W naszych czasach nastawionych na masow\u0105 produkcj\u0119, ci\u0105g\u0142y rozw\u00f3j i szybki zysk funkcjonuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c gospodarstwa tradycyjne, ma\u0142e, trudni\u0105ce si\u0119 upraw\u0105 i hodowl\u0105 mniej popularnych ga\u0142\u0119zi rolnictwa. Gospodarstwa m\u00f3wi\u0105ce o sobie zdrowe, ekologiczne, takie z tradycj\u0105, jak z dziada pradziada.<\/p>\n\n\n\n
Wszyscy wiemy, \u017ce hodowla k\u00f3z to tradycyjna dzia\u0142alno\u015b\u0107, kt\u00f3ra by\u0142a niegdy\u015b charakterystyczna dla ma\u0142ych gospodarstw rolnych. Rasy k\u00f3z mo\u017cna dzieli\u0107 w zale\u017cno\u015bci od kierunku u\u017cytkowania, ale w Polsce nie wszystkie kierunki u\u017cytkowania maj\u0105 swoich reprezentant\u00f3w w danej rasie.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce g\u0142\u00f3wnym kierunkiem utrzymania k\u00f3z jest uzyskiwanie od nich mleka i mi\u0119sa, tak\u017ce w ma\u0142ych gospodarstwach domowych posiadaj\u0105cych po kilka sztuk w stadzie. Kozy s\u0105 mniej wymagaj\u0105ce ni\u017c inne zwierz\u0119ta hodowlane.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli masz zamiar rozpocz\u0105\u0107 biznes z hodowl\u0105 k\u00f3z, to potrzebujesz niewielkiego kapita\u0142u. Kozy s\u0105 bardzo odporne i potrafi\u0105 przystosowa\u0107 si\u0119 do prawie wszystkich rodzaj\u00f3w pogody. Mo\u017cna je hodowa\u0107 na l\u0105dzie suchym i pofa\u0142dowanym, tam gdzie hodowanie innych zwierz\u0105t jest prawie niemo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele publikacji, kt\u00f3re pomog\u0105 nam w prowadzeniu udanej i dochodowej dzia\u0142alno\u015bci. W\u0142a\u015bciwy dob\u00f3r rasy i znajomo\u015b\u0107 hodowli k\u00f3z pomo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 ich populacj\u0119 w posiadanym stadzie, co nie da si\u0119 ukry\u0107, zmaksymalizuje bezpo\u015brednio zyski.<\/p>\n\n\n\n
Wyb\u00f3r typu hodowli<\/p>\n\n\n\n
Wyb\u00f3r odpowiedniej rasy jest wa\u017cnym czynnikiem. Przed rozpocz\u0119ciem hodowli nale\u017cy najpierw zidentyfikowa\u0107 rasy o preferowanych cechach.<\/p>\n\n\n\n
Typ u\u017cytkowy mleczny<\/p>\n\n\n\n
W Polsce u\u017cytkuje si\u0119 dwie rasy, szczeg\u00f3lnie w celu krzy\u017cowa\u0144 i poprawy wydajno\u015bci mlecznej. Typ u\u017cytkowy mleczny charakteryzuje si\u0119 such\u0105 konstytucj\u0105, du\u017cym i pojemnym wymieniem oraz wysok\u0105 wydajno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Rasa saane\u0144ska<\/p>\n\n\n\n
Pochodz\u0105ce ze Szwajcarii kozy saane\u0144skie maj\u0105 wybitne wska\u017aniki mleczno\u015bci. Mo\u017cna uzyska\u0107 wydajno\u015b\u0107 podczas 305 dni laktacji nawet do 2 000 kg mleka. \u015arednia zawarto\u015b\u0107 t\u0142uszczu w mleku to 3,0%, a bia\u0142ka 2,5%.<\/p>\n\n\n\n
Rasa ta nale\u017cy do do\u015b\u0107 okaza\u0142ych, a kozy osi\u0105gaj\u0105 mas\u0119 cia\u0142a od 50 do 90 kg i wysoko\u015b\u0107 w k\u0142\u0119bie 75\u201385 cm, natomiast koz\u0142y od 80 do 120 kg i wysoko\u015b\u0107 90\u2013100 cm. Posiadaj\u0105 kr\u00f3tk\u0105 bia\u0142\u0105 sier\u015b\u0107, a u koz\u0142\u00f3w wyst\u0119puje d\u0142uga broda.<\/p>\n\n\n\n
Kozy saane\u0144skie maj\u0105 harmonijn\u0105 budow\u0119, dosy\u0107 d\u0142ugie nogi i wyd\u0142u\u017cony tu\u0142\u00f3w. G\u0142owa jest niewielka, wyd\u0142u\u017cona, osadzona na wysmuk\u0142ej szyi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zwierz\u0105t jest bezroga.<\/p>\n\n\n\n
Rasa ta jest rozpowszechniona na ca\u0142ym \u015bwiecie, jest wykorzystywana w celu tworzenia nowych ras lub doskonalenia ras lokalnych. Bardzo dobrze aklimatyzuje si\u0119 w nowych, nawet niekorzystnych warunkach \u015brodowiska. Mo\u017cna j\u0105 utrzymywa\u0107 w systemie pastwiskowym lub alkierzowym, doskonale wykorzystuje nieu\u017cytki rolne i s\u0142abej jako\u015bci pastwiska.<\/p>\n\n\n\n
Rasa alpejska<\/p>\n\n\n\n
Kozy rasy alpejskiej zosta\u0142y wyhodowane we Francji. Maj\u0105 charakterystyczne ubarwienie. Kr\u00f3tka sier\u015b\u0107 jest p\u0142owa lub br\u0105zowa, a ko\u0144ce ko\u0144czyn, okolice oczu i pyska s\u0105 czarne. Na tu\u0142owiu wyst\u0119puj\u0105 czasami r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci bia\u0142e plamki. U samic i samc\u00f3w wzd\u0142u\u017c linii grzbietowej przebiega czarna pr\u0119ga. Czasami zdarzaj\u0105 si\u0119 rogi i broda u samc\u00f3w. Na niewielkiej g\u0142owie znajduj\u0105 si\u0119 stoj\u0105ce uszy.<\/p>\n\n\n\n
Kozy alpejskie s\u0105 takich samych rozmiar\u00f3w jak kozy saane\u0144skie. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bokim wymieniem i dobr\u0105 wydajno\u015bci\u0105 mleczn\u0105 dochodz\u0105c\u0105 do 1 800 kg za ca\u0142\u0105 laktacj\u0119. Dzi\u0119ki swojemu pochodzeniu posiadaj\u0105 dobre cechy adaptacyjne, s\u0105 odporne na niekorzystne warunki \u015brodowiska i charakteryzuj\u0105 si\u0119 dobr\u0105 zdrowotno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Typ u\u017cytkowy mi\u0119sny<\/p>\n\n\n\n
W Polsce wykorzystuje si\u0119 jedn\u0105 ras\u0119, g\u0142\u00f3wnie w celu doskonalenia cech mi\u0119snych rasy bia\u0142ej uszlachetnionej. Typ mi\u0119sny u\u017cytkowy charakteryzuje dobre umi\u0119\u015bnienie, ma\u0142e ot\u0142uszczenie i szybkie tempo wzrostu.<\/p>\n\n\n\n
Rasa burska pochodzi z Afryki. Mimo i\u017c maj\u0105 niskie wymagania pokarmowe i s\u0105 dobrze przystosowane do polskich warunk\u00f3w \u015brodowiska w Polsce nie ma hodowli k\u00f3z mi\u0119snych, ale kozy burskie s\u0105 utrzymywane ze wzgl\u0119du na wykorzystywanie ich w doskonaleniu polskiego pog\u0142owia k\u00f3z, szczeg\u00f3lnie plenno\u015bci, mi\u0119sno\u015bci i wydajno\u015bci rze\u017anej.<\/p>\n\n\n\n
Typ wszechstronnie u\u017cytkowy<\/p>\n\n\n\n
Kozy u\u017cytkowane wielokierunkowo zazwyczaj s\u0105 przystosowane do lokalnych warunk\u00f3w \u015brodowiska. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 \u015bredni\u0105 wydajno\u015bci\u0105 mleczn\u0105 i rze\u017an\u0105. W Polsce jest najwi\u0119cej tego typu ras.<\/p>\n\n\n\n
Rasa bia\u0142a uszlachetniona charakteryzuje si\u0119 bia\u0142\u0105, kr\u00f3tk\u0105 sier\u015bci\u0105. Koz\u0142y osi\u0105gaj\u0105 od 60\u2013100 kg masy cia\u0142a, a kozy od 45\u201365 kg przy wysoko\u015bci w k\u0142\u0119bie 70\u201380 cm. To co najbardziej interesuje ma\u0142ych hodowc\u00f3w, to charakterystyczne, dosy\u0107 dobrze rozwini\u0119te, kuliste wymi\u0119, kt\u00f3re podczas 305 dni laktacji mo\u017ce wyprodukowa\u0107 maksymalnie 1 200 kg mleka.<\/p>\n\n\n\n
Rasa bia\u0142a uszlachetniona wyst\u0119puje na terenie ca\u0142ego kraju<\/p>\n\n\n\n
i jest ras\u0105 dominuj\u0105c\u0105 w pog\u0142owiu polskich k\u00f3z.<\/p>\n\n\n\n
Rasa barwna uszlachetniona wywodzi si\u0119 od rasy barwnej szlachetnej niemieckiej, a charakteryzuje j\u0105 czerwono-br\u0105zowe umaszczenie, g\u0142owa, ko\u0144ce ko\u0144czyn i pr\u0119ga na grzebiecie s\u0105 czarne, nie posiadaj\u0105 rog\u00f3w. Nale\u017cy do \u015brednich ras, koz\u0142y osi\u0105gaj\u0105 mas\u0119 cia\u0142a 65\u2013100 kg, a kozy 45\u201360 kg. Wydajno\u015b\u0107 mleka za 305 dni laktacji jest podobna do rasy bia\u0142ej uszlachetnionej.<\/p>\n\n\n\n
Kozy bezrasowe<\/p>\n\n\n\n
Wyst\u0119puj\u0105 licznie na terenie ca\u0142ego kraju, pochodz\u0105 z krzy\u017c\u00f3wek r\u00f3\u017cnych ras. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 bardzo dobrymi cechami adaptacyjnymi do lokalnych warunk\u00f3w \u015brodowiska. Maj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne umaszczenie i wielko\u015b\u0107, dlatego trudno wyodr\u0119bni\u0107 poszczeg\u00f3lne rasy.<\/p>\n\n\n\n
W niekt\u00f3rych pozycjach literatury wyr\u00f3\u017cniane s\u0105 takie rasy w typie og\u00f3lnou\u017cytkowym, jak kozy karpackie, sandomierskie i kazimierzowskie.<\/p>\n\n\n\n
Typ u\u017cytkowy we\u0142nisty<\/p>\n\n\n\n
W tym typie mamy koz\u0119 angorsk\u0105, kt\u00f3ra jest utrzymywana w hodowlach amatorskich. Od tych k\u00f3z pozyskuje si\u0119 we\u0142n\u0119 zwan\u0105 moherem, a kozy strzy\u017ce si\u0119 dwa razy w roku. Wydajno\u015b\u0107 mleczna jest bardzo niska (70 kg mleka za 305 dni laktacji).<\/p>\n\n\n\n
Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c typ u\u017cytkowy puchowy, obecnie zaliczany do we\u0142nistego. Do tej grupy nale\u017c\u0105 kozy kaszmirskie. Uzyskuje si\u0119 od nich oko\u0142o 1,5 kg we\u0142ny, kt\u00f3ra jest wyczesywana, zwana kaszmirem.<\/p>\n\n\n\n
Jak wida\u0107 typ\u00f3w ras jest sporo. Najw\u0142a\u015bciwiej jest j\u0105 dobra\u0107 nie tylko uwzgl\u0119dniaj\u0105c cel hodowli k\u00f3z, ale uwarunkowania krajobrazu. Hodowla k\u00f3z zawsze okazywa\u0142a si\u0119 cenna dla cz\u0142owieka, ze wzgl\u0119du na \u200b\u200botrzymywane surowce, takie jak mi\u0119so i mleko, kt\u00f3re zwykle jest przeznaczone do wyrobu sera, a tak\u017ce we\u0142ny i sk\u00f3ry. Poza tymi walorami kozy okazuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c by\u0107 inteligentnymi i ciekawskimi zwierz\u0119tami, kt\u00f3re potrafi\u0105 dobrze przystosowa\u0107 si\u0119 do trudnych warunk\u00f3w hodowli i ubogich pastwisk. Potrzeby \u017cywieniowe kozy s\u0105 r\u00f3wne 1\/10 zapotrzebowania krowy, a produkcja mleka jest w stosunku do niego wy\u017csza. I tu najcz\u0119\u015bciej mali hodowcy zadaj\u0105 sobie pytanie\u2026<\/p>\n\n\n\n
