<\/p>\n\n\n\n
W Polsce borykamy si\u0119 z chorob\u0105 niebieskiego j\u0119zyka (ang. Blue tongue virus, skr\u00f3t BTV) od momentu pojawienia si\u0119 pierwszego ogniska, kt\u00f3re stwierdzono 22 listopada 2024 roku (powiat wo\u0142owski, wojew\u00f3dztwo dolno\u015bl\u0105skie) w gospodarstwie utrzymuj\u0105cym byd\u0142o mi\u0119sne. Dzi\u015b niemal\u017ce na \u00be powierzchni Polski stwierdzono przypadki BTV u zwierz\u0105t, najwi\u0119cej na zachodzie Polski. We wrze\u015bniu ubieg\u0142ego roku odnotowano 11 ognisk, a do 31.12.2025 r. wyst\u0105pi\u0142o \u0142\u0105cznie 81 ognisk chorobowych. Jest to du\u017cy wzrost w stosunku do roku ubieg\u0142ego i stanowi powa\u017cne zagro\u017cenie produkcji zwierz\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n
Jest to choroba zaka\u017ana prze\u017cuwaczy domowych i dzikich,\u00a0a zarazi\u0107 si\u0119 ni\u0105 mo\u017ce byd\u0142o, owce, kozy, a tak\u017ce sarny, jelenie, antylopy, wielb\u0142\u0105dy i s\u0142onie. Chorob\u0119 wywo\u0142uje wirus z rodzaju Orbivirus (Reoviridae). Zwierz\u0119ta zara\u017caj\u0105 si\u0119 poprzez owady k\u0142uj\u0105co-ss\u0105ce z rz\u0119du much\u00f3wek, rodzaju kuczmany (Culicoides) oraz krew i nasienie. Co wa\u017cne produkty zwierz\u0119ce nie stanowi\u0105 zagro\u017cenia dla ludzi. Wirus choroby niebieskiego j\u0119zyka wyst\u0119puje w 27 wariantach (serotypach). W Europie dominowa\u0142y serotypy 1, 4 i 8. Eksperci uwa\u017caj\u0105, \u017ce zmiany klimatyczne oraz wyd\u0142u\u017cone okresy aktywno\u015bci owad\u00f3w sprzyjaj\u0105 zaka\u017ceniom. Niestety prognozy na rok 2026 nie s\u0105 obiecuj\u0105ce. Bez odpowiednich dzia\u0142a\u0144 bioasekuracyjnych wirus mo\u017ce powr\u00f3ci\u0107 do gospodarstw z podobn\u0105 si\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W wielu gospodarstwach choroba niebieskiego j\u0119zyka przebieg\u0142a bezobjawowo, co utrudnia jej wykrycie i zwi\u0119ksza ryzyko rozprzestrzeniania. Rozszerzaj\u0105 si\u0119 strefy obj\u0119te restrykcjami, co wp\u0142ywa na wprowadzenie dodatkowych wizyt kontrolnych lekarzy weterynarii, ogranicze\u0144 w przemieszczaniu, a tak\u017ce konieczno\u015bci wykonywania bada\u0144 przed transportem. Zdobycie wymaganych dokument\u00f3w wyd\u0142u\u017ca procedury weterynaryjne, a wielu rolnik\u00f3w skar\u017cy si\u0119 na trudno\u015bci z wype\u0142nianiem dokumentacji czy te\u017c na op\u00f3\u017anienia w sprzeda\u017cy byd\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej na BTV choruje byd\u0142o, rzadziej owce, aczkolwiek przebieg choroby jest intensywniejszy i trudniejszy u owiec ni\u017c u byd\u0142a. Wyst\u0119puje d\u0142ugi okres wyl\u0119gania choroby, poniewa\u017c objawy kliniczne mog\u0105 by\u0107 widoczne dopiero po 60\u201380 dniach po zaka\u017ceniu. Charakterystyczne w\u00f3wczas objawy to: gor\u0105czka, \u015blinotok, zaczerwienie i obrz\u0119k b\u0142ony \u015bluzowej jamy ustnej, owrzodzenie opuszki z\u0119bowej i ko\u0144ca j\u0119zyka, zapalenie koronki i tworzywa racic, kulawizny, ronienia, rodzenie zdeformowanych ciel\u0105t (najcz\u0119\u015bciej deformacje dotycz\u0105 g\u0142owy), u kr\u00f3w mlecznych wyst\u0119puje \u0142uszczenie si\u0119 nask\u00f3rka strzyk\u00f3w i tworzenie si\u0119 strup\u00f3w. Podczas ostrej fazy choroby (7\u201314 dni) wydajno\u015b\u0107 mleczna mo\u017ce spa\u015b\u0107 nawet o 30\u201350%, a pe\u0142ny powr\u00f3t do wydajno\u015bci mlecznej u kr\u00f3w sprzed choroby mo\u017ce potrwa\u0107 nawet od 2 do 6 tygodni. Obserwuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pogorszenie jako\u015bci mleka spowodowane wzrostem kom\u00f3rek somatycznych, co obni\u017ca parametry jako\u015bciowe mleka. Takie mleko nie powinno trafia\u0107 do skupu.<\/p>\n\n\n\n
