{"id":5767,"date":"2025-06-04T11:24:23","date_gmt":"2025-06-04T09:24:23","guid":{"rendered":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=5767"},"modified":"2025-06-06T11:29:58","modified_gmt":"2025-06-06T09:29:58","slug":"5767","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2025\/06\/04\/5767\/","title":{"rendered":"Ratunek dla klimatu?"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

\u201eCzysta planeta dla wszystkich\u201d (ang. Clean Planet for All) to projekt d\u0142ugookresowej strategii niskoemisyjnej, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142 dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu osi\u0105gni\u0119cie przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 (UE) neutralno\u015bci klimatycznej. UE chce przewodzi\u0107 globalnej walce ze zmian\u0105 klimatu i stawia ambitny cel: Europa neutralna klimatycznie do 2050 roku. Od pocz\u0105tku dyskusji o neutralno\u015bci klimatycznej Rz\u0105d RP podkre\u015bla, \u017ce cho\u0107 ewolucja gospodarki i energetyki jest konieczna, to musi si\u0119 ona odbywa\u0107 w spos\u00f3b bezpieczny dla obywateli, gospodarki i pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Unijne cele klimatyczne<\/p>\n\n\n\n

Obserwacje meteorologiczne poczynione w ostatnich dekadach ewidentnie wskazuj\u0105, \u017ce ekstremalne zdarzenia pogodowe s\u0105 coraz cz\u0119stsze oraz bardziej dotkliwe w skutkach \u2013 a tym samym \u2013 \u017ce kryzys klimatyczny uleg\u0142 pog\u0142\u0119bieniu. W zwi\u0105zku z tym dzia\u0142ania na rzecz walki ze zmianami klimatu podejmowane przez UE s\u0105 coraz ambitniejsze. Przej\u015bcie na gospodark\u0119 neutraln\u0105 dla klimatu jest niezb\u0119dne, aby zaradzi\u0107 kryzysowi klimatycznemu i jednocze\u015bnie ma stwarza\u0107 nowe mo\u017cliwo\u015bci w kwestiach wzrostu gospodarczego, rynk\u00f3w i zatrudnienia oraz rozwoju technologicznego. W ostatnich latach, szczeg\u00f3lnie w ramach Europejskiego Zielonego \u0141adu, UE wyznaczy\u0142a cele w zakresie emisji we wszystkich sektorach gospodarki i przyj\u0119\u0142a przepisy s\u0142u\u017c\u0105ce ich osi\u0105gni\u0119ciu. Jako g\u0142\u00f3wne unijne cele klimatyczne ustanowiono:<\/p>\n\n\n\n

– redukcj\u0119 emisji o 20% do 2020 roku,<\/p>\n\n\n\n

– redukcj\u0119 emisji o 55% do 2030 roku,<\/p>\n\n\n\n

– neutralno\u015b\u0107 emisji (zeroemisyjno\u015b\u0107) do 2050 roku.<\/p>\n\n\n\n

Og\u00f3lnounijny cel klimatyczny ustanowiony w 2008 roku dotyczy\u0142 redukcji emisji o 20% do roku 2020 wzgl\u0119dem roku 1990. Kraje cz\u0142onkowskie nie tylko osi\u0105gn\u0119\u0142y, ale nawet przekroczy\u0142y ten cel, zmniejszaj\u0105c emisje o ponad 30%. Cz\u0119\u015bciowo cel ten uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 w wyniku wyst\u0105pienia pandemii Covid-19. Pa\u0144stwa UE uzgodni\u0142y, \u017ce do 2030 roku ogranicz\u0105 emisje o 55% oraz osi\u0105gn\u0105 neutralno\u015b\u0107 emisyjn\u0105 w 2050 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Europejskie prawo o klimacie<\/p>\n\n\n\n

Rozporz\u0105dzenie (UE) 2021\/1119 ustanawia ramy s\u0142u\u017c\u0105ce osi\u0105gni\u0119ciu neutralno\u015bci klimatycznej do 2050 roku, w tym przede wszystkim zr\u00f3wnowa\u017cenia emisji gaz\u00f3w cieplarnianych (ang. GHG, Greenhouse Gases) i ich poch\u0142aniania. Gaz cieplarniany definiuje si\u0119 jako ten, kt\u00f3ry posiada zdolno\u015b\u0107 poch\u0142aniania promieniowania podczerwonego z powierzchni Ziemi i ponownego jego emitowania w kierunku zwrotnym. Rozporz\u0105dzenie 2021\/1119 stanowi, \u017ce opr\u00f3cz wi\u0105\u017c\u0105cego celu osi\u0105gni\u0119cia neutralno\u015bci klimatycznej, UE powinna d\u0105\u017cy\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia emisji ujemnych i wprowadzania przepisu zapewniaj\u0105cego ci\u0105g\u0142e post\u0119py w realizacji globalnego celu w zakresie przystosowania si\u0119 do zmian klimatu, ustanowionego na mocy porozumienia paryskiego. Okre\u015bla ono nast\u0119puj\u0105ce \u015brodki po\u015brednie UE, kt\u00f3re maj\u0105 pom\u00f3c w osi\u0105gni\u0119ciu celu neutralno\u015bci klimatycznej do 2050 roku:<\/p>\n\n\n\n

