\n
<\/p>\n
System uprawy roli opiera si\u0119 na odpowiednim doborze maszyn i narz\u0119dzi u\u017cytych do przygotowania gleby oraz\u00a0 kolejno\u015bci ich stosowania, zale\u017cnie od czynnik\u00f3w przyrodniczych. Coraz cz\u0119\u015bciej stosowany jest system bezorkowy.<\/strong><\/p>\n W Polsce wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 trzy systemy uprawy roli:<\/p>\n \u2013 tradycyjny (p\u0142u\u017cny) \u2013 g\u0142\u00f3wn\u0105 zasad\u0105 tego systemu uprawy jest odwr\u00f3cenie wierzchniej warstwy gleby i od\u0142o\u017cenie jej na dno skiby. Narz\u0119dziem u\u017cywanym w tym systemie jest p\u0142ug,<\/p>\n \u2013 bezorkowy (bezp\u0142u\u017cny) \u2013 jest to system uprawy roli, kt\u00f3ry zast\u0105pi\u0142 odwracanie gleby jej mieszaniem. Odpowiednie mieszanie mo\u017cna uzyska\u0107 wykorzystuj\u0105c takie maszyny jak np. brona talerzowa, kultywator \u015bcierniskowy, spulchniacz obrotowy,<\/p>\n \u2013 uprawa zerowa (siew bezpo\u015bredni) \u2013 uprawa ta polega\u0142a na spulchnianiu gleby w ograniczony spos\u00f3b, na zasadzie uprawy uproszczonej, czy bezorkowowego systemu uprawy roli. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki u\u017cyciu agregat\u00f3w uprawowych. Obecnie narz\u0119dzia do pasowej uprawy roli s\u0105 bezpo\u015brednio zagregatowane z dozownikami nawoz\u00f3w oraz siewnikami (kultywator + rozsiewacz + siewnik).<\/p>\n Uprawa bezorkowa nazwana jest r\u00f3wnie\u017c upraw\u0105 uproszczon\u0105 lub zredukowan\u0105, poniewa\u017c ogranicza liczb\u0119 zabieg\u00f3w uprawowych, a niekiedy cz\u0119\u015b\u0107 z nich eliminuje (w por\u00f3wnaniu do system\u00f3w p\u0142u\u017cnych). Bezp\u0142u\u017cny system uprawy polega na spulchnianiu i mieszaniu wierzchniej warstwy gleby bez konieczno\u015bci jej odwracania. Ponadto prac\u0119 p\u0142uga w uprawie bezorkowej zast\u0119puje aktywno\u015b\u0107 d\u017cd\u017cownic i innych organizm\u00f3w \u017cywych bytuj\u0105cych w warstwie ornej gleby. W naturalny spos\u00f3b uprawiaj\u0105 i spulchniaj\u0105 one gleb\u0119, gdy w poszukiwaniu pokarmu tworz\u0105 korytarze w g\u0142\u0119bokich warstwach gleby. D\u017cd\u017cownice przyczyniaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do poprawy \u017cyzno\u015bci gleby, wspomagaj\u0105c jej wietrzenie i mieszaj\u0105c pozosta\u0142o\u015bci po \u017cniwach. Uprawa bezp\u0142u\u017cna to zast\u0105pienie orki gruberami (kultywatorami \u015bcierniskowymi o sztywnych \u0142apach mog\u0105cych miesza\u0107 gleb\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015bci si\u0119gaj\u0105cej nawet 20\u201330 cm) \u2013 polecana jest szczeg\u00f3lnie w p\u0142odozmianach uproszczonych z przewag\u0105 zb\u00f3\u017c, na terenach pag\u00f3rkowatych, a tak\u017ce przy niskich i nier\u00f3wnomiernie roz\u0142o\u017conych opadach atmosferycznych. Mo\u017ce mie\u0107 szerokie zastosowanie na terenach silnie urze\u017abionych w celu zapobiegania erozji gleb.