U owiec choroba mo\u017ce przebiega\u0107 od zaka\u017cenia bezobjawowego, po posta\u0107 przewlek\u0142\u0105, nadostr\u0105 lub ostr\u0105. Charakterystyczne objawy to: wysoka temperatura si\u0119gaj\u0105ca do 41\u201342oC, spadek kondycji, utrata mleczno\u015bci, obrz\u0119k warg, powiek i ma\u0142\u017cowin usznych, silne zaczerwienieniem b\u0142ony \u015bluzowej policzk\u00f3w i jamy nosowej, wybroczyny w jamie ustnej i nosowej, owrzodzenie warg, opuszki z\u0119bowej, j\u0119zyka, duszno\u015bci, \u015blinotok, wyp\u0142yw z nosa, wymioty, przekrwiony, obrz\u0119kni\u0119ty j\u0119zyk, biegunka, kulawizny, zapalenie p\u0142uc, rodzenie martwych lub zdeformowanych jagni\u0105t.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z przepisami zwalczania chor\u00f3b zaka\u017anych zwierz\u0105t wok\u00f3\u0142 potwierdzonego ogniska chorobowego wyznaczana jest strefa ochronna o promieniu 100 km, w kt\u00f3rej wyst\u0119puj\u0105 ograniczenia w przemieszczaniu zwierz\u0105t oraz intensyfikacja nadzoru weterynaryjnego w gospodarstwach.<\/p>\n\n\n\n
Jak zabezpieczy\u0107 gospodarstwo przed mo\u017cliwym zachorowaniem?<\/p>\n\n\n\n
Najskuteczniejsz\u0105 metod\u0105 jest zaszczepienie zwierz\u0105t. Na rynku dost\u0119pne s\u0105 szczepionki wielowalentne, chroni\u0105ce przed kilkoma serotypami wirusa jednocze\u015bnie. Najlepiej zaszczepi\u0107 w okresie kwiecie\u0144\/maj, czyli 30 dni przed rozpocz\u0119ciem sezonu aktywno\u015bci meszek. Z punktu widzenia ekonomicznego zaszczepienie stada jest ta\u0144sze ni\u017c potencjalne straty zwi\u0105zane z pojawieniem si\u0119 w nim choroby. Dodatkowo nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie wystrzega\u0107 si\u0119 zakupu zwierz\u0105t z niewiadomego \u017ar\u00f3d\u0142a bez \u015bwiadectwa zdrowia, zapewni\u0107 systematyczne, okresowe wizyty lekarza weterynarii w gospodarstwie, zwalcza\u0107 owady w pomieszczeniach, w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 zwierz\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n
Zwalczanie owad\u00f3w w gospodarstwie mo\u017cna prowadzi\u0107 w dwojaki spos\u00f3b: mechanicznie b\u0105d\u017a chemicznie. Metoda pierwsza opiera si\u0119 na instalacji siatek na oknach i drzwiach w budynkach inwentarskich o wielko\u015bci oczek poni\u017cej 1 mm, osuszaniu ka\u0142u\u017c i mokrade\u0142 w pobli\u017cu gospodarstwa, kt\u00f3re stanowi\u0105 miejsce l\u0119gowe dla muszek oraz trzymanie zwierz\u0105t w budynkach od p\u00f3\u017anego popo\u0142udnia do zmierzchu, podczas szczytowej aktywno\u015bci meszek. Natomiast do metod chemicznych zaliczamy stosowanie repelent\u00f3w, czyli \u015brodk\u00f3w odstraszaj\u0105cych owady. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na okresy karencji mleka, kt\u00f3re mog\u0105 wynosi\u0107 od 12 godzin do nawet kilku dni. W przypadku zauwa\u017cenia przez w\u0142a\u015bciciela objaw\u00f3w sugeruj\u0105cych podejrzenie choroby zaka\u017anej niezw\u0142ocznie nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 ten fakt powiatowemu lekarzowi weterynarii b\u0105d\u017a w\u00f3jtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.<\/p>\n\n\n\n
Leczenie choroby niebieskiego j\u0119zyka polega na: stosowaniu niesteroidowych lek\u00f3w przeciwzapalnych, podawaniu roztwor\u00f3w infuzyjnych, zapewnieniu diety \u0142atwo przyswajalnej lub w wyj\u0105tkowych sytuacjach podawaniu z r\u0119ki, zastosowaniu antybiotyk\u00f3w i piel\u0119gnacji zmian sk\u00f3rnych.<\/p>\n\n\n\n
Komisja Europejska zgodnie z rozporz\u0105dzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021\/620 uzna\u0142a Polsk\u0119 za obszar wolny od zaka\u017cenia wirusem choroby niebieskiego j\u0119zyka (cz\u0119\u015b\u0107 terytorium).<\/p>\n\n\n\n
Odst\u0119pstwa dotycz\u0105ce przemieszczania zwierz\u0105t z pa\u0144stw cz\u0142onkowskich do stref w Polsce bez statusu obszaru wolnego od choroby i bez zatwierdzonego programu likwidacji zaka\u017cenia wirusem choroby niebieskiego j\u0119zyka:<\/p>\n\n\n\n
1. Zwierz\u0119ta w wieku powy\u017cej 90. dnia \u017cycia:<\/p>\n\n\n\n
n je\u017celi by\u0142y chronione przed zara\u017ceniem za pomoc\u0105 insektycyd\u00f3w lub \u015brodk\u00f3w odstraszaj\u0105cych przez co najmniej 14 dni przed dat\u0105 przemieszczenia, a w tym okresie przesz\u0142y badanie metod\u0105 PCR z wynikiem ujemnym, kt\u00f3re zosta\u0142o przeprowadzone na pr\u00f3bkach co najmniej po up\u0142ywie 14 dni od rozpocz\u0119cia ochrony<\/p>\n\n\n\n
lub<\/p>\n\n\n\n
– zwierz\u0119ta, kt\u00f3re s\u0105 zaszczepione na wszystkie serotypy wirusa zg\u0142oszone w ci\u0105gu ostatnich 2 lat w pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim lub strefie pochodzenia i<\/p>\n\n\n\n
– przemieszczenie nast\u0105pi po 30 dniach od podania pierwszej dawki szczepienia lub 10 dni od podania drugiej dawki szczepienia (je\u015bli zastosowana szczepionka wymaga podania 2 dawek) i<\/p>\n\n\n\n
– zwierz\u0119ta pozostaj\u0105 w okresie dzia\u0142ania szczepionki gwarantowanym w specyfikacji szczepionki.<\/p>\n\n\n\n
2. Zwierz\u0119ta w wieku poni\u017cej 90. dnia \u017cycia:<\/p>\n\n\n\n
– s\u0105 zaszczepione na wszystkie serotypy wirusa zg\u0142oszone w ci\u0105gu ostatnich 2 lat w pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim lub strefie pochodzenia przed kryciem lub co najmniej 28 dni przed ich urodzeniem i<\/p>\n\n\n\n
– matka pozostaje w czasie porodu w okresie gwarantowanego dzia\u0142ania szczepionki<\/p>\n\n\n\n
lub<\/p>\n\n\n\n
– by\u0142y chronione przed zara\u017ceniem za pomoc\u0105 insektycyd\u00f3w lub \u015brodk\u00f3w odstraszaj\u0105cych przez co najmniej 14 dni przed dat\u0105 przemieszczenia, a w tym okresie przesz\u0142y badanie metod\u0105 PCR z wynikiem ujemnym, kt\u00f3re zosta\u0142o przeprowadzone na pr\u00f3bkach co najmniej po up\u0142ywie 14 dni od rozpocz\u0119cia ochrony.<\/p>\n\n\n\n
3. Zwierz\u0119ta niezale\u017cnie od wieku:<\/p>\n\n\n\n
– utrzymywane w pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim lub w strefie sezonowo wolnej od zaka\u017cenia chorob\u0105 niebieskiego j\u0119zyka przez<\/p>\n\n\n\n
– co najmniej 60 dni przed dat\u0105 przemieszczenia <\/p>\n\n\n\n
albo<\/p>\n\n\n\n
– co najmniej 28 dni przed dat\u0105 przemieszczenia i przesz\u0142y badanie serologiczne z wynikiem ujemnym, z pr\u00f3bek pobranych co najmniej po up\u0142ywie 28 dni od wprowadzenia zwierz\u0119cia do pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego lub strefy sezonowo wolnych od BTV <\/p>\n\n\n\n
albo<\/p>\n\n\n\n
– co najmniej 14 dni przed dat\u0105 przemieszczenia i przesz\u0142y z wynikiem ujemnym badanie metod\u0105 PCR wykonane na pr\u00f3bkach pobranych co najmniej po up\u0142ywie 14 dni od wprowadzenia zwierz\u0119cia do pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego lub strefy sezonowo wolnych od zaka\u017cenia BTV.<\/p>\n\n\n\n
W odniesieniu do przemieszcze\u0144 zwierz\u0105t do obszar\u00f3w Polski uwa\u017canych za wolne od zaka\u017cenia BTV nie stosuje si\u0119 \u017cadnych odst\u0119pstw. Warunki obowi\u0105zuj\u0105 od 25.08.2025 roku.<\/p>\n\n\n\n
Nie przewidziano systemu odszkodowa\u0144 za straty produkcyjne lub padni\u0119cia zwierz\u0105t, a pe\u0142ne koszty zwi\u0105zane z chorob\u0105 niebieskiego j\u0119zyka ponosi hodowca.<\/p>\n\n\n\n
Ogniska chorobowe pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w innych krajach. Najwi\u0119cej ognisk na rok 2024 zanotowano w Holandii, Niemczech, Belgii, Francji, a tak\u017ce w Danii, Szwecji i Norwegii. Choroba ta pojawi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Luksemburgu, Francji, Hiszpanii i w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n\n\n\n
Choroba niebieskiego j\u0119zyka nie jest zwalczana z urz\u0119du, ale poszczeg\u00f3lne kraje cz\u0142onkowskie mog\u0105 wprowadza\u0107 swoje programy jej zwalczania poprzez wydawanie zalece\u0144 dla hodowc\u00f3w, np. w zakresie szczepie\u0144 zwierz\u0105t oraz ograniczenie handlu mi\u0119dzynarodowego \u017cywymi zwierz\u0119tami. Na stronie internetowej G\u0142\u00f3wnego Inspektoratu Weterynaryjnego mo\u017cna znale\u017a\u0107 przepisy unijne oraz krajowe dotycz\u0105ce choroby niebieskiego j\u0119zyka oraz wytyczne G\u0142\u00f3wnego Lekarza Weterynarii w sprawie post\u0119powania organ\u00f3w Inspekcji Weterynaryjnej w zwi\u0105zku z wyst\u0105pieniem na terytorium Polski zaka\u017cenia wirusem choroby niebieskiego j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n
Daria Ruci\u0144ska, KPODR<\/p>\n\n\n\n
Opracowano na podstawie:<\/p>\n\n\n\n
\u2013 danych ze strony internetowej G\u0142\u00f3wnego Inspektoratu Weterynarii,<\/p>\n\n\n\n
\u2013 prodairy.pl.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W Polsce borykamy si\u0119 z chorob\u0105 niebieskiego j\u0119zyka (ang. Blue tongue virus, skr\u00f3t BTV) od momentu pojawienia si\u0119 pierwszego ogniska,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5693,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_full_width","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","footnotes":""},"categories":[23,24,20,34],"tags":[],"class_list":["post-5975","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-miesne","category-bydlo-mleczne","category-kozy-i-owce","category-wazne"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5975","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5975"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5975\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5977,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5975\/revisions\/5977"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5693"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}