Profesor, jak sam przyznaje wykreowa\u0142 i upowszechnia w ostatnich latach syntetyczny miernik ich warto\u015bci, nazywaj\u0105c go wska\u017anikiem Warto\u015bci U\u017cytkowej \u0141\u0105k, w skr\u00f3cie WU\u0141. Wed\u0142ug profesora najwa\u017cniejszym czynnikiem decyduj\u0105cym o warto\u015bci rolniczej wielogatunkowych zbiorowisk \u0142\u0105kowo-pastwiskowych jest sk\u0142ad botaniczny.<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tek jedno wspomnienie z przesz\u0142o\u015bci. Pierwsze moje kontakty jako doradcy z O\u015brodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie z prof. Romanem \u0141yszczarzem, kierownikiem Pracowni \u0141\u0105karstwa na Wydziale Rolnictwa i Biotechnologii UTP w Bydgoszczy si\u0119gaj\u0105 wczesnych lat 90. XX wieku. Min\u0119\u0142o ju\u017c 25 lat, kiedy to by\u0142 z wyk\u0142adem w nadwi\u015bla\u0144skiej miejscowo\u015bci Tryl. Bezpo\u015brednio po wyk\u0142adzie poprowadzi\u0142 \u0142\u0105karskie warsztaty na \u0142\u0105kach i pastwiskach jednego z najlepszych rolnik\u00f3w Edwarda Pyrza. <\/p>\n\n\n\n
B.K.: Panie Profesorze, prosz\u0119 wyja\u015bni\u0107 czytelnikom miesi\u0119cznika \u201eWie\u015b Kujawsko-Pomorska\u201d istot\u0119 oceny warto\u015bci u\u017cytkowej \u0142\u0105k oraz znaczenie wska\u017anik\u00f3w o tajemniczych nazwach: Lwu i WU\u0141.<\/p>\n\n\n\n
R.\u0141.: Tymi tajemniczymi skr\u00f3tami nie zaskocz\u0119 ju\u017c wielu producent\u00f3w mleka, byd\u0142a mi\u0119snego i moich student\u00f3w. Niekt\u00f3rzy rolnicy, farmerzy, hodowcy byd\u0142a wiedz\u0105 o co chodzi. Staram si\u0119 o tym m\u00f3wi\u0107 na spotkaniach, konferencjach i seminariach, warsztatach terenowych, upowszechnia\u0107 w specjalistycznych czasopismach rolniczych, takich jak: Top Agrar Polska, Hodowca Byd\u0142a i Byd\u0142o Mi\u0119sne. Przekonuj\u0119 jak efekty ich pracy zale\u017c\u0105 od \u017cywienia zwierz\u0105t paszami zbieranymi z trwa\u0142ych i polowych u\u017cytk\u00f3w zielonych. <\/p>\n\n\n\n
By w miar\u0119 zrozumiale wyja\u015bni\u0107 istot\u0119 wy\u017cej wymienionych wska\u017anik\u00f3w zaczn\u0119 niemal\u017ce od podstaw. Ot\u00f3\u017c w podziale gospodarczym ro\u015blinno\u015bci \u0142\u0105kowo-pastwiskowej wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 gatunki uprawne i nieuprawne. W\u015br\u00f3d traw uprawnych, w zale\u017cno\u015bci od predyspozycji do wytwarzania p\u0119d\u00f3w wegetatywnych (wyd\u0142u\u017conych i skr\u00f3conych), wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 trzy zasadnicze typy u\u017cytkowe: szczeg\u00f3lnie przydatne do u\u017cytkowania ko\u015bnego, ko\u015bno-pastwiskowego i pastwiskowego. W trawach nieuprawnych, samorzutnie pojawiaj\u0105cych si\u0119 na \u0142\u0105kach i pastwiskach rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 gatunki o ograniczonej przydatno\u015bci i nawet tzw. trawy szkodliwe nazywane chwastami, niekt\u00f3re z nich s\u0105 uci\u0105\u017cliwymi. Podobnie jest z przedstawicielami innych rodzin botanicznych. Z pewno\u015bci\u0105 najcenniejszymi komponentami zbiorowisk \u0142\u0105kowo-pastwiskowych s\u0105 ro\u015bliny motylkowate (bobowate), cennymi niekt\u00f3re gatunki dwuli\u015bcienne zaliczane do zi\u00f3\u0142 pastewnych, zdecydowanie gorszymi: turzyce, sity, skrzypy, we\u0142nianki, jaskry, szczawie, rdesty, ostro\u017cnie, rdesty, przytulie, przetaczniki i \u017cywokost. Zdarza si\u0119, \u017ce ten sam gatunek mo\u017ce by\u0107 zio\u0142em np. mniszek lekarski, babka lancetowata, przywrotnik pasterski, biedrzeniec mniejszy, krwi\u015bci\u0105g lekarski pod warunkiem, \u017ce nie wyst\u0119puje w nadmiernej ilo\u015bci, sumarycznie wszystkich do 10, maksymalnie 15%. W wi\u0119kszej ilo\u015bci ka\u017cdy z nich i razem wzi\u0119te staj\u0105 si\u0119 ro\u015blinami o ograniczonej przydatno\u015bci, a w nadmiernej ilo\u015bci nawet chwastami uci\u0105\u017cliwymi.<\/p>\n\n\n\n
B.K.: Ale trzeba te ro\u015bliny potrafi\u0107 rozpoznawa\u0107, a z tym jest r\u00f3\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n
B.K.: Niestety to prawda. Do poprawnego obliczenia wska\u017anika Warto\u015bci U\u017cytkowej \u0141\u0105ki \u2013 WU\u0141 potrzebna jest umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozpoznawania przynajmniej kilkunastu gatunk\u00f3w lub przynajmniej rodzaju, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105. Nie jest to wcale \u0142atwe, ale nie jest r\u00f3wnie\u017c poza zasi\u0119giem rolnik\u00f3w. Warto w t\u0119 wiedz\u0119 zainwestowa\u0107 i zdoby\u0107 j\u0105 z atlas\u00f3w ro\u015blinno\u015bci \u0142\u0105kowo-pastwiskowych i np. wsz\u0119dzie dost\u0119pnego Internetu. Dlaczego to takie wa\u017cne? Bowiem, jak ju\u017c o tym wspominano powy\u017cej warto\u015b\u0107 rolniczo-gospodarcz\u0105 ka\u017cdego z gatunk\u00f3w opisano ju\u017c dawno wska\u017anikiem liczbowym, tzw. Liczb\u0105 warto\u015bci u\u017cytkowej \u2013 Lwu. Jest to szeroka 14-stopniowa skala w zakresie od +10 do -3. Prezentowana klasyfikacja (Tab. 1) zachowuje ide\u0119 dotychczasowej parametryzacji.<\/p>\n\n\n\n
Bezsprzecznie najwarto\u015bciowszymi komponentami w runi s\u0105 gatunki siane w mieszankach, o Lwu = 10 i 9. Jedynie ich znaczny, tzn. dominuj\u0105cy udzia\u0142 w runi jest w stanie gwarantowa\u0107 wysok\u0105 jako\u015b\u0107 produkowanych pasz.<\/p>\n\n\n\n
Tym, kt\u00f3rym wydaje si\u0119 za trudne poznanie wszystkich gatunk\u00f3w podaj\u0119, i\u017c wiele z nich mo\u017cna pogrupowa\u0107 rodzajami, np. jaskry, sity, turzyce, rdesty, szczawie, ostro\u017cnie, babki i zastosowa\u0107 \u015bredni wska\u017anik Lwu. Z tabeli 1 wynika bowiem, \u017ce s\u0105 one w przypadku wi\u0119kszo\u015bci gatunk\u00f3w, w obr\u0119bie rodzaju chwast\u00f3w podobne. Szczeg\u00f3\u0142owy wykaz, podaj\u0119 g\u0142\u00f3wnie dla tych, kt\u00f3rych g\u0142\u0119biej zainspiruj\u0119 tym tematem.<\/p>\n\n\n\n B.K.: Wiedza ta jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cna w wi\u0119kszych gospodarstwach \u0142\u0105karskich.<\/p>\n\n\n\n B.K.: Oczywi\u015bcie. S\u0105 gospodarstwa, wcale nie tak wyj\u0105tkowe, w kt\u00f3rych \u0142\u0105ki trwa\u0142e i pastwiska zajmuj\u0105 20\u201330, a nawet i 50% ca\u0142kowitej ich powierzchni. Celem nadrz\u0119dnym opracowania jest to, by w\u0142a\u015bnie tacy rolnicy czuli si\u0119 szczeg\u00f3lnie zobligowani do poznawania i poprawnej znajomo\u015bci ro\u015blinno\u015bci \u0142\u0105kowo-pastwiskowej albo korzystania z wiedzy tych, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 tymi zagadnieniami. Znajomo\u015b\u0107 ta jest niezb\u0119dna do okre\u015blenia rzeczywistej warto\u015bci tych zbiorowisk, w konsekwencji do okre\u015blenia warto\u015bci pastewnej. I w tym momencie oczywista staje si\u0119 dla wszystkich potrzeba identyfikacji, \u017ce przy og\u00f3lnej, bardzo powierzchownej znajomo\u015bci, raczej nieznajomo\u015bci traw, zi\u00f3\u0142 i chwast\u00f3w trudno sobie wyobrazi\u0107, by w\u0142a\u015bciwie oceni\u0107 walory paszowe zbiorowiska. A jak si\u0119 ich nie zna, to dba si\u0119 o nie zdecydowanie gorzej.<\/p>\n\n\n\n B.K.: Jak znamy ju\u017c sk\u0142ad botaniczny naszej \u0142\u0105ki czy pastwiska to, co robimy dalej?<\/p>\n\n\n\n B.K.: Znaj\u0105c przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 z ww. gatunk\u00f3w i ich liczby warto\u015bci u\u017cytkowej (Lwu) mo\u017cna obliczy\u0107 wska\u017anik WU\u0141 wg wzoru:<\/p>\n\n\n\n (Lwu gatunku \u2219 % udzia\u0142 gatunku)<\/p>\n\n\n\n WU\u0141(P) = ———————————————–; <\/p>\n\n\n\n 100 <\/p>\n\n\n\n gdzie: WU\u0141(P) \u2013 warto\u015b\u0107 u\u017cytkowa \u0142\u0105ki (pastwiska),<\/p>\n\n\n\n Lwu \u2013 liczba warto\u015bci u\u017cytkowej gatunku,<\/p>\n\n\n\n % \u2013 procentowy udzia\u0142 gatunku w runi.<\/p>\n\n\n\n Z powy\u017cszego r\u00f3wnania wynika, \u017ce Warto\u015b\u0107 U\u017cytkowa \u0141\u0105ki \u2013 WU\u0141 jest sum\u0105 iloczyn\u00f3w Liczb warto\u015bci u\u017cytkowej ka\u017cdego z gatunk\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na \u0142\u0105ce (pastwisku) i ich procentowych udzia\u0142\u00f3w w zbiorowisku podzielon\u0105 przez 100.<\/p>\n\n\n\n Pierwsz\u0105 czynno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra nale\u017cy wykona\u0107 w kierunku obliczenia wska\u017anika jest oznaczenie sk\u0142adu botanicznego spisuj\u0105c gatunki i ich procentowy udzia\u0142 w runi oraz zebra\u0107 w grupach u\u017cytkowych: trawy, motylkowate, turzyce oraz zio\u0142a i chwasty. Najlepiej to zrobi\u0107 tu\u017c przed zbiorem I odrostu, bo naj\u0142atwiej s\u0105 one rozpoznawalne. Nast\u0119pnie wszystkie przenie\u015b\u0107 do arkusza kalkulacyjnego lub nawet do zwyk\u0142ego zeszytu dokona\u0107 oblicze\u0144. Jasne jest, \u017ce sumaryczna ilo\u015b\u0107 wszystkich gatunk\u00f3w musi zamyka\u0107 si\u0119 w 100%. Je\u017celi si\u0119 nam to nie uda\u0142o, to bierzemy wydruk i powracamy z nim na \u0142\u0105k\u0119\/pastwisko i dokonujemy korekty liczbowej w ka\u017cdym gatunku, zmniejszaj\u0105c lub zwi\u0119kszaj\u0105c jego udzia\u0142, tak by suma wszystkich komponent\u00f3w wynosi\u0142a ostatecznie 100%. Nast\u0119pnie mno\u017cymy procentowy udzia\u0142 ka\u017cdego z nich przez jego Lwu i sumujemy wszystkie te warto\u015bci, dziel\u0105c sum\u0119 tych iloczyn\u00f3w przez 100. To w\u0142a\u015bnie wska\u017anik WU\u0141. W zale\u017cno\u015bci od wielko\u015bci tego wska\u017anika proponuj\u0119 wyr\u00f3\u017cnienie 5 kategorii zbiorowisk \u0142\u0105kowo-pastwiskowych. W tej propozycji wszystko jest jasne, tak jak w systemie ocen szkolnych na ka\u017cdym poziomie.