Odmiany rzepaku jarego

Rzepak jary w Polsce stanowi niewielki procent uprawy rzepaku jako rośliny oleistej, ponieważ w porównaniu z formą ozimą niżej plonuje, jest bardziej wrażliwy na suszę oraz w większym stopniu atakują go szkodniki i choroby. Jednak po nietypowej ostatniej zimie rzepak jary może wrócić w tym sezonie do łask, szczególnie na tych stanowiskach po zlikwidowanym rzepaku ozimym, gdzie stosowane były jesienią herbicydy.

W Krajowym Rejestrze wpisane są 24 odmiany rzepaku jarego. Rolnik może również siać odmiany wpisane do Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych (CCA). Podjęcie decyzji o wyborze odmiany ułatwiają wyniki doświadczeń odmianowych realizowanych w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego i Rolniczego (PDOiR).

Jednym z głównych celów porejestrowych badań odmian jest wyodrębnienie tych najwartościowszych, które trafiają na listę zalecanych do uprawy (LZO) w poszczególnych województwach. Listy te zawierają więc wykaz odmian, które w danym województwie okazały się lepsze od innych badanych odmian pod względem właściwości rolniczo-użytkowych. Odmiany te są najlepiej dostosowane do lokalnych warunków przyrodniczych i gospodarczych.

W województwie kujawsko-pomorskim w roku 2012 zalecane do uprawy są 4 rzepaku jarego: Fenja, Markus, SW Landmark i Kaliber F1.

Fenja jest odmianą populacyjną, stosunkowo dobrze i stabilnie plonującą. Średni plon za lata 2009-2011 wynosił 102% wzorca. Nasiona charakteryzują się wysoką zawartością tłuszczu i niską zawartością glukozynolanów. Rośliny są mocne, o dużej tolerancji na stres (wiosenne przymrozki, okresowe susze). Fenja jest odmianą średniowczesną pod względem kwitnienia, natomiast dojrzewanie jest średnie i średniopóźne. Pełnomocnikiem tej niemieckiej odmiany na nasz kraj jest Saaten-Union Polska.

Markus jest polską odmianą populacyjną wyhodowaną przez Hodowlę Roślin Strzelce Grupa IHAR w 2010 roku. W badaniach SDOO Chrząstowo w 2011 roku odmiana wyróżniła się najwyższym plonem nasion, który wynosił 112% wzorca, natomiast średni plon za lata 2010-2011 w naszym województwie osiągnął 109% wzorca. Markus jest odmianą o wczesnym terminie kwitnienia i dojrzewania, roślinach średniej wysokości i wysokiej masie 1000 nasion. Nasiona charakteryzują się wysokim zaolejeniem i niską zawartością glukozynolanów.

SW Landmark jest odmianą firmy Lantmannen SW Seed, wpisaną do Krajowego Rejestru w 2004 roku. Już od 2007 roku znajduje się na naszej wojewódzkiej LZO. Jest odmianą populacyjną, charakteryzującą się wysokim i stabilnym plonem, co potwierdziły wieloletnie badania. W województwie kujawsko-pomorskim w ostatnich trzech latach osiągnęła plon w wysokości 103% wzorca. Charakteryzuje się dużą masą tysiąca nasion, średnią zawartością tłuszczu, a glukozynolanów zawiera powyżej średniej. Rośliny są niskie, średnio podatne na wyleganie i na czerń krzyżowych. Landmark zakwita wcześnie i dojrzewa również wcześnie lub średniowcześnie.

Kaliber F1 jest odmianą firmy Saaten-Union wpisaną do Krajowego Rejestru w 2009 roku. Jako plenna odmiana mieszańcowa, charakteryzuje się dużym wigorem i mocnym pokrojem roślin. W naszym województwie w latach 2009-2011 plonowała na poziomie 105% wzorca. Kaliber ma wysoką tolerancję na warunki stresowe (np. okresowe susze), średniowczesny termin kwitnienia i dojrzewania. Rośliny są średniowysokie i średnio odporne na wyleganie. Zawartość tłuszczu w nasionach prawie średnia, glukozynolanów – średnia.

Odmiany mieszańcowe zawsze mają większy wigor i plonują o 10-12% lepiej niż populacyjne. Jest to spowodowane zjawiskiem heterozji, które ujawnia się u mieszańców w pierwszym pokoleniu. Dlatego warto zastanowić się dobrze nad wyborem odpowiedniej odmiany rzepaku jarego, o wysokim potencjale produkcyjnym, aby cieszyć się później dobrymi zbiorami nasion.

Pamiętajmy również, że aby potencjał produkcyjny danej odmiany mógł objawić się w pełni, plantacje produkcyjne należy obsiać kwalifikowanym materiałem siewnym. W przypadku odmian populacyjnych jest nim pierwsze rozmnożenie (C1), a u odmian mieszańcowych zrestorowanych – nasiona F1. Dopiero taki materiał umożliwia uzyskanie wysokich plonów nasion o dobrej jakości.

Maria Sikora

KPODR Minikowo, Oddział w Przysieku