{"id":1114,"date":"2020-05-07T10:36:22","date_gmt":"2020-05-07T08:36:22","guid":{"rendered":"http:\/\/test2.kpodr.pl\/?p=1114"},"modified":"2020-05-12T13:24:46","modified_gmt":"2020-05-12T11:24:46","slug":"program-oczyszczania-kraju-z-azbestu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/05\/07\/program-oczyszczania-kraju-z-azbestu\/","title":{"rendered":"Program Oczyszczania Kraju z Azbestu"},"content":{"rendered":"\n

Od 1997 roku na terytorium Polski zakazano wprowadzania azbestu i wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest, a tak\u017ce jego produkcji oraz obrotu. Wynikiem przeprowadzonej w 1997 roku regulacji prawnej, zakazuj\u0105cej stosowania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest by\u0142o opracowanie w 2002 roku og\u00f3lnopolskiego \u201eProgramu usuwania azbestu i wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest stosowanych na terytorium Polski\u201d, kt\u00f3rego za\u0142o\u017ceniem by\u0142o oczyszczenie kraju z azbestu z terminem ko\u0144cowym do 2032 roku.<\/p>\n\n\n\n

W 2009 roku dokument powy\u017cszy zosta\u0142 uaktualniony w formie \u201eProgramu Oczyszczania Kraju\u00a0z Azbestu na lata 2009\u20132032 (zwany POKzA). Zgodnie z tym programem, jednostki samorz\u0105du terytorialnego zosta\u0142y zobligowane do opracowania program\u00f3w usuwania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest. Programy opracowane do usuwania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest dla poszczeg\u00f3lnych gmin w Polsce, poprzedza\u0142a inwentaryzacja, czyli oszacowanie ilo\u015bci i jako\u015bci znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie gminy wyrob\u00f3w azbestowych. Programy gminne prezentuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015bci finansowe wspierania tych zada\u0144 oraz wyja\u015bniaj\u0105, jakie niebezpiecze\u0144stwo wynika z niew\u0142a\u015bciwego post\u0119powania z tego typu wyrobami. W ka\u017cdym Programie przedstawiony jest harmonogram pozbywania si\u0119 wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest, a tak\u017ce cel, jakim jest wyeliminowanie negatywnego oddzia\u0142ywania azbestu na zdrowie ludzi oraz na stan \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n

\u201eProgram Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009\u20132032\u201d okre\u015bla zadania na poziomie lokalnym, kt\u00f3re realizowane s\u0105 przez samorz\u0105dy:<\/p>\n\n\n\n

– Gromadzenie przez prezydenta, burmistrza lub w\u00f3jta informacji o ilo\u015bci, rodzajach i miejscach wyst\u0119powania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest, a nast\u0119pnie przekazywanie jej do marsza\u0142ka wojew\u00f3dztwa za pomoc\u0105 www.bazaazbestowa.gov.pl.<\/p>\n\n\n\n

– Przygotowanie program\u00f3w usuwania azbestu i wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest.<\/p>\n\n\n\n

– Organizowanie szkole\u0144 lokalnych  w zakresie usuwania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest z wykorzystaniem firm wyspecjalizowanych.<\/p>\n\n\n\n

– Organizowanie usuwania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest przy wykorzystaniu pozyskanych na ten cel \u015brodk\u00f3w krajowych lub unijnych z uwzgl\u0119dnieniem zasad zawartych w programie.<\/p>\n\n\n\n

– Wsp\u00f3\u0142praca z marsza\u0142kiem wojew\u00f3dztwa w zakresie inwentaryzacji wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest oraz opracowania program\u00f3w usuwania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest, w szczeg\u00f3lno\u015bci w zakresie lokalizacji sk\u0142adowisk odpad\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest.<\/p>\n\n\n\n

– Inspirowanie w\u0142a\u015bciwej postawy mieszka\u0144c\u00f3w w zakresie obowi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zanych z usuwaniem wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest.<\/p>\n\n\n\n

n Wsp\u00f3\u0142praca z mediami w celu propagowania odpowiednich inicjatyw spo\u0142ecznych oraz rozpowszechniania informacji dotycz\u0105cych zagro\u017ce\u0144  powodowanych przez azbest.<\/p>\n\n\n\n

– Wsp\u00f3\u0142praca z organizacjami spo\u0142ecznymi wspieraj\u0105cymi realizacje programu.<\/p>\n\n\n\n

Charakterystyka azbestu<\/p>\n\n\n\n

\u201eAzbest\u201d\u2013 to w\u0142\u00f3knisty minera\u0142 z grupy krzemian\u00f3w, kt\u00f3ry \u017ale przewodzi ciep\u0142o i jest wzgl\u0119dnie odporny na dzia\u0142anie czynnik\u00f3w chemicznych. W przesz\u0142o\u015bci najpowszechniej stosowany by\u0142 azbest chryzotylowy, czyli chryzotyl, kt\u00f3ry ze wzgl\u0119du na swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczne zyska\u0142 zastosowanie w wielu r\u00f3\u017cnych ga\u0142\u0119ziach gospodarki: budownictwo, energetyka, transport czy przemys\u0142 chemiczny. W\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyko-chemiczne azbestu:<\/p>\n\n\n\n

