Transport bydła

Przepisy odnoszące się do transportu zwierząt gospodarskich są szczegółowo zapisane w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1/2005 z 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97.
Dotyczą one komercyjnego przewozu zwierząt na terytorium Unii Europejskiej.

Transport komercyjny obejmuje w szczególności transport, który bezpośrednio lub pośrednio ma na celu osiągnięcie korzyści finansowych, np.:
– przewóz do rzeźni, na targi, do miejsc gromadzenia zwierząt, gospodarstw, punktów skupu i kopulacyjnych,
– przewóz na wystawy, pokazy, konkursy.

Przewozu zwierząt na terytorium Unii Europejskiej mogą dokonywać jedynie przewoźnicy, którzy posiadają zezwolenie. Przed rozpoczęciem działalności przewoźnicy muszą zarejestrować się u powiatowego lekarza weterynarii. Istnieją wyjątki, w których przewoźnicy nie muszą posiadać takiego zezwolenia, w przypadku gdy:
– przewóz zwierząt nie jest związany z prowadzoną działalnością np. przewóz własnych zwierząt, własnym środkiem transportu w celach rekreacyjnych,
– transport odbywa się z polecenia lekarza weterynarii do lub z gabinetów weterynaryjnych,
– przewóz zwierząt jest dokonywany nie dalej niż w odległości 65 km,
– transport jest dokonywany za pomocą pojazdów rolniczych w celu sezonowego wypasu,
– transport jest dokonywany przez rolników wykorzystujących pojazdy rolnicze na odległość mniejszą niż 50 km od ich gospodarstwa.

Ogólne warunki transportu
We wspomnianym wcześniej rozporządzeniu widnieją zapisy, że nikt nie może przewozić zwierząt lub zlecać transportu w sposób powodujący ich okaleczenie lub przyczyniający się do zadawania im cierpienia.

Dodatkowo należy spełnić takie warunki, jak:
– zapewnienie wody, karmy, odpoczynku w odpowiednich odstępach czasu oraz odpowiadające ilościowo i jakościowo danemu gatunkowi i wielkości zwierząt,
– zapewnienie antypoślizgowej powierzchni podłogi,
– przeprowadzenie transportu bez opóźnień do miejsca przeznaczenia,
– przeprowadzenie regularnych kontroli i utrzymywanie warunków dobrostanu na odpowiednim poziomie,
– skontrolowanie czy zwierzęta są zdolne do podróży pod względem zdrowotnym,
– zaprojektowanie, skonstruowanie i utrzymywanie urządzeń do załadunku i wyładunku oraz środków transportu, tak aby zapobiec cierpieniu zwierząt i zachować maksymalne bezpieczeństwo podczas podróży,
– zaplanowanie podróży, tak aby zminimalizować długość trwania przewozu.

Długotrwały transport drogowy lub drogą morską jest dozwolony jedynie po wcześniejszej kontroli środków transportu i wydaniu zaświadczenia.

Długotrwały przewóz między państwami członkowskimi i państwami trzecimi

Właściwe władze miejsca z wyjazdu przeprowadzają kontrole

w celu sprawdzenia: czy przewoźnicy posiadają odpowiednie zezwolenia na transport, ważne świadectwa zatwierdzenia środka transportu do przewozu na duże odległości oraz ważne zaświadczenia o uprawnieniach kierowców i osób obsługujących, czy dziennik podróży jest możliwy do zrealizowania i zgodny z Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1/2005 z 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań

oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97. Niedozwolone są opóźnienia w trakcie całego procesu transportu zwierząt, chyba że jest to niezbędne dla dobrostanu zwierząt. Między zakończeniem załadunku a rozpoczęciem przewozu nie powinny wystąpić żadne niepotrzebne opóźnienia, jeśli jednak jakakolwiek partia zwierząt musi zostać wstrzymana na więcej niż 2 godziny, to właściwe władze zapewnić muszą opiekę nad zwierzętami. Należy zapewnić wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec lub ograniczyć do minimum wszelkie opóźnienia podczas transportu.

Transport krów mlecznych

Przy transporcie krów mlecznych należy pamiętać, że są to zwierzęta szczególnie wrażliwe. Krowy podczas laktacji mogą odczuwać dotkliwy ból wywołany rosnącym ciśnienie w wymionach, co może spowodować zapalenie wymienia lub wystąpienie innych chorób. Dlatego bardzo ważna jest właściwa opieka i dobre warunki transportu.

fot. archiwum redakcji

Nie wolno transportować krów kilka tygodni po ocieleniu, natomiast krowy podczas laktacji należy doić nie rzadziej niż co 12 godzin (jeśli nie towarzyszą im cielęta). Podczas transportu trwającego dłużej niż 8 godzin należy również upewnić się, że na trasie istnieją punkty odpoczynku z wyposażeniem do dojenia. Przed załadunkiem należy napoić i nakarmić krowy do woli.

Dla krów podczas laktacji optymalną temperaturą jest zakres od 5 do 15°C. Zabroniony jest transport powyżej 30°C.

Transport cieląt

Cielęta są wrażliwe na choroby układu oddechowego i trawiennego, a podczas transportu są bardzo zestresowane, co może obniżać odporność i zwiększa podatność na choroby. Oprócz tego trudnością jest przeprowadzenie cieląt w stadzie do środków transportu, ponieważ jeszcze nie mają wykształconego instynktu stadnego. Należy dobrze zaplanować nie tylko podróż, ale również załadunek i rozładunek zwierząt. Warunki przewozu cieląt mówią jasno:
– zakazuje się transportu cieląt z niezagojonym pępkiem,
– dozwolony jest transport cieląt poniżej 10. dnia życia na maksymalną odległość wynoszącą 100 km tylko w określonych okolicznościach, jednakże zakazuje się długich podróży cieląt poniżej 14. dnia życia,
– najlepiej przewozić cielęta nie młodsze niż 8 tygodni,
– jeśli zwierzę podczas postoju leży bezzwłocznie należy skontaktować się z lekarzem weterynarii.

Podczas postoju należy karmić zwierzęta indywidualnie, zapewnić co najmniej godzinną przerwę. Należy szczególnie obserwować cielęta podczas pojenia i karmienia i upewnić się, że na pewno to uczyniły.

Optymalną temperaturą dla cieląt jest zakres od 5 do 25°C. Jeśli przewóz odbywa się w sezonie letnim, to należy zapewnić więcej przestrzeni, stosować wiatraki, wentylację, w razie potrzeby zraszać wodą. Zabroniony jest transport w temperaturze powyżej 30°C.

Natomiast, gdy warunki pogodowe są mroźne, należy wcześniej ogrzać pojazd przez załadunkiem, zapewnić dodatkową ściółkę oraz stosować dodatkowe ogrzewanie, tak by poprawić komfort termiczny.

Transport bydła na długich dystansach

Zwierzęta	Czas trwania transportu
Dorosłe bydło	max. 14 godzin		min. 1 godzina odpoczynku (pojenie i karmienie)		max. 14 godzin
Nieodsadzone cielęta	max. 9 godzin		min. 1 godzina odpoczynku (pojenie i karmienie)		max. 9 godzin
Kategorie		Średnia masa (kg)		Minimalna powierzchnia na zwierzę (m2)
Małe cielęta		50		0,30–0,40
Średnie cielęta		110		0,40–0,70
Ciężkie cielęta		200		0,70–0,95
Średnie bydło		325		0,95–1,30
Ciężkie bydło		550		1,30–1,60
Bardzo ciężkie bydło		>700		> 1,60

Transport bydła na długich dystansach

Po przekroczeniu maksymalnego czasu podróży należy rozładować, nakarmić i napoić zwierzęta oraz zapewnić im przynajmniej 24 godziny odpoczynku.

Bezpieczeństwo załadunku i rozładunku

Aby bezpiecznie załadować bydło do pojazdu należy zapewnić im spokój i ciszę, ponieważ bydło jest wrażliwe na hałas, a także usunąć przeszkodę stanowiącą stres, jeśli to możliwe lub dać czas na przyzwyczajenie się zwierzęcia. Przy przeganianiu należy zwierzę stymulować gwizdem, mową, nie można ich bić. Ograniczać stosowanie poganiaczy elektrycznych (a w przypadku dorosłych sztuk, gdy już nic nie jest w stanie ich poruszyć z miejsca, można je zastosować nie dłużej niż przez 1 sekundę, tylko na tylną część zadu. Najlepiej przemieszczać bydło w grupach, natomiast cielęta należy ładować na pojazd pojedynczo.

W trakcie rozładunku w przypadku opóźnienia należy zapewnić dobrą wentylację, otwarte boczne przesłony, w miarę możliwości zaparkować w cieniu). Jeśli zwierzę jest w gorszym stanie po przybyciu należy zaopiekować się w pierwszej kolejności tym zwierzęciem. Po rozładunku konieczne jest zdezynfekowanie powierzchni.

Daria Rucińska, KPODR
opracowano na podstawie:
informacji Głównego Inspektoratu Weterynaryjnego oraz Rozporządzenia Rady (WE) NR 1/2005 z 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97.