{"id":5759,"date":"2025-06-04T11:18:57","date_gmt":"2025-06-04T09:18:57","guid":{"rendered":"https:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=5759"},"modified":"2025-06-06T11:20:26","modified_gmt":"2025-06-06T09:20:26","slug":"oprzedziki-male-chrzaszcze-duzy-problem","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2025\/06\/04\/oprzedziki-male-chrzaszcze-duzy-problem\/","title":{"rendered":"Oprz\u0119dziki \u2013 ma\u0142e chrz\u0105szcze, du\u017cy problem"},"content":{"rendered":"\n

Ciep\u0142a i wczesna wiosna na polach to sygna\u0142 dla szkodnik\u00f3w, by wybudzi\u0107 si\u0119 z letargu lub przepoczwarzy\u0107 z form zimuj\u0105cych i zaatakowa\u0107 wcze\u015bnie siane uprawy, np. grochu. Dla jego m\u0142odych ro\u015blin (tak\u017ce bobiku) zagro\u017cenie stanowi\u0105 oprz\u0119dziki, pojawiaj\u0105ce si\u0119 przed faz\u0105 6. li\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n

Oprz\u0119dziki to chrz\u0105szcze nale\u017c\u0105ce do rodziny ryjkowcowatych (Curculionidae), obejmuj\u0105cej r\u00f3wnie\u017c wiele innych szkodliwych gatunk\u00f3w, takich jak chowacze, szarki czy opuchlaki. W Polsce gospodarcze znaczenie maj\u0105 g\u0142\u00f3wnie niekt\u00f3re gatunki oprz\u0119dzik\u00f3w \u2013 m.in. pr\u0119gowany, szary, \u0142ubinowy i grochowy \u2013 kt\u00f3re obecnie zaliczane s\u0105 do dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w: Sitona i Charagmus. Doros\u0142e osobniki, w zale\u017cno\u015bci od gatunku, osi\u0105gaj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 od 5 do 10 mm.<\/p>\n\n\n\n

Ich cia\u0142o ma wyd\u0142u\u017cony, ob\u0142y kszta\u0142t, a g\u0142owa zako\u0144czona jest kr\u00f3tkim, t\u0119po \u015bci\u0119tym ryjkiem. Czu\u0142ki, zwie\u0144czone niewielk\u0105 bu\u0142awk\u0105, najcz\u0119\u015bciej skierowane s\u0105 ku przodowi. Ubarwienie oprz\u0119dzik\u00f3w utrzymane jest w odcieniach szaro\u015bci i br\u0105zu, co doskonale maskuje je na powierzchni gleby. Zaniepokojone owady zwykle spadaj\u0105 z ro\u015blin i zastygaj\u0105 w bezruchu, staj\u0105c si\u0119 niemal niewidoczne. Larwy maj\u0105 kszta\u0142t przypominaj\u0105cy pogrubion\u0105 liter\u0119 \u201eC\u201d, s\u0105 beznogie, jasne, z wyra\u017anie odr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 si\u0119 br\u0105zow\u0105 g\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Oprz\u0119dzik \u2013 doros\u0142y chrz\u0105szcz<\/p>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno postacie doros\u0142e, jak i larwy tych chrz\u0105szczy wyrz\u0105dzaj\u0105 szkody. Owady doros\u0142e wygryzaj\u0105 na obrze\u017cach li\u015bci charakterystyczne wci\u0119cia w kszta\u0142cie zatok, natomiast larwy \u017ceruj\u0105 na korzeniach, uszkadzaj\u0105c m.in. brodawki korzeniowe, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w wi\u0105zaniu azotu przez ro\u015bliny bobowate. Silne \u017cerowanie doros\u0142ych chrz\u0105szczy mo\u017ce prowadzi\u0107 do ca\u0142kowitego zniszczenia m\u0142odych ro\u015blin i siewek, natomiast dzia\u0142alno\u015b\u0107 larw wp\u0142ywa na os\u0142abienie kondycji ro\u015blin i obni\u017cenie plon\u00f3w. Niekt\u00f3re gatunki oprz\u0119dzik\u00f3w preferuj\u0105 konkretne ro\u015bliny, np. \u0142ubiny, inne z kolei \u017ceruj\u0105 na wielu gatunkach bobowatych zar\u00f3wno drobno-, jak i grubonasiennych.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 oprz\u0119dzik\u00f3w zimuje w postaci doros\u0142ej. Po przebudzeniu z zimowej hibernacji rozpoczynaj\u0105 one \u017cerowanie na kie\u0142kuj\u0105cych ro\u015blinach, a niekiedy uszkadzaj\u0105 tak\u017ce p\u0119czniej\u0105ce nasiona. Najlepiej rozwijaj\u0105 si\u0119 w ciep\u0142e, suche wiosny i s\u0105 najbardziej aktywne we wczesnych godzinach porannych. W ostatnich latach, przy coraz cieplejszych wiosnach i zmianach klimatycznych, niekt\u00f3re gatunki, jak np. oprz\u0119dzik \u0142ubinowy (Charagmus gressorius), dawniej nieliczne i lokalne, sta\u0142y si\u0119 powszechne i powoduj\u0105 znaczne szkody. Zdarza si\u0119, \u017ce na plantacjach uszkodzone zostaj\u0105 wszystkie ro\u015bliny.<\/p>\n\n\n\n

Metodyka obserwacji i wyznaczanie terminu zabiegu<\/p>\n\n\n\n

Decyzj\u0119 o konieczno\u015bci zastosowania chemicznych \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin przeciwko oprz\u0119dzikom podejmuje si\u0119 na podstawie oceny liczebno\u015bci chrz\u0105szczy oraz stopnia uszkodzenia ro\u015blin na plantacji. W tym celu przeprowadza si\u0119 szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 lustracj\u0119 uprawy, zwracaj\u0105c szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na charakterystyczne dla tych szkodnik\u00f3w objawy \u017cerowania w postaci zatokowych wci\u0119\u0107 na brzegach li\u015bci. Kontrola powinna obejmowa\u0107 100 losowo wybranych ro\u015blin, pocz\u0105wszy od fazy rozwoju li\u015bci (wg skali BBCH 10\u201319). Podczas przegl\u0105du uprawy w celu stwierdzenia obecno\u015bci doros\u0142ych chrz\u0105szczy, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce oprz\u0119dziki wykazuj\u0105 najwy\u017csz\u0105 aktywno\u015b\u0107 we wczesnych godzinach porannych. W ci\u0105gu s\u0142onecznych dni cz\u0119sto przemieszczaj\u0105 si\u0119 w dolne partie ro\u015blin lub ukrywaj\u0105 si\u0119 przy powierzchni gleby.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Uszkodzenia wywo\u0142ane przez oprz\u0119dziki<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Uszkodzony groch<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Uszkodzony \u0142ubin<\/p>\n\n\n\n

Zabiegi ochronne nale\u017cy zaplanowa\u0107 w przypadku stwierdzenia uszkodze\u0144 ro\u015blin od momentu wschod\u00f3w do stadium 2\u20133 li\u015bci (skala BBCH 10\u2013\u201319) b\u0105d\u017a zaobserwowania obecno\u015bci doros\u0142ych chrz\u0105szczy na ro\u015blinach.<\/p>\n\n\n\n

Progi ekonomicznej szkodliwo\u015bci<\/p>\n\n\n\n

Pr\u00f3g szkodliwo\u015bci dla grochu wynosi 10% ro\u015blin z uszkodzonymi li\u015b\u0107mi lub 2 chrz\u0105szcze ma 1 m2<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Substancje czynne zalecane do zwalczania oprz\u0119dzik\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Uprawa<\/td>Substancja czynna z zawarto\u015bci\u0105<\/td><\/tr>
Groch<\/td>gamma-cyhalotryna<\/td><\/tr>
Lucerna, bobik, \u0142ubin, soja<\/td>acetamipryd<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Platforma Sygnalizacji Agrofag\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Agnieszka Urba\u0144ska, KPODR <\/p>\n\n\n\n

Fot. www.agrofagi.com.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ciep\u0142a i wczesna wiosna na polach to sygna\u0142 dla szkodnik\u00f3w, by wybudzi\u0107 si\u0119 z letargu lub przepoczwarzy\u0107 z form zimuj\u0105cych<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5765,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"no_sidebar_full_width","colormag_page_sidebar_layout":"no_sidebar","footnotes":""},"categories":[33,35,34],"tags":[],"class_list":["post-5759","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bobowate","category-inne-rosliny","category-wazne"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5759"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5766,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5759\/revisions\/5766"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5765"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}