<\/p>\n\n\n\n Tabela 2. Klasyfikacja \u0142\u0105k z wykorzystaniem wska\u017anika WU\u0141<\/p>\n\n\n\n L.p. Warto\u015b\u0107 \u0142\u0105ki WU\u0141<\/p>\n\n\n\n 1. Bardzo dobra 8,1\u201310,0<\/p>\n\n\n\n 2. Dobra 6,1\u2013 8,0<\/p>\n\n\n\n 3. \u015arednia 4,1\u20136,0<\/p>\n\n\n\n 4. Mierna 2,1\u20134,0<\/p>\n\n\n\n 5. Niedostateczna < 2,0<\/p>\n\n\n\n B.K.: Ma Pan Profesor dane, jak takie podej\u015bcie do produkcji \u0142\u0105karskiej ma si\u0119 do produkcji mleka czy mi\u0119sa, bo przecie\u017c w sumie o to chodzi?<\/p>\n\n\n\n B.K.:Z licznych kontakt\u00f3w z rolnikami, z bytno\u015bci w ich gospodarstwach wnioskuj\u0119, \u017ce wska\u017anik WU\u0141 ma \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z wydajno\u015bci\u0105 kr\u00f3w. Jego wiarygodno\u015b\u0107 ro\u015bnie wraz ze wzrostem udzia\u0142u pasz \u0142\u0105kowo-pastwiskowych w \u017cywieniu kr\u00f3w mlecznych.<\/p>\n\n\n\n Przek\u0142adaj\u0105c to na j\u0119zyk praktyki rolniczej, krowy o najwy\u017cszej rocznej produkcyjno\u015bci w granicach 9\u201310 000 kg mleka powinny otrzymywa\u0107 ru\u0144 bardzo dobr\u0105, przy kt\u00f3rej wska\u017anik WU\u0141 ma warto\u015b\u0107 9\u201310. Taki wska\u017anik uzyskuje si\u0119 z najlepszych polowych upraw lucerny, lucerny z trawami i koniczynami, upraw zak\u0142adanych na bardzo dobrych i dobrych stanowiskach. Ka\u017cde obni\u017cenie warto\u015bci wska\u017anika WU\u0141 o jeden punkt zmniejsza efektywno\u015b\u0107 pasz produkowanych na \u0142\u0105kach i pastwiskach o oko\u0142o 1 000 kg mleka od krowy.<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c zio\u0142oro\u015blowe \u0142\u0105ki, kt\u00f3rych syntetyczny wska\u017anik warto\u015bci u\u017cytkowej mie\u015bci si\u0119 w granicach 4,1\u20136,0 nadaj\u0105 si\u0119 najbardziej dla kr\u00f3w o rocznej wydajno\u015bci od 4 000 do 6 000 litr\u00f3w mleka, a z turzycami, \u015bmia\u0142kiem darniowym, sitami, jaskrami i skrzypami, o wska\u017aniku mniejszym od 4,0, najcz\u0119\u015bciej wykorzystywane s\u0105 w rolnictwie ekologicznym lub w chowie byd\u0142a mi\u0119snego. Niestety, nie gwarantuj\u0105 one wysoce satysfakcjonuj\u0105cych przyrost\u00f3w zwierz\u0105t. Najwy\u017csza warto\u015b\u0107 wska\u017anika WU\u0141 na poziomie 9\u201310 mo\u017ce by\u0107 utrzymywana na gruntach ornych przez 2\u20134 lata. Na najlepszych \u0142\u0105kach trwa\u0142ych, nawet najlepiej utrzymywanych i piel\u0119gnowanych wyst\u0119puj\u0105 zawsze licznie inne gatunki nie b\u0119d\u0105ce ro\u015blinami uprawnymi, a wi\u0119c o ni\u017cszej Liczbie warto\u015bci u\u017cytkowej (Lwu). Im jest ich wi\u0119cej, mimo tego, \u017ce niekt\u00f3re z nich zaliczane s\u0105 do zi\u00f3\u0142 pastewnych, tym wska\u017anik WU\u0141 maleje. Na \u0142\u0105kach trwa\u0142ych bezpo\u015brednio po renowacji uzyskuje si\u0119 wska\u017anik w zakresie 7,5\u20139, z tendencj\u0105 malej\u0105c\u0105 w kolejnych latach. Najwi\u0119ksz\u0105 sztuk\u0105 w produkcji pasz w takich warunkach jest utrzymanie wska\u017anika na poziomie 7\u20138. Mo\u017cna to uczyni\u0107 eliminuj\u0105c zachwaszczenie (jaskrami, mniszkiem pospolitym, ostro\u017cniami, barszczem, rdestami, szczawiami, przytuliami itp.) herbicydami selektywnymi, np. bardzo skutecznym, w warunkach produkcyjnych Fernando Forte 300 EC. Zdecydowanie trudniej ogranicza\u0107 wyst\u0119powanie turzyc, sit\u00f3w, skrzyp\u00f3w, \u015bmia\u0142ka darniowego i trzciny pospolitej.