<\/p>\n Do zalet systemu bezorkowego mo\u017cna zaliczy\u0107 przede wszystkim zmniejszenie nak\u0142ad\u00f3w czasu pracy. Ograniczona liczba zabieg\u00f3w pozwala na zaoszcz\u0119dzenie przez rolnika znacznej ilo\u015bci czasu, co usprawnia prace i pozwala na zachowanie optymalnych termin\u00f3w siewu nawet przy du\u017cych area\u0142ach. Kolejn\u0105 zalet\u0105, jak\u0105 mo\u017cna niew\u0105tpliwie przypisa\u0107 bezorkowej uprawie roli jest zmniejszenie zu\u017cycia paliwa i mniejsze koszty utrzymywania maszyn. Zwi\u0105zane jest to przede wszystkim z ograniczeniem liczby zabieg\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c z ilo\u015bci\u0105 u\u017cytych maszyn do uprawy. Mniejsze si\u0142y tarcia wyst\u0119puj\u0105ce przy mieszaniu gleby, ni\u017c przy jej odwracaniu, generuj\u0105 mniejsze zu\u017cycie paliwa. Sprawia to, \u017ce do atmosfery trafia mniej dwutlenku w\u0119gla oraz spalin. Do kolejnych zalet mo\u017cna zaliczy\u0107 polepszenie struktury i porowato\u015bci gleby oraz lepsze zatrzymywanie wody i zwi\u0119kszenie zawarto\u015bci substancji organicznej w wierzchniej warstwie gleby. Zaleta ta jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z bezorkowym systemem roli, poniewa\u017c przy braku odwracania gleby nie zachodzi zjawisko przesuszania, jak i wietrzenia gleby. Zaobserwowano natomiast lepszy podsi\u0105k w\u00f3d gruntowych do wierzchnich warstw. Pozostawione resztki po\u017cniwne na powierzchni gleby s\u0105 cz\u0119\u015bciowo mieszane, a ich pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 tworzy warstw\u0119 ochronn\u0105 gleby.<\/p>\n Ograniczenie erozji gleby jest wa\u017cnym aspektem ekologicznym i kolejn\u0105 zalet\u0105 uprawy bezorkowej. Brak nadmiernego spulchniania ogranicza erozj\u0119 powietrzn\u0105, a pozostawione resztki na powierzchni ograniczaj\u0105 erozj\u0119 wodn\u0105. Erozja wodna, jak i powietrzna jest powa\u017cnym problemem zw\u0142aszcza na glebach lekkich, lecz nale\u017cy te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce wyst\u0119puje na wszystkich typach gleb w mniejszym, b\u0105d\u017a wi\u0119kszym stopniu. System ten pomaga zachowa\u0107 \u017cycie biologiczne i mikrobiologiczne na nieznacznie zmienionym poziomie, co sprzyja rozk\u0142adowi substancji mineralnej i organicznej. Mikroorganizmy \u017cyj\u0105ce w glebie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 lepszego rozk\u0142adu substancji szkodliwych. Pozwala r\u00f3wnie\u017c na zasymilowanie sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych potrzebnych dla ro\u015blin. Ro\u015bliny w czasie wzrostu maj\u0105 lepszy rezerwuar sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych oraz wody niezb\u0119dnej dla ich rozwoju.<\/p>\n Wszystkie wymienione powy\u017cej zalety przemawiaj\u0105 za wprowadzeniem do praktyki system\u00f3w bezorkowych, lecz poza zaletami nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o wadach.<\/p>\n Najwa\u017cniejsza i najcz\u0119\u015bciej wymieniana w\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w wada, o kt\u00f3rej nale\u017cy wspomnie\u0107 to zmniejszenie plonu. Na przyk\u0142adzie kukurydzy przeprowadzono badania w Katedrze Uprawy Roli i Ro\u015blin AR w Poznaniu, wskazuj\u0105 one na znaczne zmniejszenie plonu kolb kukurydzy uprawianej przez 10 lat w monokulturze i jednoczesnym stosowaniu bezorkowej uprawy roli (o 16% w uprawie uproszczonej i 21% \u2013 w siewie bezpo\u015brednim) w por\u00f3wnaniu do tradycyjnej (p\u0142u\u017cnej) uprawy roli. Obni\u017cenie plonu by\u0142o m.in. rezultatem zmniejszenia obsady i wysoko\u015bci ro\u015blin kukurydzy. Kolejn\u0105 istotn\u0105 wad\u0105 jest znaczny wzrost zachwaszczenia \u0142anu. Zachwaszczenie jest zwi\u0105zane z nagromadzeniem si\u0119 nasion chwast\u00f3w w wierzchniej warstwie gleby. Wzrost zachwaszczenia jest przyczyn\u0105 do stosowania wi\u0119kszych ilo\u015bci herbicyd\u00f3w, co zwi\u0119ksza koszty uprawy