D la ponad 2 miliard\u00f3w ludzi owady s\u0105 uzupe\u0142nieniem diety. W krajach tropikalnych najcz\u0119\u015bciej spo\u017cywanymi insektami s\u0105: chrz\u0105szcze (Coleoptera), g\u0105sienice motyli i ciem (Lepidoptera), pszczo\u0142y, osy i mr\u00f3wki (Hymenoptera), koniki polne, szara\u0144cze, \u015bwierszcze i termity (Orthoptera), cykady i pluskwy (Hemiptera), wa\u017cki (Odonata) i muchy (Diptera), a tak\u017ce termity (Isoptera).<\/p>\n\n\n\n
W naszym kr\u0119gu kulturowym jedzenie owad\u00f3w nie jest powszechne, a wr\u0119cz mo\u017ce budzi\u0107 obrzydzenie. Jednak w Unii Europejskiej dopuszczono owady do konsumpcji jako tzw. \u201enow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107\u201d (novel food). W niekt\u00f3rych krajach, np. w Belgii, Holandii, Francji czy Niemczech istnieje ju\u017c od paru lat mo\u017cliwo\u015b\u0107 kupienia artyku\u0142\u00f3w spo\u017cywczych, w kt\u00f3rych jednym ze sk\u0142adnik\u00f3w jest bia\u0142ko z owad\u00f3w. Klient mo\u017ce tak\u017ce zakupi\u0107 m.in. potraw\u0119 z grillowanej szara\u0144czy, kt\u00f3ra mo\u017ce kojarzy\u0107 si\u0119 z biblijnymi plagami egipskimi, a nie z jedzeniem. Tymczasem jako\u015b\u0107 pokarmowa i od\u017cywcza owad\u00f3w jest bardzo wysoka, a zw\u0142aszcza ich bia\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n
Kt\u00f3re owady mog\u0105 by\u0107 pasz\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) okre\u015bli\u0142 warunki dotycz\u0105ce bezpiecznego stosowania owad\u00f3w do cel\u00f3w paszowych, na podstawie kt\u00f3rego sporz\u0105dzony zosta\u0142 ich wykaz zamieszczony w Rozporz\u0105dzeniu Komisji (UE) 2017\/893. Na li\u015bcie znalaz\u0142y si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce gatunki: mucha czarna (Hermetia illucens), mucha domowa (Musca domestica), m\u0105cznik m\u0142ynarek (Tenebrio molitor), ple\u015bniakowiec z\u0142ocisty (Alphitobius diaperinus), \u015bwierszcz domowy (Acheta domesticus), \u015bwierszcz bananowy (Gryllodes sigillatus) i \u015bwierszcz kuba\u0144ski (Gryllus assimilis).<\/p>\n\n\n\n Rozw\u00f3j technologii chowu owad\u00f3w na cele paszowe sprawia, \u017ce mo\u017cna je bezpiecznie produkowa\u0107 przez ca\u0142y rok.<\/p>\n\n\n\n Regulacje prawne<\/strong><\/p>\n\n\n\n W Unii Europejskiej dopuszcza si\u0119 stosowanie wy\u017cej wymienionych owad\u00f3w oraz mieszanek paszowych z ich udzia\u0142em w \u017cywieniu zwierz\u0105t akwakultury i zwierz\u0105t futerkowych, poniewa\u017c m\u0105czk\u0119 z owad\u00f3w uznaje si\u0119 za przetworzone bia\u0142ko pochodzenia zwierz\u0119cego (ang. PAP \u2013 processed animal protein). Tym samym owady sta\u0142y si\u0119 zwierz\u0119tami gospodarskimi (Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2017\/893 z 24 maja 2017 r.), wobec tego musz\u0105 by\u0107 \u017cywione zgodnie z przepisami. Nie wolno stosowa\u0107 w tym celu bia\u0142ek z prze\u017cuwaczy, odpad\u00f3w gastronomicznych, m\u0105czki mi\u0119sno-kostnej, obornika i ka\u0142u (Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767\/2009).