. Nast\u0119puj\u0105 zmiany w zachowaniu zwierz\u0105t. Krowy poszukuj\u0105 miejsc zacienionych, przy zwi\u0119kszonym ruchu powietrza czas le\u017cenia kr\u00f3w si\u0119 zmniejsza. Podczas upalnych dni krowy zmieniaj\u0105 swoje nawyki \u017cywieniowe, cz\u0119\u015bciej pobieraj\u0105 pokarm w nocy, przyjmuj\u0105 pasze cz\u0119\u015bciej i w mniejszych porcjach, si\u0119gaj\u0105 z wi\u0119ksz\u0105 ochot\u0105 po pasze obj\u0119to\u015bciowe, ani\u017celi po pasze w\u0142\u00f3kniste.<\/p>\n\n\n\n

Jak z\u0142agodzi\u0107 objawy stresu cieplnego?<\/p>\n\n\n\n

By zniwelowa\u0107 skutki stresu termicznego nale\u017cy przede wszystkim podawa\u0107 \u015bwie\u017c\u0105, czyst\u0105 i ch\u0142odn\u0105 wod\u0119 pitn\u0105, systematycznie polewa\u0107 pasze wod\u0105, by nie doprowadzi\u0107 do jej przesuszenia. Krowy powinny mie\u0107 dost\u0119p do sprawnych poide\u0142 \u2013 do 25 sztuk na poid\u0142o w oborze wolnostanowiskowej, 2 krowy na poid\u0142o w oborze uwi\u0119ziowej. Dla kr\u00f3w mlecznych mo\u017cna zamontowa\u0107 dodatkowe poid\u0142a w poczekalni i przy wyj\u015bciu z hali udojowej, tak aby mog\u0142y uzupe\u0142ni\u0107 niedob\u00f3r wody i si\u0119 och\u0142odzi\u0107. W trakcie dni upalnych pob\u00f3r wody wzrasta nawet dwukrotnie i zwierz\u0119ta mog\u0105 pi\u0107 od 160\u2013180 l wody w ci\u0105gu doby.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym wa\u017cnym punktem, w  jaki spos\u00f3b mo\u017cna ograniczy\u0107 stres cieplny jest jako\u015b\u0107 paszy zadawanej zwierz\u0119tom. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to czy pasza si\u0119 nie zagrzewa, czy nie ma w niej grzyb\u00f3w i ple\u015bni. Zagrzewanie si\u0119 paszy powoduje powstawanie toksyn poprzez znaczne zmiany mikrobiologiczne, co w konsekwencji doprowadza do zaburze\u0144 trawienia, zmniejszenia pobierania paszy, obni\u017cenia p\u0142odno\u015bci, wydajno\u015bci oraz zdrowotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Rozwi\u0105zaniem okazuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zraszacze niskoci\u015bnieniowe, wentylacje mechaniczne, zacienienia. Wentylatory najcz\u0119\u015bciej montuje si\u0119 w miejscach, w kt\u00f3rych najcz\u0119\u015bciej przebywaj\u0105 zwierz\u0119ta, czyli nad legowiskami i sto\u0142em paszowym, aby sch\u0142odzi\u0107 temperatur\u0119 i zach\u0119ci\u0107 tym samym do zwi\u0119kszenia pobierania paszy.<\/p>\n\n\n\n

Przy wypasaniu kr\u00f3w na pastwisku nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 czy s\u0105 tam miejsca zacienione. Warto r\u00f3wnie\u017c zadba\u0107 o wcze\u015bniejsze wyp\u0119dzanie kr\u00f3w na pastwisko i d\u0142u\u017csze przebywanie ich wieczorem, gdy\u017c w porze porannej i wieczorowej s\u0105 najni\u017csze temperatury. Natomiast jednym z rozwi\u0105za\u0144 jak zmniejszy\u0107 stres cieplny w oborach jest zmniejszenie zag\u0119szczenia kr\u00f3w, a je\u015bli s\u0105 utrzymywane na g\u0142\u0119bokiej \u015bci\u00f3\u0142ce nale\u017cy zwi\u0119kszy\u0107 jej ilo\u015b\u0107, tak aby tworzy\u0142a warstw\u0119 izolacyjn\u0105 od ciep\u0142ego obornika.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/p>\n\n\n\n

Stres cieplny jest realnym zagro\u017ceniem dla kr\u00f3w mlecznych. Zlekcewa\u017cenie problemu mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do przegrzania organizmu, a w konsekwencji do zmniejszenia wydajno\u015bci mlecznej, pojawienia si\u0119 trudno\u015bci z rozrodem, wyst\u0105pienia problem\u00f3w zdrowotnych, a nawet mo\u017ce doj\u015b\u0107 do \u015bmierci. Dlatego wa\u017cne jest, aby szczeg\u00f3lnie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na warunki utrzymywania zwierz\u0105t w okresie letnim, a tak\u017ce ogranicza\u0107 czynniki mog\u0105ce wp\u0142ywa\u0107 na zdrowotno\u015b\u0107 kr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Literatura:<\/p>\n\n\n\n

Effect of temperature on milk yield of cows. Proc. 3rd International Conference: The impact of environmental conditions \u2013 animal welfare, pollutions, economics\u201d, Book of Abstracts, Krak\u00f3w-Balice, 25\u201327.05.2010, pp. 43\u201346. Kaczor A. (2010).<\/p>\n\n\n\n

Maximizing performance during hot weather. Cobb-Vantress, Inc. Technical Focus, 1\/2002, Pittsburg, Texas. Branwell R., Rossi A. (2002).<\/p>\n\n\n\n

Production response of cows to thermal conditions in the open barn. Monograph: Welfare and economics aspects of animal production, Krak\u00f3w, Uni-Druk, pp. 75\u201384. Kaczor A., Paschma J., Sowula-Skrzy\u0144ska E. (2010).<\/p>\n\n\n\n

Prognozowanie mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia stresu cieplnego u byd\u0142a mlecznego Sabina Angrecka, Piotr Herbut Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Katedra Budownictwa Wiejskiego, al. Mickiewicza 24\/28, 30-059 Krak\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Stres cieplny u kr\u00f3w a mo\u017cliwo\u015bci poprawy warunk\u00f3w mikroklimatycznych w oborach (cz\u0119\u015b\u0107 I) Andrzej Kaczor Instytut Zootechniki Pa\u0144stwowy Instytut Badawczy, Zak\u0142ad System\u00f3w i \u015arodowiska Produkcji 32-083 Balice k. Krakowa<\/p>\n\n\n\n

Stres cieplny u kr\u00f3w \u2013 zaburzenia p\u0142odno\u015bci i ich profilaktyka J\u0119drzej M. Ja\u015bkowski, Krzysztof Urbaniak, Jan Olechnowicz z Katedry Weterynarii Rolniczej Wydzia\u0142u Hodowli i Biologii Zwierz\u0105t w Poznaniu<\/p>\n\n\n\n

Tekst i fot. Daria Andrzejewska 
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ka\u017cde zwierz\u0119 musi mie\u0107 zachowany dobrostan, dzi\u0119ki kt\u00f3remu stan zdrowia fizycznego i psychicznego b\u0119dzie osi\u0105gni\u0119ty w warunkach pe\u0142nej harmonii w<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3301,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-3845","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-mleczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3845"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3845\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3855,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3845\/revisions\/3855"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}