Dokładnie czytajmy etykiety

Produkty chemiczne mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia człowieka i środowiska, powinny więc być właściwie oznakowane. Przykładem takich produktów są niektóre rozpuszczalniki, farby, kleje, środki ochrony roślin. Od 1 czerwca 2015 roku w całej Unii Europejskiej obowiązują nowe oznakowania niebezpiecznych chemikaliów. Rozporządzenie Parlamentu  Europejskiego i Rady (WE) zwane rozporządzeniem CLP, wdraża w krajach unijnych zasady zawarte w Globalnie Zharmonizowanym Systemie Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów ONZ. Oznacza to, że ten sam system jest teraz stosowany na całym świecie. Przepisy Rozporządzenia CLP stosuje się do dostawców, którzy produkują, importują lub użytkują substancje chemiczne i mieszaniny bądź zajmują się ich dystrybucją. Opakowanie substancji lub mieszaniny zaklasyfikowanej jako stwarzająca zagrożenie musi być opatrzone etykietą CLP zawierającą następujące elementy:
n identyfikator produktu, czyli szczegółowe informacje
umożliwiające identyfikację substancji lub mieszaniny;
n piktogramy określające rodzaj zagrożenia (znaki ostrzegawcze);
n hasła ostrzegawcze;
n zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (zwroty H);
n zwroty wskazujące środki ostrożności (zwroty P);
n ewentualnie informacje uzupełniające wymagane rozporządzeniem
CLP;
n nazwa, adres i numer telefonu dostawcy lub dostawców
substancji lub mieszaniny;
n nominalna ilość substancji lub mieszaniny w pakunkach
udostępnianych ogółowi społeczeństwa, chyba że ilość
ta jest określona gdzie indziej na opakowaniu.
Etykieta produktu będącego w obrocie na terytorium RP powinna być sporządzona w języku polskim. Nowe piktogramy mają kształt ustawionego na wierzchołku kwadratu z czerwoną  obwódką i białym tłem, na którym umieszczone są czarne rysunki. Zastępują one stare symbole w kolorze pomarańczowym. Warto wiedzieć, co oznaczają i jakie niebezpieczeństwo grozi  w przypadku nieprawidłowego stosowania produktów chemicznych. Hasło ostrzegawcze oznacza wyraz wskazujący na odpowiedni stopień zagrożenia. Wyróżnia się tu dwa poziomy:

– wyraz „Niebezpieczeństwo” wskazuje na kategorie zagrożeń wyższego stopnia;
– wyraz „Uwaga” wskazuje na kategorie zagrożeń niższego stopnia.
Zwrot H wskazuje rodzaj zagrożenia oraz, w niektórych przypadkach, stopień zagrożenia. Zwroty te zastąpiły stosowane uprzednio zwroty „ryzyka”, znakowane symbolem R.
Zwrot P informuje o zalecanych środkach ostrożności służących zapobieganiu lub minimalizowaniu szkodliwych skutków dla zdrowia ludzkiego lub dla środowiska wynikających z zagrożeń stwarzanych przez substancję lub mieszaninę chemiczną. Poprzednio były to zwroty określające warunki bezpiecznego stosowania, znakowane symbolem S.
Zakres kodów dla zwrotów określających rodzaj zagrożenia i środki ostrożności
Zwroty H, określające rodzaj zagrożenia
Zwroty P, określające środki ostrożności
200–299 Zagrożenie fizyczne 100–199 Ogólne
300–399 Zagrożenie dla zdrowia 200–299 Zapobieganie
400–499 Zagrożenie dla środowiska 300–399 Reagowanie
400–499 Przechowywanie 500–599 Usuwanie
Jeśli chodzi o środki ochrony roślin, to obecnie są one podzielone na dwie grupy z uwagi na przeznaczenie: dla użytkowników profesjonalnych i nieprofesjonalnych (odpowiednia informacja widnieje na etykiecie). W ustawie o środkach ochrony roślin użytkownik profesjonalny zdefiniowany jest jako osoba fizyczna, która stosuje środki ochrony roślin w celach innych niż własne niezarobkowe potrzeby, w szczególności w ramach działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w rolnictwie i leśnictwie. Stąd wniosek, że każdy rolnik prowadzący gospodarstwo rolne i wykonujący sprzętem zabiegi ochronne oraz sprzedający swoje produkty jest w świetle prawa użytkownikiem profesjonalnym.
Użytkownik nieprofesjonalny to np. działkowiec, który stosuje środki ochrony roślin dla własnych niezarobkowych potrzeb.
Przypominamy, że od 26 listopada 2015 roku przy zakupie środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych obowiązuje wymóg przedstawienia aktualnego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin, integrowanej produkcji roślin lub doradztwa dotyczącego środków ochrony (dotychczas przedstawienie takiego zaświadczenia obowiązywało tylko przy zakupie środków bardzo toksycznych i toksycznych).
Ryzyko kontaktu z niebezpieczną zawartością istnieje zawsze – dlatego należy przechowywać produkty chemiczne poza zasięgiem dzieci. Opakowania niektórych produktów
stwarzających zagrożenie dla zdrowia mają zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci oraz ostrzeżenia wyczuwalne dotykiem.
Zawsze należy przeczytać etykietę przed zakupieniem środka ochrony roślin, przed otwarciem opakowania oraz na zakończenie zabiegu ochronnego – aby dowiedzieć się, jak postąpić z reszkami cieczy użytkowej i z opakowaniem. Zachęcamy do zapoznania się z nowymi oznaczeniami preparatów i mieszanin na etykietach, by zapobiec m.in. zatruciom oraz do czytania etykiet, które są aktualizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Treści etykiet można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa: www.minrol.gov.pl (Informacje branżowe → Produkcja roślinna → Ochrona roślin → Wyszukiwarka i etykiety środków ochrony roślin).

Andrzej Siennicki
Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego