{"id":3332,"date":"2020-10-06T11:19:15","date_gmt":"2020-10-06T09:19:15","guid":{"rendered":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=3332"},"modified":"2020-10-06T11:30:19","modified_gmt":"2020-10-06T09:30:19","slug":"mlecznosc-krow-a-genetyka","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/10\/06\/mlecznosc-krow-a-genetyka\/","title":{"rendered":"Mleczno\u015b\u0107 kr\u00f3w a genetyka"},"content":{"rendered":"\n

W artykule chcia\u0142bym przybli\u017cy\u0107 na czym polega nowoczesna praca hodowlana. Istnieje szeroka gama czynnik\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cych wydajno\u015b\u0107 mleczn\u0105. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 czynniki genetyczne (rasowe, osobnicze, odziedziczalno\u015b\u0107) oraz \u015brodowiskowe (np. \u017cywienie, warunki utrzymania, warunki klimatyczne). Przy czym czynnikom genetycznym przypisuje si\u0119 30% wp\u0142ywu, a pozosta\u0142e 70% czynnikom niegenetycznym. Co wi\u0119cej, wymienione czynniki s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane i wzajemnie na siebie wp\u0142ywaj\u0105.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Wydajno\u015b\u0107 mleczna zaliczana jest do kategorii cech ilo\u015bciowych, kt\u00f3re s\u0105 kontrolowane przez wiele gen\u00f3w. Naukowo potwierdzono wp\u0142yw polimorfizmu w genie hormonu wzrostu na ilo\u015b\u0107 oraz jako\u015b\u0107 pozyskiwanego mleka. Mechanizm dziedziczenia tych cech jest znacznie bardziej skomplikowany ni\u017c w przypadku cech jako\u015bciowych. Warto\u015b\u0107 cechy jest modulowana przez genotyp oraz warunki \u015brodowiskowe. Cechy ilo\u015bciowe s\u0105 kontrolowane przez wiele gen\u00f3w. W przypadku hodowli byd\u0142a analizy skupiaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim na okre\u015bleniu, kt\u00f3re z genetycznych wariant\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105 wysok\u0105 wydajno\u015b\u0107 mleczn\u0105. Warto\u015b\u0107 cechy jest modulowana przez genotyp oraz warunki \u015brodowiskowe. Liczba poligen\u00f3w oraz kt\u00f3re z nich istotnie wp\u0142ywaj\u0105 na warto\u015b\u0107 cechy nie zosta\u0142a dot\u0105d poznana.<\/p>\n\n\n\n

Technologia genomowa jest swoist\u0105 rewolucj\u0105 w zakresie:<\/p>\n\n\n\n

– wyceny warto\u015bci hodowlanej byd\u0142a mlecznego, tj. samc\u00f3w, samic i zarodk\u00f3w;<\/p>\n\n\n\n

– konstrukcji program\u00f3w oceny i selekcji buhaj\u00f3w, poniewa\u017c nie trzeba ju\u017c czeka\u0107 ok. 4 lat na wyniki od c\u00f3rek rozp\u0142odnik\u00f3w \u2013 teraz uzyskuje si\u0119 wyniki oceny genomowej warto\u015bci hodowlanej tu\u017c po narodzinach buhajka;<\/p>\n\n\n\n

– sposobu u\u017cytkowania buhaj\u00f3w przez hodowc\u00f3w \u2013 kiedy\u015b buhaje hodowlane u\u017cytkowano 3\u20134 lata. Teraz ju\u017c ten czas si\u0119 znacz\u0105co skr\u00f3ci\u0142, poniewa\u017c dost\u0119pna jest coraz to nowsza genetyka. M\u0142ode buhaje s\u0105 obecnie oceniane w Polsce 3 razy w roku, a w innych krajach co miesi\u0105c;<\/p>\n\n\n\n

