{"id":374,"date":"2020-04-15T09:50:01","date_gmt":"2020-04-15T07:50:01","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=374"},"modified":"2020-05-13T11:07:42","modified_gmt":"2020-05-13T09:07:42","slug":"rasy-bydla-miesnego-simental-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/04\/15\/rasy-bydla-miesnego-simental-2\/","title":{"rendered":"Byd\u0142o Simental"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Pocz\u0105tki rasy si\u0119gaj\u0105 III\u2013V wieku, za kolebk\u0119 simetala uznaje si\u0119 dolin\u0119 rzeki Simmen, w kantonie Bern w Szwajcarii. Nale\u017cy ona do najstarszych ras hodowanych w&nbsp;Europie. Obecnie po holsztyno-fryzach jest najpopularniejsz\u0105 i&nbsp;najliczniejsz\u0105 ras\u0105 na \u015bwiecie, a jej populacja szacowana jest na oko\u0142o 43 mln sztuk ze sta\u0142\u0105 tendencj\u0105 wzrostow\u0105.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Obecno\u015b\u0107 simentali na wszystkich kontynentach potwierdza ich du\u017ce zdolno\u015bci adaptacyjne i wysok\u0105 produkcyjno\u015b\u0107 w tak ekstremalnym klimacie i warunkach, jakie panuj\u0105 w wysokich Alpach czy na kontynencie afryka\u0144skim. Pierwotnie simentalery by\u0142y byd\u0142em roboczym, dlatego charakteryzuje je masywna budowa (o mocnym ko\u015b\u0107cu i dobrze rozbudowanej muskulaturze), nast\u0119pnie ras\u0119 t\u0119 formowano w kierunku mlecznym. W Niemczech i Austrii byd\u0142o simentalskie jest nazywane fleckviech, a we Francji pie rouge. Rasa pie rouge dzieli si\u0119 na trzy niezale\u017cne ksi\u0119gi stadne: abondance, montbeliard i pie rouge de l\u2019est. Ju\u017c w XV wieku dokumentowane s\u0105 przypadku eksportu sztuk rasy simental do r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w. Najwi\u0119kszy eksport byd\u0142a ze Szwajcarii zaistnia\u0142 w XIX wieku. W tym czasie byd\u0142o to trafi\u0142o do Polski, szczeg\u00f3lnie w rejonach po\u0142udniowo-wschodnich (na tzw. kresach wschodnich). Spotyka\u0142o si\u0119 je r\u00f3wnie\u017c w Wielkopolsce, na Kujawach oraz Lubelszczy\u017anie. Ju\u017c w ko\u0144cu XIX wieku na og\u00f3ln\u0105 ilo\u015b\u0107 43 ob\u00f3r zarodowych, a\u017c 28 stanowi\u0142y obory z byd\u0142em simentalskim. Po II wojnie \u015bwiatowej, w latach 1955\u20131960, w celu poprawy u\u017cytkowo\u015bci mlecznej sprowadzono ze Szwajcarii, Rumunii, NRD, W\u0119gier i RFN \u2013 30 buhaj\u00f3w oraz 718 ja\u0142owic. P\u00f3\u017aniej, w celu poprawy mleczno\u015bci, wielokrotnie jeszcze sprowadzano nasienie buhaj\u00f3w. Na polsk\u0105 populacj\u0119 byd\u0142a simentalskiego sk\u0142ada si\u0119 oko\u0142o 100 000 tych kr\u00f3w, z czego 35 000 sztuk jest czystorasowych, co stanowi oko\u0142o 1,5% pog\u0142owia wszystkich kr\u00f3w dzi\u015b utrzymywanych w naszym kraju. Zainteresowanie hodowl\u0105 byd\u0142a simentalskiego ci\u0105gle wzrasta, co uwidacznia si\u0119 stale rosn\u0105c\u0105 liczb\u0105 kr\u00f3w obj\u0119tych kontrol\u0105 u\u017cytkowo\u015bci (5 966 szt.) i rejestracj\u0105 nowych stad na terenie ca\u0142ego kraju.