Wzrastaj\u0105ce ceny poekstrakcyjnej \u015bruty sojowej daj\u0105 szans\u0119 na wprowadzenie nasion ro\u015blin str\u0105czkowych w sk\u0142ad mieszanek przemys\u0142owych dla zwierz\u0105t. Tak\u0105 ro\u015blin\u0105 mo\u017ce by\u0107 bobik uprawiany w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce dla zaspokojenia potrzeb paszowych potrzeba rocznie oko\u0142o 1 miliona ton bia\u0142ka i jest ono pokrywane w 80% przez import poekstrakcyjnej \u015bruty sojowej.<\/p>\n\n\n\n
Pozosta\u0142e zapotrzebowanie pokrywaj\u0105 surowce pochodzenia krajowego, tj. \u015bruta poekstrakcyjna rzepakowa, s\u0142onecznikowa, makuchy rzepakowe i nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych.<\/p>\n\n\n\n
Do ro\u015blin str\u0105czkowych uprawianych w naszym kraju nale\u017cy mi\u0119dzy innymi bobik. Wysoka zawarto\u015b\u0107 tanin w nasionach powszechnie uprawianych w latach 90. ubieg\u0142ego wieku, eliminowa\u0142a bobik z \u017cywienia zwierz\u0105t, zw\u0142aszcza drobiu. W ostatnich latach powsta\u0142y nowe odmiany bobiku charakteryzuj\u0105ce si\u0119 dziesi\u0119ciokrotnie mniejsz\u0105 koncentracj\u0105 tanin w suchej masie, w konsekwencji da\u0142y one szans\u0119 na powt\u00f3rne wykorzystanie bobiku w \u017cywieniu drobiu. Do niskotaninowych odmian bobiku nale\u017c\u0105 m.in.: Albus, Kszatelan, Olga, Amulet, Merlin, Mistral. Odmiany te charakteryzuj\u0105 si\u0119 bia\u0142ymi kwiatami, sztywniejsz\u0105 \u0142odyg\u0105 oraz wcze\u015bniejszym dojrzewaniem ni\u017c odmiany o normalnym typie wzrostu (odmiany wysokotaninowe np. odmiana Bobas). Nasiona bobiku odmian niskotaninowych s\u0105 koloru bia\u0142o-szarego i nie ciemniej\u0105 podczas przechowywania, z tego wzgl\u0119du \u0142atwo udaje si\u0119 je rozr\u00f3\u017cni\u0107 ododmian wysokotaninowych.<\/p>\n\n\n\n
Spo\u015br\u00f3d uprawianych w kraju ro\u015blin str\u0105czkowych grubonasiennych bobik wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 wysokim potencja\u0142em plonowania i zarazem najwy\u017cszym plonem bia\u0142ka z hektara. Jest doskona\u0142ym przedplonem dla pszenicy ozimej. Poniewa\u017c nasiona bobiku zawieraj\u0105 25\u201330% bia\u0142ka i wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 lizyny, stanowi\u0105 dobry komponent do mieszanek z innymi paszami gospodarskimi.<\/p>\n\n\n\n
Zawieraj\u0105 natomiast pewne ilo\u015bci glikozyd\u00f3w pirymidynowych, pogarszaj\u0105cych przyrosty, spo\u017cycie paszy, a u niosek, wielko\u015b\u0107 jaj.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego, jego udzia\u0142 w sk\u0142adzie mieszanki powinien by\u0107 ograniczony. U drobiu m\u0142odego jego zawarto\u015b\u0107 nie powinna przekracza\u0107 5%, a u ptak\u00f3w rosn\u0105cych 10%. W przypadku pasz dla trzody chlewnej udzia\u0142 bobiku nale\u017cy ograniczy\u0107 do 5% w paszach dla prosi\u0105t i warchlak\u00f3w, 10% w mieszankach dla tucznik\u00f3w m\u0142odszych i 15% w paszach dla tucznik\u00f3w starszych.<\/p>\n\n\n\n
Bobik jest ro\u015blin\u0105 klimatu morskiego i ma du\u017ce wymagania wodne, co mo\u017ce utrudnia\u0107 jego upraw\u0119 np. na Kujawach. Uprawa bobiku jest mo\u017cliwa na terenie ca\u0142ego kraju z wyj\u0105tkiem rejon\u00f3w podg\u00f3rskich i niekt\u00f3rych p\u00f3\u0142nocno-wschodnich. Jest wra\u017cliwy na susz\u0119, zw\u0142aszcza w okresie kwitnienia i zawi\u0105zywania str\u0105k\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Najwy\u017csze plony uzyskuje si\u0119 na glebach ci\u0119\u017ckich, dobrze uwilgotnionych o odczynie oboj\u0119tnym, klasy I\u2013III. Jednak w warunkach wysokiej kultury i optymalnej wilgotno\u015bci mo\u017cna go uprawia\u0107 tak\u017ce na glebach klasy IVa. Dla bobiku przedplonem mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne ro\u015bliny, z wyj\u0105tkiem motylkowych. Najcz\u0119\u015bciej uprawia si\u0119 go po zbo\u017cach, w 3\u20134 roku po oborniku. W zmianowaniu najlepiej go stosowa\u0107 jako przerywnik zbo\u017cowy, a wi\u0119c mi\u0119dzy kolejnymi zbo\u017cami, poprawia bowiem struktur\u0119 i w\u0142a\u015bciwo\u015bci fitosanitarne gleby.<\/p>\n\n\n\n
Na glebach o ma\u0142ej zasobno\u015bci w sk\u0142adniki pokarmowe mo\u017cna go uprawia\u0107 po okopowych na oborniku. W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci nale\u017cy unika\u0107 uprawy bobiku w s\u0105siedztwie p\u00f3l, na kt\u00f3rych by\u0142y i s\u0105 uprawiane motylkowe wieloletnie, buraki nasienne lub przemys\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n
Bobik r\u00f3wnie\u017c jako ro\u015blina uprawna, opr\u00f3cz wysokiego plonu (3\u20136 t\/ha) posiada wiele zalet. Silny palowy system korzeniowy (110 cm) powoduje, \u017ce ro\u015blina ta posiada w\u0142a\u015bciwo\u015bci fitomeriolacyjne. Z tego wzgl\u0119du uprawa bobiku poprawia jako\u015b\u0107 gleby i umo\u017cliwia wzrost plonu ziarna nast\u0119pczej ro\u015bliny zbo\u017cowej nawet o 0,5\u20131 t z ha. Na skutek wi\u0105zania azotu atmosferycznego stwarza tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmniejszenia dawki N mineralnego pod ro\u015blin\u0119 nast\u0119pcz\u0105 nawet o 20\u201325%. Zalet\u0105 bobiku r\u00f3wnie\u017c jest du\u017ca ilo\u015b\u0107 produkowanej podczas wzrostu biomasy uniemo\u017cliwiaj\u0105ca rozw\u00f3j wielu gatunk\u00f3w chwast\u00f3w, zmniejszaj\u0105c jednoczenie koszty pestycyd\u00f3w pod ro\u015blin\u0119 nast\u0119pcz\u0105 o 20\u201325%. Potwierdzona zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c zdolno\u015b\u0107 bobiku do stymulacji rozwoju drobnoustroj\u00f3w antybiotycznych, pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105cych na stan sanitarny gleby.<\/p>\n\n\n\n
Ze wzgl\u0119du na swe pozytywne w\u0142a\u015bciwo\u015bci, bobik bardzo dobrze wpisuje si\u0119 w ramy programu zazieleniania. Program zazielenienia wymaga od posiadaczy grunt\u00f3w rolnych, przekwalifikowania 5% posiadanych grunt\u00f3w jako ekologiczne. Dodatkowo stosowanie nawoz\u00f3w mineralnych podlega\u0142o b\u0119dzie kontroli, co w konsekwencji wymusi stosowanie w p\u0142odozmianie ro\u015blin str\u0105czkowych grubonasiennych i drobnonasiennych, w tym bobiku.<\/p>\n\n\n\n
Ro\u015bliny motylkowate maj\u0105 ogromne znaczenie gospodarcze i spe\u0142niaj\u0105 przyrodnicz\u0105 rol\u0119 w gospodarstwie rolnym. Powinny by\u0107 wykorzystane w zasiewach jednogatunkowych i mieszanych z trawami do produkcji pasz na gruntach ornych. Du\u017ce znaczenie odgrywaj\u0105 ro\u015bliny motylkowate w produkcji pasz w systemie zr\u00f3wnowa\u017conym i ekologicznym.<\/p>\n\n\n\n
Strukturotw\u00f3rcze dzia\u0142anie tych ro\u015blin polega na wzbogacaniu gleby w substancj\u0119 organiczn\u0105 przez pozostawianie du\u017cej masy resztek po\u017cniwnych, zwi\u0119kszanie zasobno\u015bci gleby w sk\u0142adniki pokarmowe i poprawianie jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyko-chemicznych.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 ro\u015bliny motylkowate w obiegu azotu w przyrodzie, gdy\u017c korzystaj\u0105c z symbiozy z bakteriami brodawkowymi, asymiluj\u0105 znaczne ilo\u015bci azotu atmosferycznego i przekazuj\u0105 go ro\u015blinom. Korzystanie z azotu atmosferycznego przyczynia si\u0119 do zmniejszenia zu\u017cycia nawoz\u00f3w mineralnych stosowanych w mieszankach z trawami i pod ro\u015bliny nast\u0119pcze. Ponadto ro\u015bliny te przedstawiaj\u0105 du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 w pszczelnictwie \u2013 obficie nektaruj\u0105c, dostarczaj\u0105 po\u017cytku dla pszcz\u00f3\u0142 miodnych i trzmieli. Ponadto motylkowate mog\u0105 by\u0107 wysiewane w celu zabezpieczenia teren\u00f3w od\u0142ogowanych i nieu\u017cytk\u00f3w przed degradacj\u0105, stosuje si\u0119 je tak\u017ce w rekultywacji teren\u00f3w zniszczonych przez cz\u0142owieka i przemys\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, bobik odmian niskotaninowych mo\u017ce stanowi\u0107 alternatyw\u0119 dla poekstrakcyjnej \u015bruty sojowe, cz\u0119\u015bciowo zast\u0119puj\u0105c j\u0105 w mieszance. Opr\u00f3cz korzystnej warto\u015bci od\u017cywczej bobiku, pozostawia idealne stanowisko dla ro\u015blinny nast\u0119pczej, jednocze\u015bnie poprawiaj\u0105c op\u0142acalno\u015b\u0107 produkcji ro\u015blinnej.<\/p>\n\n\n\n
Janusz Wi\u015bniewski,
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. W. Janiak<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wzrastaj\u0105ce ceny poekstrakcyjnej \u015bruty sojowej daj\u0105 szans\u0119 na wprowadzenie nasion ro\u015blin str\u0105czkowych w sk\u0142ad mieszanek przemys\u0142owych dla zwierz\u0105t. Tak\u0105 ro\u015blin\u0105<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2838,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-961","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bobowate"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=961"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/961\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2839,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/961\/revisions\/2839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2838"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}