Barszcz Sosnowskiego \u2013 inwazyjna ro\u015blina, kt\u00f3ra wyrasta do 4 metr\u00f3w ponad ziemi\u0105, wytwarzaj\u0105c dwumetrowy, palowy korze\u0144, li\u015bcie maj\u0105 1,5 m d\u0142ugo\u015bci, a \u015brednica \u0142odygi 12 cm. Najwi\u0119ksza ro\u015blina zielna w Polsce. Pokryta w\u0142oskami zawieraj\u0105cymi kumaryn\u0119, powoduje bolesne poparzenia i trwa\u0142e blizny. Silnie alergiczna. W naszym kraju pozbawiona naturalnych wrog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zim\u0105 wegetacja zamiera i nadchodzi czas na planowanie dzia\u0142a\u0144 realizowanych w przysz\u0142ym sezonie. Walka z gatunkami inwazyjnymi bywa czasoch\u0142onna, wymaga regularnych dzia\u0142a\u0144 i nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Barszcz Sosnowskiego, znany r\u00f3wnie\u017c jako Heracleum Sosnowski mimo, \u017ce pochodzi z Kaukazu, wyst\u0119puje na obszarze ca\u0142ej Polski. W wojew\u00f3dztwie kujawsko-pomorskim znajduje si\u0119 w wi\u0119kszych ilo\u015bciach w nast\u0119puj\u0105cych miejscowo\u015bciach: w Moche\u0142ku, Grubnie, Inowroc\u0142awiu, Topolnie, Obudnie i Minikowie. Preferuje gleb\u0119 wilgotn\u0105, o kwa\u015bnym odczynie. Tworzy g\u0119ste skupiska nad brzegami zbiornik\u00f3w wodnych, rzek, strumieni, na skarpach row\u00f3w, wzd\u0142u\u017c dr\u00f3g, tor\u00f3w kolejowych, na pastwiskach, \u0142\u0105kach i nieu\u017cytkach, obrze\u017cach p\u00f3l i las\u00f3w, osi\u0105gaj\u0105c przy tym znaczne rozmiary.<\/p>\n\n\n\n
Kr\u00f3tko o historii problemu<\/p>\n\n\n\n
Na Kaukazie jest ro\u015blin\u0105 rodzim\u0105, naturalnie porasta Zachodni\u0105 i Wschodni\u0105 Zakaukazj\u0119 oraz Dagestan. W latach 50. ubieg\u0142ego stulecia sowieccy naukowcy zwr\u00f3cili uwag\u0119 na jego imponuj\u0105ce i wyj\u0105tkowe plonowanie. Przeprowadziwszy szereg eksperyment\u00f3w Zwi\u0105zek Radziecki zdecydowa\u0142 wprowadzi\u0107 do uprawy Barszcz Sosnowskiego na szerok\u0105 skal\u0119 w ko\u0142chozach i sowchozach. \u015awiadomo\u015b\u0107 ekologiczna by\u0142a w\u00f3wczas niska, a ochrona \u015brodowiska, na fali bezgranicznej wiary w mo\u017cliwo\u015bci wprowadzania dowolnych modyfikacji do \u015bwiata przyrody, ignorowana. Pod koniec lat 50. barszcz Sosnowskiego trafia do Polski jako dar Wszechzwi\u0105zkowego Instytutu Uprawy Ro\u015blin w Leningradzie. Zacz\u0119to go uprawia\u0107 jako ro\u015blin\u0119 paszow\u0105 dla byd\u0142a. Ogromna masa zielona z hektara uprawy spowodowa\u0142a, \u017ce w latach 60. i 70. wprowadzano go do uprawy w Pa\u0144stwowych Gospodarstwach Rolnych na terenie ca\u0142ego kraju.<\/p>\n\n\n\n
Po kr\u00f3tkiej, centralnie sterowanej euforii, dostrze\u017cono nast\u0119puj\u0105ce wady: mi\u0119so i mleko kr\u00f3w karmionych barszczem pachnia\u0142o kumaryn\u0105, co obni\u017ca\u0142o jego jako\u015b\u0107, barszcz rani\u0142 wymiona kr\u00f3w mlecznych, spo\u017cycie zielonej ro\u015bliny powodowa\u0142o oparzenia przewodu pokarmowego, krwotok wewn\u0119trzny i biegunk\u0119. Nie uda\u0142o si\u0119 skonstruowa\u0107 kombajn\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do zbierania tak du\u017cego barszczu, a ludzie pracuj\u0105cy przy \u015bcinaniu doznawali poparze\u0144, mimo odzie\u017cy ochronnej.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane<\/strong><\/p>\n\n\n\n Barszcz jest ro\u015blin\u0105 silnie parz\u0105c\u0105. Kumaryna wyst\u0119puj\u0105ca we w\u0142oskach pokrywaj\u0105cych li\u015bcie oraz \u0142odyg\u0119 ro\u015bliny mo\u017ce powodowa\u0107 poparzenia II i III stopnia. Mechanizm jej dzia\u0142ania jest niecodzienny. Objawy poparzenia pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero po 12 godzinach od kontaktu, pod wp\u0142ywem promieni s\u0142onecznych. Skrajne przypadki mog\u0105 doprowadzi\u0107 do martwicy sk\u00f3ry. Dlatego, gdy dotkniemy barszczu Sosnowskiego, nale\u017cy miejsce os\u0142oni\u0107 przed \u015bwiat\u0142em i nast\u0119pnie umy\u0107 je wod\u0105 z myd\u0142em. Przy czym nie tylko dotykanie mo\u017ce by\u0107 problematyczne, ale tak\u017ce wdychanie. Barszcz Sosnowskiego zawiera olejki eteryczne, kt\u00f3re mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 nudno\u015bci, b\u00f3le g\u0142owy i wymioty.<\/p>\n\n\n\n Ekspansja<\/strong><\/p>\n\n\n\n Barszcz Sosnowskiego wyst\u0119puje obecnie we wsi Minikowo. Ro\u015bnie przy polach uprawnych, starym sadzie, wzd\u0142u\u017c polnych dr\u00f3g. Zaczyna wdziera\u0107 si\u0119 do rezerwat\u00f3w Hedera i Lasu Minikowskiego, mo\u017cna go ju\u017c spotka\u0107 tak\u017ce nad Kana\u0142em Bydgoskim. Tworzy zwarte monokultury, wygrywaj\u0105c konkurencj\u0119 z rodzimymi gatunkami. Tworzy tak g\u0119ste skupiska, \u017ce ogranicza cz\u0142owiekowi dost\u0119pno\u015b\u0107 teren\u00f3w. Sw\u00f3j sukces osi\u0105ga m.in. dzi\u0119ki niesamowitym mo\u017cliwo\u015bciom rozrodczym. Jeden osobnik produkuje do 40 tys. nasion, kt\u00f3rych masa w przeliczeniu na 1 ha si\u0119ga 2 500 kg. Tak\u0105 ilo\u015bci\u0105 nasion mo\u017cna obsia\u0107 pole do 200 ha. Dlatego czynna walka z t\u0105 ro\u015blin\u0105 nie jest wyborem, jest konieczno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Metody zwalczania<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u017celi ro\u015blina tworzy relatywnie niedu\u017ce skupiska, najskuteczniej jest j\u0105 wykopa\u0107. Przy masowym wyst\u0119powaniu stosuje si\u0119 herbicydy. Jednak\u017ce rozwi\u0105zanie to jest kontrowersyjne z przyrodniczego punktu widzenia, a w przypadku obszar\u00f3w przyrody chronionej: rezerwaty, tereny Natura 2000 lub przy s\u0105siedztwie uj\u0119\u0107 wody niemo\u017cliwe. Jest to zwi\u0105zane z tym, \u017ce barszcz Sosnowskiego w ograniczonym stopniu reaguje na herbicydy, takie jak: Aminopielik D SL, Dicoherb 750 SL, Starane 250 SL. Jedynym skutecznym herbicydem jest Roundup 360 SL, kt\u00f3ry stosowany dolistnie, nieselektywnie niszczy wszystkie ro\u015bliny. Kolejny k\u0142opot powoduje wielka ilo\u015b\u0107 nasion, kt\u00f3re zachowuj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do kie\u0142kowania do 4 lat. Zatem nie wystarczy jeden oprysk, lub kilka w jednym sezonie. Metoda mechaniczna jest najprostsz\u0105 metod\u0105 zwalczania tej ro\u015bliny, lecz jednorazowa<\/p>\n\n\n\n akcja wycinania na niewiele si\u0119 zdaje, gdy\u017c szyjka korzeniowa znajduje si\u0119 3\u20134 cm pod ziemi\u0105. Na og\u00f3\u0142, w ci\u0105gu jednego sezonu, potrzebnych jest co najmniej od 2 do 4 zabieg\u00f3w wykaszania. Barszcz Sosnowskiego jest ro\u015blin\u0105 dwuletni\u0105. W pierwszym roku wytwarza rozet\u0119, a w drugim wyrastaj\u0105 p\u0119dy nasienne i po wydaniu nasion ro\u015blina zamiera. Niekiedy jednak z niekt\u00f3rych rozet nie wyrastaj\u0105 p\u0119dy i w\u00f3wczas ro\u015bliny owocuj\u0105 p\u00f3\u017aniej ni\u017c w drugim roku wegetacji, staj\u0105c si\u0119 ro\u015blinami wieloletnimi. Koszenie sprawia, i\u017c ro\u015bliny barszczu \u201estaj\u0105 si\u0119\u201d wieloletnie. Pozbawione mo\u017cliwo\u015bci wydania p\u0119d\u00f3w generatywnych, ci\u0105gle d\u0105\u017c\u0105 do wydania kwiatostanu. Ca\u0142kowite wyeliminowanie ro\u015blin polega na ich \u201ezm\u0119czeniu\u201d, czyli bardzo cz\u0119stym koszeniu.