Konsumenci coraz cz\u0119\u015bciej pytaj\u0105 o warzywa ze zmniejszon\u0105 ilo\u015bci\u0105 pozosta\u0142o\u015bci \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, a tak\u017ce o te z produkcji ekologicznej. Z tego te\u017c wzgl\u0119du producenci niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w warzyw i zi\u00f3\u0142 zaczynaj\u0105 ju\u017c wdra\u017ca\u0107 w swoich gospodarstwach produkcj\u0119 na substratach przeznaczonych do produkcji ekologicznej. Dlatego firma Klasmann-Deilmann zapocz\u0105tkowa\u0142a sprowadzanie do Polski takich pod\u0142o\u017cy, kt\u00f3re produkuje ju\u017c od kilku lat w swoich fabrykach w Niemczech i na Litwie.<\/p>\n\n\n\n
W sk\u0142ad substrat\u00f3w do produkcji organicznej u\u017cywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, tak jak w substratach konwencjonalnych, torfu. Zawarto\u015b\u0107 zamiennik\u00f3w torfu w substratach jest ograniczona przepisami prawa konkretnych pa\u0144stw europejskich i mog\u0105 one zawiera\u0107 np. w Wielkiej Brytani do 100%, a w Niemczech do 20%, oczywi\u015bcie w zale\u017cno\u015bci od przeznaczenia. Na zachodzie Europy substraty bio wykorzystuje si\u0119 przede wszystkim do produkcji rozsad warzyw, do produkcji zi\u00f3\u0142 i sa\u0142at, a tak\u017ce ro\u015blin ozdobnych. Do produkcji substrat\u00f3w organicznych opr\u00f3cz torfu u\u017cywane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne komponenty, takie jak w\u0142\u00f3kno drzewne, w\u0142\u00f3kno kokosowe, kokos nie buforowany saletr\u0105 wapniow\u0105 tylko p\u0142ukany, pumeks, perlit, glinka, kompost i inne. A\u017ceby substraty ekologiczne zawiera\u0142y sk\u0142adniki pokarmowe opr\u00f3cz kompostu u\u017cywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nawoz\u00f3w organicznych NPK, takich jak Ecomix o r\u00f3\u017cnym sk\u0142adzie, nawoz\u00f3w potasowych, takich jak Patentkali, Radigenu zawieraj\u0105cego mikroelementy i nawoz\u00f3w aminokwasowych, a tak\u017ce odka\u017canych termicznie wi\u00f3r\u00f3w rogowych zawieraj\u0105cych tylko azot organiczny oraz dla uzupe\u0142nienia magnezu soli gorzkiej, czyli siarczanu magnezu.<\/p>\n\n\n\n
Wszystkie fabryki, w kt\u00f3rych produkuje si\u0119 substraty oraz pod\u0142o\u017ca do produkcji organicznej s\u0105 certyfikowane przez Grupe Ecocert. Substraty do produkcji ekologicznej w nazwie musz\u0105 mie\u0107 rozszerzenie Bio lub UAB. Klasmann produkuje ponad 12 receptur takich substrat\u00f3w o r\u00f3\u017cnym sk\u0142adzie i zastosowaniu.<\/p>\n\n\n\n
Stosowanie substrat\u00f3w ekologicznych w produkcji niesie za sob\u0105 pewne ryzyko, zw\u0142aszcza gdy wysiewane s\u0105 na nich nasiona warzyw wra\u017cliwych np. sa\u0142aty, roszponki czy kapusty peki\u0144skiej. Ze wzgl\u0119du na zawarto\u015b\u0107 nawoz\u00f3w organicznych, a nie mineralnych substraty takie maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 biologiczn\u0105, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z niekontrolowanym uwalnianiem sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w sprzyjaj\u0105cych warunkach, zw\u0142aszcza temperaturowych. Zbyt du\u017ca ilo\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych zwykle podnosi zasolenie substratu, co podczas wschod\u00f3w ro\u015blin mo\u017ce spowodowa\u0107 zniszczenie siewek. Przy temperaturze powy\u017cej 20oC z substratu mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c niekontrolowanie uwalnia\u0107 si\u0119 amoniak, co r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce spowodowa\u0107 zniszczenie siewek lub nawet starszych ro\u015blin. Z przeprowadzonych bada\u0144 wynika, \u017ce zawarto\u015b\u0107 amoniaku wzrasta do du\u017cego poziomu ju\u017c po 7 dniach od rozpocz\u0119cia proces\u00f3w rozk\u0142adu kompostu, co poci\u0105ga za sob\u0105 r\u00f3wnie\u017c wzrost pH.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi natomiast chodzi o zawarto\u015b\u0107 azotu w formie azotanowej okazuje si\u0119, \u017ce taki azot jest dost\u0119pny dla ro\u015blin dopiero po oko\u0142o 2 tygodniach, a ilo\u015bci kt\u00f3re s\u0105 potrzebne dla zaopatrzenia ro\u015blin w ten sk\u0142adnik pojawiaj\u0105 si\u0119 w substratach organicznych dopiero po oko\u0142o 3\u20134 tygodniach. Do tego czasu ro\u015bliny mog\u0105 cierpie\u0107 z powodu niedoboru tego sk\u0142adnika. Przyczynia si\u0119 to do op\u00f3\u017anienia wzrostu lub skarlenia ro\u015blin. Azot z takich substrat\u00f3w dost\u0119pny jest dla rosn\u0105cych w nim ro\u015blinach maksymalnie do 3 miesi\u0119cy od rozpocz\u0119cia proces\u00f3w mineralizacji.<\/p>\n\n\n\n
Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce substrat\u00f3w do produkcji ekologicznej u\u017cywa si\u0119 zwykle do produkcji r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w sa\u0142at, Klasmann wraz z firmami produkuj\u0105cymi nasiona do takiej produkcji (Rijk Zwaan i Vitalis \u2013 Enza Zaden) przeprowadzi\u0142 testy kie\u0142kowania w r\u00f3\u017cnych temperaturach. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce najlepsze efekty i wschody powy\u017cej 90% uzyskano kiedy temperatur\u0119 podczas wschod\u00f3w utrzymywano na poziomie 18oC. W takiej temperaturze mo\u017cna by\u0142o bowiem kontrolowa\u0107 rozk\u0142ad zawartej w substratach materii organicznej do zwi\u0105zk\u00f3w mineralnych, a zw\u0142aszcza amoniaku. W temperaturze utrzymywanej przez kilka dni na poziomie 25oC, zw\u0142aszcza zaraz po wysiewie nasion, niekt\u00f3re odmiany przede wszystkim sa\u0142aty mas\u0142owej wschodzi\u0142y nawet poni\u017cej 20%. Wp\u0142yw na to maj\u0105 oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c uwarunkowania genetyczne poszczeg\u00f3lnych odmian.<\/p>\n\n\n\n
Innym zagro\u017ceniem w substratach organicznych s\u0105 ziemi\u00f3rki. S\u0105 to owady, kt\u00f3rych larwy \u017ceruj\u0105 na systemie korzeniowym ro\u015blin. Du\u017ca zawarto\u015b\u0107 larw w takim substracie mo\u017ce spowodowa\u0107 straty w uprawach praktycznie do 100%. Czemu tak si\u0119 dzieje? Ot\u00f3\u017c wszelkiego rodzaju owady, a zw\u0142aszcza ziemi\u00f3rki czy te\u017c \u015bmietki, przyci\u0105gane s\u0105 do substrat\u00f3w przez zapach rozk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 materii organicznej. Owady doros\u0142e sk\u0142adaj\u0105 jaja do substratu, a z nich wyl\u0119gaj\u0105 si\u0119 larwy, kt\u00f3re \u017ceruj\u0105 na systemie korzeniowym. Larwy mog\u0105 \u017cywi\u0107 si\u0119 materi\u0105 organiczn\u0105 nawet, je\u017celi nie ma w substracie ro\u015blin. Larwa przechodzi w form\u0119 poczwarki, a z niej wylatuje mucha. Ca\u0142y cykl rozwojowy w zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w temperaturowych trwa oko\u0142o 21 dni. Je\u017celi chodzi o ziemi\u00f3rk\u0119, mo\u017cliwa jest walka biologiczna. Do sygnalizacji pojawu tego owada s\u0142u\u017c\u0105 \u017c\u00f3\u0142te tablice lepowe, kt\u00f3re przede wszystkim wykorzystuje si\u0119 w obiektach szklarniowych. Po pojawieniu si\u0119 much mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce po kilku dniach pojawi\u0105 si\u0119 larwy, wi\u0119c do pod\u0142o\u017ca trzeba wprowadzi\u0107 odpowiednie produkty biologiczne. Larwy ziemi\u00f3rek paso\u017cytowane s\u0105 przez nicienie drapie\u017cne z rodzaju Steinernema. Na polskim rynku dost\u0119pne s\u0105 produkty zawieraj\u0105ce takie drapie\u017cne nicienie w wielu firmach zajmuj\u0105cych si\u0119 rozprowadzaniem biologicznych \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, jak r\u00f3wnie\u017c w koncernach chemicznych, takich jak BASF. Starsze stadia larwalne i poczwarki paso\u017cytowane s\u0105 przez produkty zawieraj\u0105ce Bacillus Turingensis, a owady doros\u0142e przez owady drapie\u017cne z rodzaju Hypoaspis sp.