{"id":3730,"date":"2021-04-07T12:29:15","date_gmt":"2021-04-07T10:29:15","guid":{"rendered":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=3730"},"modified":"2021-04-07T12:29:16","modified_gmt":"2021-04-07T10:29:16","slug":"szkodniki-zagrozeniem-dla-bulw-ziemniaka","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2021\/04\/07\/szkodniki-zagrozeniem-dla-bulw-ziemniaka\/","title":{"rendered":"Szkodniki zagro\u017ceniem dla bulw ziemniaka"},"content":{"rendered":"\n

Po pewnym okresie nie\u0142aski ziemniaki powr\u00f3ci\u0142y na nasze pola, mi\u0119dzy innymi za spraw\u0105 dobrych cen na ich odmiany jadalne. Ubieg\u0142y sezon wegetacji by\u0142 korzystny dla wzrostu i rozwoju ziemniaka, jednak koniec wegetacji nie sprzyja\u0142 rolnikom. Odnotowano przypadki pozostawienia plonu na polach z powodu nadmiaru opad\u00f3w jesieni\u0105 oraz przemro\u017cenia bulw. Problemy podczas zbioru to nie koniec k\u0142opot\u00f3w dla niekt\u00f3rych rolnik\u00f3w. Inn\u0105 trudno\u015b\u0107 stanowi ograniczenie popytu na ziemniaki jadalne mi\u0119dzy innymi przez w\u0142a\u015bcicieli sto\u0142\u00f3wek, restauracji, bar\u00f3w, lokali imprez okoliczno\u015bciowych. Lockdown, spowodowany pandemi\u0105 COVID-19, zamrozi\u0142 sprzeda\u017c i wielu producent\u00f3w pozosta\u0142o z zapasami tego asortymentu produkcji. Handel na lokalnych rynkach r\u00f3wnie\u017c nie jest zbyt du\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Problem ze sprzeda\u017c\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z jako\u015bci\u0105 oferowanych bulw. Konsument kupuj\u0105c oczekuje ulubionej odmiany, odpowiedniego kalibra\u017cu, zdrowych bulw o g\u0142adkiej sk\u00f3rce. Jest sk\u0142onny zap\u0142aci\u0107 wy\u017csz\u0105 cen\u0119 za dobry jako\u015bciowo towar. Ale nie wszystkie oferowane bulwy spe\u0142niaj\u0105 takie wymagania. Gdzie szuka\u0107  przyczyn nieidealnego ich stanu?<\/p>\n\n\n\n

Zanim porusz\u0119 wa\u017cne dla rolnika zagadnienie, przypomn\u0119 kilka fakt\u00f3w z biologii ziemniaka. Bulwa ziemniaka zawiera 77% wody, 18% w\u0119glowodan\u00f3w, 2% bia\u0142ka, 1,5% b\u0142onnika, 0,1% t\u0142uszczu. Jest \u017ar\u00f3d\u0142em cennych witamin: C, A, E, B1, B2, B3, B6, K, D, PP oraz minera\u0142\u00f3w: potas, wap\u0144, magnez, fosfor, \u017celazo, cynk, mied\u017a, mangan. Ziemniaki jako potrawa s\u0105 lekkostrawne i niskokaloryczne, bowiem w 100 g maj\u0105 tylko 60\u201380 kcal.<\/p>\n\n\n\n

Ziemniaki daj\u0105 bardzo wiele mo\u017cliwo\u015bci kulinarnych \u2013 smakuj\u0105 nam gotowane; stanowi\u0105 te\u017c p\u00f3\u0142produkt do szerokiego wykorzystania w naszej kuchni. \u017bywi si\u0119 nimi nie tylko cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n\n

Surowe bulwy znalaz\u0142y tak\u017ce innych \u201esmakoszy\u201d, mam tu na my\u015bli szkodniki. Ziemniaki bowiem atakuje wiele patogen\u00f3w. Na \u0142amach naszego miesi\u0119cznika przedstawiali\u015bmy czytelnikom te zagadnienia \u2013 omawiali\u015bmy patogeny, uszkadzaj\u0105ce cz\u0119\u015bci nadziemne i bulwy. W\u0142a\u015bnie bulwa staje si\u0119 wa\u017cnym elementem ochrony od posadzenia a\u017c do zbioru, aby sta\u0107 si\u0119 idealnym towarem handlowym. Obserwowane na bulwach uszkodzenia, spowodowane przez szkodniki glebowe, s\u0105 przeszkod\u0105 w zbyciu zebranego plonu dla konsument\u00f3w i przemys\u0142u przetw\u00f3rczego. Jakie s\u0105 przyczyny tego zjawiska?<\/p>\n\n\n\n

Przyczyny zale\u017c\u0105 od wielu czynnik\u00f3w w czasie wegetacji. Wspomn\u0119 tylko o zmianach w agrotechnice \u2013 ograniczanie uprawy p\u0142u\u017cnej \u2013 mniejsza szansa dla owad\u00f3w zjadaj\u0105cych larwy szkodnik\u00f3w, du\u017cy udzia\u0142 zb\u00f3\u017c, w tym kukurydzy w p\u0142odozmianie czy uprawa niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w ro\u015blin w poplonach. Zmiany klimatyczne \u2013 brak i nadmiar opad\u00f3w. Wa\u017cny jest dobry wyb\u00f3r pola do uprawy \u2013 ocena zagro\u017cenia przed sadzeniem. Brak w\u0142a\u015bciwego rozpoznania gleby, co do zasiedlenia jej przez szkodniki glebowe, niesie ryzyko uszkodze\u0144 bulw, a zauwa\u017cone objawy uszkodze\u0144 to \u201emusztarda po obiedzie\u201d. Uszkodzenia s\u0105 i nie mo\u017cna ju\u017c nic zrobi\u0107. Bardzo mocno ograniczona mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwalczania szkodnik\u00f3w glebowych przy u\u017cyciu doglebowo \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin po\u015brednio wp\u0142ywa na swobodniejsze namna\u017canie patogen\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jakie szkodniki glebowe powoduj\u0105 najwi\u0119ksze straty w ilo\u015bci i jako\u015bci plonu?<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksze straty gospodarcze wyrz\u0105dzaj\u0105 drutowce, larwy rolnic, larwy chrz\u0105szczy z rodziny spr\u0119\u017cykowatych i larwy chrab\u0105szczy. W jaki spos\u00f3b ograniczy\u0107 straty gospodarcze pomo\u017ce zapewne czytelnikowi poni\u017cszy opis.<\/p>\n\n\n\n

Drutowce<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W warstwie gleby do 60 cm zimuj\u0105 doros\u0142e chrz\u0105szcze oraz larwy. Wiosn\u0105, kiedy gleba osi\u0105gnie oko\u0142o 7oC  chrz\u0105szcze wychodz\u0105 z ziemi. W maju samice sk\u0142adaj\u0105 w szczelinach gleby do 10 jaj na g\u0142\u0119boko\u015bci oko\u0142o 2 cm. Jedna samica mo\u017ce wyprodukowa\u0107 do 200 jaj. Z jaj wyl\u0119gaj\u0105 si\u0119 larwy. Okres rozwoju larw jest bardzo d\u0142ugi \u2013 u osiewnika rolowca i osiewnika ciemnego trwa 4 lata, u osiewnika skibowca 3\u20134 lata, zacioska kruszcowego 2 lata. Larwy przez ten okres liniej\u0105 8-krotnie. Larwy s\u0105 polifagiczne, \u017cywi\u0105 si\u0119 nie tylko mi\u0105\u017cszem bulw, stolon\u00f3w  ziemniaka, ale r\u00f3wnie\u017c uszkadzaj\u0105 buraki, kie\u0142kuj\u0105ce zbo\u017ca, kukurydz\u0119, warzywa cebulowe i korzeniowe, ro\u015bliny ozdobne. Najbardziej \u017car\u0142oczne s\u0105 larwy L4 do L8. Larwy cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 w glebach z du\u017c\u0105 zawarto\u015bci\u0105 pr\u00f3chnicy, mniej licznie w glebach bielicowych. Stanowiska po monokulturach, gruntach od\u0142ogowanych, po uprawach wieloletnich (trawy, bobowate drobnonasienne) obsadzone ziemniakami s\u0105 potencjalnym miejscem do \u017cerowania i w efekcie prowadz\u0105 do strat w plonie ziemniaka. Straty owe mog\u0105 dochodzi\u0107 do 50% zebranego plonu. W 2020 r. notowano sporadycznie 100% uszkodzenia bulw \u2013 plantacje zosta\u0142y zaorane, gdy\u017c bulwy nie nadawa\u0142y si\u0119 do spo\u017cycia ani dla przetw\u00f3rstwa.<\/p>\n\n\n\n

Praktycznie brak zarejestrowanych \u015brodk\u00f3w ochrony do wykorzystania     w trakcie wegetacji ro\u015blin uniemo\u017cliwia szybkie wyeliminowania szkodnika, gro\u017anych dla plonu larw. Pozostaj\u0105 inne metody zgodnie z Integrowan\u0105 Ochron\u0105 Ro\u015blin (obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 profesjonalnych u\u017cytkownik\u00f3w \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin od 2014 r.). Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa w\u0142a\u015bciwy p\u0142odozmian. Zabiegi agrotechniczne \u2013 podorywki, orki niszcz\u0105 wra\u017cliwe na \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne larwy oraz u\u0142atwiaj\u0105 ptakom zjadanie larw. Zabiegi ochrony ro\u015blin insektycydami do walki ze stonk\u0105 ziemniaczan\u0105 ograniczaj\u0105 populacj\u0119 owad\u00f3w doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

Przed wyborem stanowiska pod upraw\u0119 ziemniak\u00f3w dobrze wiedzie\u0107, co jest w wybranej glebie opr\u00f3cz zasobno\u015bci w sk\u0142adniki pokarmowe. Najlepiej policzy\u0107 larwy \u2013 Jak to zrobi\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Dobrym okresem przeprowadzenia monitoringu zasiedlenia gleby przez larwy jest wczesna jesie\u0144 lub wiosna, kiedy gleba jest ogrzana i larwy s\u0105 w warstwie ornej gleby. Precyzyjn\u0105, ale bardzo pracoch\u0142onn\u0105 metod\u0105 jest wykopanie 32 ma\u0142ych do\u0142k\u00f3w (25 x 25 cm i g\u0142\u0119boko\u015bci 30 cm) na 1 ha, na kolejnym hektarze zwi\u0119kszamy liczb\u0119 do\u0142k\u00f3w o 2 do\u0142ki. Przesiewamy gleb\u0119, liczymy larwy z wszystkich pr\u00f3bek i wyliczamy ile jest ich na 1 m2. Por\u00f3wnujemy z progiem ekonomicznej szkodliwo\u015bci (11 larw du\u017cych na 1 m2, a przy produkcji ziemniaka z przeznaczeniem zbioru na frytki, chipsy \u2013 6 larw na 1 m2) i mamy obraz zasiedlenia gleby przez drutowce. Inn\u0105 mniej pracoch\u0142onn\u0105 metod\u0105 okre\u015blenia liczebno\u015bci larw jest u\u017cycie pu\u0142apek przyn\u0119towych. Na 1 ha zakopujemy 10 pu\u0142apek, na 10 dni przed sadzeniem ziemniaka, najlepiej po przek\u0105tnej pola i zakopujemy na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 10 cm perforowane pojemniki z zawarto\u015bci\u0105 ziarna zb\u00f3\u017c. Miejsca roz\u0142o\u017cenia pu\u0142apek oznaczamy. Po 7 dniach dokonujemy przegl\u0105du i liczymy larwy. Progiem jest 50 larw w 10 pu\u0142apkach. Pomocne mog\u0105 by\u0107 te\u017c przekrojone bulwy ziemniaka umieszczone podobnie jak pu\u0142apki.<\/p>\n\n\n\n

Wystawienie na polu pu\u0142apek feromonowych pozwala na od\u0142owienie i okre\u015blenie stopnia liczebno\u015bci doros\u0142ych osobnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

P\u0119draki<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Larwy chrz\u0105szczy z rodziny chrab\u0105szczowatych nazywane s\u0105 potocznie p\u0119drakami. Patogenem ziemniaka s\u0105 chrab\u0105szcz majowy i chrab\u0105szcz kasztanowiec.<\/p>\n\n\n\n

Chrab\u0105szcz majowy przechodzi przeobra\u017cenia zupe\u0142ne, pe\u0142en cykl rozwoju trwa 5 lat i zaczyna si\u0119 od jaja, poprzez 3 wylinki, poczwark\u0119 do owada doros\u0142ego \u2013 imago. Doros\u0142e chrz\u0105szcze wychodz\u0105 z gleby, kiedy temperatura wzro\u015bnie do 20oC (jest to zwykle maj). Zjadaj\u0105 li\u015bcie drzew li\u015bciastych, zasiedlaj\u0105 drzewa owocowe, wierzby, buki, d\u0119by i inne. Po kilku tygodniach intensywnego \u017cerowania i odbyciu r\u00f3jki, samice zakopuj\u0105 si\u0119 w glebie i w komorach l\u0119gowych pod ziemi\u0105 sk\u0142adaj\u0105 w z\u0142o\u017cach po 20 jaj. Po z\u0142o\u017ceniu do 80 jaj samice gin\u0105. Z jaj wyl\u0119gaj\u0105 si\u0119 larwy, kt\u00f3re \u017ceruj\u0105 na korzeniach i bulwach wielu ro\u015blin. Najbardziej \u017car\u0142oczne jest stadium L3 wyrz\u0105dzaj\u0105c najwi\u0119ksze szkody. Pod koniec lata L3, staje si\u0119 poczwark\u0105, a w pa\u017adzierniku w trzecim roku od z\u0142o\u017cenia jaj wyl\u0119gaj\u0105 si\u0119 m\u0142ode chrz\u0105szcze, kt\u00f3re po przezimowaniu w glebie, w maju wychodz\u0105 na powierzchni\u0119 i rozpoczyna si\u0119 nowy cykl rozwoju chrz\u0105szcza majowego.<\/p>\n\n\n\n

Liczebno\u015b\u0107 okre\u015blamy w opisany wy\u017cej spos\u00f3b metod\u0105 przesiewow\u0105 z wykonaniem do\u0142k\u00f3w i okre\u015bleniem \u015bredniej ilo\u015bci p\u0119drak\u00f3w na 1 m2. Monitoring liczebno\u015bci p\u0119drak\u00f3w\u00a0 pierwszego stadium najlepiej okre\u015bli\u0107 w roku r\u00f3jki chrz\u0105szczy od sierpnia do ko\u0144ca wrze\u015bnia. Drugi rok rozwoju p\u0119drak\u00f3w to czas skutecznej walki chemicznej. Pr\u00f3g ekonomicznej\u00a0 szkodliwo\u015bci to \u015brednio 5\u201310 larw na 1 m2 w stadium L1 i L2 oraz 3\u20136 larw na 1 m2 dla stadium L3. Doros\u0142e chrz\u0105szcze mo\u017cna zwalcza\u0107 metod\u0105 chemiczn\u0105 najlepiej ma pocz\u0105tku r\u00f3jki (pu\u0142apki). Monitoring nalot\u00f3w pozwala na ustalenie trafnego terminu wykonania zabiegu zwalczania samic (czyli przed z\u0142o\u017ceniem jaj do gleby). Do walki\u00a0 z chrz\u0105szczami wykorzystuje si\u0119 tak\u017ce metod\u0119 agrotechniczn\u0105 \u2013 wszystkie zabiegi spulchniaj\u0105ce i odwracaj\u0105ce gleb\u0119 powoduj\u0105 mechaniczne niszczenie p\u0119drak\u00f3w, kt\u00f3re wydobyte na powierzchni\u0119 gin\u0105 pod dzia\u0142aniem s\u0142o\u0144ca lub s\u0105 zjadane przez ptaki. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 larw L1 i L2 ginie w okresie suszy glebowej.<\/p>\n\n\n\n

Rolnice<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 widoczne w glebie jako zwini\u0119te w rogalik g\u0105sienice motyli nocnych. Najwi\u0119ksze straty\u00a0w ziemniaku wyrz\u0105dzaj\u0105: rolnica zbo\u017c\u00f3wka, rolnica czop\u00f3wka, rolnica gwo\u017adzik\u00f3wka. Doros\u0142e osobniki opuszczaj\u0105 gleb\u0119 w maju; motyle \u017cywi\u0105 si\u0119 sokami i nektarem kwiat\u00f3w. Samice, zale\u017cnie od gatunku, sk\u0142adaj\u0105 setki jaj, maksymalnie 2 000. Po oko\u0142o 9 dniach inkubacji z jaj wykluwaj\u0105 si\u0119 larwy. M\u0142ode larwy \u017ceruj\u0105 na nadziemnych cz\u0119\u015bciach ro\u015blin. Od drugiej wylinki larwy za dnia przebywaj\u0105\u00a0w glebie, na \u017cerowanie wychodz\u0105 z gleby w godzinach nocnych. G\u0105sienice po sz\u00f3stej wylince osi\u0105gaj\u0105 posta\u0107 poczwarki. Z poczwarki wychodzi motyl, aby rozpocz\u0105\u0107 nast\u0119pne pokolenie. Straty w plonie wywo\u0142ane przez \u017car\u0142oczne starsze larwy mog\u0105 si\u0119ga\u0107 nawet 50%. Ciep\u0142a jesie\u0144 sprzyja rolnicom i straty mog\u0105 by\u0107 wi\u0119ksze. Mro\u017ana zima nie powoduje wygini\u0119cia larw, natomiast wilgotna i cieplejsza zima zwi\u0119ksza ich \u015bmiertelno\u015b\u0107. Dobre efekty w walce ze szkodnikiem daje g\u0142\u0119boka orka, zwalczanie chwast\u00f3w, p\u0142odozmian, wyb\u00f3r stanowiska pod upraw\u0119 ziemniaka (z dala od teren\u00f3w od\u0142ogowanych). Pomoc\u0105 w okre\u015bleniu liczebno\u015bci szkodnika jest prawid\u0142owo przeprowadzona lustracja ro\u015blin. Starsze larwy nale\u017cy\u00a0 monitorowa\u0107 w glebie, podobnie jak drutowce za pomoc\u0105 pu\u0142apek \u015bwietlnych i feromonowych oraz obserwowa\u0107 naloty doros\u0142ych owad\u00f3w. Progiem ekonomicznej szkodliwo\u015bci jest znalezienie 6 larw na 1 m2 powierzchni.<\/p>\n\n\n\n

Zach\u0119cam czytelnik\u00f3w do oceny swoich p\u00f3l pod k\u0105tem potencjalnego zagro\u017cenia przez szkodniki glebowe. Walka ze szkodnikami jest mozolna i pracoch\u0142onna, ale dobrze przeprowadzona i poprzedzona starannym monitoringiem prze\u0142o\u017cy si\u0119 na dobre plony. \u017bycz\u0119 powodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Opracowano z wykorzystaniem publikacji Poradnik Sygnalizatora Ochrony Ziemniaka<\/p>\n\n\n\n

Jan Jaroszewski
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego\u00a0
Fot. W. Janiak, archiwum redakcji<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po pewnym okresie nie\u0142aski ziemniaki powr\u00f3ci\u0142y na nasze pola, mi\u0119dzy innymi za spraw\u0105 dobrych cen na ich odmiany jadalne. Ubieg\u0142y<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3734,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-3730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-warzywa"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3730"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3730\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3738,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3730\/revisions\/3738"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3734"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}