![](\"images\/nawozenie\/row%20i%20pola2.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
Dyrektywa Azotanowa (91\/676\/EWG) przyj\u0119ta zosta\u0142a przez Rad\u0119 Wsp\u00f3lnoty Europejskiej 12 grudnia 1991 roku i dotyczy wszystkich pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3re do Unii Europejskiej przyst\u0105pi\u0142y p\u00f3\u017aniej. Zapisy dyrektywy dotycz\u0105 ochrony w\u00f3d przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego, a jej celem jest zmniejszenie zanieczyszczenia spowodowanego lub wywo\u0142anego azotem pochodz\u0105cym ze \u017ar\u00f3de\u0142 rolniczych oraz zapobieganie dalszej degradacji w\u00f3d.<\/p>\n
Polska po akcesji do Unii Europejskiej w 2004 roku zosta\u0142a prawnie zobligowana do wdro\u017cenia przepis\u00f3w, kt\u00f3re obowi\u0105zuj\u0105 w UE, r\u00f3wnie\u017c przepis\u00f3w Dyrektywy 91\/676\/EWG.<\/p>\n
Wspomniana Dyrektywa okre\u015bla dwa sposoby jej wdra\u017cania. Wariant pierwszy (art. 3 ust. 1 i ust. 2 dyrektywy) zak\u0142ada, \u017ce na terenie danego kraju sporz\u0105dzony zostaje wykaz w\u00f3d zanieczyszczonych lub zagro\u017conych zanieczyszczeniem oraz wykaz obszar\u00f3w szczeg\u00f3lnie nara\u017conych na zanieczyszczenia zwi\u0105zkami azotu ze \u017ar\u00f3de\u0142 rolniczych, tzw. OSN. Drugim sposobem ochrony w\u00f3d przed nadmiernym zanieczyszczeniem zwi\u0105zkami azotu jest \u2013 nie wyznaczanie Obszar\u00f3w Szczeg\u00f3lnie Nara\u017conych, a wprowadzenie na terenie ca\u0142ego kraju Programu dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu ochron\u0119 tych w\u00f3d.<\/p>\n
Od roku 2004 Polska realizowa\u0142a zapisy Dyrektywy Azotanowej wyznaczaj\u0105c w pierwszym okresie programowania, tj. od 1 maja 2004 roku do 30 kwietnia 2008 roku Obszary Szczeg\u00f3lnie Nara\u017cone na 2% powierzchni kraju. Podobn\u0105 ilo\u015b\u0107 obszar\u00f3w OSN (19 w por\u00f3wnaniu z 21 w pierwszym okresie) oraz niewiele r\u00f3\u017cni\u0105c\u0105 si\u0119 powierzchni\u0119 w skali kraju (1,5%) wyznaczono r\u00f3wnie\u017c w nast\u0119pnym okresie programowania, czyli w latach 2008\u20132012. Od 2012 roku przez kolejne cztery lata OSN obowi\u0105zywa\u0142y na powierzchni kraju obejmuj\u0105cej nieca\u0142e 4,5%. W tym czasie regionalni dyrektorzy Zarz\u0105d\u00f3w Gospodarki Wodnej w naszym kraju wprowadzili stosownymi rozporz\u0105dzeniami ujednolicony Program dzia\u0142a\u0144 chroni\u0105cych nasze wody. W pierwszych dw\u00f3ch okresach programowania Regionalne Zarz\u0105dy Gospodarki Wodnej wdra\u017ca\u0142y odr\u0119bne Programy.<\/p>\n
W zlewni\u00a0 Morza Ba\u0142tyckiego Polska jest najwi\u0119kszym dystrybutorem zwi\u0105zk\u00f3w eutroficznych. W zwi\u0105zku\u00a0 z tym oczekiwano od nas podj\u0119cia daleko id\u0105cych \u015brodk\u00f3w w celu zminimalizowania sp\u0142ywu azotu z p\u00f3l do w\u00f3d powierzchniowych i jego przesi\u0105ku do w\u00f3d podziemnych. Wyznaczanie OSN w zaledwie kilku procentowej skali okaza\u0142o si\u0119 niewystarczaj\u0105ce.<\/p>\n
Realizacja wymog\u00f3w Dyrektywy Azotanowej podlega ocenie Dyrekcji Generalnej ds. \u015arodowiska dzia\u0142aj\u0105cej przy Komisji Europejskiej i dotyczy ona ka\u017cdego z okres\u00f3w programowania od 2004 roku. W zwi\u0105zku ze zbyt ma\u0142\u0105 powierzchni\u0105 wyznaczonych obszar\u00f3w Polska zosta\u0142a zobowi\u0105zana do dokonania analizy obszar\u00f3w wra\u017cliwych i w\u00f3d zanieczyszczonych oraz zagro\u017conych. Komisja Europejska kilkukrotnie przedk\u0142ada\u0142a Polsce pisemne stanowiska w zwi\u0105zku ze wspomnianym upomnieniem. Brak reakcji ze strony polskich w\u0142adz spowodowa\u0142o, \u017ce w czerwcu 2013 roku do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej (TSUE) wniesiona zosta\u0142a skarga azotanowa (nr sprawy C-356\/13).<\/p>\n
Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci wyda\u0142 wyrok niekorzystny dla Polski. Kierownictwo Ministerstw: \u015arodowiska, Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Gospodarki Morskiej i \u017beglugi \u015ar\u00f3dl\u0105dowej ustali\u0142y, \u017ce nast\u0105pi zmiana sposobu realizacji Dyrektywy Azotanowej, a nowe zasady okre\u015blone zosta\u0142y Ustaw\u0105 Prawo Wodne (Dziennik Ustaw z dnia 23 sierpnia 2017 roku poz. 1566).<\/p>\n
Ustawa Prawo Wodne<\/p>\n
W zakresie ochrony w\u00f3d przed azotanami Ustawa Prawo wodne w rozdziale 4. (art. 102 \u2013 art. 112) wprowadza na terenie ca\u0142ego kraju Program dzia\u0142a\u0144 oraz okre\u015bla og\u00f3lne zasady realizacji postanowie\u0144 Dyrektywy Azotanowej, przede wszystkim odpowiedzialno\u015b\u0107 organ\u00f3w za monitoring i kontrole przestrzegania wdra\u017cania Programu dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu zmniejszenie zanieczyszczenia w\u00f3d azotanami pochodz\u0105cymi ze \u017ar\u00f3de\u0142 rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu, w kt\u00f3rym szczeg\u00f3\u0142owo opisane zosta\u0142y zalecenia.<\/p>\n
Wspomniany program zawiera:<\/p>\n
– Najlepsze dost\u0119pne techniki, \u015brodki oraz sposoby post\u0119powania w zakresie nawo\u017cenia oraz dobrej praktyki rolniczej.<\/p>\n
– Sposoby dokumentowania realizacji Programu dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n
– Harmonogram wprowadzania w \u017cycie poszczeg\u00f3lnych zapis\u00f3w Programu.<\/p>\n
12 lipca 2018 roku, czyli blisko rok po opublikowaniu Ustawy Prawo wodne, ukaza\u0142o si\u0119 Rozporz\u0105dzenie Rady Ministr\u00f3w z dnia 5 czerwca 2018 roku w sprawie przyj\u0119cia \u201eProgramu dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu zmniejszenie zanieczyszczenia w\u00f3d azotanami pochodz\u0105cymi ze \u017ar\u00f3de\u0142 rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu\u201d, kt\u00f3re na podstawie art. 6 prawa wodnego przyjmuje wspomniany program.<\/p>\n
Program dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu zmniejszenie zanieczyszczenia w\u00f3d azotanami pochodz\u0105cymi ze \u017ar\u00f3de\u0142 rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu<\/p>\n
1. Ograniczenie rolniczego wykorzystania nawoz\u00f3w.<\/p>\n
Sposoby post\u0119powania z nawozami w procesach nawo\u017cenia i gospodarki nawozami na glebach zamarzni\u0119tych, zalanych lub nasyconych wod\u0105, przykrytych \u015bniegiem ograniczaj\u0105 rolnikowi mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich stosowania w tych sytuacjach. Nie jest jednak to nic nowego, gdy\u017c w Ustawie o nawozach i nawo\u017ceniu z 2015 roku znajdziemy podobny zapis. W programie azotanowym okre\u015blone zosta\u0142y strefy buforowe, jakie rolnicy musz\u0105 zachowa\u0107 przy stosowaniu nawoz\u00f3w w pobli\u017cu w\u00f3d powierzchniowych i na terenach o du\u017cym nachyleniu. B\u0119dzie to od 5 do nawet 20 metr\u00f3w, w zale\u017cno\u015bci od wielko\u015bci w\u00f3d powierzchniowych oraz od rodzaju nawozu, na gruntach o nachyleniu do 10%. Na terenach bardziej stromych d\u0142ugo\u015b\u0107 stref buforowych trzeba b\u0119dzie zwi\u0119ksza\u0107 o 5 metr\u00f3w.<\/p>\n
Tabela 1. Odleg\u0142o\u015bci, w jakich nie stosuje si\u0119 nawoz\u00f3w w pobli\u017cu w\u00f3d powierzchniowych<\/p>\n
