Rasy owiec - objęte Programem Ochrony Zasobów Genetycznych Zwierząt Gospodarskich

1. Cakiel podhalański

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2008 99 2699
2009 121 3577
2010 109 4332
2011 107 4702
2012 108 5202
2013 113 5837
2014 115 6381
2015 118 7128
2016 117 7483

b) Średnia masa ciała w różnych okresach życia powinna wynosić (w kg):

  po urodzeniu w wieku 6 miesięcy w wieku 12 miesięcy zwierzęta dorosłe
Tryki 3,0 34 40 65
Maciorki 2,5 28 35 45

c) Kierunek użytkowania: wełnisto-mleczny;

d) Plenność: plenność w stadzie powinna wynosić co najmniej 105%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 115 %;

f) Dojrzałość rozpłodowa: Pierwsze krycie ok. 1,5 roku;

g) Opis: Cakle podhalańskie były od wieków utrzymywane na terenie Podhala, Podkarpacia i w Beskidach. Wydajność wełny - roczna wydajność strzyżna wełny potnej sztuk dorosłych powinna wynosić co najmniej: u tryków - 4 kg, u maciorek - 3 kg; wydajność mleczna maciorek po drugim wykocie i po 90 dniach karmienia jagniąt  powinna wynosić około 40-60 kg mleka

 

2. Merynos Odmiany Barwnej

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 1 84
2006 1 90
2007 1 90
2008 1 90
2009 1 128
2010 3 191
2011 4 218
2012 5 260
2013 6 344
2014 7 477
2015 7 572
2016 7 614

b) Średnia masa ciała: w wieku 12 miesięcy: tryczki – 65 kg, maciorki – 40 kg oraz 17 miesięcy: tryki – 70 kg, maciorki 45 kg, masa ciała dorosłej maciorki wynosi około 55 – 65 kg, tryka 80 – 100 kg;

c) Kierunek użytkowania: rasa mateczna o dobrej użytkowości mięsnej, owca długowełnista;

d) Plenność: 135%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 115%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: Pierwszy raz do rozpłodu tryki i maciorki są przeznaczane w wieku 17-18 miesięcy życia, dopuszcza się użycie do rozpłodu w wieku około 11 miesięcy;

g) Opis: Stado jest użytkowane w rocznym cyklu rozpłodowym: odchów jagniąt przy matkach do wieku 100 dni. Dopuszcza się użytkowanie w 8-miesięcznym cyklu rozpłodowym (3 stanówki w 2 latach), jagnięta przy matkach odchowywane do 7-8 tygodni życia. Stanówka jest prowadzona systemem krycia „z ręki”. Doboru sztuk do kojarzeń dokonuje się indywidualnie.

 

3. Merynos polski w starym typie

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2008 44 2716
2009 55 3265
2010 57 3541
2011 57 4465
2012 56 4736
2013 55 5586
2014 57 6362
2015 59 6841
2016 60 7388

b) Średnia masa ciała masa ciała powinna wynosić w kg:

  po urodzeniu 100 dni 6mcy 12mcy 18mcy 2 lata
Tryki 5 28 40 65 85 90-100
Maciorki 4 24 34-38 48-55 55-60 60-70

c) Kierunek użytkowania: rasa mateczna o użytkowości mięsno-wełnistej, owca długowełnista;

d) Plenność: plenność w stadzie powinna wynosić  powyżej 125%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 110 %;

f) Dojrzałość rozpłodowa: dopuszcza się pierwsze pokrycie w wieku 8–11 mies.;

g) Opis: Merynos polski w starym typie został objęty Programem ochrony zasobów genetycznych w roku 2008. Stado jest użytkowane w rocznym cyklu rozpłodowym; odchów jagniąt przy matkach do wieku ok. 100 dni. Prowadzony jest indywidualny dobór par do kojarzeń na podstawie analizy spokrewnień w celu ograniczenia inbredu (brak wspólnego przodka do dwóch pokoleń wstecz). Merynosy to owce o dobrej użytkowości wełnistej i mięsnej. Są to zwierzęta o silnym instynkcie stadnym i niedużych wymaganiach paszowych; przystosowane do chowu alkierzowego i pastwiskowo-alkierzowego.

 

4. Owca czarnogłówka

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2015 36 1546
2016 36 1677

b) Średnia masa ciała: dorosłe tryki 90-110 kg, maciorki 65-80;

c) Kierunek użytkowania – rasa zaliczana do ras mięsnych;

d) Plenność: 120-140%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 110-130%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: dojrzewanie płciowe ok. 8-9 miesięcy;

g) Opis: Roczna wydajność wełny potnej u tryków wynosi ok. 5,5 kg, a u maciorek 4 kg., jest to owca bezroga, charakteryzująca się bardzo dobrym umięśnieniem i szybkim tempem wzrostu jagniąt. Jest przydatna do chowu zarówno w małych jak i dużych stadach, w systemie ekstensywnym i intensywnym; sezonowe występowanie rui.

 

5) Owca kamienicka

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 9 622
2006 12 719
2007 14 751
2008 22 932
2009 32 1260
2010 36 1671
2011 34 2015
2012 37 2875
2013 42 3388
2014 45 3847
2015 51 4464
2016 56 4833

b) Średnia masa ciała: dorosłe tryki 90-110 kg, maciorki 60-70 kg;

c) Kierunek użytkowania: Jest to owca użytkowana w kierunku wełnisto-mięsnym i wełnisto-plennym, owca długowełnista;

d) Plenność: 140%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 120%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: najczęściej używana do rozrodu w wieku ok. 1,5 roku;

g) Opis: Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej w Suszu uznano za kolebkę owcy kamienieckiej. Jest to owca z sezonową aktywność płciowa.

 

6) Owca kordiel

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 3 192
2006 3 232
2007 4 242
2008 9 303
2009 12 566
2010 13 716
2011 15 746
2012 22 1057
2013 22 1187
2014 25 1419
2015 24 1543
2016 29 1791

b) Średnia masa ciała: 100-130 kg, maciorki 65-90 kg;

c) Kierunek użytkowania: prace twórcze przebiegały w kierunku wytworzenia owcy wełnisto–mięsnej;

d) Plenność: 140–160%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 120%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: dojrzewanie płciowe średnio wczesne;

g) Opis: Polskie owce nizinne typu corriedale zostały wytworzone w Polsce w latach pięćdziesiątych tego stulecia. Wydajnością wełny około 6,0 kg od matki i około 9,0 kg od tryka.

 

7) Owca olkuska

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 11 179
2006 14 199
2007 15 259
2008 29 456
2009 41 568
2010 42 648
2011 46 669
2012 49 885
2013 50 952
2014 58 1166
2015 54 1123
2016 64 1317

b) Średnia masa ciała: masa ciała maciorek przed pierwszą stanówką w wieku 9 miesięcy - nie mniej niż 40 kg, maciorek 3-letnich i starszych powyżej 55 kg, tryki: 45kg;

c) Kierunek użytkowania: budowa typowa dla zwierząt mlecznych, owca długowełnista;

d) Plenność: wysoka plenność (min. 200%) połączona z wysoką wydajnością mleczną i silnym instynktem macierzyńskim;

e) Użytkowość rozpłodowa: 180%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: Tryczki i maciorki dojrzewają płciowo w wieku ok. 10 miesięcy;

g) Opis: Owca olkuska, wytworzona w rejonie dawnego powiatu olkuskiego, pogłowie powstało w oparciu o materiał hodowlany przywieziony w okresie międzywojennym z Kaszub. 