<\/p>\n\n\n\n Podobnie jest z efektywno\u015bci\u0105 \u017cywienia byd\u0142a mi\u0119snego. Najwarto\u015bciowsze zbiorowiska (WU\u0141 = 9\u201310) gwarantuj\u0105 przyrosty do jednego kg dziennie, a ka\u017cde obni\u017cenie jego warto\u015bci o warto\u015b\u0107 \u201e1\u201d zmniejsza przyrosty o oko\u0142o 100 g.<\/p>\n\n\n\n Znaczenie opisywanych zale\u017cno\u015bci mo\u017cna uznawa\u0107 zawsze za dyskusyjne, mo\u017cna i mocno krytykowa\u0107. I taki cel ma ten artyku\u0142. Nie mo\u017cna im jednak odm\u00f3wi\u0107 praktycznego znaczenia. Z pewno\u015bci\u0105 warto wska\u017anik WU\u0141 zweryfikowa\u0107 w swoich gospodarstwach. W wielu sytuacjach szczeg\u00f3lnie na pocz\u0105tku mo\u017ce konieczna by\u0107 pomoc doradcy i udzia\u0142 w praktycznych szkoleniach organizowanych przez KPODR.<\/p>\n\n\n\n W zaproponowanych skr\u00f3tach: Lwu i WU\u0141 podkre\u015blam znaczenie sp\u00f3jnika \u201ei\u201d wskazuj\u0105cego na integralne znaczenie om\u00f3wionych wska\u017anik\u00f3w. To one pozwalaj\u0105 prawid\u0142owo oceni\u0107 warto\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105 \u0142\u0105k i pastwisk, to one s\u0105 dobrze sprawdzonym przeze mnie narz\u0119dziem wiarygodnej gospodarczej ich oceny.<\/p>\n\n\n\n B.K.: Dzi\u0119kuj\u0119 Panu Profesorowi za interesuj\u0105cy wywiad i na koniec pozwol\u0119 sobie w imieniu Pana Profesora i w\u0142asnym zaprosi\u0107 wszystkich zainteresowanych na organizowane w tym roku: seminaria, szkolenia i warsztaty terenowe.<\/p>\n\n\n\n Benedykt Kirszenstein, Jak prawid\u0142owo oceni\u0107 warto\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105 \u0142\u0105ki? Czy istniej\u0105 narz\u0119dzia, sposoby oceny u\u017cytk\u00f3w zielonych? Z tym pytaniem zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 do prof.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1383,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[35,29],"tags":[],"class_list":["post-1382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-inne-rosliny","category-zywienie-zwierzat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1382"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2911,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1382\/revisions\/2911"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}LWU<\/td> Gatunki<\/td><\/tr> 10<\/td> Festulolium, wiechlina \u0142\u0105kowa do 20%, \u017cycice: trwa\u0142a, miesza\u0144cowa, koniczyna bia\u0142a, lucerna siewna<\/td><\/tr> 9<\/td> Kostrzewa \u0142\u0105kowa, kupk\u00f3wka pospolita, tymotka \u0142\u0105kowa, wyczyniec \u0142\u0105kowy, \u017cycice: wielokwiatowa i westerwoldzka, komonica b\u0142otna, komonica zwyczajna, koniczyna \u0142\u0105kowa, koniczyna szwedzka (bia\u0142or\u00f3\u017cowa), lucerna miesza\u0144cowa<\/td><\/tr> 8<\/td> Konietlica \u0142\u0105kowa, mietlica bia\u0142awa, rajgras wynios\u0142y, stok\u0142osa bezostna, wiechlina b\u0142otna, wiechlina \u0142\u0105kowa 20\u201350%, wiechlina zwyczajna, koniczyna