Utrzymanie gleby w sprawno\u015bci produkcyjnej wymaga ci\u0105g\u0142ej analizy, m.in. jakie zastosowa\u0107 uprawki by jej nie przesuszy\u0107 i nie obni\u017cy\u0107 poziomu pr\u00f3chnicy. Kolejnym aspektem jest ekonomika uprawy gleby, gdy\u017c koszty te s\u0105 jednymi z wa\u017cniejszych w produkcji ro\u015blinnej. Decyzja jak uprawia\u0107 wymaga sta\u0142ej obserwacji dost\u0119pnych rozwi\u0105za\u0144 technologicznych. Tym razem przedstawiamy zalety i wady uproszczonej uprawy. <\/p>\n\n\n\n
W dzisiejszym nowoczesnym rolnictwie uprawa roli w ogromnym stopniu decyduje o jako\u015bci oraz wielko\u015bci plonu.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie wyr\u00f3\u017cniamy 3 typy uprawy roli:<\/p>\n\n\n\n
– tradycyjny, tzw. p\u0142u\u017cny;<\/p>\n\n\n\n
– bezorkowy, tzw. uprawa uproszczona;<\/p>\n\n\n\n
– siew bezpo\u015bredni, tzw. strip till.<\/p>\n\n\n\n
Uprawa uproszczona coraz cz\u0119\u015bciej budzi zainteresowanie w\u015br\u00f3d rolnik\u00f3w. P\u0142ugi zostaj\u0105 zast\u0119powane kultywatorami \u015bcierniskowymi z wa\u0142ami strunowymi lub bronami talerzowymi. W uprawie uproszczonej stosuje si\u0119 siewniki z redlicami talerzowymi, kt\u00f3re mimo du\u017cej ilo\u015bci resztek po\u017cniwnych dok\u0142adnie wysiej\u0105 nasiona. W okresie od zbioru ro\u015bliny poprzedzaj\u0105cej do siewu ro\u015bliny nast\u0119pczej istotne jest stosowanie herbicyd\u00f3w nieselektywnych, kt\u00f3re niszcz\u0105 chwasty i samosiewy. Walka z ro\u015blinami konkurencyjnymi jest warunkiem koniecznym uzyskania dobrych plon\u00f3w przy stosowaniu bezorkowej uprawy roli.<\/p>\n\n\n\n
W naszych warunkach istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 stosowania uproszczonej uprawy roli i uprawy zerowej, na glebach b\u0119d\u0105cych w dobrej kulturze, strukturalnych oraz zasobnych w substancj\u0119 organiczn\u0105 i wap\u0144. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce siew bezpo\u015bredni bez uprawy mechanicznej nie powinien by\u0107 stosowany na glebach zlewnych i nieprzepuszczalnych oraz na bardzo lekkich piaszczystych. Uprawa zerowa mo\u017ce by\u0107 stosowana r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy brakuje czasu b\u0105d\u017a warunki organizacyjne i pogodowe nie pozwalaj\u0105 na wykonanie pe\u0142nej uprawy roli ze wzgl\u0119du na przesuszenie gleby czy wyst\u0105pienia erozji. W przypadku planowania siewu bezpo\u015bredniego jesieni\u0105 po zbiorze przedplonu nie wykonuje si\u0119 \u017cadnej uprawy mechanicznej. Z pola mo\u017cna jedynie usun\u0105\u0107 s\u0142om\u0119, \u0142odygi czy li\u015bcie. Warunkiem powodzenia technologii bez uprawy roli jest staranne wykonanie siewu, zapewniaj\u0105ce uzyskanie w\u0142a\u015bciwej obsady ro\u015blin. Konieczne jest u\u017cycie do tego specjalnych siewnik\u00f3w, kt\u00f3rych sekcje wyposa\u017cone s\u0105 najcz\u0119\u015bciej w tarcze rozcinaj\u0105ce gleb\u0119. W wykonanych przez nie szczelinach umieszczany jest materia\u0142 siewny.<\/p>\n\n\n\n
Siew pasowy to rodzaj siewu powi\u0105zany z upraw\u0105 pasow\u0105, kt\u00f3r\u0105 zapocz\u0105tkowano w USA. Uprawa ta polega\u0142a na spulchnianiu gleby w ograniczony spos\u00f3b, na zasadzie uprawy uproszczonej czy bezorkowego systemu uprawy roli. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki u\u017cyciu agregat\u00f3w uprawowych (w du\u017cym uproszczeniu \u2013 kultywator + rozsiewacz). Obecnie narz\u0119dzia do pasowej uprawy roli s\u0105 bezpo\u015brednio zagregatowane z dozownikami nawoz\u00f3w oraz siewnikami (kultywator + rozsiewacz + siewnik).<\/p>\n\n\n\n
Zasadnicze elementy kultywatora to:<\/p>\n\n\n\n
– oczyszczacz w kszta\u0142cie gwiazdy, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 z przodu agregatu (jego zadaniem jest usuwanie i czyszczenie powierzchni gleby z resztek po\u017cniwnych);<\/p>\n\n\n\n
– talerz tn\u0105cy \u2013 usytuowany tu\u017c za oczyszczaczem (odpowiedzialny jest za ci\u0119cie gleby bezpo\u015brednio przed z\u0119bami, umo\u017cliwiaj\u0105c im dostanie si\u0119 do warstwy gleby w celu ich spulchnienia;<\/p>\n\n\n\n
– z\u0119by \u2013 spulchniacze;<\/p>\n\n\n\n
– talerze faliste \u2013 znajduj\u0105ce si\u0119 za z\u0119bami (przeciwdzia\u0142aj\u0105 rozrzucaniu gleby podczas spulchniania \u2013 zw\u0142aszcza w czasie szybkiego przejazdu;<\/p>\n\n\n\n
– oraz ko\u0142o dogniataj\u0105ce (odpowiedzialne za ugniecenie gleby i tym samym przeciwdzia\u0142aj\u0105ce jej zaskorupieniu).<\/p>\n\n\n\n
Z\u0119by umieszczone s\u0105 na belce w pewnych odleg\u0142o\u015bciach od siebie, co powoduje, \u017ce gleba jest spulchniona tylko w miejscu ich pracy. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce rozstaw z\u0119b\u00f3w b\u0119dzie uzale\u017cniony od ro\u015bliny uprawnej. Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce takie kultywatory posiadaj\u0105 od 12 do 16 z\u0119b\u00f3w przy szeroko\u015bci roboczej 4\u20136 metr\u00f3w, to w czasie jednego przejazdu maszyn\u0105 uzyskamy od 6 do 12 pas\u00f3w spulchnionej gleby na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 kilkunastu lub kilkudziesi\u0119ciu centymetr\u00f3w i szeroko\u015bci kilkunastu centymetr\u00f3w. Mi\u0119dzy nimi pozostan\u0105 pasy gleby nienaruszonej, nieuprawionej i b\u0119d\u0105 one stanowi\u0142y co najmniej 2\/3 ca\u0142kowitej powierzchni przeznaczonej pod upraw\u0119 wybranej ro\u015bliny. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym t\u0119 metod\u0119 mo\u017cna stosowa\u0107 w uprawie rzepaku, soi, burak\u00f3w, s\u0142onecznika, ale r\u00f3wnie\u017c w tym systemie uprawiane s\u0105 i zbo\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
Zalety uprawy uproszczonej<\/p>\n\n\n\n
Do g\u0142\u00f3wnych zalet wprowadzania system\u00f3w uproszczonej roli, w tym siewu bezpo\u015bredniego, nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n
– zmniejszenie nak\u0142ad\u00f3w pracy na wykonanie zabieg\u00f3w uprawowych, oszcz\u0119dno\u015b\u0107 czasu,<\/p>\n\n\n\n
– zmniejszenie zu\u017cycia paliwa, mniejsze koszty utrzymania maszyn,<\/p>\n\n\n\n
– polepszenie struktury i porowato\u015bci gleby,<\/p>\n\n\n\n
– lepsze zatrzymywanie wody i zwi\u0119kszenie zawarto\u015bci substancji organicznej w glebie,<\/p>\n\n\n\n
– ograniczenie erozji gleby,<\/p>\n\n\n\n
– zatrzymywanie nawoz\u00f3w i pestycyd\u00f3w w wierzchniej warstwie gleby i niedopuszczenie do ich nadmiernego wymywania, szybsza degradacja tych zwi\u0105zk\u00f3w dzi\u0119ki intensywniejszej dzia\u0142alno\u015bci mikroorganizm\u00f3w,<\/p>\n\n\n\n
– mniejsze zanieczyszczenie powietrza poprzez obni\u017cenie emisji spalin oraz dwutlenku w\u0119gla,<\/p>\n\n\n\n