 

8) Owca pogórza

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2015 15 786
2016 12 683

b) Średnia masa ciała: maciorki 55-60 kg, tryki 70-90 kg;

c) Kierunek użytkowania: mięsno-wełnistym;

d) Plenność: 130%;

e) Użytkowość rozpłodowa - ;

f) Dojrzałość rozpłodowa: dojrzewanie płciowe średnio wczesne, dopuszczalne krycie w wieku 7 miesięcy;

g) Opis: to rasa lokalna, wytworzona na terenie Pogórza Karpackiego i Przedgórza Sudeckiego, wydajność wełny potnej: około 4,5 kg maciorki, 6 kg tryki;

 

9) Owca pomorska

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 69 2998
2006 93 3973
2007 109 4435
2008 140 5266
2009 140 6913
2010 111 6677
2011 121 6489
2012 118 7751
2013 96 6511
2014 107 7621
2015 108 7994
2016 103 8077

b) Średnia masa ciała: tryki 80-110 kg, maciorki 65-75 kg;

c) Kierunek użytkowania: rasa mateczna o dobrej użytkowości mięsnej, owca długowełnista;

d) Plenność: 140%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 115%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: dojrzewanie płciowe średnio wczesne;

g) Opis: Owce pomorskie są odporne na specyficzne nadmorskie warunki klimatyczne, mają stosunkowo małe wymagania żywieniowe, najlepiej chowają się w małych stadach.

 

10) Owca świniarka

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 4 228
2006 5 262
2007 6 347
2008 8 338
2009 14 426
2010 14 613
2011 15 849
2012 16 1035
2013 19 1280
2014 21 1347
2015 21 1390
2016 32 1800

b) Średnia masa ciała w zależności od wieku powinna wynosić: 70 dni: tryczki 9-12 kg, maciorki 8-10 kg, 12 miesięcy: tryczki 25-30 kg, maciorki 22-25 kg, zwierzęta dorosłe: tryki 40-50 kg, maciorki 25-35 kg; osobniki z urodzeń bliźniaczych mogą uzyskiwać w wieku do 12 miesięcy życia masę ciała niższą o około 2 kg;

c) Kierunek użytkowania: rodzima prymitywna rasa owiec, mleczność bardzo niska - wystarczająca jedynie do wykarmienia potomstwa;

d) Plenność: 120%;

e) Użytkowość rozpłodowa: powinna wynosić powyżej 90%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: Dojrzewanie płciowe raczej późne ok. 9-12 miesięcy;

g) Opis: u świniarki występuje sezonalność rozrodu oraz duża częstość występowania miotów pojedynczych. Odporna na choroby szczególnie kulawkę, trudne warunki bytowania (tereny podmokłe), niewybredna w żywieniu;

 

11) Owca uhruska

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 2 228
2006 67 2729
2007 70 2772
2008 80 2950
2009 81 4153
2010 81 4441
2011 83 4975
2012 74 4725
2013 77 5206
2014 94 5937
2015 107 6612
2016 121 7017

b) Średnia masa ciała: tryki 95-110 kg, maciorki 55-80 kg;

c) Kierunek użytkowania: wełnisto-mięsnej, owca długowełnista;

d) Plenność: 150%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 140%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: dojrzewanie płciowe średnio wczesne, maciorki mogą być użyte do rozrodu w wieku 10-12 miesięcy;

g) Opis: jest rodzimą odmianą wytworzoną w rejonie środkowo–wschodniej Polski.

 

12) Owca wielkopolska

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 13 1376
2006 17 1539
2007 21 1632
2008 28 1795
2009 31 2366
2010 35 4208
2011 37 3832
2012 42 4752
2013 47 5871
2014 57 7183
2015 59 7272
2016 61 7631

b) Średnia masa ciała: dorosłe tryki 100-120 kg, maciorki 65-75 kg;

c) Kierunek użytkowania: mięsno–wełnisty;

d) Plenność: 140%;

e) Użytkowość rozpłodowa: 120%;

f) Dojrzałość rozpłodowa: maciorki mogą być użyte do krycia już w wieku 8 miesięcy;

g) Opis: Prace hodowlane nad wytworzeniem rasy lokalnej zakończone zostały w 1976 roku otwarciem odrębnych ksiąg dla odmiany owca wielkopolska w ramach polskiej owcy nizinnej.

