Na \u015bwiecie uprawia si\u0119 kilkaset ro\u015blin str\u0105czkowych. Ro\u015bliny str\u0105czkowe (motylkowe) \u2013 to nazwa rolnicza nadana gatunkom z rodziny bobowatych, kt\u00f3re wytwarzaj\u0105 grube nasiona (groch, bobik, \u0142ubin, soja). Pod koniec XX wieku ca\u0142ej rodzinie botanicznej w zwi\u0105zku z reform\u0105 systematyki zmieniono nazw\u0119 na bobowate (Fabaceae). Do rodziny bobowatych opr\u00f3cz grubonasiennych nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c kilkadziesi\u0105t gatunk\u00f3w uprawnych nazwanych motylkowymi drobnonasiennymi (m.in. lucerna, koniczyna). Z rolniczego punktu widzenia ro\u015bliny bobowate posiadaj\u0105 bardzo cenn\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u2013 wsp\u00f3\u0142\u017cyj\u0105 one z bakteriami brodawkowymi, co umo\u017cliwia im wi\u0105zanie wolnego azotu z powietrza.<\/p>\n\n\n\n
Bobik, groch, \u0142ubin \u2013 to jedynie przyk\u0142adowe ro\u015bliny str\u0105czkowe, kt\u00f3rymi zainteresowanie wzrasta w\u015br\u00f3d rolnik\u00f3w. W agrotechnice ro\u015bliny str\u0105czkowe r\u00f3\u017cnicuje si\u0119 na dwie grupy \u2013 konsumpcyjne (fasola, b\u00f3b, groch) i paszowe (bobik, \u0142ubin, wyka, peluszka). Dost\u0119p do materia\u0142u siewnego jest bardzo dobry, a powierzchnia nasienna tych ro\u015blin wzrasta. Wymienione wy\u017cej ro\u015bliny bobowate s\u0105 obecnie ekonomiczn\u0105 alternatyw\u0105 dla \u015bruty sojowej, kt\u00f3rej cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jest wysoka zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka. Z drugiej strony bobik, groch i \u0142ubin tak\u017ce s\u0105 bogate w bia\u0142ko \u2013 mo\u017cna je wykorzystywa\u0107 w \u017cywieniu trzody chlewnej i drobiu. Uprawa ro\u015blin str\u0105czkowych na potrzeby przetw\u00f3rstwa paszowego b\u0119dzie coraz bardziej op\u0142acalna, co wynika z polityki rolnej prowadzonej przez Uni\u0119 Europejsk\u0105. Istotnym rozwi\u0105zaniem wp\u0142ywaj\u0105cym na op\u0142acalno\u015b\u0107 upraw ro\u015blin str\u0105czkowych jest p\u0142atno\u015b\u0107 do ro\u015blin wysokobia\u0142kowych. W 2019 r. stawki dofinansowania upraw ro\u015blin str\u0105czkowych na ziarno wygl\u0105da\u0142y nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n
– do 75 ha \u2013 765,80 z\u0142\/ha,<\/p>\n\n\n\n
– powy\u017cej 75 ha \u2013 382,90 z\u0142\/ha.<\/p>\n\n\n\n
Koszty uprawy ro\u015blin bobowatych mog\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od rodzaju i odmiany ro\u015bliny. Czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na kszta\u0142towanie si\u0119 koszt\u00f3w i zysk\u00f3w rolnika jest r\u00f3wnie\u017c system uprawy roli:<\/p>\n\n\n\n
– tradycyjny p\u0142u\u017cny,<\/p>\n\n\n\n
– uproszczony,<\/p>\n\n\n\n
– siew bezpo\u015bredni.<\/p>\n\n\n\n
Wyb\u00f3r systemu nie wp\u0142ywa na wysoko\u015b\u0107 dop\u0142at, ale ma istotny wp\u0142yw na wysoko\u015b\u0107 koszt\u00f3w bezpo\u015brednich.<\/p>\n\n\n\n
\u0141ubin \u017c\u00f3\u0142ty wymaga starannego odchwaszczenia gleby. Zabiegi po\u017cniwne, takie jak podorywka, bronowanie nale\u017cy wykona\u0107 bezpo\u015brednio po zbiorze przedplonu. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wykona\u0107 dodatkowe bronowanie po wschodach chwast\u00f3w. Ork\u0119 przedzimow\u0105 trzeba zaplanowa\u0107 w miar\u0119 wcze\u015bnie (pa\u017adziernik), przy optymalnym uwilgotnieniu gleby. Wiosn\u0105 na glebach l\u017cejszych, o ma\u0142ym kompleksie sorpcyjnym, wystarcza samo bronowanie, natomiast stanowiska ci\u0119\u017csze, bardziej zwi\u0119z\u0142e wymagaj\u0105 dodatkowego wzruszenia gleby za pomoc\u0105 agregatu uprawowego. Jedn\u0105 z zalet \u0142ubinu \u017c\u00f3\u0142tego jest posiadanie zdolno\u015bci do pobierania sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych z g\u0142\u0119bszych warstw gleby. Wielko\u015bci zalecanych dawek nawoz\u00f3w mineralnych uwarunkowane s\u0105 zasobno\u015bci\u0105 stanowiska, wymaganiami danego gatunku oraz orientacyjnym plonem. Fosfor odpowiada za prawid\u0142owy rozw\u00f3j systemu korzeniowego \u0142ubinu oraz dobre relacje symbiotyczne pomi\u0119dzy ro\u015blin\u0105 a bakteriami brodawkowymi z rodzaju Rhizobium. Wyniki wielu przeprowadzonych do\u015bwiadcze\u0144 podaj\u0105, \u017ce nawo\u017cenie potasem i fosforem zapewnia wczesne wyr\u00f3wnane wschody ro\u015blin, zwi\u0119ksza MTN wp\u0142ywaj\u0105c pozytywnie na ostateczny plon \u0142ubinu. Nawozy P i K stosuje si\u0119 ca\u0142o\u015bciowo przed siewem: na glebach lekkich, ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwe straty, najlepiej wiosn\u0105. Natomiast na glebach ci\u0119\u017cszych jesieni\u0105. \u0141ubin wymaga uregulowanego odczynu gleby (pH <5 \u2013 zalecane wapnowanie). W glebach zakwaszonych zauwa\u017ca si\u0119 du\u017c\u0105 koncentracj\u0119 jon\u00f3w glinu, kt\u00f3re hamuj\u0105 rozw\u00f3j w\u0142o\u015bnik\u00f3w korzeniowych i zmniejszaj\u0105 aktywno\u015b\u0107 brodawek. Je\u017celi chodzi o nawo\u017cenie azotem, to ilo\u015b\u0107 N pochodz\u0105ca z symbiozy w zupe\u0142no\u015bci pokrywa zapotrzebowanie \u0142ubinu na ten sk\u0142adnik.<\/p>\n\n\n\n
Aby symbioza ro\u015blin z bakteriami brodawkowymi utrzymywa\u0142a si\u0119 na wysokim poziomie i przynosi\u0142a korzy\u015bci, zaleca si\u0119 szczepienie nasion nitragin\u0105, najlepiej kr\u00f3tko przed siewem. Je\u017celi warunki pogodowe sprzyjaj\u0105, to \u0142ubin mo\u017cna wysiewa\u0107 ju\u017c wczesn\u0105 wiosn\u0105, od 20 marca do 10 kwietnia. Taki termin siewu daje nam gwarancj\u0119 jarowizacji, optymalnego rozwoju ro\u015blin w ci\u0105gu wegetacji. W okresie wczesnowiosennym gleba jest bogatsza w wod\u0119, kt\u00f3r\u0105 intensywnie wykorzystuj\u0105 kie\u0142kuj\u0105ce nasiona. Je\u017celi chodzi o upraw\u0119 na zielon\u0105 mas\u0119, to dopuszcza si\u0119 dwutygodniowe op\u00f3\u017anienie terminu siewu w por\u00f3wnaniu do uprawy na nasiona. Zag\u0119szczenie kie\u0142kuj\u0105cych nasion na 1 m2 powinno wynosi\u0107: 90\u2013100 dla odmian tradycyjnych; 110\u2013120 dla odmian samoko\u0144cz\u0105cych. Ze wzgl\u0119du na epigeiczny spos\u00f3b kie\u0142kowania, nasiona wysiewa si\u0119 p\u0142ytko, na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 3\u20134 cm. \u0141ubin \u017c\u00f3\u0142ty uprawiany na zielon\u0105 mas\u0119, wysiewany jest najcz\u0119\u015bciej ze zbo\u017cami lub innymi gatunkami str\u0105czkowych.<\/p>\n\n\n\n
Osi\u0105ga on dojrza\u0142o\u015b\u0107 pe\u0142n\u0105 na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia. Podobnie jak wszystkie ro\u015bliny str\u0105czkowe, dojrzewa nier\u00f3wnomiernie. Zbi\u00f3r \u0142ubinu \u017c\u00f3\u0142tego przeprowadza si\u0119 przy s\u0142onecznej pogodzie, najlepiej w godzinach popo\u0142udniowych, ze wzgl\u0119du na trudno wym\u0142acalne str\u0105ki. Dojrza\u0142e ro\u015bliny zbiera si\u0119 jednoetapowo kombajnem. Niewysuszone ziarno \u0142ubinu ulega szybkiemu psuciu. Odpowiada za to du\u017ca zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka, kt\u00f3re szybko ulega procesom rozk\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, \u0142ubin \u017c\u00f3\u0142ty oraz pozosta\u0142e ro\u015bliny bobowate s\u0105 doskona\u0142ym przedplonem dla ro\u015blin nast\u0119pczych. Wzbogacaj\u0105 gleb\u0119 w azot oraz inne sk\u0142adniki pokarmowe, ponadto s\u0105 doskona\u0142ym uzupe\u0142nieniem dodatkowego bia\u0142ka w paszach dla trzody chlewnej oraz drobiu. Jednym zdaniem ro\u015bliny wysokobia\u0142kowe niegdy\u015b bardzo cenione wracaj\u0105 do \u0142ask na polskiej wsi. <\/p>\n\n\n\n
Na podstawie artyku\u0142u Magdaleny Ku\u017amickiej<\/p>\n\n\n\n
Cezary M\u0105kowski
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. A. Szczepa\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na \u015bwiecie uprawia si\u0119 kilkaset ro\u015blin str\u0105czkowych. Ro\u015bliny str\u0105czkowe (motylkowe) \u2013 to nazwa rolnicza nadana gatunkom z rodziny bobowatych, kt\u00f3re<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1303,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-1302","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bobowate"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1302"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1304,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1302\/revisions\/1304"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}