– Ograniczenie emisji netto GHG w UE do 2030 roku co najmniej o 55% w por\u00f3wnaniu z poziomem z 1990 roku \u2013 Net zero, czyli zerowa emisja netto, to stan, w kt\u00f3rym emisje GHG do atmosfery s\u0105 r\u00f3wnowa\u017cone przez poch\u0142anianie ich z powrotem przez \u015brodowisko naturalne lub technologie wychwytuj\u0105ce CO2<\/sub> (dwutlenek w\u0119gla). Emisje, kt\u00f3re trudno wyeliminowa\u0107, s\u0105 kompensowane poprzez usuwanie CO2<\/sub>. W gospodarce neutralnej dla klimatu, bilans emisji netto jest zerowy.<\/p>\n\n\n\n

– Ograniczenie wk\u0142adu poch\u0142aniania netto do maksymalnie 225 mln ton ekwiwalentu CO2, aby zapewni\u0107, \u017ce zostan\u0105 podj\u0119te wystarczaj\u0105ce dzia\u0142ania \u0142agodz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

– Umo\u017cliwienie Komisji Europejskiej przedstawienia wniosku ustawodawczego w sprawie nowego celu klimatycznego na 2040 rok w ci\u0105gu 6 miesi\u0119cy od pierwszego globalnego przegl\u0105du przeprowadzonego w ramach porozumienia paryskiego. Do wniosku do\u0142\u0105czone b\u0119dzie sprawozdanie zawieraj\u0105ce przewidywany orientacyjny bud\u017cet emisyjny UE na lata 2030\u20132050.<\/p>\n\n\n\n

– Zobowi\u0105zanie Komisji Europejskiej, aby w terminie 6 miesi\u0119cy od ka\u017cdego globalnego przegl\u0105du porozumienia, przedk\u0142ada\u0142a Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z post\u0119p\u00f3w UE i poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich w osi\u0105ganiu cel\u00f3w okre\u015blonych w rozporz\u0105dzeniu.<\/p>\n\n\n\n

Rozporz\u0105dzenia w ramach prawa o klimacie ustanawia niezale\u017cny Europejski Naukowy Komitet Doradczy ds. Zmiany Klimatu, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie (15) wybierani s\u0105 przez Zarz\u0105d Europejskiej Agencji \u015arodowiska na podstawie takich kryteri\u00f3w, jak: doskona\u0142o\u015b\u0107 naukowa, szeroka wiedza fachowa i do\u015bwiadczenie zawodowe w dziedzinie nauk o klimacie i \u015brodowisku. Do zada\u0144 komitetu doradczego nale\u017cy uwzgl\u0119dnianie najnowszych ustale\u0144 naukowych zawartych w raportach Mi\u0119dzynarodowego Zespo\u0142u ds. Zmian Klimatu i naukowych danych klimatycznych (w szczeg\u00f3lno\u015bci w odniesieniu do informacji istotnych dla UE), udzielanie porad naukowych i sporz\u0105dzanie raport\u00f3w na temat istniej\u0105cych i proponowanych \u015brodk\u00f3w unijnych, przyczynianie si\u0119 do wymiany niezale\u017cnej wiedzy naukowej, okre\u015blanie dzia\u0142a\u0144 i mo\u017cliwo\u015bci niezb\u0119dnych do osi\u0105gni\u0119cia unijnych cel\u00f3w klimatycznych, jak r\u00f3wnie\u017c podnoszenie \u015bwiadomo\u015bci na temat zmiany klimatu i jej skutk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Obowi\u0105zki pa\u0144stw cz\u0142onkowskich<\/p>\n\n\n\n

Warto nadmieni\u0107, \u017ce ka\u017cde pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie UE ma swoje obowi\u0105zki, kt\u00f3re nak\u0142ada europejskie prawo o klimacie. Pa\u0144stwa zobowi\u0105zane s\u0105 do ustanowienia organu doradczego ds. klimatu, kt\u00f3ry ma by\u0107 odpowiedzialny za udzielanie w\u0142a\u015bciwym organom krajowym specjalistycznych porad naukowych. Ka\u017cde pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie zobligowane jest r\u00f3wnie\u017c do organizacji wielopoziomowego dialogu w dziedzinie klimatu i energii, w kt\u00f3rym maj\u0105 uczestniczy\u0107 samorz\u0105dy lokalne, organizacje spo\u0142eczne, przedsi\u0119biorcy, inwestorzy i inne odpowiednie strony zainteresowane i og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa oraz przed\u0142o\u017cenia Komisji Europejskiej do 1 stycznia 2029 roku, a nast\u0119pnie co 10 lat, swojej strategii obejmuj\u0105cej perspektyw\u0119 30 lat, w razie potrzeby aktualizowan\u0105 co 5 lat.<\/p>\n\n\n\n