<\/p>\n\n\n\n Ponadto w rozporz\u0105dzeniu podano tak\u017ce warunki produkcji i skarmiania takiego bia\u0142ka. Producent zobowi\u0105zany jest poda\u0107 na etykiecie mieszanki paszowej, \u017ce wyr\u00f3b zawiera przetworzone bia\u0142ko zwierz\u0119ce pochodz\u0105ce z owad\u00f3w poprzez umieszczenie napisu o tre\u015bci: zawiera przetworzone bia\u0142ko zwierz\u0119ce pochodz\u0105ce od zwierz\u0105t innych ni\u017c prze\u017cuwacze \u2013 nie stosowa\u0107 do karmienia zwierz\u0105t gospodarskich, z wyj\u0105tkiem zwierz\u0105t akwakultury i zwierz\u0105t futerkowych.<\/p>\n\n\n\n Jako\u015b\u0107 pokarmowa i od\u017cywcza<\/strong><\/p>\n\n\n\n Gatunek owad\u00f3w, ich stadium rozwoju, warunki produkcji, sk\u0142ad pod\u0142o\u017ca i stosowana karma maj\u0105 wp\u0142yw na parametry jako\u015bciowe uzyskanej z nich m\u0105czki. W badaniach oceniano warto\u015b\u0107 pokarmow\u0105 muchy domowej (Musca domestica), muchy czarnej (Hermetica illucens), chrz\u0105szczy, cykad, g\u0105sienic, karaluch\u00f3w, konik\u00f3w polnych, miod\u00f3wek, mr\u00f3wek, mszyc, os, pche\u0142, pluskw, pszcz\u00f3\u0142, \u015bwierszczy, termit\u00f3w i wszy. Insekty zawieraj\u0105 podobne ilo\u015bci bia\u0142ka og\u00f3lnego jak wieprzowina i ryby. Jednak zmienno\u015b\u0107 zawarto\u015bci tego sk\u0142adnika mie\u015bci si\u0119 w zakresie od 20 do 76% suchej masy. Na przyk\u0142ad w 100 g \u015bwierszczy znajduje si\u0119 20 g bia\u0142ka o korzystnym sk\u0142adzie aminokwasowym, zbli\u017conym do bia\u0142ka zwierz\u0119cego. Natomiast m\u0105czka z owad\u00f3w zawiera od 40 do 50% tego sk\u0142adnika pokarmowego, o wysokiej strawno\u015bci aminokwas\u00f3w wynosz\u0105cej 91\u201395%.<\/p>\n\n\n\n Ponadto bia\u0142ko owadzie zawiera zwi\u0105zki zwane defensynami, kt\u00f3re poprawiaj\u0105 zdrowie i kondycj\u0119 zwierz\u0105t, np. kurcz\u0105t. Jak wykazano w badaniach na szczurach, bia\u0142ko m\u0105czki ze \u015bwierszczy mormon\u00f3w (Anabrus simplex), m\u0105czki ze \u015bwierszczy domowych (Acheta domesticus) i m\u0105czki z g\u0105sienic \u0107my Malacosoma americanum jest takim samym \u017ar\u00f3d\u0142em aminokwas\u00f3w jak bia\u0142ko sojowe lub jest lepsze. M\u0105czki z larw zawieraj\u0105 du\u017co izoleucyny, leucyny, lizyny, treoniny i waliny, kt\u00f3rych jest wi\u0119cej ni\u017c w m\u0105czce rybnej.<\/p>\n\n\n\n M\u0105czki z owad\u00f3w zawieraj\u0105 du\u017co t\u0142uszczu o wysokiej strawno\u015bci i korzystnym profilu kwas\u00f3w t\u0142uszczowych. Ponad 70% kwas\u00f3w t\u0142uszczowych stanowi\u0105 wielonienasycone kwasy t\u0142uszczowe. Na przyk\u0142ad m\u0105czka z czarnych much posiada ponad 60% kwasu laurynowego, kt\u00f3ry przeciwdzia\u0142a rozwojowi mikroorganizm\u00f3w i wspomaga uk\u0142ad immunologiczny.