– selekcji materia\u0142u \u017ce\u0144skiego w stadach \u2013 hodowcy otrzymuj\u0105 teraz warto\u015b\u0107 hodowlan\u0105 samic o takiej samej precyzji, jak warto\u015b\u0107 hodowlana buhaj\u00f3w. Jednocze\u015bnie rola buhaj\u00f3w i samic w post\u0119pie genetycznym wyr\u00f3wna\u0142a si\u0119. Znaj\u0105c warto\u015b\u0107 hodowlan\u0105 m\u0142odych samic mo\u017cna prowadzi\u0107 selekcj\u0119 i uzyska\u0107 w stadzie du\u017cy post\u0119p hodowlany;<\/p>\n\n\n\n

– mo\u017cliwo\u015bci wyceny nowych cech interesuj\u0105cych hodowc\u00f3w \u2013 przyk\u0142adowo teraz w \u015bwiecie pracuje si\u0119 nad wprowadzeniem do indeks\u00f3w selekcyjnych warto\u015bci hodowlanej dla wykorzystania paszy przez krowy mleczne.<\/p>\n\n\n\n

Precyzja dla cech produkcji jest por\u00f3wnywalna z wycen\u0105 tradycyjn\u0105 na 40 c\u00f3rkach, ale wi\u0119ksza dla cech funkcjonalnych (ma\u0142o oddziedziczlanych) w stosunku do wyceny na podstawie potomstwa.<\/p>\n\n\n\n

Selekcja genomowa w bydle mlecznym rasy polskiej holszty\u0144sko-fryzyjskiej sta\u0142a si\u0119 codzienno\u015bci\u0105. Dwa zasadnicze tego skutki, to zwi\u0119kszenie post\u0119pu hodowlanego i zmiany w zarz\u0105dzaniu stadem byd\u0142a mlecznego.<\/p>\n\n\n\n

U byd\u0142a mlecznego realizowany on jest na czterech wyra\u017anie r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 \u015bcie\u017ckach:<\/p>\n\n\n\n

– \u015bcie\u017cka ojciec \u2013 syn \u2013 to na niej ojcowie buhaj\u00f3w przekazuj\u0105 najlepsze geny swoim synom. W dobie selekcji genomowej jest prowadzona z du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ostro\u015bci\u0105 selekcji, kt\u00f3ra wynika z tego, \u017ce tylko 1% buhajk\u00f3w staje si\u0119 ojcami syn\u00f3w. Selekcja na tej \u015bcie\u017cce opiera si\u0119 na wynikach oceny genomowej, co oznacza, \u017ce ojcami buhaj\u00f3w zostaj\u0105 najlepsze m\u0142ode buhaje o nieznanej u\u017cytkowo\u015bci c\u00f3rek. Te osobniki, poniewa\u017c jest ich niewiele, maj\u0105 istotny wp\u0142yw na poziom inbredu w populacji w d\u0142u\u017cszej perspektywie, dlatego powinno si\u0119 dba\u0107 o to, by z jednej strony ojc\u00f3w buhaj\u00f3w by\u0142o niewielu, a z drugiej strony, by nie byli oni ze sob\u0105 blisko spokrewnieni.<\/p>\n\n\n\n

– \u015bcie\u017cka matka \u2013 syn \u2013 to druga \u015bcie\u017cka doskonalenia, na kt\u00f3rej wybierane s\u0105 matki buhaj\u00f3w. Tradycyjnie cechowa\u0142a si\u0119 wysok\u0105 ostro\u015bci\u0105 z tego wzgl\u0119du, \u017ce by\u0142o zawsze stosunkowo wiele kandydatek \u2013 kr\u00f3w. Aktualnie frakcja selekcjonowanych matek jest na poziomie 1%. Na tej \u015bcie\u017cce nie tylko wa\u017cne jest poszukiwanie najlepszych samic, ale liczy si\u0119 tak\u017ce to, aby faktycznie zostawi\u0142y one oczekiwane m\u0119skie potomstwo. Z tego wzgl\u0119du stosuje si\u0119 takie biotechniki rozrodu, jak przenoszenie zarodk\u00f3w i ich produkcja w warunkach in vitro. Je\u015bli si\u0119 ich nie stosuje lub stosuje rzadko, to w rzeczywisto\u015bci matkami buhaj\u00f3w nie staj\u0105 si\u0119 najlepsze samice, co obni\u017ca r\u00f3\u017cnic\u0119 selekcyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

– \u015bcie\u017cka ojciec \u2013 c\u00f3rka jest natomiast tradycyjnie kojarzona przez hodowc\u00f3w z prac\u0105 hodowlan\u0105 w stadzie. To hodowcy o niej decyduj\u0105, mi\u0119dzy innymi przez swoj\u0105 determinacj\u0119 do wyboru samc\u00f3w o najwy\u017cszej warto\u015bci hodowlanej. Ta decyzja wi\u0105\u017ce si\u0119 z inwestycj\u0105 na pokolenia (lata) i jest podstawowym sposobem podnoszenia poziomu genetycznego kr\u00f3w. Ostro\u015b\u0107 selekcji na tej \u015bcie\u017cce jest rz\u0119du 5\u201310%. Buhaje, kt\u00f3rych nasienie jest u\u017cytkowane w stadach, oceniane s\u0105 zwykle genomowo, ale te\u017c i na potomstwie, co przek\u0142ada si\u0119 na r\u00f3\u017cne dok\u0142adno\u015bci oceny. Ocena genomowa stosowana na tej \u015bcie\u017cce skraca odst\u0119p mi\u0119dzypokoleniowy. Jest wielu potencjalnych kandydat\u00f3w \u2013 buhajk\u00f3w, dlatego do genotypowania na podstawie indeks\u00f3w rodowodowych wybiera si\u0119 najlepsze, kt\u00f3re stanowi\u0105 1%. Je\u015bli w wyniku genotypowania otrzyma si\u0119 warto\u015b\u0107 hodowlan\u0105, kt\u00f3ra oka\u017ce si\u0119 niska, taki buhaj mo\u017ce nigdy nie doczeka\u0107 si\u0119 oceny konwencjonalnej, zestarzeje si\u0119, a poniewa\u017c nie doczeka si\u0119 c\u00f3rek, b\u0119dzie mia\u0142 zawsze znan\u0105 tylko ocen\u0119 genomow\u0105. Reasumuj\u0105c, ta \u015bcie\u017cka w g\u0142\u00f3wnej mierze odpowiada, jaki potencja\u0142 genetyczny do produkcji i prze\u017cycia w stadzie b\u0119d\u0105 mia\u0142y krowy.<\/p>\n\n\n\n

– \u015bcie\u017cka matka \u2013 c\u00f3rka nie by\u0142a w przesz\u0142o\u015bci wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em post\u0119pu. Sytuacja w tym zakresie ulega zmianie, gdy zaczyna si\u0119 wykorzystywa\u0107 sortowane nasienie. U\u0142atwia ono mi\u0119dzy innymi selekcj\u0119 samic z powodu niskiej produkcji. Ocena genomowa na bazie mikromacierzy o niskiej g\u0119sto\u015bci \u2013 ta\u0144szych \u2013 pozwala na selekcj\u0119 samic z wysok\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105, du\u017co wy\u017csz\u0105 ni\u017c ocena konwencjonalna kr\u00f3w czy oparta na indeksach rodowodowych. Stosowanie oceny genomowej na tej \u015bcie\u017cce pozwala na efektywne zarz\u0105dzanie stadem.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Agrofakt.pl (O. Duszy\u0144ska-Stolarska, M. G\u00f3recka, A. Habel, M. Bogdzi\u0144ska, 2015), dr in\u017c. Anna Wilkanowska, Referat plenarny wyg\u0142oszony podczas LXXXII Zjazdu Naukowego PTZ w Poznaniu, dr Tomasz Krychowski.<\/p>\n\n\n\n

Przemys\u0142aw Skorniak
Kujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego
Fot. A. Budzy\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W artykule chcia\u0142bym przybli\u017cy\u0107 na czym polega nowoczesna praca hodowlana. Istnieje szeroka gama czynnik\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cych wydajno\u015b\u0107 mleczn\u0105. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3333,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[18,24],"tags":[],"class_list":["post-3332","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-bydlo-mleczne"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3332"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3334,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3332\/revisions\/3334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3333"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}