{"id":4395,"date":"2022-07-15T11:51:29","date_gmt":"2022-07-15T09:51:29","guid":{"rendered":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=4395"},"modified":"2022-07-15T15:18:09","modified_gmt":"2022-07-15T13:18:09","slug":"troche-o-hodowli-swin","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2022\/07\/15\/troche-o-hodowli-swin\/","title":{"rendered":"Troch\u0119 o\u2026 hodowli \u015bwi\u0144"},"content":{"rendered":"\n

W Polsce ch\u00f3w trzody chlewnej prze\u017cywa\u0142 dotychczas tzw. \u201edo\u0142ki i g\u00f3rki \u015bwi\u0144skie\u201d. Obecna sytuacja jest bardzo krytyczna. Jednak niezale\u017cnie od waha\u0144 na rynku prowadzone s\u0105 ci\u0105gle prace hodowlane nad doskonaleniem trzody chlewnej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek hodowli zarodowej przypada na rok 1872, w kt\u00f3rym powsta\u0142a w Snopkowie na Lubelszczy\u017anie, na ziemiach polskich b\u0119d\u0105cych w\u00f3wczas pod zaborem, pierwsza chlewnia zarodowa rasy wielkiej bia\u0142ej angielskiej (wba) licz\u0105ca 40 loch i 5 knur\u00f3w. Pionierem by\u0142 Antoni Bobrowski. W tym roku mija 60 lat od chwili uznania \u015bwi\u0144 wielkiej bia\u0142ej i bia\u0142ej zwis\u0142ouchej za rasy: wielk\u0105 bia\u0142\u0105 polsk\u0105 (wbp) i polsk\u0105 bia\u0142\u0105 zwis\u0142ouch\u0105 (pbz).<\/p>\n\n\n\n

Post\u0119p hodowlany i selekcja hodowlana<\/h1>\n\n\n\n

Istotnym elementem hodowli jest zapewnienie post\u0119pu hodowlanego. Jest to r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy warto\u015bci\u0105 genetyczn\u0105 okre\u015blonej cechy potomstwa a jej warto\u015bci\u0105 u stada rodzicielskiego. Powstaje ona na skutek stosowania selekcji hodowlanej obejmuj\u0105cej m.in. dob\u00f3r odpowiednich zwierz\u0105t do kojarze\u0144, kt\u00f3ry powinien spowodowa\u0107 pozytywn\u0105 zmian\u0119 frekwencji (cz\u0119stotliwo\u015bci) gen\u00f3w u potomstwa w por\u00f3wnaniu z rodzicami.<\/p>\n\n\n\n

Warto\u015b\u0107 post\u0119pu hodowlanego jest ustalana poprzez ocen\u0119 warto\u015bci genetycznej osobnik\u00f3w selekcjonowanych i jest zale\u017cna od jej dok\u0142adno\u015bci, intensywno\u015bci selekcji, zmienno\u015bci genetycznej selekcjonowanej cechy i jej dziedziczno\u015bci. Doskonalenie genetyczne \u015bwi\u0144 ma istotny wp\u0142yw na produkcj\u0119 trzody chlewnej, wi\u0119c niema\u0142\u0105 rol\u0119 odgrywa systematyczna ocena zwierz\u0105t i selekcja dostarczaj\u0105ce nie tylko informacji o pog\u0142owiu, ale te\u017c osobnik\u00f3w na remont stad i dob\u00f3r odpowiednich par do rozrodu.<\/p>\n\n\n\n

Prace hodowlane s\u0105 kosztowne, wobec tego dotycz\u0105 tylko cz\u0119\u015bci populacji \u015bwi\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Doskonalenie genetyczne \u015bwi\u0144<\/h1>\n\n\n\n

Praca hodowlana obejmuje nie tylko jedno pokolenie zwierz\u0105t. Cz\u0119sto nale\u017cy cofn\u0105\u0107 si\u0119, o ile jest to mo\u017cliwe, nawet o kilka pokole\u0144. Na przyk\u0142ad w celu uzyskania dobrej u\u017cytkowo\u015bci rozp\u0142odowej nale\u017cy zna\u0107 u\u017cytkowo\u015b\u0107 rozp\u0142odow\u0105 babek i chocia\u017cby prababek loch ocenianych. Cechy te ulegaj\u0105 poprawie m.in. w krzy\u017cowaniu mi\u0119dzyrasowym, kt\u00f3re pozwala na uzyskanie liczniejszych miot\u00f3w. Wyst\u0119puje tu zjawisko heterozji \u2013 wybuja\u0142o\u015bci miesza\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Polepszenie u\u017cytkowo\u015bci rozp\u0142odowej ma po\u015bredni wp\u0142yw na u\u017cytkowo\u015b\u0107 tuczn\u0105 i rze\u017an\u0105. Im w hodowli mioty s\u0105 liczniejsze, tym lepiej, gdy\u017c mo\u017cna w\u00f3wczas prowadzi\u0107 ostrzejsz\u0105 selekcj\u0119. Niestety cechy zwi\u0105zane z p\u0142odno\u015bci\u0105 s\u0105 nisko odziedziczalne, gdy\u017c tylko w 10-20% zale\u017c\u0105 od genotypu zwierz\u0105t, a a\u017c w 80% maj\u0105 na nie wp\u0142yw warunki \u015brodowiskowe. Oznacza to, \u017ce do\u015b\u0107 trudno jest szybko uzyska\u0107 zadowalaj\u0105ce efekty odno\u015bnie do p\u0142odno\u015bci oraz utrzyma\u0107 je d\u0142ugoterminowo \u2013 z pokolenia na pokolenie. Lepsze efekty hodowlane uzyskuje si\u0119 poprzez selekcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Polski krajowy program hodowlany jest dwupoziomowy. Pierwszy z nich, to stada zarodowe podzielone na dwie grupy: hodowle knurk\u00f3w i loszek oraz stada produkuj\u0105ce tylko loszki. Pod ocen\u0105 s\u0105 stada zarodowe, jako \u017ce ich pog\u0142owie jest najmniejsze. W pierwszym przypadku oceniane i sprzedawane s\u0105 knurki i loszki, a w drugim \u2013 oceniane s\u0105 tylko loszki, a knurki kastrowane i przeznaczane na rze\u017a. Pog\u0142owie zarodowe jest te\u017c okre\u015blane, jako prarodzicielskie (przez firmy hybrydowe).<\/p>\n\n\n\n

Poziom drugi, to ch\u00f3w masowy o najwi\u0119kszym pog\u0142owiu.<\/p>\n\n\n\n

P\u0142odno\u015b\u0107 \u015bwi\u0144<\/h1>\n\n\n\n

Na p\u0142odno\u015b\u0107 \u015bwi\u0144 ma wp\u0142yw pochodzenie wsp\u00f3\u0142czesnych ras od jednego przodka \u2013 dzika euroazjatyckiego (Sus scrofa<\/em>), co jest zwi\u0105zane z sezonowo\u015bci\u0105 obu gatunk\u00f3w \u2013 i dzik\u00f3w, i \u015bwi\u0144. Przez p\u0142odno\u015b\u0107 rzeczywist\u0105 nale\u017cy rozumie\u0107 liczb\u0119 prosi\u0105t \u017cywych urodzonych w miocie. W Polsce wynosi ona oko\u0142o 10 prosi\u0105t, co jest warto\u015bci\u0105 zbli\u017con\u0105 do warto\u015bci w krajach Unii Europejskiej. W stadach hodowlanych jest wy\u017csza. Natomiast p\u0142odno\u015b\u0107 potencjalna, to liczba kom\u00f3rek jajowych owuluj\u0105cych w jednej rui (od kilkunastu u loszek do nawet ponad 30 u loch wielor\u00f3dek).<\/p>\n\n\n\n