<\/p>\n\n\n\n W sk\u0142ad organizmu owad\u00f3w wchodzi tak\u017ce w\u0142\u00f3kno pokarmowe, czyli b\u0142onnik. Szkielet zewn\u0119trzny (tzw. egzoszkielet) zbudowany jest z chityny, kt\u00f3ra mo\u017ce pozytywnie oddzia\u0142ywa\u0107 na funkcjonowanie uk\u0142adu immunologicznego, zw\u0142aszcza drobiu i rozw\u00f3j uk\u0142adu pokarmowego poprzez stymulacj\u0119 perystaltyki jelit. Zawarto\u015b\u0107 chityny u owad\u00f3w mie\u015bci si\u0119 w przedziale od oko\u0142o 3 do oko\u0142o 50 mg w 1 kilogramie \u015bwie\u017cej masy.<\/p>\n\n\n\n Owady w formie dojrza\u0142ej (imago) i larwy, poczwarki oraz g\u0105sienice s\u0105 cennym \u017ar\u00f3d\u0142em soli mineralnych zawieraj\u0105cych \u017celazo, wap\u0144, magnez, fosfor i cynk. Jak wykazano, w 100 g g\u0105sienic r\u00f3\u017cnych owad\u00f3w wyst\u0119puje od 8 do 20 mg \u017celaza w formie hemowej, kt\u00f3ra jest najlepiej przyswajalna, a np. 100 g wo\u0142owiny zawiera tego pierwiastka oko\u0142o 6 mg. Najbogatszy sk\u0142ad mineralny maj\u0105 larwy czarnej muchy. Zawieraj\u0105 du\u017co wapnia, magnezu i potasu oraz cechuje je w\u0142a\u015bciwy stosunek wapnia do fosforu.<\/p>\n\n\n\n Owady zawieraj\u0105 r\u00f3wnie\u017c witaminy z grupy B oraz witaminy rozpuszczalne w t\u0142uszczach \u2013 A, D, E, K i witamin\u0119 C.<\/p>\n\n\n\n W por\u00f3wnaniu z ziarnem zb\u00f3\u017c i nasionami ro\u015blin bobowatych grubonasiennych (str\u0105czkowych), m\u0105czki z owad\u00f3w s\u0105 cenniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em energii.<\/p>\n\n\n\n Hodowla owad\u00f3w a \u015brodowisko<\/strong><\/p>\n\n\n\n Owady wymagaj\u0105 odpowiedniego mikroklimatu, kt\u00f3ry musi by\u0107 monitorowany. Nale\u017cy nadzorowa\u0107 wilgotno\u015b\u0107, temperatur\u0119 (ok. 30\u00b0C), wentylacj\u0119. Jednak z ekonomicznego punktu widzenia uzyskanie pe\u0142nowarto\u015bciowych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych z owad\u00f3w jest 12-krotnie ta\u0144sze ni\u017c z hodowli innych zwierz\u0105t. Samica muchy domowej sk\u0142ada tygodniowo 750 jaj. Larwy muchy po kilku dniach wa\u017c\u0105 ponad 400-krotnie wi\u0119cej ni\u017c bezpo\u015brednio po wyl\u0119gu, a po 2 tygodniach osi\u0105gaj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 2 cm Na wyprodukowanie 1 kilograma masy owad\u00f3w potrzeba oko\u0142o 2 kg karmy. W przypadku \u015bwi\u0144 \u2013 oko\u0142o 3, a byd\u0142a \u2013 8 kg. Jedynie ryby i dr\u00f3b potrzebuj\u0105 podobn\u0105 ilo\u015b\u0107 paszy na przyrost 1 kg masy cia\u0142a, co owady.<\/p>\n\n\n\n Ponadto hodowla owad\u00f3w ma niebagatelny wp\u0142yw na zmniejszanie zanieczyszczenia \u015brodowiska. Larwy muchy domowej mog\u0105 zmniejszy\u0107 w ci\u0105gu 10 dni mas\u0119 odpad\u00f3w organicznych a\u017c o 60%.<\/p>\n\n\n\n Skarmianie<\/strong><\/p>\n\n\n\n W Chinach i w Stanach Zjednoczonych owadami \u017cywi si\u0119 dr\u00f3b, \u015bwinie i byd\u0142o, a produkcja insekt\u00f3w na cele paszowe prowadzona jest na oborniku, resztkach ro\u015blinnych i odpadach biologicznych.