Po co hodowa\u0107?<\/p>\n\n\n\n
W regionie kujawsko-pomorskim posiadamy certyfikowanych hodowc\u00f3w k\u00f3z wytwarzaj\u0105cych ekologiczne przetwory serowarskie i nie tylko.<\/p>\n\n\n\n
O zaletach koziego mleka i przetwor\u00f3w z niego wykonanych mo\u017cna rozpisywa\u0107 si\u0119 d\u0142ugo. Mleko kozie jest bardziej wskazane i polecane alergikom, uchodzi za zdrowe, warto\u015bciowe i ekologiczne. Cz\u0119sto podawane jest dzieciom z alergi\u0105 na bia\u0142ka mleka krowiego.<\/p>\n\n\n\n
W niewielkich ilo\u015bciach zawiera laktoz\u0119 i kazein\u0119, dzi\u0119ki czemu jest \u0142atwiej strawne ni\u017c mleko krowie.<\/p>\n\n\n\n
W krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119 mleko kozie jest bardzo wa\u017cnym elementem diety i pe\u0142ni istotn\u0105 rol\u0119 w \u017cywieniu ludzi. Wed\u0142ug informacji podawanych przez poradnik zdrowie.pl szacuje si\u0119, \u017ce obecnie 65\u201372% \u015bwiatowej populacji pije mleko kozie. Popularno\u015b\u0107 sw\u0105 zaczynaj\u0105 mie\u0107 tak\u017ce wyroby, takie jak np. jogurty, mas\u0142o kozie, mleczne desery lub ser kozi.<\/p>\n\n\n\n
Produkcja w Polsce i na \u015bwiecie<\/p>\n\n\n\n
Jak podaje poradnik zdrowie.pl kozy s\u0105 pierwszymi zwierz\u0119tami udomowionymi przez cz\u0142owieka, od kt\u00f3rych nauczyli\u015bmy si\u0119 pozyskiwa\u0107 mleko. Prawdopodobnie zosta\u0142y udomowione 10 tysi\u0119cy lat temu. W czasach koczowniczego trybu \u017cycia ludzi kozy by\u0142y rewelacyjnymi towarzyszami w\u0119dr\u00f3wek \u2013 maj\u0105ce niewielkie wymagania pokarmowe, znajduj\u0105ce sobie \u017cywno\u015b\u0107 i odporne na warunki \u015brodowiska. Z pewno\u015bci\u0105 mo\u017ce to by\u0107 r\u00f3wnie\u017c najcz\u0119stsz\u0105 zalet\u0105 ich hodowli.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie na ca\u0142ym \u015bwiecie na potrzeby produkcji mlecznej hoduje si\u0119 oko\u0142o 220 milion\u00f3w k\u00f3z, z czego a\u017c 52% na terenie Azji i 39% na terenie Afryki.<\/p>\n\n\n\n
Kozy hodowane w Europie stanowi\u0105 oko\u0142o 5% \u015bwiatowego stada.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce jednak kozy utrzymuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z przeznaczeniem na mleko.<\/p>\n\n\n\n
Najpopularniejszym wybieranym przez hodowcy typem s\u0105 kozy bia\u0142e uszlachetnione i barwne uszlachetnione, kt\u00f3re sprawdzaj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno w ma\u0142ych gospodarstwach, jak i w du\u017cych stadach.<\/p>\n\n\n\n
Na przestrzeni ostatnich lat zainteresowanie zar\u00f3wno mlekiem kozim, jak i jego przetworami mocno wzros\u0142o. Z pewno\u015bci\u0105 wynika to ze wzrostu \u015bwiadomo\u015bci wp\u0142ywu rodzaju i jako\u015bci \u017cywno\u015bci na zdrowie. W Polsce roczna produkcja mleka koziego to nieca\u0142e 8 milion\u00f3w litr\u00f3w, podaje poradnik zdrowie.pl. Rynek kozich przetwor\u00f3w mlecznych rozwija si\u0119 jednak dynamicznie i z roku na rok oferowany jest coraz wi\u0119kszy ich asortyment.<\/p>\n\n\n\n
Jako\u015b\u0107, sk\u0142ad i warto\u015b\u0107 od\u017cywcza mleka koziego<\/p>\n\n\n\n