i mo\u017ce powodowa\u0107 uodpornienie si\u0119 chwast\u00f3w na substancje aktywne herbicyd\u00f3w \u2013 powstanie osobnik\u00f3w odpornych. Kolejn\u0105 wad\u0105 jest wzrost liczebno\u015bci szkodnik\u00f3w ro\u015blin, zw\u0142aszcza \u015blimak\u00f3w chrz\u0105szczy i form przetrwalnych zimuj\u0105cych w glebie. Wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c aspekt ekonomiczny, kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce si\u0119 z cz\u0119\u015bciow\u0105 zmian\u0105 sprz\u0119tu w gospodarstwie, tak aby mo\u017cna przeprowadzi\u0107 prawid\u0142owo zabiegi spulchniaj\u0105ce. Brak przykrycia resztek po\u017cniwnych gleb\u0105, co ma miejsce w uprawie orkowej, mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 rozwoju chor\u00f3b ro\u015blin uprawnych, zw\u0142aszcza przy monokulturze ro\u015blin zbo\u017cowych i kapustowatych. Nadmierne ubicie gleby mo\u017ce by\u0107 powodem zakwaszenia gleby, a co za tym idzie s\u0142abszego wzrostu i rozwoju ro\u015blin. W systemach bezorkowych, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na dob\u00f3r ro\u015blin w zmianowaniu, gdy\u017c mo\u017ce to by\u0107 decyduj\u0105cy czynnik, co do powodzenia uprawy i uzyskania zadowalaj\u0105cych plon\u00f3w.<\/span><\/p>\n Dlatego kr\u00f3tko zestawiaj\u0105c wszystkie systemy uprawy roli mo\u017cna stwierdzi\u0107, i\u017c tradycyjna, orkowa uprawa roli odchwaszcza gleb\u0119, g\u0142\u0119boko spulchnia, stwarzaj\u0105c bardzo dobre warunki do wzrostu korzeni. Z drugiej jednak strony nara\u017ca j\u0105 na przesuszenie, erozj\u0119 wodn\u0105, wietrzn\u0105, a tak\u017ce na zaskorupienie. Natomiast uprawa bezorkowa, spulchnia i miesza gleb\u0119, ale jej nie odwraca, a pozostawione na powierzchni resztki po\u017cniwne chroni\u0105 j\u0105 przed erozj\u0105. Jednak bezorkowy system uprawy ogranicza m.in. pobieranie wody oraz sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych przez ro\u015bliny, mimo \u017ce pozwala na ich magazynowanie, a du\u017ca ilo\u015b\u0107 resztek po zbiorze przedplonu utrudnia precyzyjne umieszczenie nasion w glebie. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce pasowa uprawa roli (strip \u2013 till) \u0142\u0105czy w sobie pozytywne aspekty uprawy p\u0142u\u017cnej, bezorkowej oraz zerowej. Siew pasowy (strip \u2013 drill) to rodzaj siewu powi\u0105zany z upraw\u0105 pasow\u0105. Jednak strip \u2013 till niesie za sob\u0105 du\u017ce koszty zwi\u0105zane z wysokimi cenami agregatu oraz du\u017cym zapotrzebowaniem mocy ci\u0105gnika.<\/p>\n Podsumowuj\u0105c wszystkie systemy uprawy roli zaznaczy\u0107 nale\u017cy, i\u017c nie ma system\u00f3w idealnych. Wyb\u00f3r systemu uprawy musi pozosta\u0107 kwesti\u0105 indywidualn\u0105. Wyb\u00f3r powinien by\u0107 przemy\u015blany, a spos\u00f3b uprawy dostosowany do warunk\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci gospodarstwa.<\/p>\n Przemys\u0142aw Lendecki<\/p>\n Kujawsko-Pomorski O\u015brodek<\/span><\/p>\n Dradztwa Rolniczego<\/p>\n Fot. A. Piszczek<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-1868","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1868","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1868"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1868\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2751,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1868\/revisions\/2751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}