<\/p>\n\n\n\n<p>Simental to byd\u0142o posiadaj\u0105ce rogi, chocia\u017c w USA uda\u0142o si\u0119 wyselekcjonowa\u0107 linie bezro\u017cne. Jest to du\u017ce byd\u0142o, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 utrzymywane w dw\u00f3ch celach: pozyskiwania mleka oraz mi\u0119sa. Krowy maj\u0105 od 135 do 150 cm w k\u0142\u0119bie i wa\u017c\u0105 od 700 do 900 kg. Buhaje maj\u0105 od 150 do 160 cm<\/p>\n\n\n\n<p>w k\u0142\u0119bie i wa\u017c\u0105 do 1 300 kg. Umaszczenie tu\u0142owia najcz\u0119\u015bciej \u0142aciate. Na bia\u0142ym tle rozmieszczone s\u0105 du\u017ce \u0142aty w kolorze od be\u017cowego po czerwony. Rzadziej tu\u0142\u00f3w jest umaszczony jednolicie, a zawsze bia\u0142e: g\u0142owa, podbrzusze i dolne odcinki ko\u0144czyn oraz ki\u015b\u0107 ogonowa. Byd\u0142o tej rasy znane jest ze spokojnego charakteru, du\u017cej mleczno\u015bci oraz umi\u0119\u015bnionego cia\u0142a. Do tego dochodzi mocna budowa i masywne ko\u015bci. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciowa jest osi\u0105gana dosy\u0107 wcze\u015bnie jak na tak du\u017c\u0105 ras\u0119, ciel\u0119ta przy matkach szybko przyrastaj\u0105 ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 mleczno\u015b\u0107 matek. Dobrze zarz\u0105dzane stada mleczne tej rasy osi\u0105gaj\u0105 wydajno\u015b\u0107 przekraczaj\u0105c\u0105 7 000 kg mleka w laktacji. Masa ciel\u0105t przy wycieleniu potrafi by\u0107 znaczna, co mo\u017ce powodowa\u0107 problemy przy cz\u0119\u015bci porod\u00f3w. D\u0142ugowieczno\u015b\u0107, dobra p\u0142odno\u015b\u0107 i odporno\u015b\u0107 sprawia, \u017ce byd\u0142o rasy Simental jest bardzo popularne. \u0141agodny i spokojny charakter oraz szereg innych zalet dobrego macierzy\u0144stwa i opieki nad potomstwem sprawia, \u017ce simentale wykorzystywane s\u0105 jako krowy mamki w stadach mi\u0119snych. W opasie intensywnym, buhajki simentalskie w wieku jednego roku osi\u0105gaj\u0105 wag\u0119 \u017cyw\u0105 450 kg, za\u015b \u015brednie przyrosty dzienne nierzadko przekraczaj\u0105 1 200\u20131 300 g (przeci\u0119tnie 900 g). Z kolei wybrakowane krowy stanowi\u0105 warto\u015bciowy materia\u0142 rze\u017any.<\/p>\n\n\n\n<p>Byd\u0142o to jest doskonale przystosowane do wypasu pastwiskowego na pochy\u0142ych stokach i zboczach. Ma silne i dobrze spoinowane nogi, a racice twarde i odporne na \u015bcieranie. Krowy nawet starsze ch\u0119tnie si\u0119 przemieszczaj\u0105 i pobieraj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci zielonki z pastwisk. Przy okresowym niedoborze pasz zwierz\u0119ta ch\u0119tnie jedz\u0105 s\u0142om\u0119 i ograniczaj\u0105 produkcj\u0119 zachowuj\u0105c zdrowotno\u015b\u0107 i p\u0142odno\u015b\u0107. Natomiast, gdy nast\u0105pi poprawa \u017cywienia krowy szybko regeneruj\u0105 si\u0142y i zwi\u0119kszaj\u0105 wydajno\u015b\u0107 mleka, a opasy nadrabiaj\u0105 przyrosty masy cia\u0142a. Hodowcy rasy simentalskiej od kr\u00f3w oczekuj\u0105 zadowalaj\u0105cej produkcji mleka wysokiej jako\u015bci, a od potomstwa wysokich przyrost\u00f3w i produkcji wo\u0142owiny kulinarnej o dobrych standardach jako\u015bciowych. Ciel\u0119ta \u0142atwo si\u0119 sprzedaje, gdy\u017c s\u0105 poszukiwane przez kupc\u00f3w zagranicznych i krajowych. Dlatego te\u017c byd\u0142o tej rasy doskonalone jest w typie: mleczno-mi\u0119snym, mlecznym z zachowaniem cech mi\u0119snych, jak r\u00f3wnie\u017c mi\u0119snym \u2013 simental mi\u0119sny.<\/p>\n\n\n\n<p>Mi\u0119so simentali charakteryzuje si\u0119 delikatno\u015bci\u0105 i umiarkowan\u0105 marmurkowato\u015bci\u0105. Wydajno\u015b\u0107 rze\u017ana przekracza 60%, mi\u0119so jest delikatne, dobrej jako\u015bci, lekko przero\u015bni\u0119te t\u0142uszczem. Umiarkowana marmurkowato\u015b\u0107 mi\u0119sa, r\u00f3wnomiernie rozmieszczona, jest cech\u0105 jako\u015bciowo po\u017c\u0105dan\u0105, pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na walory kulinarne mi\u0119sa.