Charakterystyczny delikatny, \u0142agodnie s\u0142odki i lekko s\u0142ony smak oraz \u015bwie\u017cy, naturalny zapach to cechy najwy\u017cszej jako\u015bci mleka koziego. Ponadto wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 ono:<\/p>\n\n\n\n
– niewielk\u0105 liczb\u0105 bakterii,<\/p>\n\n\n\n
– brakiem organizm\u00f3w chorobotw\u00f3rczych,<\/p>\n\n\n\n
– brakiem objaw\u00f3w aktywno\u015bci enzymatycznej,<\/p>\n\n\n\n
– ma\u0142\u0105 zawarto\u015bci\u0105 kom\u00f3rek somatycznych,<\/p>\n\n\n\n
– oraz brakiem truj\u0105cych, szkodliwych lub obcych substancji.<\/p>\n\n\n\n
Jako\u015b\u0107 mleka koziego zale\u017cy od warunk\u00f3w jego pozyskiwania i przechowywania po udoju. Bardzo \u0142atwo rozwijaj\u0105 si\u0119 w nim mikroorganizmy chorobotw\u00f3rcze, takie jak Brucella melitensis i Listeria monocytogenes oraz koagulazododatnie gronkowce, kt\u00f3re u k\u00f3z s\u0105 najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 zapalenia wymion. Aby zapobiec zaka\u017ceniu mleka stosuje si\u0119 zasady higieny podczas udoju, a wi\u0119c mleko powinno by\u0107 sch\u0142odzone w czasie do 2 godzin od doju do temperatury poni\u017cej 4\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest nowo\u015bci\u0105 informacja, \u017ce sk\u0142ad i wydajno\u015b\u0107 mleka koziego zale\u017c\u0105 od rasy k\u00f3z, warunk\u00f3w \u015brodowiska, sposobu \u017cywienia, \u017cywotno\u015bci poszczeg\u00f3lnych sztuk, stadium laktacji oraz klimatu. Najwi\u0119kszym wahaniom podlega zawarto\u015b\u0107 t\u0142uszczu, natomiast zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka i laktozy w mleku jest stabilna.<\/p>\n\n\n\n
Co czyni mleko kozie bardziej po\u017c\u0105danym?<\/p>\n\n\n\n
Mleko kozie ma zdecydowanie wi\u0119cej zalet w por\u00f3wnaniu z mlekiem innych zwierz\u0105t, gdy\u017c:<\/p>\n\n\n\n
– bia\u0142ka serwatkowe s\u0105 du\u017co \u0142atwiej trawione,<\/p>\n\n\n\n
– \u03b1-laktoalbumina jest no\u015bnikiem wapnia, cynku, magnezu i kobaltu, bierze udzia\u0142 w apoptozie, czyli programowanej \u015bmierci kom\u00f3rek nowotworowych, ma dzia\u0142anie antybakteryjne,<\/p>\n\n\n\n
– \u03b2-laktoglobulina wi\u0105\u017ce witamin\u0119 D, wi\u0105\u017ce d\u0142ugo\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe oraz chlorek rt\u0119ci i przyspiesza ich wydalanie, stymuluje aktywno\u015b\u0107 lipaz, a zatem trawienie t\u0142uszczu oraz wykazuje dzia\u0142anie przeciwnowotworowe.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko wskazuje na to, \u017ce mleko kozie zawiera mniej bia\u0142ek kazeinowych ni\u017c krowie, dlatego uchodzi za bardziej wskazane dla dzieci i os\u00f3b z alergi\u0105. Za najbardziej alergizuj\u0105ce bia\u0142ko mleka uznaje si\u0119 \u03b1s1-kazein\u0119, kt\u00f3rej w mleku kozim znajduje si\u0119 bardzo niewiele. Ale ostro\u017cno\u015bci nigdy za wiele, bo trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u03b2-laktoglobulina r\u00f3wnie\u017c jest cz\u0119stym alergenem i jest obecna w mleku kozim.