 

13) Owca wrzosówka

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 27 1833
2006 41 2722
2007 63 2958
2008 118 4269
2009 124 6329
2010 126 6376
2011 120 6809
2012 112 7642
2013 105 7467
2014 115 8343
2015 115 8467
2016 112 8510

b) Średnia masa ciała: tryki: 40kg, maciorki 32kg

  Wiek
po urodzeniu 100 dni 6 mies. 12 mies. 18 mies. ponad 18 mies.
tryczki 2,5 15 23 34 40 40
maciorki 2,5 13 20 27 30 32

Tryczki i maciorki z urodzeń wielorakich mogą do wieku 12 miesięcy uzyskiwać masę ciała niższą o 2 kg.

c) Kierunek użytkowania: owca typu kożuchowego, pomimo słabej użytkowości mięsnej jej tusze, ze względu na budowę oraz kolor i jakość tkanki mięśniowej (ciemny kolor mięsa z nieznaczną ilością tłuszczu), przypominają do złudzenia tusze małych koźląt sarnich (dziczyzna);

d) Plenność: 150%;

e) Użytkowość rozpłodowa: -;

f) Dojrzałość rozpłodowa: pożądane jest wczesne dojrzewanie płciowe, w wieku 6-7 miesięcy;

g) Opis: Wywodzi się od północnych owiec krótko ogoniastych. Strzyżna - ze względu na możliwość spilśniania się wełny oraz sezonowe linienie strzyżę przeprowadza się 2 razy w roku, co 6 miesięcy; łączna roczna wydajność wełny potnej u tryków – 3,0 kg, u maciorek – 2,0 kg.

 

14) Owca żelaźnieńska

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 2 122
2006 2 164
2007 4 184
2008 8 225
2009 10 348
2010 11 453
2011 12 449
2012 14 784
2013 18 1103
2014 22 1433
2015 23 1496
2016 27 1808

b) Średnia masa ciała: tryki 85-110 kg, maciorki 55-80 kg;

c) Kierunek użytkowania: owca długowełnista; prace twórcze przebiegały w kierunku wytworzenia owcy wełnisto–mięsnej;

d) Plenność: 160-180 %;

e) Użytkowość rozpłodowa: -

f) Dojrzałość rozpłodowa: maciorki używane do rozrodu w wieku 10-12 miesięcy;

g) Opis: wydajnością wełny ok. 6,0 kg od matki i ok. 9,0 kg od tryka, przy doskonałym dostosowaniu do warunków kompleksu glebowego żytnio–ziemniaczanego.

 

15) Polska owca górska odmiany barwnej

a) Liczba stad:

Rok Liczba stad Liczba owiec
2005 4 142
2006 5 209
2007 5 222
2008 6 236
2009 9 484
2010 11 562
2011 15 772
2012 19 912
2013 24 1282
2014 25 1437
2015 27 1476
2016 33 1650

b) Średnia masa ciała: masa ciała maciorek to minimum 40 kg, tryków 50 kg;

c) Kierunek użytkowania: owca długowełnista, typu mleczno-wełnistego;

d) Plenność: minimum 150 %;

e) Użytkowość rozpłodowa: -;

f) Dojrzałość rozpłodowa: dojrzewanie płciowe średnio-wczesne;

g) Opis: jest rodzimą odmianą starej prymitywnej i licznej grupy rasowej „cakiel” występującej od wieków na terenie Karpat Południowych i części Bałkanów.

________________________________________________________________________________________________

Rodzime prymitywne rasy owiec (cakiel, świniarka, wrzosówka) odegrały ważną rolę w kształtowaniu późniejszych szlachetnych regionalnych typów owiec.

Owce o dwustronnej użytkowości - np. mięsno-wełniste czy mleczno-wełniste (drugi człon nazwy określa główny kierunek użytkowania) odznaczają się cechami pośrednimi

Plenność -  miara rozrodczości, wyrażana liczbą sztuk potomstwa urodzonego przez samicę z jednej ciąży, w roku lub w całym życiu

Użytkowość rozpłodowa - wylicza się ze wzoru: liczba jagniąt odsadzonych/liczba maciorek przeznaczonych do krycia x 100% 

 

Źródło: http://www.pzow.pl

http://owce.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl