{"id":3667,"date":"2021-03-07T21:03:20","date_gmt":"2021-03-07T20:03:20","guid":{"rendered":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=3667"},"modified":"2021-03-07T21:03:21","modified_gmt":"2021-03-07T20:03:21","slug":"nawozenie-kluczowe-dla-plonowania-zboz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2021\/03\/07\/nawozenie-kluczowe-dla-plonowania-zboz\/","title":{"rendered":"Nawo\u017cenie \u2013 kluczowe dla plonowania zb\u00f3\u017c"},"content":{"rendered":"\n

Warunkiem uzyskiwania wysokich plon\u00f3w zb\u00f3\u017c jest zapewnienie ro\u015blinom komfortowego, czyli sta\u0142ego dost\u0119pu wszystkich niezb\u0119dnych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych wtedy, gdy ro\u015blina ich potrzebuje, zw\u0142aszcza w okresach krytycznych \u2013 czyli w momentach przechodzenia z jednej fazy do drugiej. Aby to osi\u0105gn\u0105\u0107 niezb\u0119dne s\u0105 woda i wystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 przyswajalnych form tych sk\u0142adnik\u00f3w w glebie.<\/p>\n\n\n\n

Maj\u0105c to na uwadze, najwa\u017cniejsze jest uzupe\u0142nienie brakuj\u0105cych w glebie podstawowych sk\u0142adnik\u00f3w nawozowych, jak fosfor, potas, magnez i wap\u0144. Trzeba wi\u0119c zbada\u0107 gleb\u0119, zaplanowa\u0107 plon ro\u015bliny, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dziemy wysiewa\u0107 i wtedy dopiero zaplanowa\u0107 nawo\u017cenie, tak aby bilans nie by\u0142 ujemny dla tych wszystkich sk\u0142adnik\u00f3w. Oczywi\u015bcie pierwszy ruch w tym zakresie, jaki rolnik musi wykona\u0107 to regulacja kwasowo\u015bci gleby (pH), aby nawo\u017cenie pozosta\u0142ymi sk\u0142adnikami by\u0142o efektywne. Problemem jest bowiem nie tylko zbyt niskie pH gleby, ale i zbyt wysokie. Przy nadmiarze wapnia \u0142atwo wchodzi ono w reakcje z innymi pierwiastkami, przez co blokuje pobieranie ich przez  ro\u015bliny (np. fosfor).<\/p>\n\n\n\n

Po uregulowaniu pH nale\u017cy uzupe\u0142ni\u0107 braki sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowch na polach (fosfor, potas, magnez) oraz wykona\u0107 pierwsze nawo\u017cenie ozimin azotem. Oczywi\u015bcie nawozy podstawowe stosujemy przedsiewnie jesieni\u0105 \u2013 pod oziminy i wiosn\u0105 pod ro\u015bliny jare. Zawsze jednak mamy dylemat wiosn\u0105, czy ju\u017c wej\u015b\u0107 w pole i jak\u0105 pierwsz\u0105 dawk\u0119 azotu zastosowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Przypominam \u2013 nawo\u017cenie azotem (dotyczy wszystkich nawoz\u00f3w zawieraj\u0105cych azot) jest mo\u017cliwe w Polsce dopiero od 1 marca. Pozosta\u0142e nawozy mo\u017cna stosowa\u0107 wcze\u015bniej pod warunkiem, \u017ce gleba nie jest mokra, zamarzni\u0119ta czy pokryta \u015bniegiem. Fosfor, potas, magnez czy wap\u0144 mo\u017cna zastosowa\u0107, kiedy tylko warunki na to pozwol\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wiosn\u0105 musimy sprawdzi\u0107: czy ro\u015bliny dobrze przezimowa\u0142y i jakie s\u0105 ewentualne straty. A tak\u017ce czy nawo\u017cenie fosforowo-potasowe i magnezowe by\u0142y na w\u0142a\u015bciwym poziomie na oziminach i czy b\u0119dzie konieczno\u015b\u0107 uzupe\u0142nienia ich wiosn\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Od lipca 2017 roku ca\u0142a Polska zosta\u0142a uznana za obszar wymagaj\u0105cy ochrony przed odp\u0142ywem azotu. Od lipca 2018 roku wszed\u0142 w \u017cycie nowy \u201eProgram dzia\u0142a\u0144 zapobiegaj\u0105cych odp\u0142ywowi azotu\u201d, a to oznacza, \u017ce obowi\u0105zuj\u0105 zasady: <\/p>\n\n\n\n

1. Nawo\u017cenie azotem (wszystkie rodzaje nawoz\u00f3w zawieraj\u0105cych azot) mo\u017cemy wykona\u0107 najwcze\u015bniej 1 marca, a najp\u00f3\u017aniej 25 pa\u017adziernika na gruntach ornych (obornik do 31 pa\u017adziernika).<\/p>\n\n\n\n

2. Nawozy naturalne, takie jak obornik, gnoj\u00f3wka gnojowica, pomiot ptasi i inne nie mog\u0105 by\u0107 wywo\u017cone na pola (stosowane jako naw\u00f3z) wcze\u015bniej ni\u017c 1 marca \u2013 dotyczy to wszystkich rolnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

3. Wszyscy rolnicy nie mog\u0105 nawozi\u0107 pola niezale\u017cnie od terminu, je\u017celi pole jest pokryte \u015bniegiem albo zalane wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n

4. Nie wolno nawozi\u0107 p\u00f3l zmarzni\u0119tych (nie dotyczy to grunt\u00f3w powierzchniowo przemarzni\u0119tych\u00a0w marcu, gdy wyst\u0119puj\u0105 przymrozki).<\/p>\n\n\n\n

5. Nie wolno nawozi\u0107 p\u00f3l podczas deszczu, gdy grunt jest zbyt przesi\u0105kni\u0119ty wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n

6. Obornik mo\u017cna z\u0142o\u017cy\u0107 na polu bezpo\u015brednio na gruncie w pryzm\u0119 i przetrzyma\u0107 go do 6 miesi\u0119cy pod warunkiem, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

– pole b\u0119dzie r\u00f3wne o dopuszczalnym spadku do 3%, w miejscu niepiaszczystym i niepodmok\u0142ym, w odleg\u0142o\u015bci wi\u0119kszej ni\u017c 25 m od linii brzegowej w\u00f3d powierzchniowych,<\/p>\n\n\n\n

– obornik mo\u017ce by\u0107 z\u0142o\u017cony w tym samym miejscu na tym polu nie wcze\u015bniej ni\u017c po 3 latach,<\/p>\n\n\n\n

– lokalizacj\u0119 pryzmy obornika w danym roku na danej dzia\u0142ce zaznacza si\u0119 na mapie lub szkicu dzia\u0142ki wpisuj\u0105c dat\u0119 z\u0142o\u017cenia obornika, kt\u00f3re przechowuje si\u0119 przez 3 lata od dnia zako\u0144czenia sk\u0142adowania obornika.<\/p>\n\n\n\n

Tak jak dotychczas, je\u015bli wymogi 3, 4, 5 s\u0105 spe\u0142nione, to ju\u017c w lutym mo\u017cna pole zwapnowa\u0107 czy wysia\u0107 mineralne nawozy fosforowe, potasowe, magnezowe czy wapniowe. Ale uwaga \u2013 je\u017celi stosowany naw\u00f3z zawiera azot, to nie mo\u017cna go stosowa\u0107 wcze\u015bniej ni\u017c 1 marca (np. polifoska, amofoska i inne zawieraj\u0105ce N, P, K). Nowe przepisy nie zakazuj\u0105 wcze\u015bniejszego stosowania nawo\u017cenia mineralnego  w og\u00f3le \u2013 jedynie okre\u015blaj\u0105 kompleksowo post\u0119powanie z azotem zawartym w nawozach.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze wiosenne zasilenie azotem ozimin jest najwa\u017cniejszym zabiegiem agrotechnicznym warunkuj\u0105cym ich potencjalny plon. Azot jest g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem pokarmowym ro\u015blin, ale jednocze\u015bnie bardzo podatnym na straty w wyniku wymywania, ulatniania czy immobilizacji (czyli wch\u0142oni\u0119cia) przez mikroorganizmy glebowe. Azot jest sk\u0142adnikiem, kt\u00f3rego ruchliwo\u015b\u0107 w \u015brodowisku jest wprost proporcjonalna do temperatury. Im cieplej, tym jest bardziej ruchliwy i dost\u0119pny ro\u015blinom, im zimniej ruchliwo\u015b\u0107 i dost\u0119pno\u015b\u0107 s\u0142abnie. Przy temperaturze 0oC i poni\u017cej jego ruch i dost\u0119pno\u015b\u0107 te\u017c spada praktycznie do zera. W zwi\u0105zku z tym wa\u017cne jest umiej\u0119tne stosowanie azotu w takich dawkach i terminach, aby by\u0142o to dzia\u0142anie racjonalne.<\/p>\n\n\n\n

W zbo\u017cach wiosn\u0105 zaleca si\u0119 stosowa\u0107 co najmniej dwukrotne zasilanie azotem. Pierwsz\u0105 dawk\u0119 azotu w oziminach \u2013 stosuje si\u0119 w momencie ruszenia wegetacji lub bezpo\u015brednio przed ruszeniem wegetacji. Drug\u0105 powinno si\u0119 zastosowa\u0107 bezpo\u015brednio przed faz\u0105 strzelania w \u017ad\u017ab\u0142o. W niekt\u00f3rych technologiach przy za\u0142o\u017ceniu bardzo wysokich plon\u00f3w, lub gdy zale\u017cy nam na bia\u0142ku dodaje si\u0119 tak\u017ce trzeci\u0105 \u2013 dodatkow\u0105 (zazwyczaj mniejsz\u0105 od drugiej) dawk\u0119 przed k\u0142oszeniem.<\/p>\n\n\n\n

Wiosn\u0105 pierwszej dawki azotu nie wolno op\u00f3\u017ani\u0107 i nale\u017cy naw\u00f3z poda\u0107 w formie dobrze rozpuszczalnej w wodzie (saletra amonowa itp., kt\u00f3re zawieraj\u0105 azot w formie amonowej\u00a0i azotanowej). Mocznik zawiera form\u0119 amidow\u0105, dlatego ro\u015bliny mog\u0105 z niego korzysta\u0107 dopiero po jego hydrolizie do formy amonowej, a decyduje o tym kilka czynnik\u00f3w, przy czym temperatura jest najwa\u017cniejsza. Hydroliza mocznika przy temperaturze 10oC (gleba) przebiega w ci\u0105gu 21 dni, dlatego mocznik nie nadaje si\u0119 do najwcze\u015bniejszego nawo\u017cenia ozimin na przedwio\u015bniu. Uwalnianie azotu z mocznika wzrasta wraz ze wzrostem temperatury gleby i trzeba to przewidzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wysoko\u015b\u0107 pierwszej dawki azotu zale\u017cy od takich czynnik\u00f3w, jak:<\/p>\n\n\n\n

1. Gatunek, odmiana \u2013 pszenica oz. i pszen\u017cyto oz. wymagaj\u0105 wi\u0119kszych dawek ni\u017c \u017cyto i j\u0119czmie\u0144 oz.<\/p>\n\n\n\n

2. Termin siewu oziminy \u2013 im wcze\u015bniejszy wysiew, tym wi\u0119cej p\u0119d\u00f3w k\u0142osono\u015bnych jesieni\u0105 i mniejsze potrzeby azotu na dokrzewienie. Przy op\u00f3\u017anionym siewie odwrotnie \u2013 dawka musi by\u0107 nieco wi\u0119ksza i wczesna.<\/p>\n\n\n\n

3. Rodzaj przedplonu i jego nawo\u017cenie i plonowanie \u2013 np. po rzepaku dobrze nawo\u017conym i po str\u0105czkowych pierwsz\u0105 dawk\u0119 mo\u017cna zmniejszy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

4. Rodzaj i jako\u015b\u0107 gleby \u2013 na lepszych glebach wy\u017csze plony i nieco wy\u017csze dawki.<\/p>\n\n\n\n

5. Planowana wysoko\u015b\u0107 plonu oziminy \u2013 bardzo wysokie plony wymagaj\u0105 praktycznie 3 stosunkowo wysokich dawek i s\u0105 silnie skolerowane z sytuacjami w pkt. 1, 2, 3 ,4 j.w.<\/p>\n\n\n\n

6. Zasoby wodne gleby \u2013 gdy jesieni\u0105 i zim\u0105 wyst\u0119powa\u0142y silne opady przy niezamarzni\u0119tym gruncie gleba mo\u017ce by\u0107 \u201eprzep\u0142ukana\u201d z azotu.<\/p>\n\n\n\n

Na schemacie faz rozwojowych skali BBCH pokazano 3 okresy najwi\u0119kszego zapotrzebowania zb\u00f3\u017c na azot: <\/p>\n\n\n\n

– 1. dawka \u2013 wczesnowiosenna ko\u0144czy tworzenie p\u0119d\u00f3w (ko\u0144czy krzewienie, zw\u0142aszcza przy p\u00f3\u017aniej sianych oziminach), ale niezb\u0119dna jest g\u0142\u00f3wnie do budowy k\u0142osk\u00f3w i kwiatk\u00f3w, a wi\u0119c odpowiada za wielko\u015b\u0107 k\u0142osa,<\/p>\n\n\n\n

– 2. dawka \u2013 ko\u0144czy budow\u0119 k\u0142osa i zabezpiecza przed nadmiern\u0105 redukcj\u0105 p\u0119d\u00f3w i k\u0142osk\u00f3w w k\u0142osie (tzw. wielki okres),<\/p>\n\n\n\n

– 3. dawka \u2013 ma za zadanie uzupe\u0142ni\u0107 ewentualne niedobory azotu z mineralizacji oraz zabezpieczy\u0107 azot dla wytworzenia odpowiedniej ilo\u015bci bia\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wysokie nawo\u017cenie azotem ma sens tylko w\u00f3wczas, gdy ro\u015blina jest dobrze zaopatrzona we wszystkie pozosta\u0142e sk\u0142adniki pokarmowe oraz w wod\u0119. Nadmierne nawo\u017cenie azotem (N) zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na choroby, zach\u0119ca szkodniki do \u017cerowania (zw\u0142aszcza gdy brakuje potasu) zwi\u0119ksza wyleganie, mo\u017ce tak\u017ce pogarsza\u0107 jako\u015b\u0107 biologiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b zgodnie z nowymi przepisami rolnicy musz\u0105 tak\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na odleg\u0142o\u015bci od brzeg\u00f3w kana\u0142\u00f3w, row\u00f3w, ciek\u00f3w wodnych czy brzeg\u00f3w jezior. Minimalna odleg\u0142o\u015b\u0107 powinna wynosi\u0107 5 m dla wszystkich nawoz\u00f3w zawieraj\u0105cych azot z wyj\u0105tkiem gnojowicy, dla kt\u00f3rej ustanowiono 10-metrow\u0105 stref\u0119 buforow\u0105. Takie odleg\u0142o\u015bci mog\u0105 ulec zmianie: zmniejszeniu o po\u0142ow\u0119, tj. do 2,5 m (5 m gnojowica), je\u015bli nawozy aplikowane b\u0119d\u0105 doglebowo (np. siewnikami\u00a0z aplikatorami nawoz\u00f3w wsiewaj\u0105cymi do gruntu i przykrywaj\u0105cymi naw\u00f3z) lub ca\u0142a dawka b\u0119dzie podzielona na 3 cz\u0119\u015bci i zastosowana w odst\u0119pach nie kr\u00f3tszych ni\u017c 14 dni.<\/p>\n\n\n\n

Marek Radzimierski
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Warunkiem uzyskiwania wysokich plon\u00f3w zb\u00f3\u017c jest zapewnienie ro\u015blinom komfortowego, czyli sta\u0142ego dost\u0119pu wszystkich niezb\u0119dnych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych wtedy, gdy ro\u015blina ich<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3668,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18,11],"tags":[],"class_list":["post-3667","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-zboza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3667","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3667"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3667\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3673,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3667\/revisions\/3673"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}