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107, \u017ce mleko kozie jest r\u00f3wnie\u017c lepszym \u017ar\u00f3d\u0142em aminokwas\u00f3w egzogennych (niewytwarzanych przez organizm cz\u0142owieka) ni\u017c mleko krowie oraz tauryny, kt\u00f3rej ilo\u015b\u0107 w mleku kozim jest bardzo zbli\u017cona do mleka ludzkiego. To w\u0142a\u015bnie tauryna bierze udzia\u0142 w procesie kszta\u0142towania m\u00f3zgu niemowl\u0105t, w stabilizacji b\u0142on kom\u00f3rkowych i neurotransmisji oraz wytwarzaniu soli kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych, a jej st\u0119\u017cenie w mleku kozim wynosi 46\u201391 mg\/l, natomiast w krowim wielokrotnie mniej.<\/p>\n\n\n\n
Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce przetwory mleczne maj\u0105 bardzo wyrazisty kozi zapach, a to dzi\u0119ki spontanicznej lipolizie, kt\u00f3ra zachodzi podczas ch\u0142odzenia mleka.<\/p>\n\n\n\n
Zapach jednak nie zra\u017ca mi\u0142o\u015bnik\u00f3w dobrego i zdrowego \u017cywienia. Wytwarzane w certyfikowanych gospodarstwach rolnych przetwory s\u0105 warto\u015bciowym \u017ar\u00f3d\u0142em wielu sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Gospodarstwa hoduj\u0105ce kozy wiedz\u0105, \u017ce ze wzgl\u0119du na sk\u0142ad jako\u015bciowy bia\u0142ka i t\u0142uszczu mleko kozie nadaje si\u0119 przede wszystkim do wytwarzania ser\u00f3w mi\u0119kkich i zasadniczo technologicznie jest gorszym surowcem, bo mniej wydajnym i trudniejszym w obr\u00f3bce do produkcji nabia\u0142u ni\u017c mleko krowie. Dlatego te\u017c, hodowla ma\u0142ego stada k\u00f3z wymaga du\u017cego po\u015bwi\u0119cenia i wytrwa\u0142o\u015bci w tej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Wp\u0142yw mleka koziego na zdrowie<\/p>\n\n\n\n
Mimo i\u017c warto\u015b\u0107 kaloryczna mleka koziego jest zbli\u017cona do kaloryczno\u015bci mleka krowiego, to mleko kozie jest du\u017co \u0142atwiej trawione przez cz\u0142owieka ni\u017c krowie. 100 ml mleka koziego ma 69\u201384 kcal w zale\u017cno\u015bci od zawarto\u015bci t\u0142uszczu.<\/p>\n\n\n\n
Spo\u017cywanie mleka koziego zwi\u0119ksza wch\u0142anianie sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych z \u017cywno\u015bci, takich jak: wap\u0144, fosfor, magnez, \u017celazo, mied\u017a i selen. Wynika to prawdopodobnie z wy\u017cszej zawarto\u015bci bia\u0142ka, cysteiny i witaminy C i D w mleku kozim.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0142adniki mleka koziego maj\u0105 dzia\u0142anie: przeciwzapalne, zmniejszaj\u0105 zmiany martwicze jelit i zmniejszaj\u0105 rozmiar jelita grubego, wspomagaj\u0105 przyrost masy cia\u0142a, redukuj\u0105 biegunki i krwawe stolce. Dzia\u0142aj\u0105 ochronnie na \u015bluz\u00f3wk\u0119 jelita (stymuluj\u0105 wzrost bakterii probiotycznych, zapobiegaj\u0105 adhezji patogen\u00f3w), a dzi\u0119ki temu wspieraj\u0105 dzia\u0142anie uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Mleko wspomaga leczenie nieswoistych zapale\u0144 jelit, ma dobroczynny wp\u0142yw na choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Stosowane jest w \u017cywieniu niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci czy os\u00f3b z alergi\u0105 na mleko krowie.<\/p>\n\n\n\n
Cena mleka koziego<\/p>\n\n\n\n