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z gospodarstw utrzymuj\u0105cych byd\u0142o rasy simental jest gospodarstwo pa\u0144stwa Kosmalskich po\u0142o\u017cone na terenie gminy Top\u00f3lka. Pan Jacek wraz z \u017con\u0105 Joann\u0105 swoj\u0105 przygod\u0119 z byd\u0142em mi\u0119snym rozpocz\u0119li w 2008 roku, decyduj\u0105c si\u0119 na ras\u0119 simental. Z roku na rok stopniowo powi\u0119kszano stado zostawiaj\u0105c ca\u0142y \u017ce\u0144ski materia\u0142 w swoim gospodarstwie. Obecnie stado podstawowe liczy oko\u0142o 20 szt. kr\u00f3w matek. Ca\u0142e stado to ponad 50 szt. byd\u0142a. Rolnik gospodaruje na 25 hektarach, w ca\u0142o\u015bci s\u0105 to grunty w\u0142asne. Produkcja ro\u015blinna to: kukurydza, zbo\u017ca, buraki cukrowe, lucerna oraz \u0142\u0105ki. W gospodarstwie przeprowadzana jest inseminacja, wi\u0119c rolnik ma pe\u0142n\u0105 wiedz\u0119 na temat, kiedy wyst\u0105pi wycielenie. Ja\u0142\u00f3wki hodowlane zacielane s\u0105 po raz pierwszy w wieku 20\u201324 miesi\u0119cy. Od 1 marca rozpoczyna si\u0119 okres wyciele\u0144. W okresie zimowym podstaw\u0105 wy\u017cywienia kr\u00f3w mamek s\u0105 sianokiszonki oraz kiszonka z kukurydzy stanowi\u0105ce ok. 75% obj\u0119to\u015bci ca\u0142ej diety, s\u0142oma, siano oraz pasze tre\u015bciwe z dodatkami witaminowo-mineralnymi. Opasy sprzedawane s\u0105 w wieku 20\u201322 miesi\u0119cy i wadze ponad 700 kg, w wi\u0119kszo\u015bci do Zak\u0142adu Mi\u0119snego \u201eSoko\u0142\u00f3w\u201d Oddzia\u0142 w Kole.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u0144stwo Kosmalscy nie \u017ca\u0142uj\u0105 swojego wyboru. Jest to rasa spokojna, byd\u0142o simental dobrze wykorzystuje pasz\u0119 i \u0142atwo przystosowuje si\u0119 do r\u00f3\u017cnych warunk\u00f3w klimatycznych i bytowych. Mimo i\u017c w charakterystyce rasy do jej cech zalicza si\u0119 problemy z p\u0142odno\u015bci\u0105 i trudno\u015bci z wycieleniami, to przy odpowiednim \u017cywieniu przedporodowym w gospodarstwie pa\u0144stwa Kosmalskich tych problem\u00f3w nie ma. Krowy ciel\u0105 si\u0119 same, z wyj\u0105tkiem pojedynczych przypadk\u00f3w nieprawid\u0142owego u\u0142o\u017cenia ciel\u0119cia podczas porodu. Op\u0142acalno\u015b\u0107 produkcji uzale\u017cniona jest od bazy paszowej, jak\u0105 dysponuje gospodarstwo. Do dodatkowych korzy\u015bci nale\u017cy tak\u017ce zaliczy\u0107 fakt produkcji przez zwierz\u0119ta cennego nawozu organicznego. Stado mi\u0119sne stanowi dobry spos\u00f3b na popraw\u0119 wykorzystania i piel\u0119gnacj\u0119 ziemi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.technologia.kpodr.pl\/images\/Bydlo\/miesne\/jawki%20sim.JPG\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">Tekst i fot. Bart\u0142omiej Lubi\u0144ski,<br>Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pocz\u0105tki rasy si\u0119gaj\u0105 III\u2013V wieku, za kolebk\u0119 simetala uznaje si\u0119 dolin\u0119 rzeki Simmen, w kantonie Bern w Szwajcarii. Nale\u017cy ona<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2920,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-374","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-miesne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=374"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2921,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/374\/revisions\/2921"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}