<\/p>\n\n\n\n Skala problemu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Obecnie w Unii Europejskiej wydaje si\u0119 rocznie ponad 12 miliard\u00f3w euro na zwalczanie gatunk\u00f3w inwazyjnych i skutk\u00f3w wyrz\u0105dzanych przez nie szk\u00f3d. W programy zwalczania gatunk\u00f3w inwazyjnych inwestuje si\u0119 tak\u017ce \u015brodki programu LIFE. Pocz\u0105wszy od 1992 r. UE wyda\u0142a ponad 38 mln euro na 180 projekt\u00f3w zlokalizowanych zar\u00f3wno w sieci obszar\u00f3w ochrony przyrody Natura 2000, jak i poza ni\u0105. Dla por\u00f3wnania Stany Zjednoczone szacuj\u0105 swoje wydatki na walk\u0119 z biologicznymi naje\u017ad\u017acami na oko\u0142o 80 miliard\u00f3w euro rocznie.<\/p>\n\n\n\n Wyst\u0119puje ogromna potrzeba synchronizacji dzia\u0142a\u0144 przy likwidacji barszczu, anga\u017cuj\u0105ca samorz\u0105dy lokalne, Lasy Pa\u0144stwowe, prywatnych w\u0142a\u015bcicieli dzia\u0142ek, fundacje ekologiczne, itp. Barszcz Sosnowskiego obj\u0119ty jest prawnym zakazem hodowli, rozmna\u017cania i sprzeda\u017cy na terenie Polski. Zaliczany jest do najgro\u017aniejszych gatunk\u00f3w inwazyjnych w Polsce. Natomiast poza zakazami potrzebna jest aktywna walka z t\u0105 ro\u015blin\u0105. Kluczowa jest edukacja przyrodnicza podnosz\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 ekologiczn\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa i motywuj\u0105ca osoby decyzyjne do podejmowania inicjatyw. Walka <\/p>\n\n\n\n z barszczem nie jest mo\u017cliwo\u015bci\u0105, lecz konieczno\u015bci\u0105, poniewa\u017c pozostawiony w spokoju b\u0119dzie kontynuowa\u0142 ekspansj\u0119 degraduj\u0105c przyrodniczo cenne tereny.<\/p>\n\n\n\n Inwestycje<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie planuje w roku 2013 wybudowa\u0107 \u015bcie\u017ck\u0119 dydaktyczn\u0105 we wsi Minikowo wiod\u0105c\u0105 przez rezerwat Hedera i rezerwat Las Minikowski. Trasa \u015bcie\u017cki b\u0119dzie prowadzi\u0142a przez tereny cenne przyrodniczo, w\u0142\u0105czone do sieci Natura 2000 zar\u00f3wno na mocy dyrektywy ptasiej, jak i siedliskowej oraz przez rezerwaty. Z trasy \u015bcie\u017cki tak\u017ce dostrzec mo\u017cna b\u0119dzie barszcz Sosnowskiego, o kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 informowa\u0142y tablice dydaktyczne. Go\u015bcie poznaj\u0105c szerokie spektrum zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z ekologi\u0105 i ochron\u0105 \u015brodowiska zauwa\u017c\u0105 tak\u017ce jakie niebezpiecze\u0144stwo niesie ze sob\u0105 introdukcja obcych gatunk\u00f3w i jak istotna jest ochrona rodzimej fauny i flory.<\/p>\n\n\n\n Historia my\u015bli ludzkiej zmienia bieg nie tylko w dziedzinie utopijnych filozofii. Jeszcze raptem p\u00f3\u0142 dekady temu s\u0105dzono, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce czyni\u0107 sobie ziemi\u0119 poddan\u0105 ka\u017cdym kosztem. Mimo rozwoju cywilizacyjnego, pokorniejsi, dostrzegamy kluczow\u0105 rol\u0119 jak\u0105 w naszej ewolucji odegra\u0142a i nadal odgrywa przyroda. Dlatego najbli\u017csze miesi\u0105ce powinny by\u0107 czasem przygotowania do walki z barszczem Sosnowskiego, kt\u00f3ry zacznie kie\u0142kowa\u0107 na wiosn\u0119. <\/p>\n\n\n\n Tomasz Kistowski Barszcz Sosnowskiego \u2013 inwazyjna ro\u015blina, kt\u00f3ra wyrasta do 4 metr\u00f3w ponad ziemi\u0105, wytwarzaj\u0105c dwumetrowy, palowy korze\u0144, li\u015bcie maj\u0105 1,5 m<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1420,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1419","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-inne-rosliny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1419"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1425,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1419\/revisions\/1425"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
KPODR Minikowo<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"