| \n Na gruntach rolnych od brzegu:<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| \n Rodzaj nawozu<\/p>\n<\/td>\n | \n Jezior i zbiornik\u00f3w wodnych o powierzchni do 50 ha<\/p>\n<\/td>\n | \n Ciek\u00f3w naturalnych<\/p>\n<\/td>\n | \n Row\u00f3w z wy\u0142\u0105czeniem row\u00f3w o szeroko\u015bci 5 m liczonej na g\u00f3rnej kraw\u0119dzi brzegu rowu<\/p>\n<\/td>\n | \n kana\u0142\u00f3w<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| \n Nawozy z wy\u0142\u0105czeniem gnojowicy<\/p>\n<\/td>\n | \n 5 m<\/p>\n<\/td>\n | \n 5 m<\/p>\n<\/td>\n | \n 5 m<\/p>\n<\/td>\n | \n 5 m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| \n gnojowica<\/p>\n<\/td>\n | \n 10 m<\/p>\n<\/td>\n | \n 10 m<\/p>\n<\/td>\n | \n 10 m<\/p>\n<\/td>\n | \n 10 m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| \n Na gruntach rolnych od:<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| \n Rodzaj nawozu<\/p>\n<\/td>\n | \n Brzegu jezior i zbiornik\u00f3w wodnych o powierzchni powy\u017cej 50 ha<\/p>\n<\/td>\n | \n Uj\u0119\u0107 wody, je\u017celi nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie przepis\u00f3w ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. \u2013 Prawo wodne<\/p>\n<\/td>\n | \n Obszar\u00f3w morskiego pasa nadbrze\u017cnego<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| \n Wszystkie rodzaje nawoz\u00f3w<\/p>\n<\/td>\n | \n 20 m<\/p>\n<\/td>\n | \n 20 m<\/p>\n<\/td>\n | \n 20 m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| \u00a0<\/td>\n | \u00a0<\/td>\n | \u00a0<\/td>\n | \u00a0<\/td>\n | \u00a0<\/td>\n | \u00a0<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n Punkt \u201eOgraniczenie rolniczego wykorzystania nawoz\u00f3w\u201d okre\u015bla r\u00f3wnie\u017c:<\/p>\n – okresy, w jakich rolnicze wykorzystanie nawoz\u00f3w jest niedozwolone,<\/p>\n – dawki nawoz\u00f3w azotowych oraz sposoby nawo\u017cenia tymi nawozami,<\/p>\n – warunki, w jakich nawoz\u00f3w stosowa\u0107 nie mo\u017cna,<\/p>\n – warunki przechowywania nawoz\u00f3w odzwierz\u0119cych oraz pojemno\u015bci i wielko\u015bci miejsc do ich przechowywania,<\/p>\n – planowanie nawo\u017cenia azotem ro\u015blin uprawnych,<\/p>\n – przeliczniki sztuk rzeczywistych zwierz\u0105t gospodarskich na sztuki du\u017ce oraz sposoby wyliczania wielko\u015bci produkcji nawoz\u00f3w odzwierz\u0119cych,<\/p>\n – maksymalne ilo\u015bci wykorzystywanego z nawoz\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego azotu do poziomu 170 kg N\/ha\/rok.<\/p>\n 2. Okresy nawo\u017cenia.<\/p>\n Od momentu wej\u015bcia w \u017cycie zasad zapisanych w programie azotanowym, rolnik\u00f3w w Polsce obowi\u0105zuj\u0105 nowe terminy stosowania nawoz\u00f3w. W przypadku nawoz\u00f3w mineralnych i naturalnych p\u0142ynnych (gnoj\u00f3wka, gnojowica) na gruntach ornych w wojew\u00f3dztwie kujawsko-pomorskim mo\u017cna je stosowa\u0107 w terminie od 1 marca do 25 pa\u017adziernika, a na uprawach trwa\u0142ych, wieloletnich czy u\u017cytkach zielonych do ko\u0144ca pa\u017adziernika. Troch\u0119 d\u0142u\u017csze okresy dotycz\u0105 obornika, kt\u00f3ry mo\u017cna stosowa\u0107 od 1 marca do 31 pa\u017adziernika na gruntach ornych i od 1 marca do 30 listopada na pozosta\u0142ych u\u017cytkach rolnych. Program daje jednak mo\u017cliwo\u015b\u0107 przesuni\u0119cia w niekt\u00f3rych sytuacjach. W przypadku termin\u00f3w stosowania nawoz\u00f3w na gruntach ornych, terminy wymienione wcze\u015bniej nie b\u0119d\u0105 dotyczy\u0107 podmiot\u00f3w zak\u0142adaj\u0105cych jesienne uprawy po p\u00f3\u017ano schodz\u0105cych przedplonach (np. burak cukrowy, kukurydza) oraz tych, kt\u00f3re nie mog\u0142y dokona\u0107 zbior\u00f3w i\/lub nawo\u017cenia z powodu niekorzystnych warunk\u00f3w pogodowych (w przypadku tych drugich granicznym terminem b\u0119dzie 30 listopada) (tab. 2).<\/p>\n Tabela 2. Terminy stosowania nawoz\u00f3w<\/p>\n
|