– niepalno\u015b\u0107 \u2013 temperatura topnienia chryzotylu wynosi 1500\u20131550\u00b0C,<\/p>\n\n\n\n

– niskie przewodnictwo cieplne i elektryczne,<\/p>\n\n\n\n

– wysoka wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczna,<\/p>\n\n\n\n

– \u0142atwo\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia si\u0119 z innymi materia\u0142ami (cement, tworzywa sztuczne),<\/p>\n\n\n\n

– dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci sorpcyjne.<\/p>\n\n\n\n

Wyroby zawieraj\u0105ce azbest dziel\u0105 si\u0119 na klas\u0119 I i II, ze wzgl\u0119du na g\u0119sto\u015b\u0107. Najwi\u0119cej wykorzystywanych jest wyrob\u00f3w z klasy II, okre\u015blanych jako \u201etwarde\u201d, mocno zwi\u0105zane, tak\u017ce w przypadku mechanicznych uszkodze\u0144 emisja azbestu do otoczenia jest nieznaczna.<\/p>\n\n\n\n

Azbest w Polsce, jak i w ca\u0142ej Europie przewa\u017ca\u0142 ilo\u015bciowo w postaci wyrob\u00f3w azbestowo-cementowych, takich jak pokrycia dachowe. By\u0142y to p\u0142yty faliste oraz tzw. \u201ekaro\u201d, czyli p\u0142yty p\u0142askie. P\u0142yty faliste u\u017cywane by\u0142y jako pokrycia dachowe, a p\u0142yty p\u0142askie stosowano na elewacje.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce podczas remont\u00f3w, modernizacji czy w wyniku zu\u017cycia, wyroby azbestowe po usuni\u0119ciu staj\u0105 si\u0119 odpadem niebezpiecznym. Odpady zawieraj\u0105ce azbest powstaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c podczas wymiany p\u0142yt na dachach i elewacjach, podczas likwidowania azbestowo-cementowych kszta\u0142tek z kana\u0142\u00f3w wentylacyjnych i dymowych w najr\u00f3\u017cniejszych rodzajach budynk\u00f3w oraz w czasie remontu lub modernizacji wymiennik\u00f3w ciep\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Szkodliwo\u015b\u0107 azbestu<\/p>\n\n\n\n

Jego dzia\u0142anie kancerogenne jest skutkiem wdychania w\u0142\u00f3kien zawieszonych w powietrzu. Biologiczna agresywno\u015b\u0107 py\u0142u azbestowego na organizm cz\u0142owieka zwi\u0105zana jest ze stopniem penetracji w\u0142\u00f3kien azbestowych i ilo\u015bci\u0105 w\u0142\u00f3kien dostaj\u0105cych si\u0119 do dolnej cz\u0119\u015bci uk\u0142adu oddechowego. Na wyst\u0119powanie i typ patologii wywo\u0142anych dzia\u0142aniem azbestu wp\u0142ywaj\u0105: rodzaj azbestu, wymiary tworz\u0105cych go w\u0142\u00f3kien, st\u0119\u017cenie w\u0142\u00f3kien, czas trwania nara\u017cenia, kumulowana dawka py\u0142u azbestu w ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia oraz efektywno\u015b\u0107 biologicznych mechanizm\u00f3w oczyszczania uk\u0142adu oddechowego. Kluczowe znaczenie dla zdrowia ma \u015brednica poszczeg\u00f3lnych w\u0142\u00f3kien azbestu, kt\u00f3re dosta\u0142y si\u0119 w g\u0142\u0105b organizmu, a ich d\u0142ugo\u015b\u0107 odgrywa drugorz\u0119dn\u0105 rol\u0119. Najwi\u0119ksze zagro\u017cenie stwarzaj\u0105 w\u0142\u00f3kna, kt\u00f3re przenikaj\u0105 do p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych, tzw. w\u0142\u00f3kna respirabilne. W\u0142\u00f3kna azbestu, kt\u00f3re dosta\u0142y si\u0119 do uk\u0142adu oddechowego pozostaj\u0105 w tkance p\u0142ucnej przez ca\u0142e \u017cycie organizmu, wywo\u0142uj\u0105c po wielu latach zmiany chorobowe oraz ryzyko pojawienia si\u0119 okre\u015blonych nowotwor\u00f3w z\u0142o\u015bliwych. Jedn\u0105 z chor\u00f3b wywo\u0142anych azbestem jest azbestoza. To choroba p\u0142uc wywo\u0142ana wieloletnim wdychaniem w\u0142\u00f3kien azbestowych i g\u0142\u00f3wna choroba zawodowa pracownik\u00f3w produkuj\u0105cych wyroby azbestowe. Objawia\u0142a si\u0119 narastaj\u0105c\u0105 duszno\u015bci\u0105 podczas wysi\u0142ku. Innymi gro\u017anymi chorobami zwi\u0105zanymi z azbestem s\u0105 rak p\u0142uca i mi\u0119dzyb\u0142oniak op\u0142ucnej lub otrzewnej. Nowotwory te gwa\u0142townie si\u0119 rozwijaj\u0105 i maj\u0105 agresywny przebieg. Rak p\u0142uc jest najpowszechniejszym nowotworem z\u0142o\u015bliwym powodowanym przez wszystkie typy azbestu.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne przyczyny uwalniania w\u0142\u00f3kien z wyrob\u00f3w azbestowych:<\/p>\n\n\n\n