– ponadto resztki ro\u015blinne na polu s\u0105 schronieniem i \u017ar\u00f3d\u0142em pokarmu dla zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n
Ponadto uproszczenia w uprawie roli powoduj\u0105 zmiany w\u0142a\u015bciwo\u015bci chemicznych i fizycznych gleb, zwi\u0119ksza si\u0119 mi\u0119dzy innymi zawarto\u015b\u0107 pr\u00f3chnicy w warstwie od 0 cm do 20 cm. Uprawa bezorkowa oddzia\u0142uje tak\u017ce na \u017cycie biologiczne gleby. Zmiany zachodz\u0105 w ilo\u015bci, aktywno\u015bci i rozmieszczeniu makro- i mikroelement\u00f3w w \u015brodowisku glebowym. Mikroflora i mikrofaunna mog\u0105 znacznie ogranicza\u0107 ujemne skutki we w\u0142a\u015bciwo\u015bciach fizycznych gleb. Uprawa zachowawcza w mulcz w por\u00f3wnaniu z tradycyjnymi metodami powoduje wzrost populacji d\u017cd\u017cownic i zwi\u0119kszenie kanalik\u00f3w pozostawionych przez te organizmy. Zapewnia to utrzymanie przepuszczalno\u015bci i napowietrzenia gleby na poziomie zbli\u017conym do naturalnego. Zastosowanie tego typu uprawy zwi\u0119ksza tak\u017ce wydajno\u015b\u0107 pracy maszyn, co pomaga uzyskiwa\u0107 stabilniejsze plony. \u0141atwiej jest bowiem dotrzyma\u0107 optymalne terminy agrotechniczne i uprawia\u0107 w tym samym czasie wi\u0119kszy area\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Wady uprawy uproszczonej<\/p>\n\n\n\n
Stosowanie uproszcze\u0144 w uprawie roli, a zw\u0142aszcza ca\u0142kowite zrezygnowanie z uprawy mechanicznej powoduje znaczny wzrost zachwaszczenia. Dotyczy to przede wszystkim zwi\u0119kszenia ilo\u015bci i masy chwast\u00f3w oraz zmiany ich sk\u0142adu gatunkowego. Brak orki wyra\u017anie zwi\u0119ksza zachwaszczenie mi\u0119dzy innymi takimi chwastami jak: perz czy ostro\u017ce\u0144 polny.<\/p>\n\n\n\n
Efekty ekonomiczne stosowania bezorkowej uprawy roli, podobnie jak wyniki dotycz\u0105ce plonowania ro\u015blin cz\u0119sto si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. Zale\u017c\u0105 one nie tylko od wysoko\u015bci plon\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c od poniesionych nak\u0142ad\u00f3w na ca\u0142\u0105 upraw\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, uproszczona uprawa roli ma swoje wady i zalety, poniewa\u017c nie ma system\u00f3w idealnych. Wyb\u00f3r systemu uprawy musi pozosta\u0107 kwesti\u0105 indywidualn\u0105. Wyb\u00f3r powinien by\u0107 przemy\u015blany, a spos\u00f3b uprawy dostosowany do warunk\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci gospodarstwa.<\/p>\n\n\n\n
Cezary M\u0105kowski,
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego,
Fot. M. Rz\u0105sa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Utrzymanie gleby w sprawno\u015bci produkcyjnej wymaga ci\u0105g\u0142ej analizy, m.in. jakie zastosowa\u0107 uprawki by jej nie przesuszy\u0107 i nie obni\u017cy\u0107 poziomu<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2830,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mechanizacja-rolnictwa"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=477"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2831,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions\/2831"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2830"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}