<\/p>\n\n\n\n Owady najlepiej skarmia\u0107 w formie m\u0105czki. Jak wykazano w badaniach, w mieszankach paszowych dla drobiu larwy muchy domowej mog\u0105 stanowi\u0107 nawet 25% sk\u0142adu komponentowego bez ujemnego wp\u0142ywu na efekty produkcyjne, spo\u017cycie paszy i wsp\u00f3\u0142czynnik jej wykorzystania. Wykazano tak\u017ce, \u017ce m\u0105czka z larw czarnej muchy obni\u017ca pobieranie paszy, przez co poprawia wska\u017anik jej wykorzystania, gdy\u017c obecne w niej bia\u0142ko zawiera aminokwasy o wysokiej strawno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n ***<\/p>\n\n\n\n Obecnie toczy si\u0119 dyskusja nad konieczno\u015bci\u0105 zmniejszania area\u0142u gleb przeznaczonych do produkcji pasz dla zwierz\u0105t, aby wykorzysta\u0107 je do produkcji \u017cywno\u015bci dla ludzi. Szacuje si\u0119, \u017ce w 2050 roku liczba ludno\u015bci ma wynie\u015b\u0107 ponad 9 miliard\u00f3w. Wykorzystanie owad\u00f3w mo\u017ce by\u0107 jednym z rozwi\u0105za\u0144 tego problemu. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce w naszej strefie kulturowej wykorzystanie owad\u00f3w b\u0119dzie mia\u0142o wi\u0119ksze znaczenie w \u017cywieniu zwierz\u0105t, zw\u0142aszcza \u017ce s\u0105 one cz\u0119\u015bci\u0105 codziennego pokarmu ptak\u00f3w \u017cyj\u0105cych na wolno\u015bci czy drobiu w chowie wolnowybiegowym, np. indyk\u00f3w. M\u0105czki z owad\u00f3w s\u0105 te\u017c sk\u0142adnikiem karm przemys\u0142owych dla zwierz\u0105t towarzysz\u0105cych takich jak psy i koty.<\/p>\n\n\n\n Z wzgl\u0119du na to, \u017ce owady mog\u0105 by\u0107 potencjalnym \u017ar\u00f3d\u0142em zagro\u017ce\u0144 z powodu obecno\u015bci w nich toksycznych zwi\u0105zk\u00f3w bioaktywnych oraz pestycyd\u00f3w i metali ci\u0119\u017ckich pochodz\u0105cych z ekosystem\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105, do cel\u00f3w paszowych i konsumpcyjnych nadaj\u0105 si\u0119 jedynie te, kt\u00f3re pochodz\u0105 od renomowanych hodowc\u00f3w \u2013 producent\u00f3w. W Polsce s\u0105 podmioty gospodarcze zajmuj\u0105ce si\u0119 hodowl\u0105 owad\u00f3w na skal\u0119 przemys\u0142ow\u0105 do cel\u00f3w konsumpcyjnych oraz paszowych.<\/p>\n\n\n\n dr hab. Piotr Dorszewski Wed\u0142ug Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych ds. Wy\u017cywienia i Rolnictwa (FAO) oko\u0142o 2 000 gatunk\u00f3w owad\u00f3w uznaje si\u0119 za jadalne. Z szacunk\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3376,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18,28],"tags":[],"class_list":["post-3375","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-inne-zwierzeta"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3375","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3375"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3379,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3375\/revisions\/3379"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3376"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/mucha-2-0-1-1024x1022.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego\u00a0w Minikowie
Fot. internet<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"