– korozja wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest (osi\u0105gni\u0119cie wieku technicznego, tj. oko\u0142o 30 lat u\u017cytkowania),<\/p>\n\n\n\n

– uszkodzenia wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest (\u0142amanie, kruszenie, ci\u0119cie, szlifowanie itp.),<\/p>\n\n\n\n

– nieprawid\u0142owe obchodzenie si\u0119 z usuni\u0119tymi wyrobami zawieraj\u0105cymi azbest \u2013 odpadami azbestowymi) \u2013 transport, demonta\u017c przez nieuprawnionych pracownik\u00f3w jest cz\u0119st\u0105 przyczyn\u0105 pylenia w\u0142\u00f3kien. Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c przyk\u0142ady niew\u0142a\u015bciwego post\u0119powania z wyrobami azbestowymi \u201ena w\u0142asna r\u0119k\u0119\u201d i sk\u0142adowanie ich w nieodpowiednich miejscach. Prawid\u0142owo powinny zosta\u0107 przetransportowane i sk\u0142adowane pod okiem specjalist\u00f3w, po wcze\u015bniejszym zabezpieczeniu przed pyleniem w\u0142\u00f3kien.<\/p>\n\n\n\n

Finansowanie demonta\u017cu, transportu i unieszkodliwiania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest<\/p>\n\n\n\n

Poniewa\u017c gminy maj\u0105 ograniczony w\u0142asny bud\u017cet, a kwota niezb\u0119dna do usuni\u0119cia azbestu z terenu gminy jest wysoka, decyduj\u0105 si\u0119 na pozyskanie \u015brodk\u00f3w na usuwanie wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest ze \u017ar\u00f3de\u0142 zewn\u0119trznych.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142a pozyskania wsparcia finansowego na usuwanie i utylizacj\u0119 wyrob\u00f3w azbestowych:<\/p>\n\n\n\n

1. Bank Ochrony \u015arodowiska (BO\u015a) \u2013 Oddzia\u0142y BO\u015a udzielaj\u0105 preferencyjnych kredyt\u00f3w inwestycyjnych zwi\u0105zanych z usuwaniem i utylizacj\u0105 wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest.<\/p>\n\n\n\n

2. WFO\u015aiGW w Toruniu \u2013 dofinansowanie zada\u0144 z zakresu usuwania wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest na terenie wojew\u00f3dztwa kujawsko-pomorskiego realizowanych przez samorz\u0105dy i ich jednostki organizacyjne oraz pa\u0144stwowe jednostki bud\u017cetowe. Dofinasowanie obejmuje koszty demonta\u017cu, transportu na miejsce sk\u0142adowania oraz koszt utylizacji wyrob\u00f3w azbestowych. Dofinansowanie ma form\u0119 dotacji lub po\u017cyczki. Przyznawane jest na podstawie przed\u0142o\u017conego harmonogramu rzeczowo-finansowego. Wnioski s\u0105 rozpatrywane w kolejno\u015bci wp\u0142yni\u0119cia lub do wyczerpania \u015brodk\u00f3w finansowych.<\/p>\n\n\n\n

Podstawow\u0105 instytucj\u0105, do kt\u00f3rej powinno si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 o dofinansowanie \u015brodk\u00f3w na usuni\u0119cie azbestu s\u0105 Urz\u0119dy Gmin. Maj\u0105 one za zadanie informowa\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w i udost\u0119pnia\u0107 formularze odpowiednich wniosk\u00f3w, w celu otrzymania refundacji koszt\u00f3w. Poziom dofinansowania mo\u017ce wynie\u015b\u0107, w zale\u017cno\u015bci od regionu kraju, od 75% do 100% warto\u015bci prac. Natomiast koszty wykonania nowych element\u00f3w np. pokrycia dachu ponoszone s\u0105 przez w\u0142a\u015bciciela nieruchomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ma\u0142gorzata Grabczy\u0144ska
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. Internet, W. Janiak<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od 1997 roku na terytorium Polski zakazano wprowadzania azbestu i wyrob\u00f3w zawieraj\u0105cych azbest, a tak\u017ce jego produkcji oraz obrotu. Wynikiem<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1117,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18,34],"tags":[],"class_list":["post-1114","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wazne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1114"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1118,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1114\/revisions\/1118"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}