Specjalizacja gospodarstw rolnych doprowadzi\u0142a do nastawienia si\u0119 wielu z nich na produkcj\u0119 ro\u015blinn\u0105 i zrezygnowania z chowu zwierz\u0105t, a tym samym z produkcji wa\u017cnych dla utrzymaniu \u017cyzno\u015bci gleb nawoz\u00f3w \u2013 obornika, gnoj\u00f3wki, gnojowicy. Alternatyw\u0105 dla takich gospodarstw s\u0105 mi\u0119dzyplony.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0119dzyplon to ro\u015bliny uprawiane po zbiorze plonu g\u0142\u00f3wnego i zbierane przed siewem nast\u0119pnej ro\u015bliny p\u0142odozmianowej. W mi\u0119dzyplonach uprawiane s\u0105 ro\u015bliny o kr\u00f3tkim okresie wegetacji, u\u017cytkowane w okresie rozwoju wegetatywnego lub w pocz\u0105tkowym okresie rozwoju generatywnego jako pasza lub tzw. zielony naw\u00f3z.<\/p>\n\n\n\n
W zale\u017cno\u015bci od terminu siewu wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
– mi\u0119dzyplon ozimy \u2013 wysiewany jesieni\u0105, zbierany wiosn\u0105 (\u017cyto ozime, pszenica ozima, wyka kosmata, koniczyna inkarnatka, rzepik ozimy, miesza\u0144ce rzepikopodobne, rzepak ozimy, \u017cycica wielokwiatowa i inne trawy pastewne);<\/p>\n\n\n\n
– mi\u0119dzyplon \u015bcierniskowy \u2013 wysiewany w lecie, zbierany jesieni\u0105 (ro\u015bliny o szybkim rozwoju pocz\u0105tkowym, np. niekt\u00f3re odmiany s\u0142onecznika, \u0142ubinu \u017c\u00f3\u0142tego, grochu pastewnego);<\/p>\n\n\n\n
– wsiewka \u015br\u00f3dplonowa \u2013 wsiewana w \u0142an ro\u015bliny ozimej lub jarej uprawianej w plonie g\u0142\u00f3wnym, zbierana p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 (ro\u015bliny o powolnym rozwoju pocz\u0105tkowym, np. koniczyna czerwona, seradela, lucerna chmielowa oraz trawy \u2013 \u017cycice, kupk\u00f3wka, stok\u0142osa uniolowata);<\/p>\n\n\n\n
– plon wt\u00f3ry \u2013 wysiewany po zbiorze mi\u0119dzyplonu ozimego, zbierany jesieni\u0105 tego samego roku; dob\u00f3r ro\u015blin zale\u017cy od terminu zbioru mi\u0119dzyplonu ozimego:<\/p>\n\n\n\n
\u2013 po mi\u0119dzyplonach wczesnych \u2013 ziemniaki pastewne, burak pastewny, brukiew pastewna, wczesne i \u015bredniowczesne odmiany kukurydzy,<\/p>\n\n\n\n
\u2013 po mi\u0119dzyplonach \u015bredniowczesnych \u2013 wczesne odmiany kukurydzy, s\u0142onecznik, mieszanki ro\u015blin str\u0105czkowych, mieszanki str\u0105czkowo-zbo\u017cowe, gryka, kapusta pastewna, koniczyna perska,<\/p>\n\n\n\n
\u2013 po mi\u0119dzyplonach p\u00f3\u017anych \u2013 facelia, proso, kapusta pastewna w warunkach du\u017cej wilgotno\u015bci, s\u0142onecznik w mieszankach ze str\u0105czkowymi przy niedoborach wody.<\/p>\n\n\n\n
We wsp\u00f3\u0142czesnym rolnictwie mi\u0119dzyplony postrzegane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie jako element o znaczeniu \u015brodowiskowym, agrotechnicznym i ekonomicznym, na dalszy plan schodzi natomiast ich rola jako \u017ar\u00f3d\u0142a paszy dla zwierz\u0105t, ze wzgl\u0119du na zawodno\u015b\u0107, s\u0142ab\u0105 jako\u015b\u0107 paszy i przede wszystkim \u2013 na spadek pog\u0142owia zwierz\u0105t prze\u017cuwaj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n
Obecno\u015b\u0107 w polowej produkcji ro\u015blinnej r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w mi\u0119dzyplon\u00f3w zwi\u0119ksza liczb\u0119 gatunk\u00f3w ro\u015blin uprawnych w rotacji zmianowania, czyli bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 agroekosystem\u00f3w. Wprowadzenie do gleby biomasy ro\u015blinnej pozyskanej z ro\u015blin uprawianych jako mi\u0119dzyplon poprawia w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyko-chemiczne gleby. Systematyczne wprowadzanie do gleby biomasy mi\u0119dzyplon\u00f3w zwi\u0119ksza zasobno\u015b\u0107 gleby w pr\u00f3chnic\u0119. Uprawa mi\u0119dzyplon\u00f3w pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 fitosanitarn\u0105, ograniczaj\u0105c wyst\u0119powanie chor\u00f3b i szkodnik\u00f3w ro\u015blin uprawnych, zmniejsza te\u017c zachwaszczenie gleby poprzez konkurencj\u0119 z chwastami. Ponadto mi\u0119dzyplony odgrywaj\u0105 decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w systemie nawo\u017cenia organicznego jako naw\u00f3z zielony (najcz\u0119\u015bciej ro\u015bliny motylkowate).<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cn\u0105 rol\u0105 mi\u0119dzyplon\u00f3w jest przeciwdzia\u0142anie zakwaszaniu gleby oraz poprawianie jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci sorpcyjnych, filtracyjnych, buforowych i retencyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Odczyn gleby jest jednym z podstawowych wska\u017anik\u00f3w \u017cyzno\u015bci, najszybciej reaguj\u0105cym na zmiany w \u015brodowisku glebowym. Na kwasowo\u015b\u0107 gleby wp\u0142ywaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie dwa kationy \u2013 wod\u00f3r oraz glin. Znaczenie maj\u0105 zar\u00f3wno jony wodorowe obecne w roztworze glebowym (tzw. kwasowo\u015b\u0107 czynna), jak i jony H+ i Al3+ zaadsorbowane przez kompleks sorpcyjny gleby (kwasowo\u015b\u0107 potencjalna). Zaadsorbowane jony wodoru w procesie wymiany przechodz\u0105 do roztworu glebowego zwi\u0119kszaj\u0105c w nim st\u0119\u017cenie jon\u00f3w wodorowych, natomiast jony glinu zakwaszaj\u0105 po\u015brednio \u2013 poprzez hydroliz\u0119 wody.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z istotnych problem\u00f3w rolnictwa jest nadmierne i stale utrzymuj\u0105ce si\u0119 zakwaszenie gleb. Gleby kwa\u015bne wykazuj\u0105 os\u0142abion\u0105 aktywno\u015b\u0107 mikrobiologiczn\u0105 oraz niekorzystne zmiany w\u0142a\u015bciwo\u015bci chemicznych, np. spadek przyswajalno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych dla ro\u015blin czy wymywanie sk\u0142adnik\u00f3w o charakterze zasadowym.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce 77% wszystkich gleb u\u017cytkowanych rolniczo stanowi\u0105 gleby o r\u00f3\u017cnym stopniu zakwaszenia, w tym 19% to gleby bardzo kwa\u015bne, 29% \u2013 kwa\u015bne i 29% \u2013 lekko kwa\u015bne. Gleby o odczynie oboj\u0119tnym stanowi\u0105 15%, gleby zasadowe \u2013 8% (rys.).<\/p>\n\n\n\n
Nasilenie zakwaszenia wi\u0105\u017ce si\u0119 z buforowo\u015bci\u0105 gleby. Dzi\u0119ki w\u0142a\u015bciwo\u015bciom buforowym gleba, pomimo dzia\u0142ania czynnik\u00f3w zakwaszaj\u0105cych lub alkalizuj\u0105cych, ma zdolno\u015b\u0107 utrzymywania wzgl\u0119dnie sta\u0142ego pH. Buforowo\u015b\u0107 gleby zale\u017cy od jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych, chemicznych i biologicznych, proces\u00f3w glebotw\u00f3rczych, rodzaju i charakteru siedliska, klimatu oraz od czynnik\u00f3w antropogenicznych.<\/p>\n\n\n\n
Czynniki determinuj\u0105ce proces zakwaszania gleb polskich:<\/p>\n\n\n\n
– przewaga opad\u00f3w nad parowaniem,<\/p>\n\n\n\n
– wynoszenie sk\u0142adnik\u00f3w zasadowych wraz z plonem,<\/p>\n\n\n\n
– brak sk\u0142adnik\u00f3w zasadowych w ska\u0142ach macierzystych,<\/p>\n\n\n\n
– doprowadzanie do gleb substancji zakwaszaj\u0105cych (nawoz\u00f3w mineralnych),<\/p>\n\n\n\n
– rozk\u0142ad substancji organicznej prowadz\u0105cy do powstawania kwas\u00f3w organicznych i nieorganicznych (najbardziej rozpowszechnionym jest kwas w\u0119glowy).<\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, mi\u0119dzyplony mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wspomaga\u0107 dzia\u0142ania rolnika w ograniczaniu zakwaszenia gleb.<\/p>\n\n\n\n
\u00a0Lidia Konicka, KPODR Minikowo<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Specjalizacja gospodarstw rolnych doprowadzi\u0142a do nastawienia si\u0119 wielu z nich na produkcj\u0119 ro\u015blinn\u0105 i zrezygnowania z chowu zwierz\u0105t, a tym<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1405,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1404","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-inne-rosliny"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1404"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1406,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404\/revisions\/1406"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1405"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/technologia.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}