P\u0142odno\u015b\u0107 \u015bwi\u0144 mog\u0105 obni\u017ca\u0107 infekcje wywo\u0142uj\u0105ce wewn\u0105trzmaciczne obumieranie p\u0142od\u00f3w spowodowane przez wirusy i bakterie, np. przez parwowirusy i enterowirusy \u015bwi\u0144 wywo\u0142uj\u0105ce zesp\u00f3\u0142 SMEDI (ang. Stillbirths Mummification Embryonic Death and Infertility Syndrome, pol. zesp\u00f3\u0142 oko\u0142oporodowej zamieralno\u015bci i mumifikacji zarodk\u00f3w oraz niep\u0142odno\u015bci).<\/p>\n\n\n\n

Nie mo\u017cna zapomnie\u0107 te\u017c o knurach. Skuteczno\u015b\u0107 kry\u0107 zale\u017cy od ich p\u0142odno\u015bci i stanu zdrowia, na co maj\u0105 wp\u0142yw warunki utrzymania oraz wiek samc\u00f3w. Zbyt m\u0142ode, zapasione lub nadmiernie eksploatowane wykazuj\u0105 obni\u017con\u0105 skuteczno\u015b\u0107 krycia.<\/p>\n\n\n\n

Plenno\u015b\u0107 loch<\/h1>\n\n\n\n

Jednym z warunk\u00f3w uzyskania op\u0142acalno\u015bci hodowli i chowu \u015bwi\u0144 jest plenno\u015b\u0107 loch. Rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 jej dwa rodzaje: fizjologiczn\u0105 i gospodarcz\u0105. Pierwsza z nich, to liczba prosi\u0105t urodzonych przez loch\u0119 w jednym roku, kt\u00f3ra zale\u017cy od p\u0142odno\u015bci i cz\u0119stotliwo\u015bci wyprosze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast plenno\u015b\u0107 gospodarcza, to liczba potomstwa odchowanego w ci\u0105gu roku przez loch\u0119 (np. prosi\u0105t, warchlak\u00f3w). Obecnie ten wska\u017anik kszta\u0142tuje si\u0119 na poziomie 18-21, a w produkcji wynosi \u015brednio 14 prosi\u0105t. W celu prawid\u0142owego jego obliczenia nale\u017cy ustali\u0107 w chlewni stan loch. Mo\u017cna to zrobi\u0107 poprzez obliczenie stanu przelotowego, kt\u00f3ry uwzgl\u0119dnia zwierz\u0119ta ubywaj\u0105ce z chlewni w ci\u0105gu roku. Przelotowo\u015b\u0107 oblicza si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: przelotowo\u015b\u0107 = sztuki sprzedane + sztuki przeklasyfikowane + [(sztuki pad\u0142e + sztuki poddane ubojowi z konieczno\u015bci) \/ 2] + [(stan ko\u0144cowy \u2013 stan pocz\u0105tkowy) \/ 2]. W celu policzenia \u015bredniej liczby sztuk w ci\u0105gu roku, kt\u00f3re przebywa\u0142y w gospodarstwie tylko jaki\u015b czas, nale\u017cy pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 wzorem: stan \u015brednioroczny = (przelotowo\u015b\u0107 x liczba miesi\u0119cy lub dni przebywania w grupie technologicznej) \/ 12 lub 365. Dla zwierz\u0105t przebywaj\u0105cych w stadzie rok lub d\u0142u\u017cej, stan \u015brednio roczny oblicza si\u0119 wg wzoru: stan \u015brednioroczny = (liczba zwierz\u0105t na pocz\u0105tku roku \u2013 liczba zwierz\u0105t na ko\u0144cu roku) \/ 2.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna te\u017c policzy\u0107 dni \u017cywienia wszystkich loch, tzw. paszodni i na ich podstawie ustali\u0107 stan loch. Liczb\u0119 paszodni sumuje si\u0119 i dzieli przez 365. Dotyczy to wszystkich loch, kt\u00f3re \u017cywione by\u0142y w stadzie w trakcie roku. Do tego obliczenia nale\u017cy zna\u0107 w przypadku wielor\u00f3dek dat\u0119 ich brakowania, a u pierwiastek dat\u0119 pierwszego wyproszenia. Obliczenia musz\u0105 obejmowa\u0107 wszystkie mioty, kt\u00f3re w danym roku kalendarzowym uko\u0144czy\u0142y 21 dni \u017cycia. Plenno\u015b\u0107 gospodarcza loch zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od ich p\u0142odno\u015bci, \u015bmiertelno\u015bci prosi\u0105t oraz cz\u0119stotliwo\u015bci wyprosze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Plenno\u015b\u0107 mo\u017ce obni\u017ca\u0107 si\u0119 tak\u017ce poprzez wybieranie loszek do hodowli z grupy tucznik\u00f3w, szczeg\u00f3lnie z ma\u0142o licznych miot\u00f3w o niskiej u\u017cytkowo\u015bci rozp\u0142odowej. R\u00f3wnie\u017c zap\u0142adnianie loszek l\u017cejszych ni\u017c 100 kg, kt\u00f3re mimo osi\u0105gni\u0119cia dojrza\u0142o\u015bci p\u0142ciowej nie uzyska\u0142y jeszcze dojrza\u0142o\u015bci rozp\u0142odowej, obni\u017ca plenno\u015b\u0107. Podobnie dzieje si\u0119, gdy jest zbyt du\u017cy udzia\u0142 loszek w stadzie podstawowym. Pierwiastki d\u0142u\u017cej odpoczywaj\u0105 po laktacji. Prowadzi to do przed\u0142u\u017cania rotacji i spadku plenno\u015bci. Wielor\u00f3dki maj\u0105 sprawniejszy uk\u0142ad immunologiczny, charakteryzuj\u0105 si\u0119 wy\u017csz\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 krycia, liczniejszymi miotami, lepszym instynktem macierzy\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

Na plenno\u015b\u0107 loch ma wp\u0142yw ich dobrostan, w tym \u017cywienie dostosowane do fazy fizjologicznej, zgodne z normami oraz w\u0142a\u015bciwy mikroklimat w chlewni, kojce porodowe o w\u0142a\u015bciwej konstrukcji. W stadach towarowych potencja\u0142 hodowlany loch mo\u017ce by\u0107 w pe\u0142ni wykorzystany w\u00f3wczas, gdy zapewni si\u0119 im odpowiednie warunki \u015brodowiskowe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cykl rozp\u0142odowy<\/h1>\n\n\n\n

Cykl rozp\u0142odowy sk\u0142ada si\u0119 z 3 okres\u00f3w: ci\u0105\u017cy (standardowo 114 dni), karmienia prosi\u0105t, czyli laktacji (normatywnie 4 tygodnie) i ja\u0142owienia (najlepiej nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 7 dni po odsadzeniu). Wczesne odsadzanie prosi\u0105t, a w\u0142a\u015bciwie obecnie od\u0142\u0105czanie od nich lochy sprawia, \u017ce ten ostatni okres niepotrzebnie wyd\u0142u\u017ca si\u0119. Dzieje si\u0119 tak, dlatego \u017ce czas zwijania macicy i jej powr\u00f3t do pe\u0142nej funkcjonalno\u015bci trwa oko\u0142o trzech tygodni. Co prawda mo\u017ce w tym czasie wyst\u0105pi\u0107 ruja, ale zap\u0142odnienie w tym okresie przyniesie mierne efekty, poniewa\u017c narz\u0105d nie b\u0119dzie przygotowany w pe\u0142ni na przyj\u0119cie zarodk\u00f3w i sprawienie, \u017ce b\u0119d\u0105 si\u0119 prawid\u0142owo rozwija\u0107, wobec czego wiele z nich obumrze, a miot b\u0119dzie ma\u0142o liczny. Nie nale\u017cy loch kry\u0107 lub inseminowa\u0107 wcze\u015bniej ni\u017c po up\u0142ywie 3 tygodni od wyproszenia. Kr\u00f3tsze ja\u0142owienie, to g\u0142\u00f3wna przyczyna niskiej produkcyjno\u015bci loch w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyprosze\u0144<\/h1>\n\n\n\n

Ten wska\u017anik, to liczba miot\u00f3w uzyskanych od lochy w ci\u0105gu roku. W Polsce jest on niski i odbiega od warto\u015bci uzyskiwanych w innych krajach. W stadach hodowlanych cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyprosze\u0144 wynosi od 1,6 do 2, a w chowie masowym \u2013 szacunkowo oko\u0142o 1,5. Powoduje to zwi\u0119kszenie nak\u0142ad\u00f3w na \u017cywienie i utrzymanie loch. Z\u0142e post\u0119powanie z lochami odsadzonymi, brak dok\u0142adnych obserwacji wyst\u0119powania rui i niedopuszczanie loch do krycia lub inseminacji, powoduj\u0105ce zmniejszenie ich plenno\u015bci, to przyczyna niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci wyprosze\u0144, kt\u00f3ra zale\u017cy od d\u0142ugo\u015bci trwania cyklu rozp\u0142odowego, czyli czasu mi\u0119dzy wyproszeniami.<\/p>\n\n\n\n

Przyjmuj\u0105c za\u0142o\u017cenia odno\u015bnie trwania cyklu rozp\u0142odowego, teoretycznie m\u00f3g\u0142by on trwa\u0107 114 + 28 + 7 = 149 dni. Je\u017celi 365 dni podzieli si\u0119 przez 149, otrzymuje si\u0119 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyprosze\u0144, kt\u00f3ra wyniesie w\u00f3wczas 2,449. Ale to tylko teoria \u2013 czysta matematyka, cho\u0107 pomocna w ocenie w\u0142asnego stada.<\/p>\n\n\n\n

Poprawa efektywno\u015bci rozrodu<\/h1>\n\n\n\n

Obecnie powinno zmale\u0107 znaczenie chowu wsobnego (w pokrewie\u0144stwie) w obni\u017caniu wska\u017anik\u00f3w rozrodu. Ma to zwi\u0105zek z identyfikacj\u0105 zwierz\u0105t. Wadliwy system identyfikacji lub jego brak, to krycie c\u00f3rek ojcem. W tym przypadku nie nale\u017cy narzeka\u0107 na biurokracj\u0119, bo rzetelnie prowadzona dokumentacja ma istotne znaczenie w hodowli zwierz\u0105t, nie tylko \u015bwi\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Popraw\u0119 efektywno\u015bci rozrodu \u015bwi\u0144 mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 poprzez: stymulacj\u0119 tempa dochodzenia do dojrza\u0142o\u015bci rozp\u0142odowej, indukcj\u0119 owulacji u loszek i loch, synchronizacj\u0119 owulacji, wykrywanie rui, diagnostyk\u0119 ci\u0105\u017cy, synchronizacj\u0119 porod\u00f3w, kontrolowanie czasu trwania porodu. Najszersze zastosowanie znalaz\u0142a inseminacja, w dalszej kolejno\u015bci \u2013 metody sterowania rozrodem.<\/p>\n\n\n\n

Dob\u00f3r loszek i loch<\/h1>\n\n\n\n

Wyb\u00f3r zwierz\u0105t do remontu stada zazwyczaj dotyczy ras matecznych: polskiej bia\u0142ej zwis\u0142ouchej (pbz) i wielkiej bia\u0142ej polskiej (wbp), rzadziej pu\u0142awskiej (pu\u0142), z\u0142otnickiej bia\u0142ej czy z\u0142otnickiej pstrej. Wynika to m.in. z tego, \u017ce dwie pierwsze rasy daj\u0105 do\u015b\u0107 wyr\u00f3wnane mioty licz\u0105ce \u015brednio od 10 do 14 prosi\u0105t. Trzy kolejne rasy cechuje ni\u017csza warto\u015b\u0107 cech tucznych i rze\u017anych oraz p\u0142odno\u015b\u0107, cho\u0107 rasy te nabieraj\u0105 znaczenia wraz z rosn\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 konsument\u00f3w wieprzowiny odno\u015bnie do jej jako\u015bci i po\u017c\u0105danych cech kulinarnych, np. marmurkowato\u015bci mi\u0119sa. Oczywi\u015bcie prace hodowlane te\u017c dotycz\u0105 tych ras.<\/p>\n\n\n\n

Inn\u0105 metod\u0105 mo\u017ce by\u0107 wykorzystywanie miesza\u0144c\u00f3w ras matecznych \u2013 pbz x wbp i wbp x pbz, gdy\u017c efekt heterozji sprawia, \u017ce cechy u\u017cytkowo\u015bci rozp\u0142odowej s\u0105 lepsze nawet o 15-20% w por\u00f3wnaniu ze zwierz\u0119tami czysto rasowymi. Miesza\u0144ce s\u0105 bardziej p\u0142odne i plenne, ich mioty s\u0105 ci\u0119\u017csze i \u017cywotniejsze, maj\u0105 lepsz\u0105 mleczno\u015b\u0107, kr\u00f3cej ja\u0142owi\u0105, przez co cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 oprosze\u0144 jest u nich wy\u017csza.<\/p>\n\n\n\n

Najlepiej nabywa\u0107 zwierz\u0119ta od znanych hodowc\u00f3w ze znanych chlewni zarodowych. Je\u017celi do remontu stada wybierane s\u0105 w\u0142asne loszki, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o w\u0142a\u015bciwej selekcji w kierunku cech rozp\u0142odowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rasy mateczne i ojcowskie<\/h1>\n\n\n\n

W Polsce rasami matecznymi s\u0105 rasy rodzime: najcz\u0119\u015bciej wielka bia\u0142a polska (wbp) i polska bia\u0142a zwis\u0142oucha (pbz) oraz ich miesza\u0144ce, rzadziej z\u0142otnicka bia\u0142a, z\u0142otnicka pstra i pu\u0142awska (pu\u0142). Trzy ostatnie s\u0105 te\u017c rasami zachowawczymi.<\/p>\n\n\n\n

Komponent\u00f3w ojcowskich dostarczaj\u0105 natomiast rasy zagraniczne: duroc (dur), hampshire (hamp), pietrain (pietr) i ich miesza\u0144ce oraz linia syntetyczna 990.<\/p>\n\n\n\n

Krzy\u017cowanie towarowe<\/h1>\n\n\n\n

Krzy\u017cowanie towarowe mo\u017ce by\u0107 dwu, trzy i czterorasowe. W pierwszym z nich mo\u017cna u\u017cy\u0107 ras matecznych, np. pbz x wbp lub wykorzysta\u0107 ras\u0119 ojcowsk\u0105 \u2013 pbz x pietr. Pokolenie F1 nadaje si\u0119 na tucz. Powsta\u0142y tu efekt heterozji nie jest odziedziczalny, ale w krzy\u017cowaniu towarowym powoduje wi\u0119ksz\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107 potomstwa o oko\u0142o 10-15% w por\u00f3wnaniu z rodzicami, co wykorzystuje si\u0119 w krzy\u017cowaniu tr\u00f3j- i czterorasowym.<\/p>\n\n\n\n

W krzy\u017cowaniu tr\u00f3jrasowym u\u017cywa si\u0119 3 ras. Na przyk\u0142ad locha pbz x knur wbp lub locha wbp x knur pbz. Loszki F1 kryje si\u0119 nast\u0119pnie knurem rasy ojcowskiej: F1 x dur lub F1 x hamp lub F1 x pietr. Pokolenie miesza\u0144c\u00f3w przeznaczone jest w ca\u0142o\u015bci na tucz.<\/p>\n\n\n\n

Schemat krzy\u017cowania 4 rasowego jest nast\u0119puj\u0105cy: locha wbp lub pbz x knur pbz lub wbp i locha dur lub hamp x knur pietr. Nast\u0119pnie locha F1 z krzy\u017cowania ras matecznych x knur F1 z krzy\u017cowania ras matecznych z ojcowskimi. Miesza\u0144ce s\u0105 przeznaczane do tuczu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Schemat krzy\u017cowania czterorasowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W hodowli zarodowej mo\u017cna doskonali\u0107 rasy czyste lub produkowa\u0107 miesza\u0144ce F1. Rasy ojcowskie s\u0105 u\u017cywane wy\u0142\u0105cznie doprodukcji knurk\u00f3w hodowlanych. Loszki miesza\u0144ce ras matecznych (wbp, pbz) powstaj\u0105 z wykluczeniem ras obj\u0119tych ochron\u0105 zasob\u00f3w genetycznych.<\/p>\n\n\n\n

W jednej chlewni hodowlanej mo\u017cna prowadzi\u0107 stada r\u00f3\u017cnych ras o odpowiedniej wielko\u015bci w celu prowadzenia selekcji, z odr\u0119bnymi numerami stad i ich osobn\u0105 dokumentacj\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ocena warto\u015bci hodowlanej<\/h1>\n\n\n\n

W Polsce ocen\u0119 wykonuje si\u0119 przy\u017cyciowo oraz w Stacjach Kontroli U\u017cytkowo\u015bci Rze\u017anej Trzody Chlewnej (SKURTCh), w kt\u00f3rych prowadzony jest tucz kontrolny i ocena tuszy. Tam te\u017c ocena hodowlana jest dokonywana na podstawie oceny warto\u015bci tucznej i rze\u017anej potomstwa, poniewa\u017c ocena osobnika na podstawie w\u0142asnej u\u017cytkowo\u015bci rze\u017anej nie uwzgl\u0119dnia czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna oceni\u0107, jak\u0105 u\u017cytkowo\u015b\u0107 dany osobnik przekazuje potomstwu, czyli mo\u017cna oszacowa\u0107 jego warto\u015b\u0107 hodowlan\u0105. Ocena w SKURTCh jest bardziej pracoch\u0142onna ni\u017c ocena przy\u017cyciowa. Dokonuj\u0105c tej ostatniej uzyskuje si\u0119 w kr\u00f3tszym okresie post\u0119p hodowlany, poprzez zwi\u0119kszenie intensywno\u015bci selekcji w stadzie. Jest ona te\u017c ta\u0144sza. Ocen\u0119 przeprowadza si\u0119 poprzez zastosowanie aparatu Piglog 105, kt\u00f3ry umo\u017cliwia pomiar grubo\u015bci s\u0142oniny, wysoko\u015bci \u201eoka\u201d pol\u0119dwicy, wielko\u015b\u0107 przyrost\u00f3w dziennych oraz wyliczenia procentowej zawarto\u015bci mi\u0119sa w tuszy.<\/p>\n\n\n\n

Prowadzona wcze\u015bniej ocena przy\u017cyciowa \u015bwi\u0144 na podstawie pi\u0119ciu cech by\u0142a problematyczna odno\u015bnie do prowadzenia prawid\u0142owej selekcji.<\/p>\n\n\n\n

Ocena warto\u015bci u\u017cytkowej \u015bwi\u0144 nie jest jedynym kryterium oceny w pracy hodowlanej nad doskonaleniem pog\u0142owia w Polsce. Stosuje si\u0119 ocen\u0119 warto\u015bci hodowlanej \u015bwi\u0144, kt\u00f3ra jest prowadzona przez Instytut Zootechniki w Krakowie. Ponadto oceniana jest te\u017c od 1998 roku warto\u015b\u0107 genetyczna metod\u0105 BLUP (ang. Best Linear Unbiased Prediction, pol. najlepsza liniowa nieobci\u0105\u017cona predykcja). Ocenie podlega kilka cech: BLUP ZWH -zbiorcza warto\u015b\u0107 hodowlana BLUP; BLUP PRZYR – warto\u015b\u0107 hodowlana BLUP oszacowana dla przyrost\u00f3w dziennych; BLUP % MI\u0118SA – warto\u015b\u0107 hodowlana BLUP oszacowana dla mi\u0119sno\u015bci; BLUP UR – warto\u015b\u0107 hodowlana BLUP oszacowana dla liczby prosi\u0105t \u017cywo urodzonych; BLUP 21 – warto\u015b\u0107 hodowlana BLUP oszacowana dla liczby prosi\u0105t odchowanych do 21 dnia \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

W 2008 roku stworzono 2 modele zbiorczej warto\u015bci hodowlanej \u2013 oddzielnie dla ras matecznych i ojcowskich. W pierwszym z nich dominuj\u0105 cechy u\u017cytkowo\u015bci rozp\u0142odowej (60%), a u\u017cytkowo\u015b\u0107 tuczna i rze\u017ana, to tylko 40%. Natomiast model ras ojcowskich w 70% obejmuje cechy u\u017cytkowo\u015bci tucznej i rze\u017anej.<\/p>\n\n\n\n

RYR1<\/h1>\n\n\n\n

U \u015bwi\u0144 wyst\u0119puje gen wra\u017cliwo\u015bci na stres \u2013 RYR1. Bodziec stresowy, np. niew\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie przedubojowe sprawia, \u017ce powstaj\u0105 zaburzenia metaboliczne prowadz\u0105ce do gor\u0105czki z\u0142o\u015bliwej i pogorszenia jako\u015bci mi\u0119sa po uboju. Takie mi\u0119so posiada wad\u0119 PSE (ang. pale, soft, exudative; pol. blade, wodniste, mi\u0119kkie). W programie hodowlanym Polskiego Zwi\u0105zku Hodowc\u00f3w i Producent\u00f3w Trzody Chlewnej Polsus uwzgl\u0119dniono selekcj\u0119 \u015bwi\u0144 pod wzgl\u0119dem wyst\u0119powania tego genu, co pozwoli\u0142o prawie na jego 100% eliminacj\u0119 z pog\u0142owia zarodowego.<\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugowieczno\u015b\u0107 loch<\/h1>\n\n\n\n

Jak wiadomo szczyt produkcyjny lochy osi\u0105gaj\u0105 w 3-5 cyklu reprodukcyjnym. Z ekonomicznego punktu widzenia nie op\u0142aca si\u0119 loch utrzymywa\u0107 maksymalnie po 8 wyproszeniu. Remont stada mo\u017ce by\u0107 kosztown\u0105 inwestycj\u0105, a zwrot wydatk\u00f3w poniesionych na wych\u00f3w loszki nast\u0119puje po 3 miocie. Oko\u0142o 20% loch jest brakowanych po pierwszym wyproszeniu, a oko\u0142o 45% \u2013 przed czwartym. Najcz\u0119stsze przyczyny, to problemy w rozrodzie i kulawizny.<\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugowieczno\u015b\u0107 lochy mo\u017cna oceni\u0107 po zako\u0144czeniu jej u\u017cytkowania, a s\u0105 z ni\u0105 zwi\u0105zane cechy wysoko odziedziczalne, kt\u00f3rych obserwacja i oszacowanie pozwalaj\u0105 na wcze\u015bniejsz\u0105 ocen\u0119 zwierz\u0119cia, jeszcze przed wybrakowaniem. S\u0105 to: budowa n\u00f3g, plenno\u015b\u0107 i p\u0142odno\u015b\u0107, a tak\u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107 tu\u0142owia oraz kszta\u0142t \u017ceber.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Praca hodowlana, nie tylko nad pog\u0142owiem \u015bwi\u0144, to zagadnienie obejmuj\u0105ce wiele aspekt\u00f3w produkcji zwierz\u0119cej \u2013 znajomo\u015b\u0107 genetyki danego gatunku, zasad chowu i hodowli, utrzymanie w\u0142a\u015bciwego dobrostanu zwierz\u0105t, szczeg\u00f3\u0142owe prowadzenie dokumentacji hodowlanej i wiele innych. Efekty mog\u0105 by\u0107 widoczne dopiero po wielu latach, co mo\u017ce zniech\u0119ca\u0107 potencjalnych przysz\u0142ych hodowc\u00f3w \u2013 jest to praca dla cierpliwych.<\/p>\n\n\n\n

dr hab. Piotr Dorszewski<\/strong>, KPODR w Minikowie<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Polsce ch\u00f3w trzody chlewnej prze\u017cywa\u0142 dotychczas tzw. \u201edo\u0142ki i g\u00f3rki \u015bwi\u0144skie\u201d. Obecna sytuacja jest bardzo krytyczna. Jednak niezale\u017cnie od<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4402,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18,30],"tags":[],"class_list":["post-4395","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-trzoda-chlewna"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4395"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4424,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4395\/revisions\/4424"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4402"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}