Jak skutecznie zwalczać owocówkę jabłkóweczkę?

Przeciętnemu zjadaczowi jabłek owocówka jabłkóweczka kojarzy się z robaczywymi owocami. Natomiast dla producentów jabłek jest jednym z groźniejszych szkodników jabłoni. Może występować również na gruszy i sporadycznie na głogu.

W naszych warunkach uprawowych owocówka jabłkóweczka występuje w dwóch pokoleniach (chociaż niektórzy doszukują się niepełnego trzeciego). Jest motylem nocnym ze skrzydłami o długości 8–9 mm i rozpiętości 16–20 mm.

W ochronie jabłoni przed owocówką jabłkóweczką istotne jest poznanie biologii owada. Szkodnik ten zimuje w postaci oprzędzionej gąsienicy w kolebkach wygryzionych w kryjówkach. Od drugiej połowy kwietnia gąsienice zaczynają się przepoczwarzać. Wylot motyli najczęściej jest rozciągnięty w czasie i trwa około trzy miesiące. Samice mogą składać jaja na drugi, trzeci dzień po wylocie. Do intensywnego składania jaj dochodzi w temperaturach powyżej 15oC, a gdy wieczorem temperatura spada poniżej 10oC proces ten może się opóźnić nawet do kilku tygodni. Samice pierwszego pokolenia składają od 60 do 100 jaj, a drugiego 30–60.

W prawidłowej ochronie sadów pomocne są regularne lustracje sadów. Obserwacji powinny być poddawane również owoce w czasie zbioru i sortowania, a wyniki powinny uwrażliwiać nas do dalszej obserwacji. Oceny zagrożenia ze strony owocówki możemy dokonać przeglądając od czerwca do sierpnia po 20 zawiązków na 25 drzewach. W przypadku stwierdzenia 10 jaj lub świeżych wgryzów na 500 zlustrowanych zawiązkach należy wykonać zabieg zwalczający. Do monitoringu przebiegu i nasilenia lotu służą pułapki lepowe wysycone feromonem. Uwalniający się stopniowo z dyspensera feromon samicy gotowej do odbycia kopulacji przywabia samce, które przylepiają się do podłogi pułapki. Taki mechanizm zastosowany do odłowu motyli umożliwia precyzyjne określenie terminu rozpoczęcia wylotu motyli oraz jego dynamikę. Informacje pozyskane z pułapek feromonowych pozwalają na ustalenie okresów największego zagrożenia ze strony owocówki jabłkóweczki i na tej podstawie określić można optymalny termin zastosowania zabiegu zwalczającego. Wykorzystując do oceny zagrożenia pułapki feromonowe należy wywiesić w połowie maja, najpóźniej do połowy czerwca. Obserwacje najlepiej przeprowadzać co 2 dni, wyniki zapisując w notatniku. Producenci stosujący pułapki feromonowe powinni pamiętać o wymianie feromonów i podłóg w ciągu sezonu. Do oceny zagrożenia można wykorzystywać programy monitorujące, takie jak na przykład program modelujący RimCydia. Wykresy informują o intensywności lotu motyli, intensywności składania jaj, o terminie i ilości pojawiania się młodych gąsienic (Rys. 1, 2).

Do zwalczania gąsienic owocówki jabłkóweczki można zastosować Madex MAX® oraz Carpovirusine Super SC. Te selektywne, biologiczne środki owadobójcze zalecane są do pierwszej aplikacji w końcowej fazie rozwoju jaj, ale przed wylęganiem się gąsienic (stadium czarnej główki). W okresie intensywnego lotu motyli i masowego składania jaj zastosować można: Affirm 095 SG, Calypso 480 SC, Coragen 200 SC, Dimilin 480 SC, Grom 200 SL, Imidan 40 WG, Lanmos 20 SP, Mospilan 20 SP, Piorun 200 SL, Pyrinex M22 EC, Reldan 225 EC, Rumo 30 WG, Runner 240 SC, Sekil 20 SP, Steward 30 WG, Zeus 200 SL. Przy czym do zwalczania gąsienic, które się już wgryzły zastosować można Affirm 095 SG, Calypso 480 SC, Coragen 200 SC, Grom 200 SL, Lanmos 20 SP, Mospilan 20 SP, Piorun 200 SL, Pyrinex M22 EC, Reldan 225 EC, Sekil 20 SP, Zeus 200 SL. Natomiast Runner 240 SC zakłóca naturalny proces linienia gąsienic. Na szczególną uwagę w walce z owocówką jabłkóweczką zasługują dyspensery przeznaczone do wabienia i dezorientacji samców. Do zwalczania owocówki jabłkóweczki zarejestrowane są Ecodian-CP VP i Isomate CTT. Są to środki ochrony roślin w formie zawieszki (dyspensera) zawierające substancję czynną (feromon – codlemone). Różny jest czas uwalniania feromonów dla Ecodian-CP VP – 2 miesiące, a dla Isomate CTT w czasie całego sezonu wegetacyjnego (6 miesięcy). W sadzie feromon tworzy „dywan” zapachowy dezorientujący samce, które nie mogą odnaleźć samic. W takim przypadku samice składają niezapłodnione jaja. Przeznaczone są do stosowania w sadach o regularnym kształcie i powierzchni co najmniej 1 ha. W rzędach skrajnych, jak i innych częściach sadu narażonych na silniejsze naloty szkodnika, zaleca się zawiesić większą liczbę dyspenserów. Dyspenser należy umieścić w górnej części korony drzewa, najlepiej w cieniu.

Dyspensery feromonowe owocówki jabłkóweczki

Owoc uszkodzony przez owocówkę jabłóweczkę

Owoc uszkodzony przez owocówkę jabłóweczkę

Podłoga lepowa z odłowionymi samcami owocówki jabłkóweczki

Pułapka feromonowa odławiająca samce owocówki jabłkóweczki

Zawieszki Isomate CTT na drzewach jabłoni

Tekst i fot. Małgorzata Kołacz

Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego