{"id":3193,"date":"2020-07-27T08:01:07","date_gmt":"2020-07-27T06:01:07","guid":{"rendered":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/?p=3193"},"modified":"2020-07-27T08:56:52","modified_gmt":"2020-07-27T06:56:52","slug":"odchow-cielat-ze-stad-mlecznych-i-miesnych","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/2020\/07\/27\/odchow-cielat-ze-stad-mlecznych-i-miesnych\/","title":{"rendered":"Odch\u00f3w ciel\u0105t ze stad mlecznych i mi\u0119snych"},"content":{"rendered":"\n

Jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w osi\u0105gni\u0119cia sukcesu w odchowie byd\u0142a jest zdrowie ciel\u0105t. Aby tak si\u0119 sta\u0142o, wa\u017cne jest ju\u017c odpowiednie post\u0119powanie z krow\u0105 podczas ci\u0105\u017cy. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne s\u0105 ostatnie dwa miesi\u0105ce przed porodem, w kt\u00f3rych p\u0142\u00f3d najintensywniej si\u0119 rozwija. Dbanie o kondycj\u0119 matki zmniejsza ryzyko wyst\u0105pienia chor\u00f3b u ciel\u0119cia i zwi\u0119ksza jego prze\u017cywalno\u015b\u0107. Wa\u017cne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c pierwsze dni odchowu ciel\u0105t, w kt\u00f3rych nabywa ono odporno\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po porodzie ciel\u0119 powinno mie\u0107 jak najszybciej udro\u017cnione nozdrza oraz odci\u0119t\u0105 i zdezynfekowan\u0105 p\u0119powin\u0119 jodyn\u0105 lub nadmanganianem potasu. Dobr\u0105 praktyk\u0105 jest przetarcie grzbietu ciel\u0119cia wiechciem s\u0142omy energicznym ruchem, tak aby pobudzi\u0107 jego kr\u0105\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

Siara<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Siara czyli pierwsze mleko matki jest \u017ar\u00f3d\u0142em odporno\u015bci. Jest ona bogata w bia\u0142ko, zawiera wiele sk\u0142adnik\u00f3w biologicznie aktywnych oraz witaminy i minera\u0142y. Dostarcza wielu hormon\u00f3w i czynnik\u00f3w wzrostu. Dobrej jako\u015bci siara ma kremowy kolor i jest g\u0119sta. Zawarto\u015b\u0107 w niej przeciwcia\u0142 zale\u017cna jest od \u017cywienia kr\u00f3w i rasy. Krowy ras mlecznych maj\u0105 znacznie wi\u0119cej przeciwcia\u0142 w siarze ni\u017c krowy ras mi\u0119snych. Jako\u015b\u0107 siary mo\u017cna zmierzy\u0107 za pomoc\u0105 siaromierza. Na jako\u015b\u0107 siary ma wp\u0142yw tak\u017ce utrzymanie kr\u00f3w, a w szczeg\u00f3lno\u015bci okres 3-4 tygodni przed wycieleniem, w kt\u00f3rym powinny przebywa\u0107 w porod\u00f3wce.<\/p>\n\n\n\n

Koncentracja przeciwcia\u0142 w siarze maleje z czasem, podobnie jak zmniejsza si\u0119 przepuszczalno\u015b\u0107 \u015bcian jelita cienkiego dla immunoglobulin. Istotne jest wi\u0119c jak najszybsze podanie cel\u0119ciu\u00a0 siary zaraz po urodzeniu. Koncentracja immunoglobulin w siarze jest najwi\u0119ksza po wycieleniu, a ju\u017c podczas drugiego i trzeciego doju ich ilo\u015b\u0107 wynosi odpowiednio 70 i 40% st\u0119\u017cenia pocz\u0105tkowego.<\/p>\n\n\n\n

Ciel\u0119ta mleczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce kluczowe jest podanie siary w pierwszych 30 minutach \u017cycia ciel\u0119cia. W pierwszej godzinie \u017cycia ciel\u0119 musi wypi\u0107 co najmniej 2,5 litra siary. Jej ilo\u015b\u0107 dostarczona ciel\u0119ciu w pierwszej dobie powinna wynosi\u0107 od 8 do 10% masy cia\u0142a zwierz\u0119cia, a w pierwszych 6 godzinach powinno ono jej wypi\u0107 w ilo\u015bci oko\u0142o 60% swojej masy cia\u0142a. Dopiero po 4 tygodniu \u017cycia ciel\u0119 nabywa w\u0142asnej odporno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119st\u0105 metod\u0105 stosowan\u0105 w\u015br\u00f3d hodowc\u00f3w jest mro\u017cenie siary do wykorzystania w p\u00f3\u017aniejszym czasie. W przypadku utrzymywania ciel\u0105t w kojcach indywidualnych lub grupowych w ci\u0105gu kolejnych 5 dni ciel\u0119ta powinny by\u0107 karmione siar\u0105 2 razy dziennie – \u0142\u0105cznie od 4 do 5 kg siary.<\/p>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej siar\u0119 podaje si\u0119 ciel\u0119tom z wiader lub butelek ze smoczkiem. Wa\u017cna jest obecno\u015b\u0107 smoczka, kt\u00f3ry imituje wymi\u0119 matki i pozwala na wykonanie naturalnego odruchu ssania przez ciel\u0119. Wiadro powinno by\u0107 umieszczone na wysoko\u015bci oko\u0142o 60 cm od pod\u0142o\u017ca, co powoduje naturalne u\u0142o\u017cenie si\u0119 rynienki prze\u0142ykowej w taki spos\u00f3b, \u017ce siara trafia wprost do trawie\u0144ca, pomijaj\u0105c \u017cwacz. Zapobiega to procesom fermentacyjnym jakie mog\u0142yby zaj\u015b\u0107 w \u017cwaczu, co powodowa\u0142oby wzd\u0119cia. Do 3. tygodnia \u017cycia zaleca si\u0119 karmienie ciel\u0105t mlekiem pe\u0142nym. W przypadku, gdy karmi si\u0119 ciel\u0119ta p\u00f3j\u0142em przygotowanym z wody i preparatu mlekozast\u0119pczego w proszku najlepiej jest, aby g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em bia\u0142ka by\u0142y produkty mleczne. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, aby pokarm by\u0142 podawany w temperaturze 40 \u00b0C, co przypomina ciep\u0142e mleko matki i polepsza strawno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ciel\u0119ta mi\u0119sne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ciel\u0119ta ze stad mi\u0119snych najcz\u0119\u015bciej przebywaj\u0105 na pastwisku \u0142\u0105cznie z matk\u0105 i ca\u0142ym stadem. Nale\u017cy w\u00f3wczas zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 szczeg\u00f3lnie na pierwsze godziny i dni \u017cycia. Du\u017ca poda\u017c runi pastwiskowej na pocz\u0105tku sezonu wp\u0142ywa stymuluj\u0105co na matki, a przy wczesnowiosennych ocieleniach pastwisko dostarcza w ci\u0105gu roku a\u017c 65% paszy. W przypadku, gdy ciel\u0119 jest os\u0142abione i nie potrafi samo pobra\u0107 siary konieczna jest natychmiastowa pomoc np. poprzez wprowadzenie siary sond\u0105. Najlepiej by\u0142oby, aby zabieg przeprowadza\u0142y osoby do\u015bwiadczone, poniewa\u017c przy wprowadzaniu sondy mo\u017cna j\u0105 umie\u015bci\u0107 w p\u0142ucach, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do ich przebicia.  Opr\u00f3cz mleka ciel\u0119 powinno mie\u0107 swobodny dost\u0119p do wysokobia\u0142kowych pasz tre\u015bciwych podawanych w pa\u015bnikach. S\u0105 one tak skonstruowane, aby nie by\u0142y dost\u0119pne dla kr\u00f3w mamek. Ilo\u015b\u0107 takiej paszy jest zale\u017cna od wieku i od wysoko\u015bci przyrosty, kt\u00f3re chcemy uzyska\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze pasze<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Siano dzia\u0142aj\u0105ce stymuluj\u0105co na rozw\u00f3j brodawek \u017cwacza i b\u0142ony \u015bluzowej przed\u017co\u0142\u0105dk\u00f3w i jest wa\u017cn\u0105 pasz\u0105 w \u017cywieniu ciel\u0105t. Mo\u017ce by\u0107 podawane ju\u017c od drugiego tygodnia \u017cycia w formie 2 cm sieczki, ale najlepiej w po\u0142\u0105czeniu z musli, czyli z mieszanin\u0105 pasz bia\u0142kowych z dodatkami mineralno-witaminowymi, a tak\u017ce ziarnem zb\u00f3\u017c, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 w formie ca\u0142ej, gniecionej lub poddanej obr\u00f3bce termicznej. W mieszance takiej mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 tak\u017ce s\u0142oma, melasa, nasiona ro\u015blin oleistych oraz suszone owoce. Racjonalne \u017cywienie, to r\u00f3wnie\u017c uzupe\u0142nienie dawek w sk\u0142adniki mineralne oraz witaminy. Zawarto\u015b\u0107 \u017celaza w preparatach mlekozast\u0119pczych musi by\u0107 zgodna z wymogami UE, gdy\u017c niedopuszczalne jest utrzymywanie ciel\u0105t\u00a0 w stanie anemii (odch\u00f3w na tzw. bia\u0142e mi\u0119so). Powinno by\u0107 ono dostarczane w dawkach wynosz\u0105cych od 25 do 30 mg w kg suchej masy paszy p\u0142ynnej w pierwszym okresie opasania, natomiast p\u00f3\u017aniej ciel\u0119 powinno dosta\u0107 od 10 do 15 mg w kg suchej masy paszy p\u0142ynnej. Ciel\u0119ta powinny mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c swobodny dost\u0119p do czystej wody. Zagwarantowanie wszystkich podstawowych wymog\u00f3w sprawia, \u017ce ciel\u0119ta rozwijaj\u0105 si\u0119 prawid\u0142owo, w pe\u0142ni wykorzystuj\u0105 pasze, a tempo ich przyrost\u00f3w jest du\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

Dobrostan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ciel\u0119ta do 8 tygodnia \u017cycia mog\u0105 by\u0107 utrzymywane w budkach z wybiegiem, w kojcach indywidualnych lub grupowych. Ciel\u0119ta utrzymywane w pojedynczych kojcach powinny mie\u0107 zapewniony kontakt wzrokowy z innymi zwierz\u0119tami. Wymiary pojedynczego kojca dla ciel\u0119cia powinny wynosi\u0107: szeroko\u015b\u0107 kojca – co najmniej wysoko\u015b\u0107 ciel\u0119cia w k\u0142\u0119bie, natomiast d\u0142ugo\u015b\u0107 \u2013 co najmniej 1,1 d\u0142ugo\u015bci cia\u0142a ciel\u0119cia mierzonej od czubka nosa do ogonowej kraw\u0119dzi guza kulszowego. Powy\u017cej 2 miesi\u0105ca \u017cycia nale\u017cy utrzymywa\u0107 ciel\u0119tach w kojcach zbiorowych, w kt\u00f3rych minimalna powierzchnia przypadaj\u0105ca na 1 sztuk\u0119 powinna wynosi\u0107: przy masie cia\u0142a do 150 kg \u2013 1,5 m2<\/sup>, od 150 kg do 220 kg \u2013 1,7 m2 <\/sup>, a powy\u017cej 220 kg \u2013 1,8 m2<\/sup>.  W systemie otwartym, powierzchnia na kt\u00f3rej utrzymywane s\u0105 ciel\u0119ta powinna wynosi\u0107 co najmniej 5 m2<\/sup> na 1 sztuk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ciel\u0119ta utrzymywane w budynkach inwentarskich powinny mie\u0107 pomieszczenia suche, czyste i o odpowiednich parametrach, zbudowane z materia\u0142\u00f3w nieszkodliwych dla zdrowia zwierz\u0105t i ludzi. Dachy, stropy i \u015bciany wykonane powinny by\u0107 z takiego materia\u0142u, kt\u00f3ry si\u0119 nie nagrzewa w czasie dni upalnych. Pod\u0142ogi powinny by\u0107 g\u0142adkie i r\u00f3wne, tak aby zapewnia\u0142y stabilno\u015b\u0107 i komfort przemieszczania si\u0119 ciel\u0105t. Nale\u017cy unika\u0107 przeci\u0105g\u00f3w w budynkach. Bardzo niekorzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na ciel\u0119ta nag\u0142e zmiany mikroklimatu. Przy utrzymywaniu \u015bcio\u0142owym zalecana temperatura to 12-16 \u00b0C, natomiast w systemie bez\u015bcio\u0142owym – optymalna mie\u015bci si\u0119 w granicach 12-20 \u00b0C. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na sprawno\u015b\u0107 systemu wentylacyjnego. Przy wysokiej temperaturze i niskiej wilgotno\u015bci mo\u017ce doj\u015b\u0107 do wysuszenie b\u0142on \u015bluzowych, co prowadzi do infekcji dr\u00f3g oddechowych.<\/p>\n\n\n\n

Zwierz\u0119ta przebywaj\u0105ce w pomieszczeniach powinny mie\u0107 zapewnione o\u015bwietlenie sztuczne, b\u0105d\u017a naturalne, kt\u00f3re b\u0119dzie odpowiada\u0142o \u015bwiat\u0142u dziennemu w godz. od 9:00 do 17:00. Stosunek powierzchni okien do powierzchni pod\u0142ogi powinien wynosi\u0107 1:18-20, a nat\u0119\u017cenie \u015bwiat\u0142a sztucznego – 15-30 lx. St\u0119\u017cenie dwutlenku w\u0119gla (CO2<\/sub>) nie mo\u017ce przekracza\u0107 3000 ppm, amoniaku (NH3<\/sub>) – 20 ppm, a siarkowodoru (H2<\/sub>S) \u2013 5 ppm. Pomieszczenia z ciel\u0119tami powinny by\u0107 kontrolowane przynajmniej dwukrotnie w ci\u0105gu dnia, a gdy s\u0105 one utrzymywane w systemie otwartym wystarczy kontrola jednokrotna. Ciel\u0119ta chore nale\u017cy otoczy\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Czynniki, kt\u00f3re decyduj\u0105 o zdrowotno\u015bci ciel\u0119cia i efekcie jego odchowu zale\u017c\u0105 od warto\u015bci od\u017cywczej siary i mleka matki (w przypadku kr\u00f3w mamek), warunk\u00f3w utrzymania kr\u00f3w w czasie porodu i prawid\u0142owego post\u0119powania z ciel\u0119ciem po porodzie. Dlatego wa\u017cne jest zapewnienie w\u0142a\u015bciwej opieki cielnym krowom, a odpowiednie \u017cywienie ciel\u0105t powinno wp\u0142yn\u0105\u0107 \u00a0na ich prawid\u0142owy rozw\u00f3j, kt\u00f3ry w p\u00f3\u017aniejszym czasie decyduje o warto\u015bci u\u017cytkowej, kosztach odchowu\u00a0 i efektach produkcyjnych.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Daria Andrzejewska<\/strong>
KPODR w Minikowie<\/strong>
Fot.: www.pixabay.com\/pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w osi\u0105gni\u0119cia sukcesu w odchowie byd\u0142a jest zdrowie ciel\u0105t. Aby tak si\u0119 sta\u0142o, wa\u017cne jest ju\u017c odpowiednie<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3194,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[23,24,29],"tags":[],"class_list":["post-3193","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bydlo-miesne","category-bydlo-mleczne","category-zywienie-zwierzat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3193","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3193"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3193\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3196,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3193\/revisions\/3196"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3194"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}