rozd\u0119ta, groszek \u0142\u0105kowy, lucerna nerkowata<\/td><\/tr> 7<\/td> Kostrzewa czerwona<10%, mozga trzcinowata, perz w\u0142a\u015bciwy<25%, lucerna sierpowata, wyka p\u0142otowa<\/td><\/tr> 6<\/td> Grzebienica pospolita, kostrzewa czerwona 10\u201330%, kostrzewa trzcinowa, mietlica pospolita, wiechlina roczna <10%, przywrotnik pasterski, brodawnik jesienny, mniszek pospolity, wyka ptasia, groszek b\u0142otny \u2013 wszystkie nie wi\u0119cej jak po 10%<\/td><\/tr> 5<\/td> K\u0142os\u00f3wka we\u0142nista<10%, kostrzewa czerwona 30\u201350%, manna jadalna, manna mielec, mietlica roz\u0142ogowa \u2013 wszystkie <30%, perz w\u0142a\u015bciwy>30%, wiechlina \u0142\u0105kowa>50%, krwi\u015bci\u0105g lekarski, babka lancetowata<20%, krwawnik pospolity<\/td><\/tr> 4<\/td> Dr\u017c\u0105czka \u015brednia, k\u0142os\u00f3wka we\u0142nista 10\u201320%, kostrzewa czerwona >50%, mietlica psia, wyczyniec kolankowaty, owsica omszona, tomka wonna, barszcz zwyczajny, starodub \u0142\u0105kowy, biedrzeniec mniejszy, marchew zwyczajna, mniszek pospolity 10\u201320%, szczaw zwyczajny <15%<\/td><\/tr> 3<\/td> Kostrzewa owcza, trzcinnik lancetowaty, wiechlina roczna >10%, kuklik zwis\u0142y, mniszek pospolity >20%, oman \u0142\u0105kowy, przytulie: w\u0142a\u015bciwa, b\u0142otna i p\u00f3\u0142nocna, rdest w\u0119\u017cownik, szczaw zwyczajny >15%, trybula le\u015bna<\/td><\/tr> 2<\/td> K\u0142os\u00f3wka we\u0142nista >20%, \u015bmia\u0142ek darniowy <20%, trz\u0119\u015blica modra, stok\u0142osa mi\u0119kka, bli\u017aniczka psia trawka, babka \u015brednia i zwyczajna, bodziszek \u0142\u0105kowy, czarcik\u0119s \u0142\u0105kowy, jaskier roz\u0142ogowy <20%, krwawnica pospolita, przetaczniki, szczaw k\u0119dzierzawy, wi\u0105z\u00f3wka b\u0142otna, turzyce: prosowata, odleg\u00b3ok\u00b3osowa, \u017c\u00f3\u0142ta, sina<\/td><\/tr> 1<\/td> Stok\u0142osa dachowa, \u015bmia\u0142ek darniowy 20\u201330%, trzcina pospolita, gwiazdnica pospolita i b\u0142otna, firletka poszarpana, koz\u0142ek lekarski, krzy\u017cownica zwyczajna, jaskier ostry, niezapominajka b\u0142otna, pi\u0119ciornik g\u0119si, rdest plamisty, rdest t\u0119polistny, storczyk szerokolistny, wierzbownica b\u0142otna, zagorza\u0142ek p\u00f3\u017any, we\u0142nianka w\u00b9skolistna i szerokolistna, turzyce: zaj\u0119cza, pospolita, ow\u0142osiona<\/td><\/tr> 0<\/td> Szczotlicha siwa, \u015bmia\u0142ek darniowy >30%, trzcinnik prosty, skrzyp polny, jaskier roz\u0142ogowy >20%, g\u0119si\u00f3wka piaskowa, mi\u0119ta polna, ostro\u017ce\u0144 b\u0142otny, sity: dwudzielny, chudy i cz\u00b3onowaty, we\u0142nianka pochwowata, turzyce: lisia, tunikowa, wiechowata, sztywna, zaostrzona, dzi\u00f3bkowata, p\u0119cherzykowata, brzegowa<\/td><\/tr> -1<\/td> Gnidosz b\u0142otny, knie\u0107 b\u0142otna (kaczyniec), jaskry: p\u0142omiennik i jadowity, rdest ostrogorzki, rze\u017cucha \u0142\u0105kowa, sity: rozpierzch\u0142y, skupiony i siny, \u015bwietliki: \u0142\u0105kowy i wypr\u0119\u017cony, \u015bwibka b\u0142otna<\/td><\/tr> -2<\/td> Skrzypy: bagienny i b\u0142otny, wilczomlecz sosnka<\/td><\/tr> -3<\/td> Szalej jadowity, szczw\u00f3\u0142 plamisty, marek szerokolistny<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"