Mleko kozie dost\u0119pne w sklepach:<\/p>\n\n\n\n
– mleko kozie pasteryzowane \u2013 ok. 10 z\u0142\/l,<\/p>\n\n\n\n
– mleko kozie UHT \u2013 ok. 8 z\u0142\/l,<\/p>\n\n\n\n
– mleko kozie niepasteryzowane \u2013 ok. 13 z\u0142\/l,<\/p>\n\n\n\n
– mleko kozie BIO \u2013 od 9 do 24 z\u0142\/l,<\/p>\n\n\n\n
– mleko kozie bez laktozy \u2013 ok. 11 z\u0142\/l,<\/p>\n\n\n\n
– mleko kozie w proszku \u2013 od 40 z\u0142 za 300 g.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko z mleka koziego jest prawie \u201enaj\u201d, to czemu nadal jest to niszowa dzia\u0142alno\u015b\u0107?<\/p>\n\n\n\n
Ilo\u015bci mleka pozyskiwanego od k\u00f3z s\u0105 niewielkie. W Polsce spotykamy niewielkie hodowle, bo mowa raczej o hobby ni\u017c kierunku produkcji, zazwyczaj, gdy w gospodarstwie s\u0105 kozy, utrzymuje si\u0119 po kilkana\u015bcie sztuk w stadzie. Gospodarstwa produkuj\u0105ce mleko i przetwory z mleka koziego s\u0105 to z regu\u0142y gospodarstwa agroturystyczne, kt\u00f3re proponuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zdrowe i ekologiczne sp\u0119dzenie czasu na \u0142onie natury. Gospodarstwa te mieszcz\u0105 si\u0119 z dala od zanieczyszcze\u0144 i ferm przemys\u0142owych, w dalszej odleg\u0142o\u015bci od drogi o du\u017cym nat\u0119\u017ceniu.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki temu, \u017ce kozy s\u0105 zwierz\u0119tami typowo pastwiskowymi, nie maj\u0105 wyj\u0105tkowo du\u017cych wymaga\u0144 \u015brodowiskowych i \u017cywno\u015bciowych. Od wiosny do p\u00f3\u017anej jesieni s\u0105 pasione na \u0142\u0105kach. Zim\u0105 niezb\u0119dne jest zabezpieczenie pokarmu w siano i s\u0142om\u0119, buraki pastewne i owoce.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, mimo niewielkich wymaga\u0144 stawianych przez kozy, jest to nadal niszowa dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzona przez mniejsze gospodarstwa rolne w Polsce. Hodowl\u0119 k\u00f3z prowadzi si\u0119 tradycyjnymi sposobami na pastwiskach, karmi\u0105c najcz\u0119\u015bciej w\u0142asnymi plonami. Opieraj\u0105c si\u0119 wielu przeciwno\u015bciom wszystko wskazuje na to, \u017ce ta ga\u0142\u0105\u017a dzia\u0142alno\u015bci, mimo i\u017c rozwija si\u0119 powoli, to odradza si\u0119 w tradycyjny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Aleksander Wr\u00f3bel
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. L. Piechocki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W naszych czasach nastawionych na masow\u0105 produkcj\u0119, ci\u0105g\u0142y rozw\u00f3j i szybki zysk funkcjonuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c gospodarstwa tradycyjne, ma\u0142e, trudni\u0105ce si\u0119 upraw\u0105<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3493,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18,20],"tags":[],"class_list":["post-3492","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-kozy-i-owce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3492"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3494,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3492\/revisions\/3494"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}