Jest w czym wybierać

     Uprawa kukurydzy z każdym rokiem cieszy się większym zainteresowaniem polskich rolników, a rynek kukurydzy to jeden z najszybciej rozwijających się rynków branży rolniczej. Kukurydzę wysiewa się stosunkowo późno, jednak szeroki wybór odmian i duża liczba zmiennych nakazują znacznie wcześniejsze poszukiwanie nasion.

Różne kierunki użytkowania wiążą się z różnymi cechami morfologicznymi roślin kukurydzy, dlatego przy wyborze odpowiedniej odmiany powinniśmy zwrócić uwagę na nieco inne cechy charakterystyki.

Przy wyborze odmian do zbioru na ziarno, podobnie jak w przypadku pozostałych kierunków wykorzystania kukurydzy, powinniśmy przede wszystkim kierować się plennością, wyższy plon oznacza wyższy dochód dla rolnika. Potencjał plonowania odmian jest związany z ich wczesnością – wcześniejsze odmiany plonują na niższym poziomie niż odmiany późniejsze, o dłuższym okresie wegetacyjnym. Równie ważna jak wysokość plonowania jest także stabilność, czyli zdolność odmiany do uzyskiwania wysokich plonów w różnych warunkach uprawowych, co w znaczący sposób podnosi bezpieczeństwo uprawy. Wierność plonowania sprawdzamy poprzez analizę wyników danej odmiany na przestrzeni kilku lat o możliwie różnym przebiegu warunków pogodowych.

Duże zainteresowanie uprawą kukurydzy wynika z jej wszechstronnego zastosowania. Roślina wykorzystywana jest do celów spożywczych, paszowych, a ostatnio także energetycznych. Zastosowanie paszowe pozostaje najważniejszym kierunkiem uprawy kukurydzy. Bez niego trudno wyobrazić sobie intensywny chów drobiu czy trzody chlewnej. Także hodowcy bydła mlecznego i opasowego nie mogą obejść się bez wysokoenergetycznej paszy, jaką jest kiszonka z całych roślin kukurydzy. Zapewnia ona wysoką produkcyjność mleka i mięsa.  Uprawa nie wymaga pracochłonnych zabiegów agrotechnicznych ani wysokich kosztów. Na wielkość plonu ziarna wpływają 3 czynniki: wybór odmiany, zabiegi uprawowe (przede wszystkim nawożenie i technika odchwaszczania) oraz warunki pogodowe (przede wszystkim okresowe susze, które są głównym czynnikiem limitującym plon wszystkich upraw, nie tylko kukurydzy).

Ważna wczesność

Kukurydza to roślina o niewielkich wymaganiach glebowych, która zwykle bardzo dobrze gospodaruje wodą. Ze względu na wysoką wydajność, możliwość zakiszania całych roślin i ich poszczególnych części, dobrze sprawdza się jako surowiec wykorzystywany na cele paszowe. W zależności od regionu Polski, na etapie wyboru odmiany ogromne znaczenie ma liczba FAO, która określa wczesność. Odmiany z niższym FAO mają krótszy okres wegetacji, szybciej dojrzewają, dają niższy, ale pewny plon. Z kolei te z późniejszym dają wyższe plony, ale w latach o niższych temperaturach ich uzyskanie nie jest pewne. Zazwyczaj bardziej cierpią one podczas suszy i są narażone na ataki chorób i szkodników. W naszym regionie na ziarno warto wybierać odmiany z FAO 180–250, a na kiszonkę z całych roślin – z FAO do 280.

Parametry ziarna

Na rynku dostępne są odmiany o ziarnie typu flint, dent oraz pośrednim typie flint-dent. Dzięki hodowli, udało się wprowadzić odmiany semi flint (zbliżone do flint) oraz semi dent (zbliżone do dent). Ziarno typu flint jest okrągłe, wyróżnia się wyższą zawartością skrobi szklistej. Kukurydza taka lepiej znosi wiosenne chłody, szybciej kwitnie, ale słabo oddaje wodę. Zwykle przeznaczona jest na grys, ale sprawdza się jako odmiana na kiszonkę. Typ dent jest wrażliwszy na wiosenne chłody, wolniej rośnie, ale szybciej oddaje wodę, co umożliwia zbiór ziarna kukurydzy o niższej wilgotności. Największą zaletą odmian typu dent są wyższe plony. Kukurydzę spośród większości roślin uprawnych wyróżnia inny typ fotosyntezy. To dlatego roślina ta znacznie lepiej gospodaruje wodą i dość dobrze znosi suszę. Należy pamiętać, że nie wszystkie odmiany tolerują słabsze gleby z deficytem wody. Dlatego podczas dokonywania wyboru warto zwrócić uwagę na polecany typ gleby.

Na uwagę zasługuje również kwestia zdrowotności roślin. Choroby występujące na kolbach i łodygach kukurydzy mogą w istotnym stopniu zmniejszyć poziom plonowania roślin lub pogorszyć jakość ziarna. Przy dużym porażeniu kolb grzybami z rodziny Fusarium następuje kumulacja szkodliwych mikotoksyn w ziarnie, co sprawia, iż nie nadaje się ono do celów konsumpcyjnych.

Rynek kukurydzy jest bardzo zróżnicowany, warto więc, aby producenci dobrali najlepsze odmiany dla swoich potrzeb. Wybierając odmiany, które są zarejestrowane w naszym kraju, mamy pewność, że sito selekcyjne było bardzo gęste, a na rynek trafiają naprawdę odmiany sprawdzone.

Jarosław Puciński

Kujawsko-Pomorski Ośrodek

Doradztwa Rolniczego  

Fot. L. Piechocki