Prawo zobowi\u0105zuje zar\u00f3wno pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie, jak i instytucje UE, aby zwi\u0119ksza\u0142y one zdolno\u015b\u0107 do adaptacji, wzmacnia\u0142y odporno\u015b\u0107 i zmniejsza\u0142y podatno\u015b\u0107 gospodarki na zmian\u0119 klimatu oraz zapewnia\u0142y, by strategie dotycz\u0105ce przystosowania si\u0119 do zmiany klimatu by\u0142y sp\u00f3jne, wzajemnie si\u0119 wspiera\u0142y, dostarcza\u0142y dodatkowych korzy\u015bci strategiom sektorowym i dzia\u0142a\u0142y na rzecz lepszej integracji tych \u015brodk\u00f3w we wszystkich obszarach polityki, a tak\u017ce koncentrowa\u0142y si\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci na najs\u0142abszych grupach ludno\u015bci i sektorach. Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie przyj\u0119\u0142y i wdro\u017cy\u0142y krajowe strategie i plany przystosowawcze, uwzgl\u0119dniaj\u0105ce szczeg\u00f3ln\u0105 podatno\u015b\u0107 konkretnych sektor\u00f3w, mi\u0119dzy innymi rolnictwa oraz system\u00f3w wodnych i \u017cywno\u015bciowych oraz bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego, a tak\u017ce promowa\u0142y rozwi\u0105zania oparte na zasobach przyrody i ekosystemach.<\/p>\n\n\n\n

Post\u0119py w d\u0105\u017ceniu do neutralno\u015bci klimatycznej<\/p>\n\n\n\n

Wraz z zapocz\u0105tkowaniem unijnej polityki klimatycznej i uzgodnieniem pierwszych cel\u00f3w klimatycznych w 2008 roku wp\u0142yw UE na klimat stopniowo zacz\u0105\u0142 si\u0119 zmniejsza\u0107. Ju\u017c 14 lat p\u00f3\u017aniej, w 2022 roku ca\u0142kowita emisja GHG w UE by\u0142a o ponad 30% ni\u017csza ni\u017c w 1990 roku. Nie we wszystkich sektorach zmniejszenie emisji przebiega w jednakowym tempie. W sektorze lotnictwa mi\u0119dzynarodowego i transportu emisja nadal ro\u015bnie, podczas gdy przemys\u0142 energetyczny odnotowuje jej spadki o ponad 47%.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Osi\u0105gni\u0119cie neutralno\u015bci klimatycznej jest ogromnym wyzwaniem cywilizacyjnym, kt\u00f3re b\u0119dzie wymaga\u0142o m.in. odej\u015bcia od wykorzystywania paliw kopalnych w produkcji energii, a co za tym idzie radykalnej zmiany obecnego modelu funkcjonowania sektora energetycznego (w tym w Polsce), ale r\u00f3wnie\u017c zmiany modeli konsumpcyjnych spo\u0142ecze\u0144stwa i wdro\u017cenie nowych, nierozwini\u0119tych jeszcze technologii. Zmiany dotkn\u0105 wszystkich ga\u0142\u0119zi gospodarki, w tym m.in.: energetyki, rolnictwa, transportu, sektora komunalno-bytowego, gospodarki odpadami itd. Od pocz\u0105tku dyskusji o neutralno\u015bci klimatycznej, Rz\u0105d RP podkre\u015bla, \u017ce cho\u0107 ewolucja gospodarcza i energetyczna jest w naszym interesie, to musi si\u0119 ona odbywa\u0107 w spos\u00f3b bezpieczny dla obywateli, gospodarki i pa\u0144stwa. Ci\u0105g\u0142e przyspieszanie lub podnoszenie prog\u00f3w zobowi\u0105za\u0144 redukcyjnych musi wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze szczeg\u00f3\u0142owym okre\u015bleniem podzia\u0142u ci\u0119\u017car\u00f3w redukcyjnych mi\u0119dzy pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie i bran\u017ce gospodarki, a co za tym idzie, wymaga szczeg\u00f3\u0142owo opisanych instrument\u00f3w kompensacji dla najbardziej nara\u017conych bran\u017c, region\u00f3w i kraj\u00f3w, a tak\u017ce wskazania narz\u0119dzi realizacji cel\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

dr in\u017c. Martyna Zieli\u0144ska-Tadych, KPODR<\/p>\n\n\n\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Rozporz\u0105dzenie (UE) 2021\/1119 ustanawiaj\u0105ce ramy na potrzeby osi\u0105gni\u0119cia neutralno\u015bci klimatycznej i zmieniaj\u0105ce rozporz\u0105dzenia (WE) nr 401\/2009 i (UE) 2018\/1999 (Europejskie prawo o klimacie),<\/p>\n\n\n\n

\u2013 https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/?uri=LEGISSUM:4536626,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 https:\/\/www.consilium.europa.eu\/pl\/policies\/climate-change\/,<\/p>\n\n\n\n

\u2013 https:\/\/www.gov.pl\/web\/rolnictwo\/neutralnosc-klimatyczna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eCzysta planeta dla wszystkich\u201d (ang. Clean Planet for All) to projekt d\u0142ugookresowej strategii niskoemisyjnej, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142 dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5354,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_full_width","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-5767","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wazne"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5767","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5767"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5767\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5771,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5767\/revisions\/5771"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5354"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}