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, zastosowanie substrat\u00f3w do upraw organicznych wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma ryzykami. Pierwsze z nich to transport odbywaj\u0105cy si\u0119 na r\u00f3\u017cne odleg\u0142o\u015bci i w r\u00f3\u017cnych warunkach temperaturowych. Im dalej i cieplej, tym gorzej dla substratu i potem rosn\u0105cych w nim ro\u015blin. Po dostarczeniu do odbiorcy z opakowa\u0144 mo\u017ce wydobywa\u0107 si\u0119 nieprzyjemny zapach spowodowany rozpocz\u0119t\u0105 mineralizacj\u0105 lub zawarto\u015bci\u0105 nawoz\u00f3w organicznych, kompost\u00f3w czy te\u017c innych dodatk\u00f3w. Substraty tak\u017ce mog\u0105 by\u0107 zaka\u017cane grzybami. Du\u017ce zagro\u017cenie dla ro\u015blin stanowi r\u00f3wnie\u017c ziemi\u00f3rka. Ze wzgl\u0119du na du\u017ce ryzyko uprawy w takich substratach tak\u0105 produkcj\u0105 powinny zajmowa\u0107 si\u0119 tylko gospodarstwa wyposa\u017cone w odpowiednie obiekty, gdzie mo\u017cna \u015bci\u015ble kontrolowa\u0107 warunki produkcji.<\/p>\n\n\n\n
Ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci klient\u00f3w Klasmann proponuje im r\u00f3\u017cne modu\u0142y do wykorzystania. Mo\u017cna dostarczy\u0107 do klienta surowy torf do samodzielnego wymieszania z komponentami dopuszczonymi do produkcji organicznej w danym kraju. Nast\u0119pnie proponowane s\u0105 substraty bazowe, czyli odkwaszony torf z dodatkiem mikroelement\u00f3w. Producent sam wedle uznania i wykorzystania dodaje nawozy organiczne zawieraj\u0105ce NPK, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z brakiem ryzyka przechowywania substrat\u00f3w z nawozami. Kolejny modu\u0142 to dodatek do odkwaszonego torfu z mikroelementami nawoz\u00f3w zawieraj\u0105cych P, Mg i K, a klient sam dodaje organiczny azot. I ostatni modu\u0142 z dodatkiem Terr Aktiv, co zwi\u0119ksza aktywno\u015b\u0107 mikrobiologiczn\u0105, a klient na miejscu dodaje tylko organiczny azot.<\/p>\n\n\n\n
Substraty do produkcji organicznej poddawane s\u0105 restrykcyjnym badaniom i nawet najmniejsze zawarto\u015bci metali ci\u0119\u017ckich, bromk\u00f3w, nadchloran\u00f3w, pestycyd\u00f3w czy te\u017c patogen\u00f3w ludzkich, nawet poni\u017cej analitycznych poziom\u00f3w wykrywania (u nas okre\u015blane jako \u015bladowe), mog\u0105 je dyskwalifikowa\u0107 z produkcji.<\/p>\n\n\n\n
Tekst i fot. Piotr Borczy\u0144ski
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Konsumenci coraz cz\u0119\u015bciej pytaj\u0105 o warzywa ze zmniejszon\u0105 ilo\u015bci\u0105 pozosta\u0142o\u015bci \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, a tak\u017ce o te z produkcji ekologicznej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1293,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1292","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-warzywa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1292","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1292"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1292\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1294,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1292\/revisions\/1294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}